RAPORT RPO z działalności | KRAJOWEGO MECHANIZMU PREWENCJI 2013

--- STRONA 1 --- RAPORT RPO z działalności | KRAJOWEGO MECHANIZMU PREWENCJI 2013 Z „NANA o RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, czerwiec 2014. --- STRONA 2 --- | Spis treści | 1. Organizacja działalności Krajowego Mechanizmu Prewencji ................ it | 2. Finansowanie... eee e eee IL | 3. Współpraca z organizacjami pozarządowymi .....................e.e..e. | 12 | 4. Działalność krajowa... eee | LĄ : 5. Działalność międzynarodowa ....................s.sesseeenesee eee. | 18 3 6. Szkolenia,...............ee.ese esse esse ness kawe we eee eee eeee 21 : 7. Piąta okresowa wizyta w Polsce przedstawicieli CPT ...........:.......... 22 : 8. Raporttemałyczny..................c...erererees eee see eeerrraereee | 23 | 9. Opiniowanie aktów prawnych ,...............sveeseeeeeceesheeeedeeeee | 24 | 10. Tortury ............e.es..-..-eeae era rere shea esa ea esa aa raazzeece. | 28 1. Metodologia....................-...ereereeeeeeeasseeereranscee. | BL 2. Zakłady Karne i Areszty Śledcze...................e.seeseesnesse eee | 33 3. Placówki dla nieletnich....................../.....reseereereeseeeee | 64 3A. Młodzieżowe ośrodki wychowawcze............... res. | TO . - 3B. Zakłady poprawcze i schroniska dla niełetnich........................ 83 : 3C. Policyjne izby dziecka........................e.eeeserreeeeeeenne. | 104 7" "4. Pomieszczenia dla osób zatrzymanych (Pd0Z)........................... Ii 5. lzbyWyśrzeźwień........................seress eee ee ceeraeeseieee | 123 6. Domy Pomocy Społecznej .....................sveseeeerasesraereeeee. | 139 7. Szpitale psychiatryczne. ...................e...rsseeneseesaeseeeeeeee | 155 8. Rekontrole........................secseeeeesser eres arzerees eee. | 179 9. Zespół wizytujący KMP (w kolejność alfabetycznej) ....................... 187 10. Eksperci Krajowego Mechanizmu Prewencji .........................-... 190 11. Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg jednostek.......... 193 12. Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg daty wizytacji. .:.... 196 12. Akty prawne..................es.seveeseeeeesaesaeeserseesersznaere. | 211 14. Dokumentacja fotograficzna (przykłady) ........................-...... 249 3 --- STRONA 3 --- Wykaz skrótów: API — - Stowarzyszenie Zapobiegania Torturom 7 siedzibą w Genewie AŚ - Areszt Śledczy B BIP - Biuletyn Informacji Publicznej BRPO - Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich CPT - Europejski Komitet do Spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu CZSW - Centralny Zarząd Służby Więziennej DPS - Dom Pomocy Społecznej ETPCz - Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu HEPC - Helsińska Fundacja Praw Człowieka IPW - Indywidualny Plan Wsparcia TW — Izba Wytrzeźwień kpk - Ustawazdnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy . B (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.) kkow. - Ustawa dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy 7 (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn, zm.) KMP — - Krajowy Mechanizm Prewencji MEN — - Ministerstwo Edukacji Narodowej MOW - Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy NSA — - Naczelny Sąd Administracyjny NEZ — - Narodowy Fundusz Zdrowia OBWE - Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie OISW - Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej OPCAT - Protokół fakultatywny do Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (Dz. U. z 2007, Nr 30, poz. 192) ORE - Ośrodek Rozwoju Edukacji [74 — Oddział Zewnętrzny PdOZ - Pomieszczenia dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia w jednostkach organizacyjnych Policji PID - Policyjna Izba Dziecka ' SdN - Schronisko dla Nieletnich . so - Sąd Okręgowy SPT - Podkomitet ONZ do Spraw Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu | . SR — Sąd Rejonowy sw — Służba Więzienna RPO — - Rzecznik Praw Obywatelskich UE — Unia Europejska u.dip - ustawa zdnia z dnia 6 września 200% r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.) u.0.2p. - ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. 22011 r., Nr231, poz. 1375, z późn. zm.) u.pn. - ustawa Zdnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2014 r., poz. 382) ZK - Zakład Karny zp — Zakład Poprawczy --- STRONA 4 --- Szanowni Państwo, Tortury są jednym z najcięższych naruszeń fundamentalnych praw czło- wieka. Obok pogwałcenia wielu innych praw godzą w godność osoby, chronio- ną przez Konstytucję RB, jako źródło innych praw. Są one powszechnie zakazane w prawie międzynarodowym, niemniej nadal może dochodzić do ich stosowania. Regularne, niezapowiedziane wizytacje miejsc zatrzymań są uważane za jeden z najefektywniejszych środków zapobiegania torturom i innym niedozwolonym formom traktowania osób pozbawionych wolności. Uzupełniają one mechanizm sądowy, realizowany w tym zakresie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. . Rzeczpospolita Polska jest jednym z 72 Państw Stron, które ratyfikowały Pro- | tokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania' (zwany dalej OPCAT lub Protokołem), przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjedno- czonych w Nowym Jorku dnia 18 grudnia 2002 r. Jest również jednym z 57 państw, które powołały krajowy mechanizm prewencji. Celem Protokołu było ustanowienie systemu regularnych wizytacji, prze- prowadzanych przez niezależne organy, w miejscach gdzie przebywają osoby pozbawione wolności. Intencją podejmowanych działań jest zaś zapobieganie torturom oraz innemu okrutnemu, nielidzkiemu lub poniżającemu traktowa- niu albo karaniu. Rok 2013 był szóstym rokiem wykonywania przez Rzecznika Praw Obywatel- skich zadań Krajowego Mechanizmu Prewencji. Przedstawiciele Rzecznika prze- - prowadzili niezapowiedziane wizytacje 125 różnego rodzaju miejsc zatrzymań, . położonych na terenie całego kraju. Przy ich wyborze brano pod uwagę rodzaj, wielkość oraz zróżnicowane położenie na terenie kraju. Uwzględniano również wszystkie dostępne informacje na temat problemów poszczególnych placówek. 'W porównaniu z raportami z poprzednich lat, niniejsza publikacja zawiera także wskazania prawomocnych orzeczeń sądów w sprawach karnych, które za- padły w latach 2008-2012, a które świadczą o występowaniu tortur i które zostały stwierdzone przez władzę sądowniczą. Nasz raport przedstawia najważniejsze spostrzeżenia z wizytacji prewencyj- nych i diagnozuje problemy systemowe. Niestety, wiele problemów systemowych wskazanych w latach ubiegłych nie zostało rozwiązanych. Wśród najważniejszych wskazać należy: niezgodne z prawem, a w niektórych przypadkach, długie oczeki- ! Dz.U.z2007r. Nr 30, poz. 192. --- STRONA 5 --- zc _ MNA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji v roku 2013 wanie na odbycie kary pozbawienia wolności, brak postulowanych zmian w usta- wie o postępowaniu w sprawach nieletnich czy kodeksie karnym wykonawczym (w stosunku do osób, wobec których stosowany jest środek zabezpieczający), nie rozwiązanie kwestii osadzania osób do wytrzeźwienia” w policyjnych pomiesz- czeniach dla osób zatrzymanych. Ten ostatni aspekt jest szczególnie istotny, albo- wiem w policyjnych pomieszczeniach dla osób zatrzymanych dochodzi do zgo- nów takich osób doprowadzonych, głównie wskutek braku właściwej opieki le- karskiej, tożsamej do tej, którą gwarantują izby wytrzeźwień. Zagadnienia te były w roku 2013 przedmiotem licznej korespondencji z właściwymi ministrami” oraz przedmiotem dwóch wniosków do Trybunału Konstytucyjnego”. Tak jak w łatach poprzednich, w miejscach zatrzymań dochodzi niestety do sytuacji, które mogą być uznane za poniżające lub nieludzkie traktowanie albo karanie. Zdobyte doświadczenia pokazują, że wizytacje KMP pełnią istotną rolę w zakresie prewencji i powinny zostać zintensyfikowane. Będzie to jednak inoż- liwe dopiero wówczas, gdy zostaną zapewnione odpowiednie do wykonywanych zadań środki finansowe oraz personalne na działalność Krajowego Mechanizmu Prewencji. Przy obecnym stanie osobowym Zespołu (13 osób) oraz wynoszącej ok. 1.800 liczbie miejsc pozbawienia wolności, w rozumieniu art. 4 OPCAT'*, Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest niestety — mimo wielkiego zaangażowania pracowników - w stanie zagwarantować realizowania minimalnych międzyna- rodowych standardów dotyczących częstotliwości przeprowadzanych wizytacji”. Mając na uwadze normy ONZ, proporcjonalnie do liczby miejsc wizytacji w Pol- sce, w Zespole KMP powinno być zatrudnionych 38 osób. Niniejszy raport został podzielny na dwie części. W pierwszej omówione z0- stały kwestie organizacyjne dotyczące funkcjonowania KMP, działania podejmo- wane w ramach współpracy z innymi podmiotami, zarówno na szczeblu krajo- wym, jak i międzynarodowym, stwierdzone przypadki tortur oraz przedstawione 2 http://wwwirpo.gov.pl/pl/content/raport-rpo<z-dzia% C5%82alno% C5%9Bci-w-polsce-kmp-w- roku-2012-0 > httpi//www.rpo.gov.pl/pl/content/wnioski-do-trybuna%C5%82u-konstytucyjnego * Zgodnie z art. 4 ust I OPCAT, jest to jakiekolwiek miejsce pozostające pod jurysdykcją i kontrolą danego państwa, gdzie przebywają lub mogą przebywać osoby pozbawione wolności, na podstawie polecenia organu władzy publicznej bądź za jego namową, zgodą lub przyzwoleniem. 