Na czym polega skarga z art. 7 k.k.w.?
Art. 7 § 1 k.k.w. przewiduje możliwość zaskarżenia przez skazanego do sądu decyzji organu postępowania wykonawczego z powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Przepis ten ma podstawowe znaczenie dla osób odbywających karę pozbawienia wolności, ponieważ umożliwia sądową kontrolę decyzji podejmowanych przez organy wykonujące karę.
Skarga z art. 7 k.k.w. nie służy jedynie do wyrażenia niezadowolenia. Podstawą jej wniesienia jest niezgodność decyzji z prawem.
Jakie decyzje mogą podlegać zaskarżeniu?
Art. 7 k.k.w. odnosi się do decyzji organów postępowania wykonawczego wskazanych w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego.
W warunkach zakładu karnego szczególne znaczenie mają decyzje podejmowane przez dyrektora jednostki penitencjarnej.
Za każdym razem trzeba jednak ustalić, czy dane rozstrzygnięcie ma charakter decyzji podlegającej kontroli w tym trybie i czy przepis szczególny nie przewiduje innego środka zaskarżenia.
Ważny problem praktyczny
Dyrektor podejmuje decyzję, ale skazanemu jej nie przedstawia
Jednym z poważnych problemów występujących w praktyce penitencjarnej jest sposób informowania skazanego o rozstrzygnięciu dyrektora zakładu karnego.
Zdarza się, że skazany składa do dyrektora wniosek lub prośbę, dyrektor podejmuje decyzję odmowną, ale skazanemu nie zostaje przedstawiona decyzja wraz z jej rzeczywistym uzasadnieniem.
Zamiast tego wychowawca lub inny funkcjonariusz otrzymuje polecenie przekazania skazanemu jedynie informacji, że dyrektor podjął decyzję odmowną.
W praktyce komunikat może sprowadzać się do informacji:
„Dyrektor nie wyraził zgody”
albo:
„Wniosek został załatwiony odmownie”.
Taki komunikat nie wyjaśnia jednak powodów, dla których organ wydał decyzję.
Wychowawca nie jest autorem decyzji
Trzeba rozróżnić dwie kwestie: podjęcie decyzji przez organ oraz techniczne przekazanie skazanemu informacji o jej wydaniu.
Jeżeli decyzję podjął dyrektor zakładu karnego, to dyrektor jest organem odpowiedzialnym za rozstrzygnięcie i za motywy, które legły u jego podstaw.
Wychowawca, któremu powierzono jedynie przekazanie skazanemu informacji o wyniku rozstrzygnięcia, nie staje się przez to organem wydającym decyzję.
Może on również nie znać rzeczywistych powodów decyzji dyrektora. Jeżeli otrzymał jedynie informację, że wniosek załatwiono odmownie, nie jest w stanie przedstawić skazanemu rzeczywistego uzasadnienia decyzji.
Przekazanie przez wychowawcę samego wyniku decyzji nie może zastępować przedstawienia skazanemu uzasadnienia rozstrzygnięcia organu.
Art. 7 § 3 k.k.w.
Decyzja ma być ogłoszona albo doręczona wraz z uzasadnieniem
Art. 7 § 3 k.k.w. określa sposób przedstawienia skazanemu decyzji podlegającej zaskarżeniu.
Skazanemu należy przedstawić nie tylko samo rozstrzygnięcie. Decyzję ogłasza się albo doręcza wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o przysługującym prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi.
Skazany powinien poznać:
- • treść rozstrzygnięcia,
- • jego uzasadnienie,
- • informację o prawie wniesienia skargi,
- • termin na wniesienie skargi,
- • sposób wniesienia skargi.
Samo ustne przekazanie przez funkcjonariusza informacji „dyrektor odmówił” nie realizuje obowiązku przedstawienia skazanemu uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Dlaczego uzasadnienie jest niezbędne?
Skarga z art. 7 § 1 k.k.w. przysługuje z powodu niezgodności decyzji z prawem.
