Dlaczego sąd może odmówić dozoru elektronicznego?
Sam fakt, że skazany mieści się w ustawowych granicach umożliwiających ubieganie się o SDE, nie oznacza jeszcze, że zezwolenie zostanie udzielone.
Sąd bada całokształt okoliczności konkretnej sprawy. Znaczenie mogą mieć między innymi warunki osobiste skazanego, jego zachowanie, miejsce pobytu, sytuacja rodzinna oraz ocena, czy odbywanie kary poza zakładem karnym będzie wystarczające do osiągnięcia celów kary.
Po odmowie najważniejsze jest ustalenie, co konkretnie zdecydowało o negatywnym rozstrzygnięciu.
Czy odmowę SDE można zaskarżyć?
Tak. Na postanowienie sądu penitencjarnego o odmowie udzielenia zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego przysługuje zażalenie.
Zażalenie może wnieść między innymi skazany lub jego obrońca. Jeżeli wniosek składali również sądowy kurator zawodowy albo dyrektor zakładu karnego, przepisy przyznają prawo do zaskarżenia także tym podmiotom.
Po ogłoszeniu odmowy nie należy zwlekać. Trzeba od razu sprawdzić pouczenie sądu i termin przysługujący do wniesienia zażalenia.
Co trzeba przeanalizować przed wniesieniem zażalenia?
Zażalenie powinno odpowiadać na rzeczywiste powody odmowy. Dlatego najpierw trzeba ustalić, na jakich okolicznościach sąd oparł swoje stanowisko.
W zależności od sprawy analiza może obejmować między innymi:
- • ocenę sytuacji osobistej i rodzinnej skazanego,
- • miejsce, w którym miał być wykonywany dozór,
- • zgodę pełnoletnich osób wspólnie zamieszkujących,
- • warunki techniczne wykonywania dozoru,
- • dotychczasową postawę skazanego,
- • zachowanie podczas odbywania kary, jeżeli skazany przebywa już w zakładzie karnym,
- • sposób oceny celów kary,
- • możliwość wykonywania pracy lub innych obowiązków,
- • sytuację rodzinną i opiekuńczą,
- • inne okoliczności, które mogły zostać pominięte lub niewłaściwie ocenione.
Odmowa z powodu warunków technicznych
Dozór elektroniczny wymaga możliwości technicznego wykonywania kontroli w miejscu, w którym skazany ma odbywać karę.
Jeżeli instalacja urządzeń nie jest możliwa albo warunki techniczne nie pozwalają na prawidłowe działanie systemu, może to uniemożliwić udzielenie zezwolenia.
W takim przypadku warto ustalić, czy problem ma charakter trwały, czy też możliwa jest zmiana miejsca pobytu albo usunięcie konkretnej przeszkody technicznej przed kolejnym wnioskiem.
Problem ze zgodą osób wspólnie zamieszkujących
W określonych przypadkach znaczenie ma zgoda pełnoletnich osób, które mają wspólnie zamieszkiwać ze skazanym w miejscu wykonywania dozoru.
Jeżeli problem pojawił się właśnie na tym etapie, przed kolejnym działaniem trzeba ustalić, czy możliwe jest uzyskanie wymaganej zgody albo wskazanie innego miejsca wykonywania SDE.
Nie warto pomijać tej kwestii we wniosku. Sąd powinien otrzymać jasną informację, gdzie skazany będzie przebywał i jakie są warunki wspólnego zamieszkiwania.
Spełnienie formalnych warunków to jeszcze nie wszystko
SDE nie jest instytucją przyznawaną automatycznie każdemu, kto spełnia wymagania dotyczące wymiaru kary.
Sąd analizuje również, czy odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego będzie wystarczające do realizacji celów kary.
Dlatego we wniosku warto pokazać, dlaczego kontrolowane funkcjonowanie skazanego poza zakładem karnym będzie rozwiązaniem właściwym w jego konkretnej sytuacji.
Z praktyki
Nie wystarczy napisać: „mam rodzinę i pracę”
Wnioski o dozór elektroniczny często opierają się na bardzo ogólnych argumentach: skazany ma rodzinę, chce pracować albo musi utrzymywać gospodarstwo domowe.
Takie okoliczności mogą być ważne, ale powinny zostać przedstawione konkretnie i – jeżeli jest to możliwe – udokumentowane.
Znacznie większą wartość ma wskazanie konkretnego pracodawcy, godzin pracy, miejsca zamieszkania, osób pozostających na utrzymaniu skazanego czy obowiązków związanych z opieką nad członkami rodziny.
Dobrze przygotowany wniosek powinien pokazywać sądowi realny sposób funkcjonowania skazanego podczas odbywania kary w SDE.
Harmonogram wykonywania dozoru
System dozoru elektronicznego oznacza wykonywanie kary według określonych przez sąd zasad.