5 Według Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. Tortur wizytacje zapobiegawcze KMP, typu ad hoc, powinny być przeprowadzane co kilka miesięcy, zaś wizytacje całościowe raz.na 5 lat. Według mini- malnych standardów wyznaczonych przez APT wizytacje całościowe powinny być przeprowadzane co najmniej raz w roku w jednostkach takich jak: jednostki organizacyjne policji, areszty śledcze oraz w miejscach, w których przebywają osoby szczególnie podatne na zagrożenia lub wystąpienia przy- padków agresji np. kobiety, cudzoziemcy, ś --- STRONA 6 --- =" Wstęp f-Ę zostały opiniowane akty prawne. Drugą część sprawozdania stanowi omówienie stosowanej metodologii pracy oraz wnioski z wizytacji, jakie zostały przeprowa- dzone w omawianym roku, z podziałem na określone typy miejsc zatrzymań. Raport jest dostępny na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich (www.rpo.gov.pl.), w tym w wersji anglojęzycznej, co pozwała instytucjom mię- dzynarodowym na uzyskanie informacji na temat działalności Mechanizmu Pre- wencji w Polsce. Chciałabym wyrazić nadzieję, że „Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013” bę- dzie dla Państwa ważnym źródłem informacji i przyczyni się do poprawy i właściwego, zgodnego z międzynarodowymi standardami, funkcjonowania w naszym kraju poszczególnych typów miejsc zatrzymań. Irena Łipowicz 7 --- STRONA 7 --- --- STRONA 8 --- |. KRAJOWY Ea kk MECHANIZM ————> s PREWENCJI RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH | | Część I --- STRONA 9 --- --- STRONA 10 --- li Organizacja działalności Krajowego Mechanizmu Prewencji/Finansowanie „M : : x zat : ; 1. Organizacja działalności Krajowego Mechanizmu Prewencji Zgodnie z postanowieniem Statutu Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Krajowy Mechanizm Prewencji stanowi Zespół VII Biuraś. Zadania Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 realizowane były przez 13 pracowników merytorycznych. Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie podkreślała; że stan osobowy Zespołu uniemożliwia pełne realizowanie nałożonych na RPO obowiąz- ków prewencyjnych. Wsparcie Zespołu „KMP” stanowili również pracownicy Biur Pełnomocników Terenowych RPO z Gdańska i Wrocławia. Zespół KMP wizytuje wszelkiego rodzaju miejsca zatrzyniań, w rozumie- nia art. 4 OPCAT”, W celu prawidłowego weryfikowania sposobu traktowania osób pozbawionych wolności niezbędne jest pozyskanie wiedzy z różnych źródeł, co w wielu przypadkach niemożliwe jest bez merytorycznego wsparcia i wiedzy eksperckiej. W związku z tym, w wizytacjach uczestniczyli również eksperci ze- wnętrzni - lekarze psychiatrzy, a także psycholodzy kliniczni”. 2. Finansowanie Na realizację zadań związanych z pełnieniem funkcji Krajowego Mechani- zmu Prewencji w 2013 roku w planie finansowym ustałono budżet w wysokości 3.145.717 zł. W wyniku wykonania budżetu pełnienie wskazanej funkcji RPO za rok 2013 wyniosło 3.131.342,02 zł, w tym wydatki majątkowe 220.453,24 zł. | % $ 6 Załącznika do Zarządzenia nr 26/2011 Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 31.08.2011 r. | w sprawie nadania statutu Biuru Rzecznika Praw Obywatelskich. ? Każde Państwo Strona zezwala na przeprowadzanie wizyt zgodnie z niniejszym protokołem przez mechanizmy, o których mowa jest w artykułach 2 i 3, w jakimkolwiek miejscu pozostającym pod jego : jurysdykcją i kantrolą, gdzie przebywają lub mogą przebywać osoby pozbawione wolności na podsta: ! wie polecenia organu władzy publicznej bądź za jego namową, zgodą lub przyzwoleniem (zwanych i dalej „miejscami zatrzymań”). : 3 Lista ekspertów: zob. część II. | Hi --- STRONA 11 --- p MA | Papurt Rzerznika Praw Obywatelskich z dźałaności w Polsce Krajowego Mochenizmu Prewencji wroku 2013 3. Współpraca z organizacjami pozarządowymi W 2013 r. odbyły się dwa spotkania pracowników Krajowego Mechanizmu Prewencji z przedstawicielami Koalicji „Porozumienie na rzecz wprowadzenia OPCAT”. Przedmiotem spotkania 18 czerwca 2013 r. było omówienie sugestii przygotowanych przez przedstawicieli Koalicji do Raportu RPO z działalności w Polsce KMP w 2012 r. W trakcie spotkania omówiono także: problemy, z jakimi pracownicy Mechanizmu spotykali się podczas wizytacji, kwestie funkcjonowa- nia sądów penitencjarnych, wątpliwości w zakresie prawa do kontaktu ze światem zewnętrznym ubezwłasnowolnionych mieszkańców domów pomocy społecznej oraz wstępne wnioski z wizytacji CPT przeprowadzonej w Polsce w 2013 r. Te- matem drugiego spotkania zorganizowanego w dniu 30 września 2013 r. były wi- zytacje KMP w szpitalach psychiatrycznych, ich metodologia oraz zakres przed- miotowy raportów powizytacyjnych z tych placówek, które miało na celu poprawę efektywności wizytacji tych miejsc. 15 maja 2013 r. odbyło się spotkanie robocze zorganizowane przez Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć (dalej CPPHN) nt. „Monitoringu powrotów przymusowych”. Zebrani dyskutowali o dalszym udziale obserwatorów z organi- zacji pozarządowych i zakresie ich zadań w ramach monitoringu lotów depor- tacyjnych”. Podczas posiedzenia przedstawiono projekt CPPHN pt.: „Bezpieczny Powrót”, zgodnie z którym przedstawiać będzie Rzecznikowi Praw Obywatelskich aktualne informacje na ternat warunków w ośrodkach detencyjnych oraz sposobu traktowania cudzoziemców podczas przymusowych powrotów i.innych okolicz- ności deportacji, które mogłyby być na tyle dolegliwe, aby mogły prowadzić do okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. W dniu 24 lipca 2013 r. przedstawiciel Krajowego Mechanizmu Prewen- cji wziął udział w seminarium zorganizowanym przez Helsińską Fundację Praw Człowieka pt. „Jak zapewnić należytą kontrolę umieszczania osób ubezwłasno- wolnionych w domach opieki społecznej? Implementacja wyroku Kędzior prze- ciwko Polsce”. Podczas seminarium poruszono dwie kwestie: kierowanie osób Lotdeportacyjny jest to przymusowe przesiedlenie osoby dokonywane w oparciu o obowiązujące przepisy na podstawie decyzji właściwych organów. Należy zaznaczyć, że toczą się prace legislacyjne dające podstawę do prowadzenia tego typu dzia- łań (odpowiednie przepisy ustawy o cudzoziemcach i akty wykonawcze mają wejść w życie na począt- ku 2014 r.), niemniej jednak Straż Graniczna już umożliwiła udział przedstawicieli organizacji poza- rządowych w tego typu lotach, kierując do nich zaproszenia (organizacje nie mogą zatem zainicjować swojego udziału w danym locie). 12 : --- STRONA 12 --- | raj | Współpraca z organizacjami pozarządowymi Mt | EE —_— u p ubezwłasnowolnionych do domów pomocy społecznej oraz bezpodstawne b ograniczanie mieszkańcom DP$-ów ich konstytucyjnych praw. Nadto, omówio- ne zostały badania aktowe spraw sądowych o umieszczeniu w domu pomocy społecznej beż zgody zainteresowanego, prowadzone przez prof. T. Gardocką oraz badania dr K. Kurowskiego dotyczące zgodności regulaminów DPS z prze- | pisami Konstytucji RP. Ę E | b | b k ł i i i H i : ' Notatka ze spotkania: http://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Notatka%20z%20Seminarium%20zorganizowanego%20 : przez%20Helsi%C5% 84sk%C4%85%20Fundacj% C4%99%20Praw%20Cz%C5%820wieka_1.pdf kB --- STRONA 13 --- ps p Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 4. Działalność krajowa W 2013 r. w ramach współpracy z Komendą Główną Policji, przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji zostali poproszeni o przeprowadzenie szkoleń dotyczących działalności KMP w szkołach policyjnych. Odbyły się one w Cen- trum Szkolenia Policji w Legionowie (14-15 maja) oraz Szkołach Policji w: Pile (12-13 czerwca), Szczytnie (22-23 sierpnia), Katowicach (5-6 września) oraz Słupsku (26-26 listopada). Przedstawicielom kadry dydaktycznej oraz zarządza- jącej przedstawione zostały podstawy prawne działalności Mechanizmu w Polsce, metodologia przeprowadzanych wizytacji, standardy międzynarodowe dotyczą- ce warunków pozbawienia wolności w policyjnych jednostkach organizacyjnych oraz wnioski wynikające z wizytacji jednostek policji w Polsce. 'W dniu 29 stycznia 2013 r. przedstawiciel KMP wziął udział w konferencji podsumowującej „Monitoring stosowania przepisów prawa antydyskryminacyjnego przez wymiar sprawiedliwości”, zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego. Spotkanie związane było z upublicznieniem raportu Polskiego Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego pt. „Prawo antydyskrymi- nacyjne w praktyce polskich sądów powszechnych”. W dniu 14 lutego 2013 r. odbyło się spotkanie dotyczące projektu „Chcę być z Tobą mamo”, którego celem jest utworzenie oddziałów dla matek z dziećmi w placówkach resocjalizacyjnych. W dyskusji zorganizowanej z inicjatywy Funda- cji „Po Drugie” i Wyższej Szkoły Nauk Społecznych PEDAGOGIUM udział wzięli przedstawiciele ministerstw, urzędów, placówek dla nieletnich, przedstawiciele” nauki w zakresie resocjalizacji i prawa, Rzecznika Praw Dziecka i Rzecznika Praw Obywatelskich, w tym KMPP, Publikacji raportu Krajowego Mechanizmu Prewencji nt. monitoringu wizyj- nego w miejscach pozbawienia wolności poświęcona była zorganizowana w dniu 22 kwietnia 2013 r. w BRPO konferencja. Podczas niej omówione zostały naj- ważniejsze wnioski zawarte w Raporcie dotyczącym stosowania kamer telewizji przemysłowej w miejscach pozbawienia wolności oraz informacje na temat skarg wpływających do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich od osób pozbawionych wolności w zakresie stosowania monitoringu wizyjnego. Poruszone były również 1 http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawiciel-kmp-marcin-kusy-wzi%C4%85%C5%82-udzia %C5%82-w-konferencji-podsumowuj%C4%85cej-%E2%80%9Emonitoring 2 http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawicielka-kmp-ma%C5%82gorzata-molak- wzi%C4%99%C5%82-udzia%C5%82-w-spotkaniu-dotyczńC4%85cym-projektu- %E2%80%9Echc%C4%99-by%C4%87 14 --- STRONA 14 --- i | Działalność krajowa - Ę ważne kwestie dotyczące współczesnych możliwości technicznych w zakresie mo- Ś nitoringu oraz mechanizmów i reakcji osób poddanych ciągłemu monitorowaniu. 