Skazany musi więc mieć możliwość ustalenia, dlaczego organ podjął określone rozstrzygnięcie.
Jeżeli otrzymuje jedynie informację o odmowie, nie wie:
- • jakie okoliczności dyrektor uznał za istotne,
- • jakie fakty uznał za udowodnione,
- • jakie okoliczności pominął,
- • jaki przepis zastosował,
- • jak zinterpretował ten przepis,
- • dlaczego uznał, że przesłanki ustawowe nie zachodzą.
Brak uzasadnienia może w praktyce poważnie utrudnić przygotowanie skutecznej skargi, ponieważ skazany nie zna argumentacji organu, którą ma zakwestionować.
Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich
RPO wskazywał na obowiązek uzasadniania decyzji dyrektorów
Problem braku uzasadnienia decyzji podejmowanych wobec osadzonych był przedmiotem interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich.
W jednej ze spraw osadzony wskazywał, że decyzje wydawane przez dyrektora jednostki penitencjarnej w odpowiedzi na jego prośby i wnioski nie zawierały uzasadnienia.
Rzecznik zakwestionował stanowisko, zgodnie z którym część rozstrzygnięć dyrektora miałaby nie podlegać obowiązkowi uzasadnienia tylko dlatego, że przepisy posługują się różnymi określeniami odnoszącymi się do sposobu rozstrzygania spraw skazanego.
RPO wskazał, że rozstrzygnięcia podejmowane przez dyrektora w odpowiedzi na prośby i wnioski osadzonych powinny być traktowane jako decyzje, które – jeżeli podlegają art. 7 k.k.w. – powinny zawierać uzasadnienie.
W przypadku odmowy szczególnie istotne jest wskazanie konkretnych powodów, dla których organ nie przychylił się do wniosku skazanego.
RPO – kolejny przykład
Ustna informacja funkcjonariusza nie zastępuje uzasadnionej decyzji
W innym postępowaniu Rzecznik analizował decyzje dotyczące korzystania przez skazanego z prywatnej odzieży.
Decyzje przybierały postać krótkich adnotacji i nie zawierały uzasadnienia. O ich treści skazany został poinformowany ustnie przez funkcjonariusza Służby Więziennej.
Rzecznik uznał za nieprawidłowe zarówno pozbawienie skazanego uzasadnienia decyzji, jak i brak prawidłowej informacji o możliwości złożenia skargi w trybie art. 7 k.k.w.
RPO wskazał, że decyzja powinna mieć uzasadnienie, powinna zostać skazanemu przedstawiona, a skazany powinien być pouczony o prawie jej zaskarżenia.
Szczególnie niebezpieczna praktyka
Ustna odmowa może utrudnić skazanemu obronę jego praw
Jeżeli skazany otrzymuje jedynie ustną informację o odmowie, powstaje kilka problemów jednocześnie.
- • nie zna rzeczywistych powodów decyzji,
- • nie zna toku rozumowania organu,
- • może nie otrzymać prawidłowego pouczenia,
- • może mieć trudność z ustaleniem początku biegu terminu,
- • może nie wiedzieć, co konkretnie zaskarżyć,
- • może mieć utrudnioną możliwość wykazania niezgodności decyzji z prawem.
Z punktu widzenia prawa do realnej kontroli sądowej nie jest obojętne, czy skazany poznaje jedynie wynik decyzji, czy także jej rzeczywiste podstawy.
Najważniejszy termin
Na skargę jest 7 dni
Skarga na decyzję organu postępowania wykonawczego przysługuje w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia albo doręczenia decyzji.
7 dni
od dnia ogłoszenia albo doręczenia decyzji
Z uwagi na krótki termin po otrzymaniu niekorzystnego rozstrzygnięcia trzeba działać szybko.
Co zrobić, gdy wychowawca tylko ustnie przekazuje odmowę?
