Najważniejsza informacja
Sam brak uzasadnienia może być podstawą skargi i uchylenia decyzji
Skarga z art. 7 § 1 k.k.w. przysługuje z powodu niezgodności decyzji z prawem. Pojęcia tego nie należy ograniczać wyłącznie do naruszenia prawa materialnego.
Niezgodność z prawem może polegać również na naruszeniu przepisów procesowych określających sposób podejmowania, ogłaszania i doręczania decyzji.
Jednym z takich przepisów jest art. 7 § 3 k.k.w., zgodnie z którym decyzję ogłasza się albo doręcza wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o przysługującym skazanemu prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi.
Jeżeli decyzja nie została uzasadniona, naruszony zostaje art. 7 § 3 k.k.w. Takie naruszenie może samo stanowić zarzut skargi i podstawę uchylenia decyzji przez sąd penitencjarny.
Komentarz do art. 7 k.k.w.
Postulski: kontrola obejmuje również przepisy procesowe
W piśmiennictwie dotyczącym art. 7 k.k.w., w tym w komentarzu Kazimierza Postulskiego, pojęcie niezgodności decyzji z prawem jest rozumiane szeroko.
Kontrola sądu nie ogranicza się do pytania, czy dyrektor prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego. Obejmuje również przestrzeganie przepisów procesowych dotyczących podejmowania decyzji i wymogów, jakie decyzja powinna spełniać.
Podjęcie decyzji bez zachowania wymaganych prawem warunków proceduralnych może stanowić podstawę wniesienia skargi, a następnie uchylenia takiej decyzji.
Ma to zasadnicze znaczenie przy braku uzasadnienia. Skazany nie musi ograniczać skargi wyłącznie do twierdzenia, że dyrektor powinien był podjąć inną decyzję.
Może zarzucić, że sama decyzja została wydana lub przedstawiona z naruszeniem wymogów prawa procesowego.
Art. 7 § 3 k.k.w.
Uzasadnienie nie jest dobrą wolą dyrektora
Uzasadnienie decyzji nie jest dodatkową informacją, którą dyrektor może przekazać skazanemu, jeżeli uzna to za potrzebne.
W przypadku decyzji objętej art. 7 k.k.w. obowiązek przedstawienia uzasadnienia wynika wprost z art. 7 § 3 k.k.w.
Skazany powinien poznać:
- • treść rozstrzygnięcia,
- • konkretne powody podjęcia decyzji,
- • uzasadnienie decyzji,
- • informację o prawie wniesienia skargi,
- • termin wniesienia skargi,
- • sposób jej wniesienia.
Problem praktyczny
„Dyrektor odmówił” nie jest uzasadnieniem
W praktyce zdarzają się sytuacje, w których skazany składa wniosek do dyrektora zakładu karnego, ale nie otrzymuje uzasadnionej decyzji.
Po pewnym czasie wychowawca informuje go jedynie:
„Dyrektor odmówił”.
„Wniosek rozpatrzono odmownie”.
„Nie ma zgody dyrektora”.
Taki komunikat przekazuje wynik sprawy, ale nie przedstawia powodów, którymi kierował się organ.
To dyrektor wydał decyzję – nie wychowawca
Jeżeli organem właściwym do podjęcia decyzji jest dyrektor zakładu karnego, to właśnie jego rozstrzygnięcie i jego motywy podlegają kontroli sądu penitencjarnego.
Wychowawca może otrzymać polecenie przekazania skazanemu informacji o decyzji. Nie oznacza to jednak, że wychowawca zna rzeczywiste motywy, którymi kierował się dyrektor.
Jeżeli wychowawca zna jedynie wynik sprawy, nie jest w stanie przedstawić skazanemu rzeczywistego uzasadnienia.
Wyjaśnienia wychowawcy, jego przypuszczenia albo jego własna ocena sprawy nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji wydanej przez dyrektora.
Orzecznictwo
Sąd Okręgowy w Słupsku – II Kow 700/21
Bardzo dobrym przykładem znaczenia uzasadnienia jest postanowienie Sądu Okręgowego w Słupsku z 2 września 2021 r., sygn. II Kow 700/21.
Sąd rozpoznawał skargę skazanego na decyzję zastępcy dyrektora zakładu karnego.
Analizując legalność decyzji, sąd zwrócił uwagę na obowiązek wynikający z art. 7 § 3 k.k.w. i na znaczenie przedstawienia skazanemu rzeczywistych powodów rozstrzygnięcia.
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że przepisy dotyczące formy decyzji należą do norm procesowych, których naruszenie może powodować niezgodność decyzji z prawem.
