Czy skazany może składać skargi i wnioski?
Tak. Pozbawienie wolności nie oznacza pozbawienia możliwości dochodzenia swoich praw. Skazany może korzystać ze środków przewidzianych w przepisach prawa karnego wykonawczego.
W zależności od rodzaju sprawy może chodzić między innymi o skargę, wniosek, zażalenie albo inny przewidziany prawem środek.
Najpierw należy ustalić, co dokładnie chcemy zakwestionować i jaki środek prawny przysługuje w konkretnej sytuacji.
Skarga na decyzję a zwykła skarga na sposób postępowania
Jednym z częstych błędów jest traktowanie wszystkich skarg w taki sam sposób.
Inne znaczenie może mieć zaskarżenie konkretnej decyzji organu postępowania wykonawczego, a inne skarga dotycząca sposobu traktowania skazanego, warunków odbywania kary lub zachowania funkcjonariuszy.
Rozróżnienie to może decydować o właściwym adresacie pisma, podstawie prawnej, terminie oraz sposobie rozpoznania sprawy.
Termin może zdecydować o skuteczności skargi
W prawie karnym wykonawczym niektóre terminy na zakwestionowanie rozstrzygnięcia są bardzo krótkie.
Dlatego po otrzymaniu decyzji warto jak najszybciej ustalić datę jej ogłoszenia lub doręczenia oraz termin przewidziany dla właściwego środka prawnego.
Nie należy zakładać, że na każdą skargę jest 14 albo 30 dni. W postępowaniu wykonawczym termin może być znacznie krótszy.
Co powinno znaleźć się w dobrze przygotowanej skardze?
Treść pisma zawsze powinna być dostosowana do konkretnej sprawy. Warto jednak zadbać o przedstawienie najważniejszych informacji pozwalających zrozumieć, czego dotyczy problem.
- • oznaczenie skazanego,
- • wskazanie kwestionowanej decyzji lub działania,
- • datę decyzji lub zdarzenia,
- • dokładny opis okoliczności,
- • wskazanie zarzutów,
- • określenie, czego skazany się domaga,
- • powołanie istotnych dokumentów i innych dowodów,
- • wskazanie naruszonych przepisów, jeżeli wynika to z charakteru środka prawnego.
Dokumentowanie naruszeń
W warunkach zakładu karnego możliwość zabezpieczenia dowodów bywa ograniczona. Dlatego istotne jest możliwie dokładne odnotowywanie zdarzeń.
Warto zapisywać daty, godziny, miejsce zdarzenia, nazwiska lub funkcje osób uczestniczących, treść wypowiedzi oraz dane innych osób, które były świadkami sytuacji.
Należy również zachowywać kopie decyzji, odpowiedzi, skarg, wniosków i innych dokumentów związanych ze sprawą, jeżeli jest to możliwe.
Z praktyki
Presja na skazanego po złożeniu skargi
Z naszego doświadczenia wynika, że samo złożenie skargi może w praktyce powodować negatywną reakcję administracji jednostki penitencjarnej.
W sprawach, z którymi mieliśmy do czynienia, spotykaliśmy się z sytuacjami, w których po złożeniu skargi na działania funkcjonariuszy lub administracji zakładu karnego na skazanego wywierano presję, aby skargę wycofał.
Presja taka może przybierać różne formy. Spotykaliśmy się między innymi z sytuacjami, w których skazanemu sugerowano możliwość wycofania go z zatrudnienia, ograniczenia możliwości otrzymywania paczek albo wystąpienia innych niekorzystnych dla niego konsekwencji związanych z dalszym podtrzymywaniem skargi.
Szczególnie niepokojąca jest sytuacja, w której możliwość korzystania przez skazanego z określonego uprawnienia jest uzależniana od wycofania przez niego skargi.
W niektórych znanych nam przypadkach sytuacja przybierała jeszcze poważniejszy charakter. Spotykaliśmy się z zachowaniami, które skazani odbierali jako nastawianie innych osadzonych przeciwko osobie wnoszącej skargi.
W warunkach izolacji penitencjarnej takie sytuacje mogą mieć szczególnie poważne znaczenie. Konflikt z innymi osadzonymi może wpływać nie tylko na codzienne funkcjonowanie skazanego, ale w określonych przypadkach również na jego poczucie bezpieczeństwa.
