Co to jest system dozoru elektronicznego?
System dozoru elektronicznego umożliwia kontrolowanie wykonywania określonych obowiązków przez skazanego przy wykorzystaniu urządzeń elektronicznych.
W przypadku dozoru stacjonarnego kontrolowane jest między innymi przebywanie skazanego w określonym miejscu i czasie.
SDE nie oznacza darowania kary. Kara nadal jest wykonywana, tylko w innym systemie.
SDE – jakie warunki trzeba spełnić w 2026 roku?
Warunki odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego określa Kodeks karny wykonawczy. W podstawowym trybie sądowym znaczenie ma przede wszystkim wymiar orzeczonej kary albo suma kar podlegających wykonaniu.
Kara do 1 roku i 6 miesięcy
Jedna z ustawowych sytuacji dotyczy kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 1 roku i 6 miesięcy, przy spełnieniu pozostałych przesłanek przewidzianych w ustawie.
Kara niższa niż 3 lata
SDE może być również rozważane, gdy orzeczona kara jest niższa niż 3 lata, a do odbycia w zakładzie karnym pozostała część kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy, jeżeli spełnione są pozostałe warunki ustawowe.
Ustawa przewiduje także wyłączenia odnoszące się do określonych przypadków skazania. Dlatego samego wymiaru kary nie należy traktować jako jedynego kryterium. Trzeba sprawdzić podstawę skazania, wszystkie kary podlegające wykonaniu, sytuację skazanego, miejsce pobytu oraz pozostałe przesłanki.
Spełnienie limitu kary nie oznacza automatycznej zgody na SDE. Organ rozpoznający sprawę ocenia również pozostałe ustawowe przesłanki i okoliczności konkretnej sprawy.
Miejsce wykonywania dozoru
Jednym z podstawowych elementów postępowania jest wskazanie miejsca, w którym kara ma być wykonywana.
Muszą istnieć techniczne możliwości wykonywania dozoru w konkretnym miejscu. W toku postępowania może zostać przeprowadzone sprawdzenie warunków technicznych niezbędnych do prawidłowego działania urządzeń.
Zgoda osób mieszkających ze skazanym
Przy ocenie możliwości wykonywania dozoru znaczenie może mieć również sytuacja osób pełnoletnich wspólnie zamieszkujących w miejscu, w którym ma być wykonywany dozór.
Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie ustalić sytuację mieszkaniową skazanego oraz kwestie dotyczące osób zamieszkujących pod wskazanym adresem.
Co warto przedstawić we wniosku o SDE?
Wniosek nie powinien ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia, że skazany chce odbywać karę poza zakładem karnym.
W zależności od konkretnej sprawy warto przedstawić okoliczności pokazujące, dlaczego wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego będzie rozwiązaniem uzasadnionym.
- • sytuację rodzinną skazanego,
- • miejsce stałego pobytu,
- • zatrudnienie lub możliwość podjęcia pracy,
- • obowiązki związane z utrzymaniem rodziny,
- • sytuację zdrowotną, jeżeli ma znaczenie dla sprawy,
- • inne okoliczności przemawiające za wykonywaniem kary poza zakładem karnym.
Harmonogram w systemie dozoru elektronicznego
Skazany objęty dozorem stacjonarnym powinien przebywać w określonym miejscu w czasie wynikającym z ustalonego harmonogramu.
Harmonogram może uwzględniać możliwość opuszczania miejsca wykonywania dozoru w określonych godzinach, między innymi w celu wykonywania pracy lub realizacji innych uzasadnionych obowiązków.
Dlatego informacje dotyczące zatrudnienia, godzin pracy, dojazdu oraz innych stałych obowiązków warto przygotować jeszcze przed rozpoznaniem sprawy.
SDE dla osoby przebywającej już w zakładzie karnym
Sam fakt rozpoczęcia odbywania kary w zakładzie karnym nie oznacza, że możliwość ubiegania się o dozór elektroniczny zawsze zostaje wyłączona.
W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe ustalenie sytuacji prawnej skazanego oraz sprawdzenie, czy w jego przypadku spełnione są aktualne ustawowe warunki wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego.
SDE udzielane przez komisję penitencjarną
Kodeks karny wykonawczy przewiduje również szczególny tryb, w którym zezwolenia może udzielić komisja penitencjarna. Dotyczy on skazanego, który rozpoczął już odbywanie kary w zakładzie karnym i wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 4 miesięcy, jeżeli spełnione są także pozostałe ustawowe warunki.
W tym trybie znaczenie mają między innymi dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego podczas odbywania kary, cele kary, miejsce stałego pobytu oraz pozostałe przesłanki określone w ustawie.
Czy SDE jest przyznawane automatycznie?
Nie. Samo złożenie wniosku ani spełnienie jednego z warunków nie oznacza automatycznej zgody na wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego.
Każda sprawa wymaga sprawdzenia aktualnej sytuacji prawnej skazanego oraz przesłanek mających zastosowanie w jego przypadku.
Najczęstsze pytania o dozór elektroniczny
Czy dozór elektroniczny oznacza całkowitą swobodę?
Nie. Skazany odbywa karę poza zakładem karnym, ale musi przestrzegać ustalonych zasad, w tym harmonogramu określającego, kiedy może opuszczać wskazane miejsce pobytu.
Czy samo spełnienie warunków formalnych gwarantuje SDE?
Nie. Spełnienie warunków formalnych umożliwia ubieganie się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, ale właściwy organ dokonuje również oceny okoliczności konkretnej sprawy.
Czy o SDE można starać się podczas pobytu w zakładzie karnym?
Tak. O możliwość odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego mogą ubiegać się również osoby, które rozpoczęły już odbywanie kary pozbawienia wolności, jeżeli spełniają wymagania określone w przepisach.
Orzecznictwo
Sprawdź orzeczenia z zakresu prawa karnego wykonawczego
W bazie Centrum publikujemy orzeczenia dotyczące wykonywania kar, w tym spraw rozpoznawanych przez sądy penitencjarne.
Przejdź do bazy orzeczeń →Chcesz sprawdzić możliwość odbywania kary w SDE?
Możemy przeanalizować sytuację skazanego, dokumentację oraz okoliczności mające znaczenie dla możliwości wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego.
Umów konsultacjęMateriał ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Możliwość wykonywania kary w systemie dozoru elektronicznego zależy od aktualnego stanu prawnego oraz okoliczności konkretnej sprawy.