3 Reprezentanci odpowiednich resortów również mieli okazję przedstawić swoje , stanowiska w sprawie udogodnień i trudności wynikających ze stosowania kamer : telewizji przemysłowej”. Koło Naukowe Prawa Karnego Studentów UW „Temida” wraz z Europejskim Ę Stowarzyszeniem Studentów Prawa ELSA Grupa Lokalna Warszawa zorganizowali | konferencję pt. „Stan polskiego systemu penitencjarnego. Diagnoza problemów i pro- ż pozycje naprawy” (13 maja 2013 r.), do udziału w której został zaproszony przedsta- | wiciel KMP. W swoim wystąpieniu zaprezentował on główne problemy odnotowy- i wane przez Zespół KMP podczas wizytacji zakładów karnych i aresztów śledczych, E omówione szczegółowo w części raportu poświęconej jednostkom penitencjarnym. | W dniu 16 maja 2013 r. odbyła się debata dotycząca projektu „Trybun Mło- | dzieżowy”, w której uczestniczył Rzecznik Praw Dziecka, przedstawiciele MEN, Lo ORE, KMP oraz pracownicy placówek resocjalizacyjnych. Przedmiotem debaty | była dyskusja nad wdrożeniem w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych | nowego projektu, polegającego na powołaniu instytucji Trybuna Młodzieżowe- go, którego zadaniem byłaby ochrona praw nieletnich umieszczonych w tego typu | placówkach. Przedstawicielka KMP wskazała na duży postęp w zakresie szerzenia wiedzy na temat praw nieletnich umieszczonych w placówkach resocjalizacyjnych | i otwartość dyrektorów placówek na wprowadzanie pozytywnych zmian w tym zakresie. Wyraziła ponadto uznanie dla realizacji projektu Trybun Młodzieży pro- s ponując jednocześnie kilka rozwiązań, które mogłyby okazać się przydatne przy kreowaniu ostatecznej wizji projektu'*, Przedstawiciel KMB w dniu 17 maja, uczestniczył w inauguracji polskiego | . projektu: „Mediacja dla Europejskiego Trybunału Praw Człowieka”, którego ini- | cjatorem była ISLP - Burope (The International Senior Lawyers Project!*). Me- | diacja dla ETPC jest jednym z ważniejszych pilotażowych programów zainicjo- | wanych przez ISLP - Europe. Liczba spraw zapadłych przed ETPC z Polski była i kluczowym argumentem dla decydentów ISLP - Europe, którzy powierzyli prze- l prowadzenie tego programu właśnie w Polsce. Strategicznym celem niniejszego 13 Stanowisko KMP i uczestników konferencji, zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/krajowy-m- i ochenize. prewenćji-zorgunizowa$4 CS w-biurze-rzecinikarpraw-obywateskichokonferene | '* http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawicielka-kmp-justyna-j%C3%B3%C5%BAwiak- H wzi%C4%99%C5%82-udzia%C5%82-w-debacie-na-temat-projektu-%E2%80%9Etrybun H 15. Ugrupowanie utworzone w 2010 roku, które przy pomocy wysoko wykwalifikowanej kadry praw- ł niczej pracującej pro bono promuje prawa człowieka, 15 --- STRONA 15 --- ren MONA Raport Rzecznika Praw Obywatsskich dzełaości w Plsce Krajowego Mechanizmu Prenenj w oku 2013 programu jest odciążenie Trybunału w Strasburgu, albowiem liczba rozstrzyga- nych przez Trybunał spraw może powodować zagrożenie dla płynności jego prac. Przedstawiciele KMP zostali zaproszeni do udziału w konferencji poświę- conej aktywności Służby Więziennej w obszarach działalności penitencjarnej, społecznej readaptacji i resocjalizacji oraz edukacji i profilaktyki nieletnich „Xz- terdyscyplinarność Służby Więziennej”. Odbyła się ona w dniu 20 czerwca 2013 r. w Areszcie Śledczym w Warszawie - Mokotowie i zorganizowana została przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Warszawie oraz Wyższą Szkołę Nauk Społecznych PEDAGOGIUM. Podczas konferencji organizatorzy zaprezentowali przykłady innowacyjności i kreatywności w procesie resocjalizacji na podstawie pozytywnych przykładów działalności prowadzonej w jednostkach okręgu war- szawskiego w zakresie edukacji, oświaty, zatrudnienia, kultury i sztuki oraz inte- gracji ze społeczeństwem. Przedstawiony został również projekt edukacyjno-pro- filaktyczny „Więzienie — stracony czas” skierowany do młodzieży, którego głów- nym cełem jest ograniczenie przestępczości wśród nieletnich poprzez wskazanie im konsekwencji wyborów kończących się łamaniem prawa. W dniu 29 lipca 2013 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyła się Konferencja Rzecznika Praw Obywatelskich prezentująca Raport z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu w 2012 r., podczas której przedstawiono głów- ne wnioski i rekomendacje wynikające z działalności KMP. W spotkaniu wzięli udział m.in. przedstawiciele ministerstw, Komendy Głównej Policji, Centralnego Zarządu Służby Więziennej, organizacji pozarządowych oraz środowisk akade- mickich. Była to okazja do wysłuchania stanowisk poszczególnych władz w za- kresie zaprezentowanych problemów systemowych dotyczących funkcjonowania poszczególnych miejsc zatrzymań'ś, Przedstawiciel KMP uczestniczył w konferencji „Wykonać karę i co dalej? Wy- nik badań nad wykonywaniem kary dożywotniego pozbawienia wolności w polskich zakładach karnych 2011-2012”, która miała miejsce w dniu 12 września 2013 r. Celem konferencji była prezentacja raportu oraz dyskusja nad jego wnioskami i zaleceniami”. W dniach 22-25 września 2013 r. reprezentant KMP wziął udział w konferen- cji szkołeniowej „Rozwój i przyszłość” (Zmiany w systemie resocjalizacji nieletnich - teoria, projekty, praktyka. Wymiana dobrych praktyk — działania zmierzające do budowania prawidłowych postaw społecznych wśród wychowanków schronisk '6 Wypowiedzi w formie pisernnej i polemiki, zob. http://www.rpo.goy.pl/pl/content/raport-rpo-2- dzia%C5%82alno%C5%9Bci-w-polsce-kmp-w-roku-2012-0 ” Notatka z konferencji: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawiciele-zespo%C5%82u-kmp- oraz- wydzia%C5%$82u-karnego-post%C4%99powania-wykonawczego-na-konferencji 16 , --- STRONA 16 --- s c 3 Działalność krajowa MANN gr ©: dla nieletnich i zakładów poprawczych) zorganizowanej przez Fundację „Po dru- Ś gie” oraz Wielkopolskie Stowarzyszenie Resocjalizacji Horyzont'*. + 'W dniu 3 października 2013 r. w Biurze RPO odbyła się konferencja pt. E, „łzby wytrzeźwień - prawo a praktyka, kierunki zmian” z udziałem przedstawi- b: cieli wielu środowisk, od świata nauki, osób zarządzających izbami wytrzeźwień, $ przez administrację rządową i samorządową po organizacje pożytku publicznego. 'W pierwszym panelu zaprezentowano wyniki Raportu RPO z wizytacji w izbach | wytrzeźwień przeprowadzonych przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu E Prewencji, który stanowił podstawę do dyskusji nad obecnym kształtem regułacji 4 prawnych i praktyką funkcjonowania tych placówek. Tematem przewodnim dru- Ę: giego panelu było natomiast określenie potrzebnych zmian prawnych i faktycz- Ę nych w funkcjonowaniu izb wytrzeźwień”. h 'W dniu 4 października 2013 r. w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych odbyło s się spotkanie poświęcone badaniom lekarskim nieletnich przyjmowanych do po- a licyjnych izb dziecka, na które zostali również zaproszeni przedstawiciele KMP. :. Była to okazja do przekazania postulatu RPO, iż każdego nowoprzybyłego do PID : nieletniego należy poddać badaniom lekarskim, jak również do zwrócenia uwagi, | że przepisy regulujące kwestię badań medycznych nieletnich są niewystarczające Ę oraz zapisane w rozporządzeniu, a nie ustawie, co jest niezgodne z Konstytucją RP. x 'W dniu 28 października 2013 r. przedstawiciele Krajowego Mechanizmu : Prewencji wzięli udział w debacie eksperckiej poświęconej sytuacji nieletnich F matek będących wychowankami ośrodków wychowawczych i resocjalizacyj- Ę nych zorganizowanej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Spotkanie zostało Ę zorganizowane przez Minister Agnieszkę Kozłowską-Rajewicz - Pełnomocni- F ka Rządu ds. Równego Traktowania??, |: . 'W dniu 26 listopada 2013 r. przedstawicielki KMP wzięły udział w VI semi- t narium z cyklu Środki zabezpieczające w psychiatrii, zorganizowanym w Klinice | Psychiatrii Sądowej przy Instytucie Psychiatrii i Neurologii. Podczas seminarium | prof. J. Heitzman wygłosił wykład pt. Prawa pacjenta w oddziałe detencyjnym w świetle raportów KMP”. | '8' Notatka z konferencji: http://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Notatka%20z%20Konferencji.pdf l '* Raport, zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rzecznik-praw-obywatelskich-z-wizytacji- t w-izbach-wytrze% C5%BAwie%C5%84-przeprowadzonych-przez-0 Ć Zapis audio z konferencji, zob. http://www.rpo,gov.pl/pl/content/zesp%C3%B3%C5%82-krajo- t wy-mechanizm-prewencji-wraz-z-zespo%C5%82em-prawa-administracyjnego-i-gospodarczego | ?