Jeżeli skazany otrzymuje od wychowawcy jedynie ustną informację, że dyrektor odmówił, powinien przede wszystkim zadbać o udokumentowanie sytuacji.
Warto zanotować datę, godzinę, nazwisko lub funkcję osoby, która przekazała informację, oraz możliwie dokładną treść przekazanego komunikatu.
Jeżeli nie przedstawiono uzasadnienia lub pouczenia, okoliczność ta może mieć znaczenie przy ocenie prawidłowości sposobu ogłoszenia decyzji.
Nie należy zakładać, że brak wręczenia dokumentu oznacza, że można bezpiecznie czekać. Ze względu na 7-dniowy termin trzeba jak najszybciej ustalić treść decyzji i rozważyć wniesienie skargi.
„Niezgodność z prawem” – co to oznacza?
To najważniejszy element skargi z art. 7 k.k.w.
Nie wystarczy wykazać, że decyzja jest dla skazanego niekorzystna lub niesprawiedliwa.
Trzeba wskazać, dlaczego sposób wydania decyzji albo zastosowania prawa pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami.
W zależności od sprawy może chodzić między innymi o:
- • zastosowanie niewłaściwego przepisu,
- • błędną wykładnię przepisu,
- • przekroczenie granic ustawowego uprawnienia,
- • brak wymaganej podstawy prawnej,
- • pominięcie ustawowych przesłanek mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,
- • naruszenie zasad wydawania lub ogłaszania decyzji,
- • brak wymaganego uzasadnienia,
- • brak prawidłowego pouczenia,
- • ograniczenie praw skazanego bez podstawy przewidzianej w przepisach.
Gdzie wnosi się skargę?
Skargę wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną decyzję.
Jeżeli decyzję wydał dyrektor zakładu karnego, skarga kierowana jest za jego pośrednictwem.
Schemat
decyzja dyrektora ZK
↓
skarga z art. 7 k.k.w.
↓
skarga składana do organu, który wydał decyzję
↓
ponowne rozważenie sprawy przez organ
↓
jeżeli organ skargi nie uwzględni – przekazanie jej wraz z aktami do sądu
Dyrektor może uwzględnić skargę
Organ, który wydał decyzję, ma możliwość ponownego przeanalizowania swojego rozstrzygnięcia.
Jeżeli przychyli się do skargi, może odpowiednio zmienić swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.
Jeżeli skargi nie uwzględni, przekazuje ją wraz z aktami sprawy właściwemu sądowi.
Który sąd rozpoznaje skargę?
W sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności właściwy jest sąd penitencjarny.
Sąd kontroluje decyzję przede wszystkim pod względem jej zgodności z prawem.
Co może zrobić sąd?
Po rozpoznaniu skargi sąd może:
utrzymać decyzję
uchylić decyzję
zmienić decyzję
Na postanowienie sądu wydane w wyniku rozpoznania skargi zażalenie nie przysługuje.
Czy skarga wstrzymuje wykonanie decyzji?
Samo wniesienie skargi nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Organ, który wydał decyzję, albo sąd właściwy do rozpoznania skargi może jednak wstrzymać jej wykonanie.
Co powinna zawierać skarga?
- • dane skazanego,
- • oznaczenie organu, który wydał decyzję,
- • datę lub możliwie dokładne określenie decyzji,
- • wskazanie, że decyzja jest zaskarżana,
- • określenie zakresu zaskarżenia,
- • wskazanie zarzutów,
- • wyjaśnienie, na czym polega niezgodność decyzji z prawem,
- • odniesienie do uzasadnienia decyzji – jeżeli zostało przedstawione,
- • wskazanie braku uzasadnienia lub pouczenia – jeżeli taki problem wystąpił,
- • opis sposobu, w jaki skazanemu przekazano informację o decyzji,
- • określenie żądanego rozstrzygnięcia.
