Ustal rozstrzygnięcie końcowe
Najpierw trzeba ustalić, które orzeczenie lub decyzja kończy wymaganą drogę prawną w konkretnej sprawie.
Ochrona konstytucyjnych praw i wolności
Skarga konstytucyjna
Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony praw i wolności. Nie służy do ponownego rozpoznania sprawy przez kolejną instancję, lecz do zakwestionowania przepisu, na podstawie którego wydano ostateczne rozstrzygnięcie naruszające konstytucyjne prawa lub wolności skarżącego.
Kiedy skarga konstytucyjna może być dopuszczalna?
Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę może wnieść każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone. Skarga musi jednak spełniać dodatkowe wymogi wynikające z ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Kluczowe jest powiązanie naruszenia z konkretnym przepisem ustawy lub innego aktu normatywnego, który stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie skarżącego.
Termin 3 miesięcy
Skargę konstytucyjną wnosi się w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia, po wyczerpaniu drogi prawnej – jeżeli droga ta była przewidziana.
Sprawdź datę doręczenia
Dla obliczenia terminu kluczowa jest data doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia.
Nie odkładaj analizy
Trzymiesięczny termin jest krótki, a przygotowanie prawidłowej skargi wymaga analizy aktów prawnych, orzeczeń i dokumentów z całego toku sprawy.
W przypadku wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ustawa przewiduje wstrzymanie biegu terminu. W konkretnej sprawie trzeba jednak dokładnie sprawdzić daty złożenia wniosku i doręczenia późniejszych rozstrzygnięć.
Co musi wskazywać skarga?
Przedmiot kontroli
Trzeba dokładnie wskazać przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano ostateczne rozstrzygnięcie dotyczące praw, wolności albo obowiązków skarżącego.
Wzorzec kontroli
Należy wskazać konstytucyjną wolność lub prawo, które – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, i wyjaśnić sposób naruszenia.
Stan faktyczny
Skarga powinna przedstawiać fakty i przebieg postępowania w zakresie niezbędnym do zrozumienia związku między zakwestionowanym przepisem a naruszeniem.
Argumentacja konstytucyjna
Należy uzasadnić niezgodność zakwestionowanego przepisu ze wskazanym prawem lub wolnością konstytucyjną oraz przedstawić argumenty na poparcie zarzutu.
Przymus profesjonalnego pełnomocnika
Kto może sporządzić i wnieść skargę?
Co do zasady skargę konstytucyjną w imieniu skarżącego może sporządzić i wnieść wyłącznie adwokat albo radca prawny. Ustawa przewiduje wyjątki dla określonych osób, które mogą działać samodzielnie we własnej sprawie.
- ✓pełnomocnictwo powinno obejmować sporządzenie i wniesienie skargi
- ✓w razie braku środków można ubiegać się o pełnomocnika z urzędu
- ✓do skargi dołącza się dokumenty potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej
- ✓trzeba udokumentować datę doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia
- ✓skarga i załączniki muszą spełniać wymogi formalne postępowania przed Trybunałem
Jak przygotować analizę pod skargę konstytucyjną?
1
Analiza drogi prawnej
Sprawdzamy, czy wykorzystano zwykłe środki zaskarżenia wymagane w danym postępowaniu i które rozstrzygnięcie ma charakter ostateczny.
2
Identyfikacja przepisu
Ustalamy, jaki konkretny przepis stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie.
3
Wzorzec konstytucyjny
Analizujemy, które konstytucyjne prawo lub wolność może stanowić właściwy wzorzec kontroli.
4
Materiał dla pełnomocnika
Porządkujemy orzeczenia, daty, dokumenty i argumentację potrzebną do oceny zasadności oraz przygotowania skargi przez uprawnionego pełnomocnika.
Powiązane materiały
Przeczytaj również w Poradniku
W sprawach penitencjarnych możliwość dalszej ochrony prawnej może zależeć od prawidłowego wykorzystania wcześniejszych środków zaskarżenia, treści wydanych decyzji oraz sposobu udokumentowania naruszenia praw skazanego.
Prawa skazanego
Najważniejsze prawa osoby pozbawionej wolności i podstawy ich ochrony.
Przejdź do poradnika →Skarga z art. 7 k.k.w.
Zasady zaskarżania decyzji organów wykonujących karę pozbawienia wolności.
Przejdź do poradnika →Decyzje dyrektora zakładu karnego
Jak analizować podstawę, treść i uzasadnienie rozstrzygnięć administracji.
Przejdź do poradnika →Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest termin na wniesienie skargi konstytucyjnej?
Skargę konstytucyjną wnosi się po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia.
Czy skargę konstytucyjną można sporządzić samodzielnie?
Co do zasady nie. Skargę może sporządzić i wnieść w imieniu skarżącego wyłącznie adwokat albo radca prawny. We własnej sprawie mogą to zrobić także osoby wskazane w ustawie, m.in. sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, notariusz oraz profesor albo doktor habilitowany nauk prawnych.
Czy trzeba wcześniej wykorzystać wszystkie środki zaskarżenia?
Skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile taka droga jest przewidziana. W praktyce trzeba sprawdzić, które zwykłe środki zaskarżenia były wymagane w konkretnej sprawie.
Co jest przedmiotem skargi konstytucyjnej?
Przedmiotem skargi jest przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd albo organ administracji publicznej ostatecznie orzekł o konstytucyjnych wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego.
Czy wystarczy wskazać, że wyrok był niesprawiedliwy?
Nie. Skarga konstytucyjna nie służy do ponownego badania samego rozstrzygnięcia. Trzeba wskazać kwestionowany przepis oraz wyjaśnić, jakie konstytucyjne prawo lub wolność i w jaki sposób zostały przez ten przepis naruszone.
Co zrobić, jeżeli nie stać mnie na adwokata lub radcę prawnego?
Można złożyć do właściwego sądu rejonowego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Złożenie takiego wniosku wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi na zasadach określonych w ustawie.
Chcesz sprawdzić, czy sprawa może prowadzić do skargi konstytucyjnej?
Możemy przeanalizować przebieg postępowania, ostateczne rozstrzygnięcie, termin i możliwy problem konstytucyjny oraz uporządkować materiał potrzebny do dalszej oceny sprawy przez uprawnionego pełnomocnika.
Skargę konstytucyjną co do zasady sporządza i wnosi adwokat albo radca prawny. Informacje na stronie mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej oceny konkretnej sprawy.