* Notatka z debaty eksperckiej: http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawiciele-krajowego-mecha f nizmu-prewencji-wzi%C4%99li-udzia%C5%82-w-debacie-eksperckiej | 3! Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawicielki-kmp-wzi%C4%99%C5%82y-udzia%C5%82- ; w-vi-seminarium-kliniki-psychiatrii-s%C4%85dowej-ipin-Biblioteka Zakładu Karnego nr. 9.0 U --- STRONA 17 --- ny „ANA | rapor Rzecznika Praw Obywatelskich z działalnośc w Polce Krajowego Mechanizmu Prewencji w rok 2013 5. Działalność międzynarodowa Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich jako Krajowego Mechani- zmu Prewencji to również jedna z dziedzin współpracy międzynarodowej RPO. W związku z tym, przedstawiciele KMP uczestniczyli w spotkaniach międzynaro- dowych dotyczących prewencji tortur. 'W dnia 21 maja 2013 r. odbyło się w BRPO spotkanie przedstawicieli Kra- jowych Mechanizmów Prewencji: Polski i Albanii. Podczas tego spotkania człon- kom zagranicznej delegacji przedstawiono informacje o uprawnieniach polskiego KMP, standardach, którymi się posługuje i metodologii wizytacji miejsc pozba- wienia wolności oraz organizacji pracy Zespołu w Biurze Rzecznika Praw Oby- watelskich. Zaprezentowano również spostrzeżenia dotyczące funkcjonowania takich placówek, jak policyjne miejsca zatrzymań, zakłady karne i areszty śledcze oraz domy pomocy społecznej. Przedstawiciele albańskiego KMP również omó- wili swoją działalność, wskazując na różnice, które dotyczyły głównie organizacji ich pracy. Nadto, w kolejnym dniu tj. 22 maja 2013 r. uczestnicy spotkania prze- prowadzili wizytację Oddziału Zewnętrznego Aresztu Śledczego Warszawa - Słu- żewiec w Grodzisku Mazowieckim”. Macedoński Krajowy Mechanizm Prewencji zorganizował w dniach 25-26 czerwca 2013 r. warsztaty dotyczące krajowych mechanizmów prewencji tortur, któ- ry skierowany był do przedstawicieli wszystkich państw bałkańskich. W roli eksper- tów zaproszeni zostali: przedstawiciele CPT, SPT, APT oraz przedstawiciel polskiego Krajowego Mechanizmu Prewencji, W swoim wystąpieniu omówił on kompetencje wynikające z art. 19c OPCAT oraz sposoby ich realizacji. Wskazał przy tym, że wy- nikający z wymienionego artykułu obowiązek opiniowania aktów prawnych nie jest w praktyce traktowany równorzędnie z przeprowadzaniem wizytacji. Podczas dys- kusji ogólnej, reprezentant polskiego KMP przedstawił ponadto informacje o zasa- dach finansowania Mechanizmu w Polsce i konsekwencjach z tym związanych oraz o współpracy z organizacjami pozarządowymi i ekspertami zewnętrznymi”. W dniu 29 sierpnia 2013 r. przedstawicielka KMP spotkała się z delegacją z Chin, która przebywała w Wielkiej Brytanii i Polsce z inicjatywy „Centrum Wiel- 22 Zespół KMP Albanii liczy 5 osób i w zakresie swojego zainteresowania ma ak. 120 miejsc pozba- wienia wolności. ki 3 Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/spotkanie-w-biurze-rzecznika-praw-obywatelskich- przedstawicieli-krajowych-mechanizm%C3%B3w % Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawiciel-zespo% C5%82u-krajowy-mechanizmu-pra wencji- marcin-kusy-wzi%C4%85%C5%82-udzia%C5%82-w-spotkaniu 18 --- STRONA 18 --- : Działalność międzynarodowa sę 1 ka Brytania - Chiny” w ramach projektu prowadzonego przez ten ośrodek”, Pod- 1 czas spotkania zostały omówione zasady działania polskiego KMP. Podczas wizyty : delegacji w Areszcie Śledczym Warszawa - Białołęka goście mieli okazję poznać s polskie realia tymczasowego aresztowania oraz odbywania kary pozbawienia wol- 3 ności. : 'W dniu I października 2013 r. w BRPO doszło do spotkania przedstawicie- | la KMP z dyrektorem Centrum Przeciwdziałania Torturom Kirgistanu i dorad- cą ds. więziennictwa OBWE w Biszkeku. Podczas tego spotkania, członkom za- ś granicznej delegacji przedstawiono informacje o uprawnieniach polskiego RPO w ramach KMP, standardach, którymi się posługuje i metodologii wizytacji miejsc | pozbawienia wolności oraz organizacji pracy Zespołu w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. W ramach wizyty w Polsce przedstawiciel Kirgistanu wraz z pra- cownikiem KMP oraz doradcą OBWE odbyli wizytę studyjną w jednostkach poli- i cyjnych, tj. Policyjnej Izbie Dziecka w Warszawie, PdOZ przy Komendzie Rejono- i wej Policji Warszawa V oraz PdOZ przy Komendzie Rejonowej Policji Warszawa | VI gdzie przedstawiciel Kirgistanu mógł zapoznać się z warunkami w jakich prze- - bywają osoby pozbawione wolności? 'W dniach 4-5 listopada 2013 r. reprezentant KMP spotkał się w Biszkeku | z Rzecznikiem Praw Obywatelskich Kirgistanu, dyrektorem Centrum Przeciw- E działania Torturom w Kirgistanie, pełniącego funkcję krajowego mechanizmu prewencji, a także z członkami Rady Koordynacyjnej w skład której wchodzą : przedstawiciele Parlamentu i organizacji pozarządowych wspierających Mecha- : nizm. Spotkanie miało na celu wypracowanie strategii i zaplanowanie działalności . Krajowego Mechanizmu Prewencji w Kirgistanie na rok 2014 r. Na prośbę RPO Kirgistanu przedstawiciel polskiego KMP przedstawił swoje doświadczenia jako | ekspert zewnętrzny. | ” 'W dniu 7 listopada 2013 r. w siedzibie Biura Rzecznika Praw Obywatelskich | odbyło się spotkanie przedstawicieli Zespołu KMP i Zespołu Prawa Karnego t z ekspertami Rady Europy. Celem spotkania było zapoznanie przedstawicieli Rady HH Europy ze stanem oraz problemami więziennej służby zdrowia z perspektywy skarg wpływających do BRPO oraz ustaleń poczynionych w tym zakresie pod- | czas wizytacji prewencyjnych. Przedstawiona przez pracowników BRPO diagnoza | 5 Głównym celem projektu jest wspieranie działań na rzecz reformy systemu prawnego oraz dialogu F politycznego w Chinach ze szczególnym uwzględnieniem skutecznego wdrażania nowych środków i prawnych służących zapobieganiu stosowania tortur w aresztach śledczych dla tymczasowo areszto- | wanych w Chinach. E %. Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/zast%C4%99pce-dyrektora-krajowego -mechanizmu-prew H encji-spotka%C5%82-si%C4%99-z-dyrektorem-centrum : 19 --- STRONA 19 --- Eryn M" Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 problemów we wskazanym obszarze stanowić będzie jeden z elementów służących wypracowaniu dróg rozwiązywania problemów w zapewnieniu osadzonym wła- ściwej opieki zdrowotnej. Przedstawicielka Zespołu w dniach 21-22 listopada 2013 r., wzięła udział w spotkaniu reprezentantów krajowych mechanizmów prewencji z całego świata, przedstawicieli CP'T, SPT i Rady Europy, które miało miejsce w Strasburgu. Spo- tkanie zostało poświęcone zagadnieniom detencji imigrantów i miało na celu wy- pracowanie „Deklaracji krajowych mechanizmów prewencji w sprawie potrzeby opracowania staridardów/zasad Rady Europy dot. detencji imigrantów”. W dniu 6 grudnia 2013 r. w Skopje odbyły się warsztaty dotyczące ochrony nieletnich zatrzymanych w jednostkach organizacyjnych Policji, w których wzięła udział przedstawicielka połskiego KMP. Podczas swojej prezentacji zapoznała ona słuchaczy z wynikami przeprowadzonych w latach 2008-2013 wizytacji policyj- nych izb dziecka oraz zmianami przepisów odnoszących się do dzieci pozbawio- nych wolności wprowadzonych na skutek wystąpień generalnych Rzecznika Praw Obywatelskich. 27 W wyniku spotkania powstał również dokument - Projekt Ramowych Standardów Traktowania Imigrantów w miejscach detencji. Na początku 2014 r. w/w deklaracja zostanie przedstawiona Radzie Europy w celu zgłoszenia konieczności opracowania odpowiednich standardów. Zob. http://www. rpo.gov.pl/pl/content/dyrektor-krajowego-mechanizmu-prewencji-wzi%C4%99%C5%82-udzia%C5 %82-w-spotkaniu-krajowych-mechanizm%C3%B3w 2% Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/przedstawiciel-kmp-wojciech-sadownik-wzi%C4%85%C5 %82-udzia% C5%82-w-warsztatach-dot-ochrony-nieletnich 20 --- STRONA 20 --- x rrr i Szkolenia „MNA. : 6. Szkolenia 3 'W dniu 15 lutego 2013 r. w Biurze RPO odbyło się szkolenie pt. „Sądy w ob- x liczu uzależnień nieletnich i inne aspekty postępowania z małoletnimi”, zorganizo- | wane we współpracy z Fundacją Centrum Szkolenia Sędziów „Tustitia”. Szkołenie, | w którym udział wzięli członkowie Zespołu KMP oraz sędziowie sądów rodzin- R: nych i cywilnych, prowadziła przedstawicielka Fundacji Dzieci Niczyje i przedsta- 3 wiciel z Ośrodka Rehabilitacji Uzależnień w Zagórzu. 1 Przedstawiciele KMP wzięli udział w szkoleniu na temat prawa antydyskry- s minacyjnego, które zostało zorganizowane w dniu 29 maja 2013 r. w Biurze RPO. : Podczas spotkania prowadzonego przez Sędzię Sądu Najwyższego uczestnicy s zapoznali się ze źródłami prawa antydyskryminacyjnego, środkami prawnymi |. ochrony w związku z naruszeniem zasady równego traktowania oraz postępowa- s niem dowodowym w sprawach o naruszenie zasady równego traktowania. : W dniach 11-12 grudnia 2013 r. członkowie Zespołu KMP wzięli udział 3 w szkoleniu na temat dostępności obiektów dla osób z różnymi niepełnosprawno- | ściami, zorganizowanym przez Fundację Polska Bez Barier. Zakres dwudniowego warsztatu obejmował nie tylko zagadnienia prawne, ale również praktyczne do- E świadczenie barier architektonicznych oraz potrzeb osób z niepełnosprawnością . ruchową oraz sensoryczną. | k 22 --- STRONA 21 --- m M Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 7. Piąta okresowa wizyta w Polsce przedstawicieli CPT W okresie od 5 do 17 czerwca 2013 r. przedstawiciele CPT przeprowadzi- li wizytację wybranych miejsc pozbawienia wolności na terytorium Polski. Ce- lem wizyty było sprawdzenie stanu realizacji rekomendacji wydanych przez CPT w efekcie wizyty w Polsce w 2009 r.?. Szczególną uwagę zwrócono również na traktowanie osób zatrzymanych w jednostkach policyjnych oraz na warunki pa- nujące w więzieniach (z naciskiem na więzienną opiekę zdrowotną oraz traktowa- nie więźniów zakwalifikowanych jako „niebezpieczni”). 