Sąd podkreślił również znaczenie przedstawienia konkretnych motywów rozstrzygnięcia. Dopiero ich znajomość pozwala skazanemu rzeczowo zakwestionować decyzję.
Uzasadnienie może być krótkie – ale musi być rzeczywiste
Nie każda decyzja dyrektora musi zawierać wielostronicową analizę prawną.
Uzasadnienie może być zwięzłe. Powinno jednak pozwalać skazanemu oraz sądowi ustalić, dlaczego organ podjął określoną decyzję.
To nie jest uzasadnienie:
„Odmownie”.
„Brak zgody”.
„Dyrektor nie wyraził zgody”.
Uzasadnienie powinno pozwolić ustalić:
jakie okoliczności ustalono,
jakie argumenty oceniono,
dlaczego doprowadziły one do określonej decyzji.
Dlaczego brak uzasadnienia jest tak poważnym naruszeniem?
Skarga z art. 7 k.k.w. służy kontroli zgodności decyzji z prawem. Aby skazany mógł skutecznie z niej skorzystać, musi wiedzieć, dlaczego organ podjął określone rozstrzygnięcie.
Bez uzasadnienia skazany może nie wiedzieć:
- • jakie fakty dyrektor przyjął za podstawę decyzji,
- • jakie dokumenty uwzględnił,
- • jakie okoliczności pominął,
- • jakie przepisy zastosował,
- • jak rozumiał przesłanki ustawowe,
- • dlaczego nie uwzględnił argumentów skazanego,
- • z czym konkretnie skazany powinien polemizować w skardze.
Brak uzasadnienia może więc pozbawiać skazanego realnej możliwości przygotowania skutecznej skargi.
Ważne
Nie trzeba najpierw udowodnić, że odmowa była merytorycznie błędna
To szczególnie istotne w sytuacji, gdy skazany nie zna powodów odmowy.
Trudno wymagać od niego szczegółowego wykazywania błędów w argumentacji dyrektora, jeżeli administracja więzienna tej argumentacji w ogóle mu nie przedstawiła.
Zarzut może więc dotyczyć samego naruszenia art. 7 § 3 k.k.w. polegającego na nieprzedstawieniu uzasadnienia decyzji.
Innymi słowy:
„Nie znam powodów odmowy, ponieważ organ ich nie przedstawił” może być istotnym zarzutem prawnym, a nie jedynie problemem praktycznym skazanego.
Brak uzasadnienia utrudnia również kontrolę sądu
Uzasadnienie jest potrzebne nie tylko skazanemu.
Sąd penitencjarny powinien móc ustalić, dlaczego dyrektor podjął określoną decyzję i czy przy jej podejmowaniu prawidłowo zastosował prawo.
Jeżeli w dokumentacji znajduje się wyłącznie rozstrzygnięcie „odmownie”, bez wskazania rzeczywistych powodów, kontrola legalności decyzji zostaje istotnie utrudniona.
Co zrobić?
Gdy wychowawca mówi tylko: „dyrektor odmówił”
Nie należy biernie oczekiwać, aż administracja więzienna być może później przedstawi uzasadnienie.
Trzeba możliwie szybko zabezpieczyć informacje dotyczące sposobu przekazania decyzji i rozważyć jej zaskarżenie.
- • zapisać datę przekazania informacji,
- • zapisać nazwisko lub funkcję osoby przekazującej decyzję,
- • zanotować dokładnie, co zostało powiedziane,
- • ustalić, czy przedstawiono jakiekolwiek uzasadnienie,
- • ustalić, czy przekazano pouczenie o skardze,
- • zażądać przedstawienia pełnych powodów decyzji,
- • zachować kopię własnego wniosku,
- • nie zwlekać z przygotowaniem skargi.
Termin
Skarga z art. 7 k.k.w. – 7 dni
Art. 7 § 3 k.k.w. przewiduje termin 7 dni od dnia ogłoszenia albo doręczenia decyzji.
7 dni
od ogłoszenia albo doręczenia decyzji
Jeżeli skazanemu przekazano jedynie informację o wyniku, bez uzasadnienia i pouczenia, może powstać problem dotyczący prawidłowości ogłoszenia decyzji oraz początku biegu terminu.
Ze względów bezpieczeństwa procesowego nie należy jednak czekać z podjęciem działań.
Co wskazać w skardze?
Jeżeli decyzja nie została uzasadniona, zarzut ten powinien zostać przedstawiony wyraźnie, a nie jedynie wspomniany na marginesie skargi.
Zarzut może dotyczyć naruszenia art. 7 § 3 k.k.w. poprzez nieogłoszenie lub niedoręczenie decyzji wraz z wymaganym uzasadnieniem.