Dlatego warto jeszcze przed rozpoznaniem sprawy dokładnie ustalić, w jakich godzinach skazany powinien przebywać poza miejscem wykonywania dozoru, na przykład w związku z pracą, nauką, leczeniem, wykonywaniem obowiązków rodzinnych albo praktykami religijnymi.
Im bardziej rzeczywisty i możliwy do wykonania jest proponowany harmonogram, tym łatwiej ocenić, jak SDE będzie wyglądało w praktyce.
Czy po odmowie można złożyć nowy wniosek?
Tak, ale Kodeks karny wykonawczy wprowadza ograniczenie dotyczące ponownego wniosku skazanego lub jego obrońcy w tej samej sprawie.
Ponowny wniosek
3 miesiące
Ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy złożony przed upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie udzielenia zezwolenia pozostawia się bez rozpoznania.
Okres ten warto wykorzystać do usunięcia przyczyn poprzedniej odmowy i przygotowania nowych argumentów.
Kolejny wniosek nie powinien być kopią poprzedniego
Jeżeli sąd odmówił SDE z konkretnego powodu, samo ponowne złożenie tego samego pisma po trzech miesiącach może nie zmienić sytuacji.
Nowy wniosek powinien pokazać, że przyczyny poprzedniej odmowy zostały usunięte albo że pojawiły się nowe okoliczności przemawiające za udzieleniem zezwolenia.
Może to być na przykład nowe miejsce pobytu, zmiana sytuacji rodzinnej, możliwość podjęcia pracy, poprawa zachowania skazanego albo inne nowe informacje mające znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Skazany przebywa już w zakładzie karnym
Sam fakt rozpoczęcia odbywania kary nie wyklucza możliwości ubiegania się o wykonywanie jej dalszej części w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli spełnione są odpowiednie przesłanki ustawowe.
W takiej sytuacji szczególne znaczenie może mieć dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego podczas odbywania kary.
Dlatego przed kolejnym wnioskiem warto zebrać informacje o przebiegu odbywania kary, zatrudnieniu, nagrodach, karach dyscyplinarnych oraz innych elementach mogących mieć znaczenie dla oceny sądu.
Co warto przygotować po odmowie SDE?
- • postanowienie o odmowie udzielenia SDE,
- • uzasadnienie rozstrzygnięcia, jeżeli jest dostępne,
- • wcześniejszy wniosek o SDE,
- • dokument dotyczący miejsca wykonywania dozoru,
- • zgody wymaganych osób wspólnie zamieszkujących,
- • dokumenty dotyczące zatrudnienia,
- • proponowany harmonogram pracy i innych obowiązków,
- • dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej,
- • dokumentację medyczną, jeżeli ma znaczenie dla sprawy,
- • inne dokumenty potwierdzające argumenty przedstawiane sądowi.
Najczęstsze pytania po odmowie SDE
Czy na odmowę dozoru elektronicznego przysługuje zażalenie?
Tak. Na postanowienie sądu penitencjarnego o odmowie udzielenia zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego przysługuje zażalenie.
Czy po odmowie można złożyć ponowny wniosek o SDE?
Tak, jednak ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy w tej samej sprawie, złożony przed upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie, pozostawia się bez rozpoznania.
Czy spełnienie warunków formalnych gwarantuje SDE?
Nie. Spełnienie warunków ustawowych umożliwia ubieganie się o zezwolenie, ale sąd nadal ocenia między innymi, czy odbywanie kary w SDE będzie wystarczające do osiągnięcia celów kary.
Czy brak warunków technicznych może być przyczyną odmowy?
Tak. Dozór elektroniczny wymaga możliwości technicznych zainstalowania i używania urządzeń niezbędnych do wykonywania dozoru w miejscu pobytu skazanego.
Sprawdź również główny poradnik o SDE
Jeżeli chcesz sprawdzić podstawowe warunki odbywania kary poza zakładem karnym, zobacz również główny poradnik dotyczący dozoru elektronicznego.
Dozór elektroniczny (SDE) – poradnik →Orzecznictwo
Sprawdź orzeczenia dotyczące dozoru elektronicznego
W bazie Centrum publikujemy orzeczenia z zakresu prawa karnego wykonawczego. Analiza wcześniejszych rozstrzygnięć może pomóc w lepszym zrozumieniu praktyki sądów penitencjarnych.
Przejdź do bazy orzeczeń →Sąd odmówił dozoru elektronicznego?
Możemy przeanalizować przyczyny odmowy, dokumentację dotyczącą miejsca wykonywania dozoru oraz sytuację skazanego i pomóc ocenić możliwość wniesienia zażalenia albo przygotowania ponownego wniosku.
Umów konsultacjęMateriał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Możliwość odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego, wniesienia zażalenia oraz ponownego wystąpienia z wnioskiem należy każdorazowo ocenić na podstawie aktualnego stanu prawnego i okoliczności konkretnej sprawy.