'W dniu 5 czerwca 2013 r. prof. I. Lipowicz - Rzecznik Praw Obywatelskich, dr R. Czerniawski - Z-ca Rzecznika Praw Obywatelskich, pracownicy Zespołu KME, przedstawiciele Zespołu Prawa Karnego oraz Zespołu Prawa Administra- cyjnego i Gospodarczego spotkali się z przedstawicielami delegacji. Na spotka- niu przedstawiciele poszczególnych Zespołów przekazali informacje dotyczące stanu przestrzegania praw człowieka w poszczególnych kategoriach miejsc deten- cji w Polsce. Przedstawiciele CPT dopytali o kwestie szczególnie ich interesujące, w szczególności prosili o informację czy powstał w BRPO zespół badający skargi na funkcjonariuszy Policji mający uprawnienia quasi śledcze. 'W dniu 17 czerwca 2013 r. odbyło się spotkanie podsumowujące piątą okre- sową wizytację przedstawicieli CPT z przedstawicielami: Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Spraw Wewnętrz- nych, Centralnego Zarządu Służby Więziennej, Komendy Głównej Policji, na któ- rej zostały przedstawione wstępne spostrzeżenia ekspertów CPT, , Raport z wizytacji w 2009 r. opublikowany został w 2011 r (CPT/Inf (2011) 20). 22 --- STRONA 22 --- cm O Retirmhcny „BEBE, 8. Raport tematyczny Liczne uchybienia w praktyce funkcjonowania izb wytrzeźwień dostrzeżone przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji poparte pogłębioną ana- : lizą nad obecnie obowiązującym stanem prawnym regulującym działalność tych | placówek przedstawione zostały w Raporcie Rzecznika Praw Obywatelskich z wi- | zytacji w izbach wytrzeźwień przeprowadzonych przez Krajowy Mechanizm Pre- , wencji**, W celu poprawy opisanej w Raporcie sytuacji pracownicy KMP zalecili: $ 1. wprowadzenie w całym kraju ujednoliconego systemu sprawowania opieki . nad osobami w stanie nietrzeźwości; 2. wprowadzenie zmian legislacyjnych do obecnie obowiązującego prawa, 1 tak aby przepisy nie naruszały przepisu art. 92 ust. 1 Konstytucji; 3 3. unormowanie w akcie prawnym rangi ustawowej przepisów ograniczają- cych prawa i wolności; ; 4. precyzyjne określenie przesłanek umieszczenia w izbie wytrzeźwień; 5. przeprowadzenie prac legislacyjnych zapewniających jednoznaczność re- i gulacji prawnych w kwestii stosowania środków przymusu bezpośrednie- go w izbach; 6. uregulowanie w ustawie stosowania monitoringu wizyjnego w. izbach wy- | trzeźwień; : 7. nadanie szczególnej rangi prawu do informacji; Ę 8. wyeliminowanie występowania sytuacji sprzyjających naruszeniu prawa : do intymności osób umieszczonych w izbach. | Zob. http:/www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rzecznik-praw-obywatelskich-z- wizytacji-w-izbach- wytrze% C5% BAwie% C5%84-przeprowadzonych-przez-0 | 28 ź --- STRONA 23 --- pe _ MR Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 9. Opiniowanie aktów prawnych Obowiązek opiniowania aktów prawnych, zarówno obowiązujących, jak i ich projektów, przez podmiot wykonujący zadania krajowego mechanizmu prewencji wynika z art. 19 lit. c OPCAT. W 2013 r. przedstawiciele KMP otrzymali 5 projektów aktów prawnych do zaopiniowania. Do 2 z nich nie zgłoszono zastrzeżeń, zaś w 3 przypadkach uwagi przedstawiono. Wszystkie opinie do projektów aktów prawnych zostały umiesz- czone na stronie internetowej. Uwagi zgłoszono do następujących projektów aktów prawnych: 1. projektu ustawy Ministra Sprawiedliwości o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw na dzień 14 stycznia 2013 r.*', , 2. projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków, ja- kim powinna odpowiadać cela zabezpieczająca oraz izba izolacyjna, okresu przechowywania, sposobu archiwizowania lub brakowania dokumentacji dotyczącej osób umieszczonych w celi zabezpieczającej oraz izbie izolacyjnej, a także form jej dokumentacji oraz warunków oraz organizacji umieszcza- nia osób w celi zabezpieczającej oraz izbie izolacyjnej”, 3, projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków by- towych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych”. Nie wniesiono uwag do następujących projektów aktów prawnych: 1. projektu ustawy o postępowaniu wobec osób zaburzonych psychicznie stwa- rzających zagrożenie dla życia, zdrowia lub wolności seksualnej, w wersji na dzień 1i kwietnia 2013 r., 2. projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniające rozporzą- dzenie w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich. Ponadto w dniach 18 kwietnia i 13 czerwca 2013 r. przedstawiciele Ze- społu Krajowy Mechanizm Prewencji wzięli udział w posiedzeniu Podkomi- sji nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów po- wszechnych (druk nr 1130). 3 Zob. http//www.rpo.gov.pl/pi/content/uwagi-do-projektu-ustawy-0-zmianie-ustawy-kodeks-karny- oraz-niekt%C3%B3rych-innych-ustaw-w-wersji . 3 Zob. http//www.rpo.gov.pł/pl/cantent/uwagi-do-prajektu-rozporz%C4%85dzenia-ministra-spra wiedliwo%C5%9Bci-w-sprawie-warunk%C3%B3w-jakimi-powinna 3 Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/uwagi-do-projektu-rozporz%C4%S85dzenia-ministra-spra wiedliwo%C5%9Bci-w-sprawie-warunk%C3%B3w-bytowych-os%C3%B3b 24 --- STRONA 24 --- s pom Ę: Tortury MNA : 10. Tortury E Zgodnie zart. 1 Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur orazinnego okrut- 3 nego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania przyjętą przez Zgroma- | dzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1984 r.* określenie „tortury” oznacza każde działanie, którym jakiejkolwiek osobie umyślnie zadaje się ostry bół lub A cierpienie, fizyczne bądź psychiczne, w celu uzyskania od niej lub od osoby trzeciej |. informacji lub wyznania, w celu ukarania jej za czyn popełniony przez nią lub osobę | trzecią albo o którego dokonanie jest ona podejrzana, a także w celu zastraszenia lub E wywarcia nacisku na nią lub trzecią osobę albo w jakimkolwiek innym celu wynikają- | cym z wszelkiej formy dyskryminacji, gdy taki ból lub cierpienie powodowane są przez : Junkcjonariusza państwowego lub inną osobę występującą w charakterze urzędowym lub z ich polecenia albo za wyraźną lub milczącą zgodą. Określenie to nie obejmuje bólu lub cierpienia wynikających jedynie ze zgodnych z prawem sankcji, nieodłącznie związa- nych z tymi sankcjami lub wywołanych przez nie przypadkowo, | Przedstawiciele KMP wizytniąc różne rodzaje miejsc detencji nie stwier- | dzili stosowania wobec osób w nich umieszczonych tortur. Nie można jednak z tego faktu wysnuć wniosku, iż w Polsce nie dochodzi do takich zdarzeń, t Świadczy o tym analiza wyroków sądowych wydawanych w sprawach o prze- A stępstwo z art. 246 Kodeksu karnego, który stanowi, iż funkcjonariusz publiczny a lub ten, który działając na jego polecenie w celu uzyskania określonych zeznań, wy- : jaśnień, informacji lub oświadczenia stosuje przemoc, groźbę bezprawną lub w inny 3 sposób znęca się fizycznie lub psychicznie nad inną osobą, podlega karze pozbawie- 3 nia wolności od roku do lat 10. Przedstawiciele KMP przeanalizowali przekazane a * przez Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego informacje o osobach pra- s womocnie skazanych na podstawie ww. artykułu kodeksu karnego. + Z powyższej analizy wynika, że w latach 2008-2012 r. skazano 29 funkcjo- Ę nariuszy Policji w 18 sprawach w związku ze stosowaniem przemocy w cełu : uzyskania informacji od zatrzymanych. Należy podkreślić, iż w większości | przypadków dochodziło do stosowania tortur, bowiem policjanci działając sa- | modzielnie lub przy współudziale z innymi funkcjonariuszami, chcąc wymusić s zeznania, przyznanie się do przestępstwa lub zdobyć informację, umyślnie za- : dawali zatrzymanym bój fizyczny i psychiczny poprzez, np.: — „(...) wielokrotnie uderzali go rękoma po twarzy, głowie oraz bili i kopałi po | całym ciele, a także zmusili pokrzywdzonego do składania oświadczenia o po- 3 % Dz. U. z 1989 r. Nr 63, poz. 378 zał. F 25 --- STRONA 25 --- cam MN Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 pełnionym przestępstwie w pozycji klęczącej z założonymi na rękach kajdanka- mi, bijąc go w tym czasie gumową pałką po piętach oraz stopach (...)'. - „(...) działając w celu przyznania się wymienionego do nabycia rzeczy po- chodzących z czynu zabronionego kilkakrotnie uderzył go otwartą dłonią w głowę (...)