Z praktyki
Zapisz, kto i kiedy przekazał informację o decyzji
Jeżeli decyzja nie została przedstawiona skazanemu w sposób umożliwiający poznanie jej uzasadnienia, należy dokładnie zapamiętać lub zapisać okoliczności jej ogłoszenia.
Znaczenie może mieć data, miejsce, osoba przekazująca informację, dokładna treść komunikatu oraz to, czy skazany został poinformowany o prawie wniesienia skargi.
W sporze dotyczącym prawidłowości ogłoszenia decyzji takie informacje mogą mieć istotne znaczenie.
Przykład – decyzja z art. 141a k.k.w.
Skarga z art. 7 k.k.w. może mieć zastosowanie między innymi do decyzji dyrektora dotyczącej czasowego opuszczenia zakładu karnego na podstawie art. 141a § 1 k.k.w.
Jeżeli dyrektor odmawia udzielenia zezwolenia, skazany powinien znać przyczyny tego rozstrzygnięcia, aby móc zakwestionować sposób zastosowania prawa.
Czasowe opuszczenie ZK – art. 141a k.k.w. →Najczęstsze błędy przy składaniu skargi
- • przekroczenie 7-dniowego terminu,
- • ograniczenie pisma do stwierdzenia „nie zgadzam się”,
- • brak wskazania niezgodności z prawem,
- • brak opisania, że skazany nie otrzymał uzasadnienia,
- • brak opisania sposobu ustnego przekazania decyzji,
- • brak odniesienia do treści pouczenia albo jego braku,
- • brak zachowania kopii złożonego pisma.
Najczęstsze pytania
Czy decyzję dyrektora ZK można zaskarżyć?
Tak, jeżeli jest to decyzja objęta art. 7 k.k.w. Skazany może zaskarżyć ją do sądu z powodu jej niezgodności z prawem, chyba że ustawa przewiduje inny tryb.
Ile czasu jest na wniesienie skargi?
Termin wynosi 7 dni od dnia ogłoszenia albo doręczenia decyzji.
Czy decyzja musi mieć uzasadnienie?
Tak. Decyzję objętą art. 7 k.k.w. ogłasza się albo doręcza wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi.
Czy wystarczy, że wychowawca powie skazanemu, że dyrektor odmówił?
Samo przekazanie informacji o wyniku rozstrzygnięcia nie zastępuje przedstawienia skazanemu uzasadnienia decyzji oraz prawidłowego pouczenia o sposobie jej zaskarżenia.
Gdzie składa się skargę?
Skargę wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli organ jej nie uwzględni, przekazuje ją wraz z aktami właściwemu sądowi.
Czy wystarczy napisać, że decyzja jest niesprawiedliwa?
Nie. Podstawą skargi z art. 7 § 1 k.k.w. jest niezgodność decyzji z prawem. Trzeba więc wskazać, na czym ta niezgodność polega.
Czy skarga wstrzymuje wykonanie decyzji?
Nie automatycznie. Organ, który wydał decyzję, albo sąd właściwy do rozpoznania skargi może jednak wstrzymać jej wykonanie.
Co może zrobić sąd?
Sąd może utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, uchylić ją albo ją zmienić.
Zobacz również
Orzecznictwo
Sprawdź orzeczenia dotyczące decyzji dyrektorów ZK
W bazie Centrum publikujemy orzeczenia dotyczące kontroli decyzji administracji jednostek penitencjarnych oraz praw osób pozbawionych wolności.
Przejdź do bazy orzeczeń →Otrzymałeś tylko ustną informację o decyzji dyrektora?
Możemy przeanalizować sposób wydania i ogłoszenia decyzji, ustalić, czy przedstawiono wymagane uzasadnienie i pouczenie, a także ocenić możliwość wniesienia skargi w trybie art. 7 § 1 k.k.w.
Umów konsultacjęMateriał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Możliwość wniesienia skargi, termin oraz zarzuty należy każdorazowo ocenić według aktualnego stanu prawnego, treści konkretnej decyzji oraz sposobu jej ogłoszenia lub doręczenia.