§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego

Prawo karne wykonawcze

Przepustki i czasowe opuszczenie zakładu karnego

Kodeks karny wykonawczy przewiduje kilka różnych podstaw czasowego opuszczenia jednostki penitencjarnej. Mogą one mieć charakter nagrody, wynikać ze szczególnie ważnej sytuacji rodzinnej albo służyć przygotowaniu skazanego do życia po zwolnieniu.

Różne podstawy czasowego opuszczenia zakładu

Potoczne określenie „przepustka” obejmuje kilka różnych instytucji. Inne przesłanki dotyczą nagród z art. 138 k.k.w., inne zezwolenia z art. 141a k.k.w., a jeszcze inne opuszczenia zakładu w okresie przygotowania do zwolnienia.

Dlatego przed przygotowaniem wniosku lub skargi trzeba najpierw ustalić, z jakiej podstawy prawnej skazany chce skorzystać i jaki organ jest właściwy do podjęcia decyzji.

Nagrody związane z opuszczeniem zakładu

Art. 137 k.k.w. pozwala przyznawać nagrody skazanemu wyróżniającemu się dobrym zachowaniem, a także w celu zachęcenia go do poprawy. Wśród nagród są także te, które umożliwiają czasowy pobyt poza zakładem karnym.

Widzenie poza zakładem – do 30 godzin

Jedną z nagród jest zezwolenie na widzenie bez dozoru poza obrębem zakładu karnego z osobą najbliższą lub osobą godną zaufania, na okres nieprzekraczający jednorazowo 30 godzin.

Opuszczenie zakładu – do 14 dni

Kodeks przewiduje również nagrodę w postaci zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru na okres nieprzekraczający jednorazowo 14 dni.

Przyznanie nagrody nie jest automatyczne. W praktyce znaczenie ma m.in. zachowanie skazanego, jego postawa, dotychczasowy przebieg kary i ocena ryzyka związanego z pobytem poza jednostką.

Art. 141a k.k.w. – szczególnie ważne sytuacje

Dyrektor zakładu karnego może udzielić skazanemu zezwolenia na opuszczenie zakładu pod konwojem funkcjonariusza Służby Więziennej, osoby godnej zaufania albo samodzielnie, na czas nieprzekraczający 5 dni.

Ustawa wskazuje w szczególności odwiedzenie poważnie chorego członka rodziny, uczestnictwo w pogrzebie członka rodziny oraz inne wypadki szczególnie ważne dla skazanego.

Poważna choroba członka rodziny

Wniosek powinien możliwie konkretnie wykazywać stan zdrowia bliskiej osoby i znaczenie osobistej obecności skazanego.

Pogrzeb członka rodziny

W takich sprawach kluczowe są czas i dokumenty potwierdzające zdarzenie oraz relację rodzinną.

Inny szczególnie ważny przypadek

Przepis pozostawia możliwość uwzględnienia także innych wyjątkowych sytuacji, jeżeli ich znaczenie dla skazanego jest rzeczywiście szczególne.

Na decyzję dyrektora wydaną w trybie art. 141a § 1 k.k.w. przysługuje skarga. Dlatego w razie odmowy należy sprawdzić treść decyzji, jej uzasadnienie i termin zaskarżenia.

Przygotowanie do zwolnienia

Opuszczenie zakładu w celu znalezienia pracy lub mieszkania

W okresie przygotowania skazanego do życia po zwolnieniu dyrektor zakładu może zezwolić na opuszczenie jednostki, łącznie na czas do 14 dni, zwłaszcza po to, by skazany mógł podjąć starania o przyszłe miejsce zamieszkania i zatrudnienie.

  • zezwolenie ma służyć przygotowaniu do życia po zwolnieniu
  • może dotyczyć poszukiwania pracy
  • może dotyczyć organizacji miejsca zamieszkania
  • wymagana jest pozytywna prognoza zachowania poza zakładem
  • zezwolenia udziela dyrektor zakładu karnego

Jak przygotować wniosek?

1

Właściwa podstawa

Najpierw ustalamy, czy chodzi o nagrodę, zezwolenie z art. 141a k.k.w., przygotowanie do zwolnienia czy inną podstawę.

2

Cel i dokumenty

Opisujemy konkretny cel opuszczenia jednostki i dołączamy dokumenty, które go potwierdzają.

3

Postawa skazanego

Wskazujemy okoliczności przemawiające za tym, że skazany wykorzysta zezwolenie zgodnie z przeznaczeniem i wróci w terminie.

4

Odmowa i dalsze kroki

Jeżeli wniosek zostanie oddalony, analizujemy podstawę odmowy i sprawdzamy, czy przysługuje skarga lub inny środek.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każda przepustka jest nagrodą?

Nie. Kodeks karny wykonawczy przewiduje różne podstawy czasowego opuszczenia zakładu karnego. Część ma charakter nagrody, a część wynika z odrębnych przepisów, np. zezwolenia w szczególnie ważnych sytuacjach rodzinnych.

Jak długo może trwać opuszczenie zakładu jako nagroda?

Wśród nagród przewidziano m.in. widzenie bez dozoru poza zakładem na okres do 30 godzin oraz zezwolenie na opuszczenie zakładu bez dozoru na okres do 14 dni.

Czy można dostać zgodę na pogrzeb lub odwiedziny chorego członka rodziny?

Tak. Art. 141a k.k.w. pozwala dyrektorowi zakładu karnego udzielić zezwolenia na opuszczenie jednostki pod konwojem, z osobą godną zaufania albo samodzielnie, na czas do 5 dni, m.in. w celu odwiedzenia poważnie chorego członka rodziny lub udziału w pogrzebie.

Czy na odmowę z art. 141a k.k.w. przysługuje skarga?

Tak. Na decyzję dyrektora w przedmiocie zezwolenia z art. 141a § 1 k.k.w. przysługuje skarga.

Czy przy przygotowaniu do zwolnienia można opuścić zakład?

Tak. W okresie przygotowania do życia po zwolnieniu dyrektor może zezwolić skazanemu na opuszczenie zakładu łącznie na czas do 14 dni, np. w celu poszukiwania pracy lub miejsca zamieszkania, jeżeli postawa skazanego uzasadnia przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego.

Czy dobre zachowanie ma znaczenie przy przepustkach?

Tak. Nagrody są związane z dobrym zachowaniem lub mają służyć zachęceniu do poprawy. Przy zezwoleniach na opuszczenie zakładu bez dozoru istotna jest także prognoza zachowania skazanego poza jednostką.

Chcesz przygotować wniosek o czasowe opuszczenie zakładu?

Możemy przeanalizować sytuację skazanego, ustalić właściwą podstawę prawną oraz przygotować argumentację i dokumenty potrzebne do wniosku albo skargi na odmowę.

Informacje mają charakter ogólny. Możliwość czasowego opuszczenia zakładu zależy od podstawy prawnej, sytuacji skazanego, przebiegu kary i aktualnego stanu prawnego.