*€. Warto również wskazać, iż orzekane w powyższych sprawach kary oscylowa- ły wokół dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianej w kodeksie karnym. Najczęściej były to kary jednego roku i kliku miesięcy (nie więcej niż 2 lata) po- zbawienia wolności, których wykonanie było zawieszane na okres próby (2-5 lat). Ponadto w 7 sprawach sąd orzekł dodatkowo zakaz wykonywania zawodu (od 2 do 6 lat)”, Z kolei dla poszkodowanych również w 7 sprawach zasądzono zadośćuczynie- nie. Wszystkie zdarzenia stosowania tortur miały miejsce poza pomieszczeniami dla osób zatrzymanych i doprowadzonych do wytrzeźwienia, które są wizytowane przez pracowników Krajowego Mechanizmu Prewencji. Najczęściej dochodziło do nich w pokojach służbowych na terenie komendy, komisariatu czy posterunku Policji. Jednocześnie trzeba wskazać, iż RPO w wystąpieniu z dnia 6 listopada 2013 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Policji” w związku z informacjami o przy- padkach stosowania przez funkcjonariuszy Policji w sposób nadmierny środków przymusu bezpośredniego, w wyniku czego dochodzi do obrażeń u osób zatrzy- naanych o przedstawienie Jego stanowiska i ewentualne podjęcie działań. W od- powiedzi z dnia 4 grudnia 2013 r. Komendant Główny Policji wyjaśnił, że ryzyko wystąpienia sytuacji przywołanych w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich istnieje zawsze, mimo iż za błędy podczas pełnienia służby lub świadome naru- szenie prawa policjanci ponoszą surowe kary. Jednocześnie wskazał, iż informacje pochodzące z mediów nie zawsze są obiektywne i rzetelne, a przy tym często nie uwzględniają zapisu art. 42 ust. 3 Konstytucji RP - zasady domniemania niewin- ności, która dotyczy każdego obywatela. . 35. SR dła Wrocławia Śródmieścia - sygn. akt V K 1561/06. Inne orzeczenia, zob. SR w Toruniu - sygn. , akt VIII K 1700/11, SR w Olsztynie - sygn. akt II K 16/10, SR w Koszalinie — sygn. akt II K 278/10, SR Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu - sygn. akt III K 909/08, SR w Nysie - sygn. akt II K 507/07, SR w Lipnie — sygn. akt II K 646/10, SR we Włocławku - sygn. akt II 213/09, SO w Opolu - sygn. akt III K 145/06, SR w Giżycku — sygn. akt II K 47/07, SR w Wyszkowie - sygn. akt II K 218/07, $R-w Bo- lesławcu - sygn. akt II K 1490/10, SR w Kaliszu - sygn. akt II K 411/09, SR w Szczytnie - sygn. akt II K 763/09, SR w Tarnobrzegu - sygn. II K 429/10, SR w Chełmie - sygn. akt VII K 1569/10. 6 SR w Białej Podlaskiej - sygn. akt II K 404/07. K 37 W myśl art. 41 ust, I pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U, z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.) policjanta zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. *. RPO-747187-II/13/BK. 26 --- STRONA 26 --- Tortury rzą Aby zapobiegać występowaniu wadliwie pojmowanej solidarności zawodo- wej, działania Policji koncentrują się przede wszystkim na jak najlepszym doborze | do Policji, szkoleniu zawodowym oraz licznych czynnościach edukacyjno-profi- : laktycznych. Komendant Główny Policji uważa nadto, że kwestia powszechnego : zastosowania monitoringu (nagrywania obrazu i dźwięku) w pomieszczeniach, w których wykonywane są czynności policyjne oraz zakaz podejmowania czynno- : ści w takich pomieszczeniach, jeżeli urządzenia takie nie działają za zagadnienie : absolutnie otwarte. W związku z tym - jak podniósł - skierował w dniu 6 listopada 2013 r. pismo do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, bę- , dące stanowiskiem Komendy Głównej Policji o podjęcie prac legislacyjnych nad i projektem założeń projektu zmiany ustawy o Policji w zakresie uprawnień poli- : cjantów do rejestrowania obrazu i dźwięku w trakcie czynności administracyjno- 3 -porządkowych, w tym podejmowanych w miejscach innych niż publiczne. : RPO zwróciła się również w tej sprawie z wystąpieniem z dnia 16 grudnia | 2013 r. do Prokuratora Generalnego podnosząc, iż obowiązkiem władz, w myśl : wypracowanego orzecznictwa ETPC jest rzetelne przeprowadzenie postępowania | karnego, celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności danego zdarzenia oraz sta- i wianych funkcjonariuszom publicznym zarzutów dotyczących nieprawidłowych wobec zatrzymanych działań. Jednocześnie, Rzecznik wskazała na pojawiające : się w postępowaniach karnych błędy, polegające na niewyczerpującej inicjatywie | dowodowej, odrzucaniu wersji zdarzeń podawanej przez pokrzywdzonego bez s należytego uzasadnienia, jak też na przyjmowaniu za podstawę umorzenia śledz- ' twa niejednoznacznych opinii biegłych, a także niedokonanie pełnej oceny karno- : prawnej zachowań funkcjonariuszy. 5 W odpowiedzi z dnia 8 stycznia 2014 r. Prokurator Generalny zapewnił, że i . postępowania sygnalizowane w piśmie RPO są przedmiotem szczególnego zainte- resowania ze strony Prokuratury Generalnej, która również dokonała analizy tych x postępowań. W niektórych przypadkach stwierdzono uchybienia i brak pełnego ę zaangażowania w poszukiwaniu dowodów ze strony prokuratorów. Jednocześnie : Prokurator Generalny wskazał na obiektywne trudności w prowadzeniu tego typu | postępowań (np. gdy jedynym dowodem w sprawie są zeznania skarżącego), z tego x też względu popiera postulat monitorowania pomieszczeń służbowych, w których ! funkcjonariusze Policji przeprowadzają czynności służbowe. | 27 --- STRONA 27 --- --- STRONA 28 --- | KRAJOWY TA : MECHANIZM p—> s PREWENCJI RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH . A i Część II --- STRONA 29 --- | = | --- STRONA 30 --- : mlm O Meoóolje „MEME, 1. Metodologia s 'We wszystkich wizytowanych jednostkach Krajowy Mechanizm Prewencji s działa w oparciu o tę samą metodologię. Pierwszym etapem jest ustalenie składu s grupy wizytacyjnej. Zgodnie z postanowieniami OPCAT eksperci krajowych me- Ę chanizmów prewencji powinni posiadać odpowiednie umiejętności oraz wiedzę 3 zawodową. Zespół przeprowadzający wizytacje w jednostkach składa się przeważ- |: nie z kilku osób, z czego jedna osoba pełni funkcję koordynatora grupy. Dwie b: osoby, w tym koordynator zespołu odpowiedzialny za przygotowanie raportu po- | wizytacyjnego, przeprowadzają ogląd terenu i obiektów placówki, pozostałe udają E się na rozmowy indywidualne z osobami pozbawionymi wolności. W celu speł- s nienia standardu interdyscyplinarności grupy, w wizytacjach biorą również udział E eksperci w zakresie medycyny ogólnej, psychiatrii, psychologii. Przygotowują oni a ekspertyzę, której treść ujmowana jest w raport powizytacyjny. Długość wizytacji s zależy od wielkości jednostki i zastanych na miejscu problemów, zazwyczaj trwa l: od 1 do 3 dni. a Wizytacje Krajowego Mechaniznni Prewencji obejmują następujące etapy: z + rozmowę z kierownictwem; a + ogląd wszystkich pomieszczeń; z + przeprowadzenie indywidualnych i grupowych rozmów z osobami umiesz- 3 czonymi w placówce; E + przeprowadzenie rozmów z personelem; |: « analizę dokumentacji; : ś « formułowanie zaleceń powizytacyjnych podczas rozmowy podsumowują- EL: . cej wraz z odebraniem wyjaśnień od kierownictwa. 4 W trakcie wizytacji pracownicy Krajowego Mechanizmu Prewencji wyko- * rzystują urządzenia pomiarowo-rejestrujące: multimetr CEM DT-8820, dalmierz z laserowy Makita LDO60P oraz aparat fotograficzny. są 'W przypadku zgłoszenia przez osobę pozbawioną wolności zdarzenia nie- % zgodnego z przepisami prawa, rozmówca ten może wnieść oficjalną skargę. Jeśli S zaś osoba ta nie wyraża zgody na podejmowanie oficjalnych czynności, uzyskane U od niej informacje traktowane są przez wizytujących jako sygnały, które wyjaśnia- x ne są w sposób uniemożliwiający zweryfikowanie rozmówcy. W przypadku ich s potwierdzenia członkowie zespołu wizytującego informują o swoich ustaleniach | dyrektora wizytowanej placówki, zachowując anonimowość skarżącego, jeśli ten sł nie złożył oficjalnej skargi. Gdy wizytujący nie mają możliwości potwierdzenia 4 31 --- STRONA 31 --- p „MNA | rapor Rzecznika Praw Obywelskih z doiłalnośc w Polsce Krajowego Mochanizmu Prewencji oku 2013 zarzutów rozmówcy, przekazywane są one podczas rozmowy podsumowującej wyłącznie jako niezweryfikowane sygnały, których wyjaśnienie spoczywa na dy- rektorze placówki. Po zakończeniu wizytacji przygotowywany jest raport, w którym opisywane są wszystkie spostrzeżenia i wnioski, a także zalecenia do organu zarządzającego wizytowaną placówką, jak i do organów nadrzędnych. W sytuacji, w której kie- rownictwo jednostki nie zgadza się z zaleceniami, przedstawiciele KMP zwracają się organów nadrzędnych z prośbą o odniesienie się do zaleceń i wskazanie jego stanowiska w sprawie. 'W przypadku ujawnienia przez wizytujących tortur lub nieludzkiego, poni- żającego traktowania albo karania, po zakończeniu wizytacji wizytujący przygoto- wują zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Każdorazowo oso- ba pokrzywdzona musi wyrazić zgodę na ujawnienie swoich danych osobowych i przekazanie sprawy organom ścigania. W przypadkach drastycznych dopusz- czałne jest odstępstwo od tej reguły, przy czym decyzja w tej sprawie podejmo- wana jest osobiście przez Rzecznika Praw Obywatelskich, która sygnuje zawia- domienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W przypadku braku zgody na przekazanie sprawy organom ścigania — a w ocenie wizytujących, ewentualne nieprawidłowe zachowania nie są drastyczne - wizytujący traktują pozyskane in- formacje, jako sygnały mogące świadczyć o nienależytym traktowaniu zatrzyma- nych, jednocześnie zwracając się do kierowników jednostek o wyjaśnienie sytuacji i przedstawienie wniosków. Inaczej wygląda sytuacja gdy wiedza na temat tortur, nieludzkiego lub poni- żającego traktowania albo karania pochodzi z dokumentów czy zapisów monito- ringu, nie zaś bezpośrednio od osób pokrzywdzonych. W takim przypadku wizy- tujący nie występują o zgodę na przekazanie sprawy do organów ścigania i każ- dorazowo przygotowują zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. 