Skazany ma prawo korzystać z przewidzianych prawem środków służących ochronie swoich praw. Sam fakt złożenia skargi nie powinien prowadzić do stosowania wobec niego nieformalnych sankcji, wywierania presji ani działań odwetowych.
Co zrobić, jeżeli po skardze pojawia się presja?
Jeżeli po wniesieniu skargi dochodzi do niepokojących zdarzeń, warto – w granicach istniejących możliwości – dokumentować ich przebieg.
- • zapisywać daty i godziny rozmów,
- • odnotowywać nazwiska lub funkcje uczestniczących osób,
- • możliwie dokładnie zapisywać treść wypowiedzi,
- • zachowywać wydawane później decyzje,
- • odnotować zmiany dotyczące zatrudnienia lub innych uprawnień,
- • wskazywać osoby, które mogą potwierdzić przebieg zdarzenia,
- • zachować informacje pozwalające ustalić związek czasowy pomiędzy skargą a późniejszymi działaniami.
Takie informacje mogą mieć znaczenie przy późniejszej ocenie prawidłowości działania administracji oraz przy podejmowaniu dalszych środków prawnych.
Czy warto wycofać skargę pod wpływem presji?
Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla każdej sprawy. Należy uwzględnić treść skargi, sytuację skazanego, charakter występujących działań oraz ewentualne zagrożenie dla jego bezpieczeństwa.
Jeżeli skazany uważa, że jest nakłaniany do wycofania skargi, szczególnie istotne może być uzyskanie pomocy osoby spoza jednostki penitencjarnej oraz zabezpieczenie informacji o przebiegu zdarzeń.
W sytuacji, w której istnieje realne zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa skazanego, kwestia jego ochrony powinna być traktowana priorytetowo.
Skarga na decyzję dyrektora zakładu karnego
Szczególną kategorię stanowią skargi dotyczące decyzji dyrektora zakładu karnego oraz innych organów postępowania wykonawczego.
W takich przypadkach kluczowe jest ustalenie charakteru decyzji, właściwej podstawy prawnej, terminu oraz zarzutów, które mogą zostać skutecznie podniesione.
Zobacz poradnik o decyzjach dyrektora zakładu karnego →Skargi dotyczące praw osoby pozbawionej wolności
Przedmiotem skargi mogą być również działania dotyczące korzystania przez skazanego z przysługujących mu praw.
Mogą to być między innymi sprawy dotyczące korespondencji, kontaktów z pełnomocnikiem, rzeczy osobistych, przedmiotów w celi, widzeń, sposobu traktowania czy innych elementów wykonywania kary.
Zobacz poradnik o prawach skazanego →Najczęstsze pytania o skargi i wnioski
Czy skazany ma prawo składać skargi?
Tak. Osoba pozbawiona wolności może korzystać z przewidzianych prawem środków służących ochronie swoich praw. Właściwy sposób działania zależy jednak od rodzaju sprawy i charakteru kwestionowanej decyzji lub działania.
Czy wystarczy napisać, że decyzja jest niesprawiedliwa?
Zwykle nie. Jeżeli zaskarżenie dotyczy legalności decyzji, istotne jest wskazanie, na czym konkretnie ma polegać jej niezgodność z prawem oraz jakie okoliczności i dokumenty potwierdzają stanowisko skazanego.
Co zrobić, jeżeli po złożeniu skargi pojawia się presja?
W miarę możliwości warto dokumentować kolejne zdarzenia, daty, osoby uczestniczące w rozmowach, treść wypowiedzi oraz decyzje i zmiany w sytuacji skazanego. Może to mieć znaczenie przy późniejszej ocenie prawidłowości działania administracji.
Orzecznictwo
Sprawdź orzeczenia dotyczące skarg osób pozbawionych wolności
W bazie Centrum publikujemy orzeczenia dotyczące wykonywania kary, skarg na decyzje organów postępowania wykonawczego oraz praw osób pozbawionych wolności.
Przejdź do bazy orzeczeń →Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu skargi?
Możemy przeanalizować decyzję lub działanie administracji, dokumentację oraz okoliczności sprawy i pomóc ustalić, jaki środek prawny może być właściwy.
Umów konsultacjęMateriał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Właściwy sposób działania, termin oraz środek prawny zależą od charakteru konkretnej sprawy i aktualnego stanu prawnego.