Warto dokładnie opisać, w jaki sposób skazany dowiedział się o rozstrzygnięciu i czego mu nie przedstawiono.
- • czego dotyczył wniosek,
- • kiedy został złożony,
- • kto podjął decyzję,
- • kto przekazał skazanemu informację o decyzji,
- • kiedy informacja została przekazana,
- • jaka dokładnie była jej treść,
- • czy przedstawiono uzasadnienie,
- • czy przedstawiono pouczenie,
- • dlaczego brak uzasadnienia uniemożliwia poznanie motywów organu.
Przykład
Skazany składa do dyrektora zakładu karnego wniosek.
Po kilku dniach wychowawca informuje go:
„Dyrektor odmówił”.
Skazany pyta o przyczynę odmowy. Wychowawca odpowiada, że jej nie zna albo że otrzymał jedynie polecenie przekazania informacji.
W takiej sytuacji problemem prawnym nie jest wyłącznie to, czy dyrektor powinien był wyrazić zgodę.
Sam brak przedstawienia uzasadnienia może stanowić zarzut naruszenia art. 7 § 3 k.k.w. i podstawę żądania uchylenia decyzji.
Czy każda odpowiedź dyrektora podlega art. 7 k.k.w.?
Nie każda informacja, pismo czy odpowiedź administracji więziennej musi być decyzją w rozumieniu art. 7 § 1 k.k.w.
Trzeba ustalić, czy mamy do czynienia z indywidualnym i konkretnym rozstrzygnięciem organu dotyczącym sytuacji skazanego oraz czy przepisy szczególne nie przewidują innego trybu kontroli.
Sama nazwa dokumentu nie powinna jednak przesądzać sprawy. Znaczenie ma charakter podjętego rozstrzygnięcia.
Najczęstsze pytania
Czy decyzja dyrektora ZK musi mieć uzasadnienie?
Jeżeli jest to decyzja podlegająca kontroli w trybie art. 7 k.k.w., art. 7 § 3 k.k.w. wymaga jej ogłoszenia albo doręczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi.
Czy sam brak uzasadnienia może być podstawą skargi?
Tak. Brak uzasadnienia stanowi naruszenie wymogu wynikającego z art. 7 § 3 k.k.w. i może być podniesiony jako samodzielny zarzut niezgodności decyzji z prawem. W orzecznictwie sądów penitencjarnych brak należytego uzasadnienia prowadził do uchylania decyzji.
Czy trzeba wykazać, że dyrektor merytorycznie się pomylił?
Nie zawsze. Skarga może dotyczyć również naruszenia prawa procesowego. Jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem wymogów art. 7 § 3 k.k.w., zarzut może dotyczyć właśnie tej wady, niezależnie od zarzutów dotyczących merytorycznej podstawy odmowy.
Czy wystarczy powiedzieć skazanemu: „dyrektor odmówił”?
Nie jest to równoznaczne z przedstawieniem uzasadnienia. Skazany powinien poznać konkretne powody rozstrzygnięcia, aby mógł je zakwestionować przed sądem.
Czy wychowawca może przekazać decyzję dyrektora?
Może przekazać informację o rozstrzygnięciu, ale samo zakomunikowanie wyniku nie zastępuje uzasadnienia decyzji. Szczególny problem powstaje wtedy, gdy wychowawca nie zna powodów, którymi kierował się dyrektor.
Ile czasu jest na skargę z art. 7 k.k.w.?
Art. 7 § 3 k.k.w. przewiduje 7 dni od dnia ogłoszenia albo doręczenia decyzji. W przypadku wadliwego ogłoszenia decyzji kwestia początku biegu terminu może wymagać indywidualnej oceny, dlatego nie należy zwlekać z wniesieniem skargi.
Zobacz również
Orzecznictwo
Sprawdź orzeczenia dotyczące decyzji dyrektorów ZK
W bazie Centrum publikujemy orzeczenia sądów penitencjarnych dotyczące skarg z art. 7 k.k.w., decyzji dyrektorów zakładów karnych oraz praw osób pozbawionych wolności.
Przejdź do bazy orzeczeń →Dyrektor odmówił bez uzasadnienia?
Możemy przeanalizować sposób wydania i ogłoszenia decyzji, treść złożonego wniosku, brak uzasadnienia lub pouczenia oraz możliwość wniesienia skargi w trybie art. 7 § 1 k.k.w.
Umów konsultacjęMateriał ma charakter informacyjny. Ocena, czy konkretne rozstrzygnięcie jest decyzją podlegającą art. 7 k.k.w., czy zostało prawidłowo ogłoszone lub doręczone oraz jakie skutki wywołuje brak uzasadnienia, wymaga analizy okoliczności konkretnej sprawy.