32 --- STRONA 32 --- = z Ga Zakłady Karne i Areszty Śledcze MA 3 2. Zakłady Karne i Areszty Śledcze za SB. 21. Wprowadzenie + Zgodnie z harmonogramem rocznym wizytacjami objęto łącznie 29 jed- © E mostek penitencjarnych, w tym 14 zakładów karnych”, 11 aresztów śledczych*” | eraz 4 oddziały zewnętrzne zakładów karnych*'. W 2013 r. kontynuowane były | wizytacje tematyczne, których przedmiot stanowiło sprawdzenie stanu poszano- FO wania praw więźniów odbywających karę pozbawienia wolności w systemie te- SS” rapeutycznym dia skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi o 43 jednostki”) oraz praw osób tymczasowo aresztowanych (9 jednostek**). Żadna | z przeprowadzonych wizytacji nie miała charakteru rekontroli. I | 2.2. Problemy systemowe 1. Przeludnienia jednostek penitencjarnych i tzw. „kolejki do więzienia” | 'W ocenie przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji, podobnie jak SS - wlatach ubiegłych taki w 2013 r. w dalszym ciągu za nierozwiązany uznać na- SE - leżało problemem przeludnienia jednostek penitencjarnych. Podkreślić w tym EH * miejscu trzeba ponownie, że niewykazywanie na poziomie statystycznym zja- $ * - wiska przeludnienia (przez pewien okres 2013 r.) odbywał się kosztem wyko- | rzystywania miejsc dodatkowych takich jak izby chorych, cele dla osadzonych 5: niebezpiecznych czy świetlice w oddziałach mieszkalnych. Zamieszczane na $> internetowej stronie Służby Więziennej ubiegłoroczne statystyki miesięczne ob- F: razują zależność pomiędzy wzrostem liczby dodatkowych miejsc zakwaterowa- 5. nia osób pozbawionych wolności generowanym potrzebą zapewnienia minimum [£ metrażowego zwiększającej się populacji więziennej, a statystycznym spadkiem Br..- zaludnienia jednostek penitencjarnych. Dla przykładu, dzięki 2.566 miejscom do- | datkowym pozyskanym w styczniu 2013 r., zaludnienie jednostek penitencjarnych [C * ZK: Żytkowice, Dębica, Brantewo, Wrocław Nr 1, Gdańsk- Przeróbka, Nysa, Hawa, Goleniów, Ja- |: 1 strzębie-Zdrój, Kłodzko, Krzywaniec, Medyka, Biała Podłaska, Grudziądz Nr 2. Łe ** AŚ: Bydgoszcz, Świdnica, Częstochowa, Elbląg, Chojnice, Białystok, Łubań, Szamotuły, Lubsko, EE Szczytno, Bytom. $- © OZ: Pionki, Czersk, Grodzisk Mazowiecki, Przywary. | - € ZK: Goleniów, Iława, Kłodzko. | © AŚ: Lubsko, Szamotuły, Białystok, Lubań, Szczytno, Bytom, Chojnice, Świdnica, ZK Nr Wrocław. . 38 c: --- STRONA 33 --- pr p w MNI a aot Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prowencji w roku 2013 Zakłady Karne i Areszty Śledczo _ ONINNA w Polsce wynosiło 96,7 %; w lutym poprzez wykorzystanie 2.612 miejsc dodat- ś Z danych Ministerstwa Sprawiedliwości zawartych w uzasadnieniu do projektu kowych zaludnienie osiągnęło poziom 97,2 %**, $Sukcesywne pozyskiwanie akce- : ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw z dnia 10 soryjnych miejsc w aresztach śledczych i zakładach karnych trwało od początku grudnia 2013 1.** (dałej: projekt z dnia 10 grudnia 2013 r.), przygotowanego przez ubiegłego roku do kwietnia, kiedy to ich liczba osiągnęła wartość 2.864. Dzięki i Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego wynika, że niemał połowa osadzonych w za- umieszczaniu zdrowych więźniów w izbach chorych, adaptacji świetlic na wielo- p kładach karnych przebywa w nich ze względu na zarządzenie wykonania kary po- osobowe cele mieszkalne”, osadzanie zwykłych więźniów w celach dla skazanych zbawienia wolności wcześniej zawieszonej, a na odbycie kary pozbawienia wolności stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostki, ogólnopolski poziom - z różnych powodów - oczekuje ok. 70.000 osób. Na tę liczbę składają się: 69.376 zaludnienia jednostek penitencjarnych przy blisko 86 tysięcznej populacji osób : skazanych wykazanych w statystykach sądów rejonowych oraz 2.112 skazanych pozbawionych wolności, osiągnął w tym miesiącu wartość 96,4 %. Odnotowany 3 wykazanych w statystykach sądów okręgowych. Owa rozbieżność w liczbie oczeku- z końcem października 2013 r. spadek liczby dodatkowych miejsc do poziomu jących na wykonanie wyroków, jak czytamy w dalszej części uzasadnienia wynika 2.293 spowodowany został również zmniejszeniem populacji więziennej o ok. 3 : z faktu, że Służba Więzienna nie posiada informacji o tych skazanych, których do- | tysiące. Dla pełnego zobrazowania stanu zaludnienia, niezbędna jest również kumentacja nie dotarła z sądu do zakładu karnego, a to z powodu m.in. odroczenia informacja świadcząca o braku zapewnienia ustawowego minimum metrażo- wykonania kary (9.987 w sądach rejonowych), ukrywania się skazanych (4.076 w są- wego każdej osobie pozbawionej wolności. W styczniu 2013 r., w warunkach dach rejonowych), poszukiwania listami gończymi (21.624 w sądach rejonowych) poniżej 3 m” na jednego więźnia przebywało 1.705 osób; w marcu zaś aż 2.831, oraz „innych powodów”, np. na skutek przekroczenia terminów instrukcyjnych 'W grudniu 2013 r. przy liczbie 78.832 więźniów nadal wykorzystywano 2.181 przez sądy. Od pięciu lat liczba nieosadzonych oscyluje w granicach 70.000 i jako dodatkowych miejscach zakwaterowania, a dyrektorzy jednostek penitencjarnych taka stanowi swoistą zaległość w wykonywaniu kary pozbawienia wolności”, wydali łącznie 148 decyzji o umieszczeniu w warunkach poniżej 3 m* na jednego Podkreślić w tym miejscu należy, że opisana sytuacja stanowi naruszenie więźnia. Zestawienie poziomu zaludnienia za styczeń 2013 r. (85.618 osadzonych) jednej z podstawowych funkcji prawa karnego, a mianowicie funkcji represyjnej. i za grudzień 2013 r. (78.832 osadzonych, różnica 6.786 osadzonych) wskazuje, iż Jej właściwe rozumienie wskazuje nie tylko na konieczność określoności sankcji Służba Więzienna mogła pod koniec roku 2013 zrezygnować z osadzania w do- karnej za popełnione przestępstwo, czy prewencji indywidulanej i generalnej osią- datkowych miejscach zakwaterowania, a poziom zaludnienia nie przekroczyłby 3 ganej przy pomocy prawnokarnej reakcji na przestępstwo, lecz przede wszystkim pojemności ewidencyjnej jednostek penitencjarnych. | na nieuchronność poniesienia kary za dokonane przestępstwo. O ile zasada okre- O ile spadek osadzonych pod koniec 2013 r. w jednostkach penitencjar- śloności sankcji znajduje swe odzwierciedlenie w orzeczeniach oczekujących na nych był wyraźny o tyle problem tzw. kolejki do więzienia nadał nie jest roz- wykonanie, o tyle nic można tego stwierdzić w odniesieniu do nieuchronności wiązany. Jak wskazano w Raporcie RPO z działalności KMP za 2012 r. (dalej: Ra- zawartych w nich sankcji oraz ich prewencyjnej roli. W rezultacie opisane zjawi- port z 2012 r.)”, Polska będzie zobowiązana przyjąć do polskich więzień naszych sko stanowić może swego rodzaju zachętę do popełniania przestępstw, umacniając obywateli, skazanych w krajach UE na kary pozbawienia wolności (ok. 12 tys.). obraz faktycznej bezkarności skazanych sprawców, spowodowanej niewydolno- Większy problemem dla przyszłego zaludnienia jednostek penitencjarnych stano- : ścią karnego postępowania wykonawczego. wi jednak liczba osób, wobec których orzeczono prawomocną karę pozbawienia : 'W uzasadnieniu projektu z dnia 10 grudnia 2013 r. przeprowadzono szczegó- wolności, a które pomimo wyznaczonego terminu rozpoczęcia jej wykonywania, - łową analizę przyczyn braku spadku zaludnienia jednostek penitencjarnych mimo nie stawiły się do więzień. Według statystyk CZSW liczba takich osób wynosiła zasadniczego spadku poziomu przestępczości w Polsce. W skrócie wynika to w grudniu 2013 r. — 35.335. z nadreprezentowania kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem - : jej wykonania (która jest w dużej mierze później zarządzana) i niedoreprezento- ** Dane pochodzące ze statystyk publikowanych na internetowej stronie Służby Więziennej. ś wania kar alternatywnych wobec kary pozbawienia wolności. S$ Nierzadko 15- a nawet 20-osobowe, np. AŚ Bytom. *ś http://sw.gov.pl/Data/Files/001c169lidz/styczen-2013.pdf, =———— . http://sw.gov.pl/ Data/Files/001c169lidz/maczec-2013.pdf j * http://legislacja.rel.gov.plAlista/2/projekt/ 194900/katalog/194909 *" Raportz 2012 r.,s. 27. 