§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego

Art. 110a k.k.w.

Przedmioty, które skazany ma prawo posiadać w celi

Prawo skazanego do posiadania określonych przedmiotów nie może zależeć wyłącznie od lokalnej praktyki zakładu karnego. Kluczowe jest rozróżnienie między przedmiotami objętymi art. 110a § 1 k.k.w., przedmiotami wymagającymi zezwolenia oraz rzeczywistymi względami bezpieczeństwa.

„Skazany ma prawo posiadać”

Art. 110a § 1 k.k.w. obejmuje m.in. dokumenty związane z postępowaniem, którego skazany jest uczestnikiem, środki higieny osobistej, przedmioty osobistego użytku, materiały piśmienne, notatki, książki i prasę.

Naszym zdaniem punktem wyjścia jest ustawowe prawo skazanego. Porządek wewnętrzny jednostki ani utrwalona praktyka administracji nie powinny zastępować ustawy. Ograniczenie prawa musi mieć konkretną podstawę i odpowiadać rzeczywistym okolicznościom sprawy.

Dokument nie musi być kartką papieru

Dokumentacja procesowa może mieć postać cyfrową i obejmować tysiące stron. W prowadzonych przez nas sprawach sądy przyjmowały szerokie rozumienie dokumentu, obejmujące również zapisany nośnik informacji.

Dlatego przy ocenie pendrive'a, karty pamięci, dysku twardego, CD lub DVD należy analizować nie tylko sam nośnik, lecz przede wszystkim jego treść, przeznaczenie i możliwość realnego korzystania przez skazanego z dokumentów dotyczących jego postępowań.

Pendrive
Karta pamięci
Dysk twardy
CD / DVD

Sprawy prowadzone z sukcesem

To nie jest problem wyłącznie teoretyczny

SO w BiałymstokuIV Kow 165/22/s

Maszynka do włosów i szczoteczka elektryczna

Sąd zobowiązał dyrektora do wydania elektrycznej maszynki do włosów i elektrycznej szczoteczki do zębów, kwalifikując je jako przedmioty objęte art. 110a § 1 k.k.w.

SO w Bielsku-BiałejIV Kow 1151/23

Pendrive z dokumentacją postępowań

Sąd uchylił decyzję o zabezpieczeniu nośnika i nakazał jego wydanie. W uzasadnieniu odwołał się do szerokiego pojęcia dokumentu jako także zapisanego nośnika informacji.

SO w Bielsku-BiałejIV Kow 1099/23

Kolejna sprawa dotycząca pendrive'a

Sąd uchylił decyzję o odebraniu i zabezpieczeniu pendrive'a oraz zarządził jego wydanie skazanemu.

SO w Bielsku-BiałejIV Kow 665/23

Dyski twarde w celi

Po opinii biegłego informatyka sąd zmienił wcześniejsze rozstrzygnięcie i zezwolił na wydanie oraz użytkowanie dysków twardych w celi.

SO w Bielsku-BiałejIV Kow 166/23

Urządzenie do odczytu dokumentów z CD/DVD

Sąd uwzględnił skargę w części dotyczącej dodatkowego odbiornika wykorzystywanego do przeglądania dokumentów zapisanych na płytach CD/DVD.

Maszynka elektryczna także może być przedmiotem z § 1

W sprawie IV Kow 165/22/s Sąd Okręgowy w Białymstoku zobowiązał dyrektora do wydania elektrycznej maszynki do włosów oraz elektrycznej szczoteczki do zębów. Pokazuje to, że sam fakt zasilania energią elektryczną nie powinien automatycznie przesądzać o kwalifikacji przedmiotu. Znaczenie ma jego funkcja oraz treść prawa przyznanego w art. 110a § 1 k.k.w.

Bezpieczeństwo trzeba wykazać, a nie tylko przywołać

Bezpieczeństwo jednostki jest istotne, ale samo użycie tego pojęcia nie powinno kończyć analizy. W sprawach dotyczących pendrive'ów wskazywano hipotetyczne zagrożenia, których – według uzasadnień sądu – nie poparto dowodami.

W sprawie dysków twardych wykonano natomiast opinię biegłego informatyka. Pozwoliło to zbadać rzeczywiste możliwości urządzeń. Naszym zdaniem właściwa jest indywidualna ocena konkretnego zagrożenia zamiast automatycznego zakazu.

Prawo do dokumentów musi być rzeczywiste

Prawo do posiadania dokumentacji traci praktyczne znaczenie, jeżeli skazany otrzymuje nośnik, lecz nie ma urządzenia pozwalającego zapoznać się z jego treścią. Dlatego dokument, nośnik oraz możliwość odczytu powinny być analizowane łącznie.

Nasze stanowisko

Opłata za energię a wyłączanie zasilania

W sprawie IV Kow 166/23 SO w Bielsku-Białej nie uwzględnił skargi dotyczącej wyłączania energii w gniazdach w godzinach 1:00–6:00, odwołując się m.in. do zarządzenia nr 30/17 Dyrektora Generalnego SW z 22 maja 2017 r. i minimalizowania kosztów mediów.

Nie podzielamy tego stanowiska w zakresie, w jakim argument oszczędnościowy miałby samodzielnie uzasadniać ograniczanie dostępu do energii po wprowadzeniu odpłatności skazanych za korzystanie z energii elektrycznej.

Zarządzenie pochodzi z okresu sprzed wprowadzenia tych opłat. Jeżeli opłata ma charakter ryczałtowy i nie zależy od faktycznej liczby godzin korzystania z energii, powstaje zasadnicze pytanie o proporcjonalność pobierania pełnej opłaty przy jednoczesnym ograniczaniu czasu dostępu do zasilania.

Art. 32 Konstytucji RP

Różne jednostki – różny dostęp do energii

Z naszego doświadczenia wynika, że praktyka nie jest jednolita: w części jednostek zasilanie gniazd jest okresowo wyłączane, podczas gdy w innych analogicznego ograniczenia się nie stosuje.

Rodzi to pytanie o zasadę równego traktowania z art. 32 Konstytucji RP. Nie każda różnica oznacza naruszenie Konstytucji, ale odmienne traktowanie osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji powinno mieć obiektywne, racjonalne i proporcjonalne uzasadnienie.

Wątpliwości są szczególnie wyraźne, gdy skazani ponoszą opłaty według analogicznych zasad, lecz w jednej jednostce mogą korzystać z urządzeń bez czasowego odłączania zasilania, a w innej możliwość ta jest ograniczana.

Administracja nie chce wydać przedmiotu do celi?

Możemy przeanalizować decyzję, charakter przedmiotu, podstawę odmowy, argumenty dotyczące bezpieczeństwa oraz orzecznictwo dotyczące art. 110a k.k.w.