3 * Szczegółowe dane 7a lata 2000-2012, zob. uzasadnienie do projektu z dnia 10 grudnia 2013 r., s. 119, 34 35 --- STRONA 34 --- po pow Net Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 Zakłady Karne i Areszty Śledcze MAN Postulowana od dawna przez RPO zmiana polityki karnej”*, wydaje się jesz- Ę 181, Rumunia - 36), po drugie tak ogromna liczba orzeczonych kar probacyjnych cze bardziej oczywista w świetle uzasadnienia projektu z dnia 10 grudnia 2013 r: : wskazuje, iż osoby nimi objęte nie mogą być poddane skutecznym zabiegom reso- Musi być zatem ocenione pozytywnie dążenie przez ustawodawcę do „odwróce- ś cjalizacyjnym przy istniejących zasobach kadrowych i instytucjonalnych (w 2012 nia struktury orzekanych kar tak aby karą najczęściej orzekaną była kara grzyw- 1. w Polsce wykonywano około 880 tys. spraw szeroko rozumianej probacji). ny, a następnie kara ograniczenia wolności. Docelowo należy oczekiwać, że kara 4 Jak wskazuje projektodawca dalsze zaniechania legislacyjne w obszarze prawa grzywny będzie stanowić 60 %, kara ograniczenia wolności 20 %, a pozostałą część | materialnego, bez odwrócenia proporcji orzekanych sankcji, grozi również parali- kara pozbawienia wolności — w większości w zawieszeniu”. Według projektodawcy, Ę żem sądownictwa w sprawach karnych wykonawczych. samo zredukowanie możliwości orzekania w zawieszeniu kary pozbawienia wolno- Doniosłe w kontekście przywołanych wyżej danych dotyczących zarządzania ści powyżej 1 roku spowoduje, że ok 40 tys. osób w stosunku do stanu obecnego nie | wykonania kary jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2013 r. będzie mogło skorzystać z takiej możliwości (bazując na danych z 2012 r.). Pozosta- (SK 9/10), w którym Trybunał stwierdził, że „art. 75 $ 1 Kodeks karny w zakresie, nie ponad 100 tys. osób, które mogą otrzymać wyrok kary pozbawienia wolności Ą w jakim nie przewiduje możliwości odstąpienia przez sąd od zarządzenia wykona- jeden roku lub poniżej. Ta pula ulegnie jednak dalszemu zredukowaniu ze względu 3 nia kary w sytuacji, gdy wobec skazanego ponownie orzeczono karę pozbawienia na wymóg uprzedniej niekaralności za przestępstwa umyślne”*!, wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jeżeli przemawiają za tym 'W uzasadnieniu projektu z dnia 10 grudnia 2013 r. wskazuje się również, że : szczególne względy, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji”. Powyższy przepis znaczący udział w wygenerowaniu istniejącej od lat struktury orzekanych kar oraz | traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wy- wielokrotnej skazywalności tej samej osoby na kary pozbawienia wolności z wa- roku w Dzienniku Ustaw”, tj. 9 lutego 2015 r. runkowym zawieszeniem wykonania mają tzw. konsensualne tryby zakończenia i 'W ocenie Trybunału sąd wykonawczy powinien mieć możliwość rozważe- postępowania karnego, przewidziane w art. 335 k.p.k. i w art. 387 k.p.k. | nia, gdy stwierdzi, że proces karny w kolejnej sprawie zakończył się skazaniem Trzeba też zauważyć, że w przypadku kary pozbawienia wolności z wa- : za podobne przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności z warunkowym runkowym zawieszaniem jej wykonania ukształtowała się nieprawidłowa | zawieszeniem jej wykonania, czy nie zachodzą okoliczności szczególne przema- tendencja, w myśl której sąd ustała rozmiar pozbawienia wolności znacznie 1 wiające za niezarządzeniem wobec skazanego wykonania kary, jako że kara bez- wyżej, niż gdyby orzekał tę karę bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, względna pozbawienia wolności ma stanowić ultima ratio”*. 'To w zestawieniu z informacją, iż w samym 2012 r, zarządzono wykonanie kary uprzednio warunkowo zawieszonej wobec 54.226 osób (w 2011 r. wobec ś ———— 49.848, w 2009 r. wobec 48.476, w 2008 r. wobec 46.822) stanowi wyjaśnienie * Dz.U 22013 r., poz. 905 z dnia 8 sierpnia 2013 r. > 3 zowie: h 5 Treść wskazanego orzeczenia Trybunału konsumuje projekt z. dnia 10 grudnia 2013 r. Jak wskazano paradoksu, że pomimo stosunkowo niewielkiego odsetka osób skazanych na an |. ń jaca O . c . : . w uzasadnieniu: „przyznanie sądowi, podejmującemu poza sytuacją opisaną w art. 75 $ 1, decyzję o za- bezwzględną karę pozbawienia wolności (od lat utrzymującego się na pozio- rządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności, której wykonanie było w wyroku zawieszone (art. 75 mie 9-10%, a w liczbach bezwzględnych - ok, 40.000), placówki penitencjarne Ę $ 3a kk), możliwości redukcji kary, w stosunku do kary orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej stale pozostają na granicy przeludnienia, a polski wskaźnik prizonizacji jest |; wykonania, którą skazany ma odbyć, wydaje się uzasadnione z kilku względów. Skazany przed wystąpie- jednym z najwyższych w Europie (217 osadzonych na 100 tys. mieszkańców, niema powodu zarządzenia wykonania kary mógł wykonać obowiązki, do wykonania których nie byłby , . . . H . > 3 zobowiązany, gdyby kara nie była orzeczona z warunkowym zawieszeniem. Trzeba wziąć pod uwagę także dla porównania Niemcy - 79, Francja — 101, Hiszpania - 147, Czechy - 154, to, że sąd orzekając karę traktuje decyzję o warunkowym zawieszeniu jako integralny element tej kary, Rumunia - 155, Węgry - 186). co skutkuje określeniem jej rozmiaru w wyższej wysokości, niż gdyby orzekał karę bezwzględną. Nowo Masoweorzekanie kar probacyjnych wszelkiego rodzaju (ok. 301 tys. w2012r.), ; dodawany art. 75a przewiduje możliwość zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności z warun- po pierwsze jest niespotykane w skali Europy (w Polsce na 100 tys. mieszkańców kowym zawieszeniem jej wykonania albo kary zastępczej w postaci kary ograniczenia wolności w formie , . s . . : . ” obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Ma to na celu zwiększenie 1.056 osób objętych jest nadzorem służ probacyjnych, dla porównania w Hisz- dlastyczności decyzji sądu w konkretnej sprawic i preferowanic kary wolnościowej - zwłaszcza w odniesie- panii, która jest w tym zćstawicniu na 2 miejscu -- 509, Francja — 365, Niemcy — niu do sprawców skazanych na podstawie obecnych przepisów, gdzie nadużywana jest kara pozbawienia "TT" - wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Brak tego przepisu mógłby mieć znaczące skutki k Raport z. 2012 r., s, 27; Raport RPO z działalności KMP w roku 2011, s. 138. negatywne dla przeprowadzanej reformy systemu wymiarn i egzekucji kar. Regulację materialnoprawną 3! Uzasadnienie do projektu z dnia 10 grudnia 2013 r., s, 126-127. 4 uzupełnia zmiana art. 178a k.k.w., przewidująca zaskarżalność postanowień sądu w tym przedmiocie. 36 i 37 + --- STRONA 35 --- zm cm „M. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 Zakłady Kame i Areszty Śledcze „M "Trzeba mieć świadomość, że w dziedzinie walki z przeludnieniem jednostek, i w trakcie wizytacji oraz przeprowadzenia przez sędziego wizytacji cel miesz- przed Polską jeszcze długa droga, tym bardziej, że w dalszym ciągu pozostajemy | kalnych. Pozostałe sprawozdania zawierały opis warunków bytowych bez wy- w tyłe za państwami UE pod względem powierzchni przypadającej na jednego 5 rażnego wskazania, czy został on stworzony na podstawie oglądu jednostki, więźnia, stanowiącej wyznacznik jakości izolacji penitencjarnej (np. w Austrii Podstawę materiału badawczego dla wszystkich weryfikowanych w trakcie wizy- wynost on 6 m, Belgii —- 9 m”, Bośni i Hercegowinie - 4 m”, Cyprze - 9,5 m”, tacji kwestii (w szczególności w tych z jednostek, w których nie przeprowadzano Czechach - 3,5 m”, Danii — 6-7 m”, Grecji - 10 m”, Hiszpanii - 6 m”, Holandii rozmów z więźniami) stanowi analiza akt osobopoznawczych więźniów. Prawo do - 10 m*, Irlandii - 6-10 m*, Niemczech - 7 m”, Portugalii - 7 m*, Turcji - 8-9 i skargi weryfikowane było jedynie pod kątem statystycznym polegającym najczę- m”, Szkocji - 6-8 m”, Włoszech - 5 m?), O potrzebie dążenia do osiągnięcia ściej na powtarzaniu w raportach sędziów sprawozdawczości przygotowywanej co najmniej 4 m” powierzchni należnej każdemu osadzonemu każdorazowo w tej kwestii przez jednostki na potrzeby CZ$W. przypomina w swych raportach CPT (1996, 2000, 2004, 2013%). Trzeba wska- 4 Regularna obecność sędziego penitencjarnego w jednostce penitencjarnej zać, iż gdyby zastosować oczekiwaną przez standardy europejskie normę 4 m” | ma olbrzymie znaczenie dla praworządnego wykonywania kar i środków karnych. — miejsc starczyłoby dla ok. 60.000 więźniów. 1 Przedstawiciele Mechanizmu podkreślają każdorazowo, że owa obecność nie po- Niewątpliwie pozytywnie ocenić trzeba w tym kontekście system elektro- : winna być ograniczana i widoczna tylko dia osób spośród administracji jednostki, nicznego dozoru, dzięki któremu karę w środowisku wołnościowym (rodzinnym) . lecz przede wszystkim dla więźniów, bo to właśnie nadzór nad praworządnością odbywało na koniec grudnia 2013 r. 4.864 skazanych (stanowiło to 64 % maksy- : wykonywanych wobec nich kar stanowi przedmiot wizyt sędziów. Należy powtó- malnej liczby 7.500 osób, wobec których można wykonywać jednocześnie karę : rzyć w tym miejscu jeden ze standardów Europejskiego Komitetu Zapobiegania w systemie). Od 2008 r. kiedy zaczęto wdrażać system do chwili obecnej skorzy- Torturom, zgodnie z którym CPT przywiązuje szczególną wagę do regularnych stało z tej formy wykonywania kary niemal 25.000 skazanych, z których aż 12.000 | wizyt niezależnego organu (np. komitetu monitorującego lub sędziego odpowie- stanowiły osoby opuszczające jednostki penitencjarne. | dzialnego za prowadzenie kontroli) uprawnionego da przyjmowania skarg osadzo- i nych, a w razie potrzeby do podejmowania odpowiednich działań, i do wizytowania 2. Niewystarczający lub mało efektywny nadzór sędziów penitencjarnych nad miejsc, gdzie przebywają osadzeni, we wszystkich zakładach karnych. W trakcie ta- wykonywaniem kary pozbawienia wolności | kich wizyt osoby je przeprowadzające powinny być „widoczne” zarówno dla władz Analiza wybranych sprawozdań sędziów penitencjarnych spośród wizytowa- więziennych, jak i dła personelu i osadzonych. Nie powinny one ograniczać swoich nych w 2013 r. przez KMP aresztów śledczych oraz zakładów karnych” pozwala 3 działań do spotykania się z osadzonymi, którzy w wyraźny sposób się o to zwraca- uznać, że w dalszym ciągu nadzór penitencjarny nie funkcjonuje prawidło- li, ale powinny przejąć inicjatywę wizytując miejsca przetrzymywania osadzonych wo. Poza dwiema wizytacjami”* sędziów, które dotyczyły wybranych aspektów w danych placówkach i nawiązując kontakt z osadzonymi”. wykonywania kary pozbawienia wolności, pozostałe miały charakter całościowy i Omówienie istotnego elementu oddziaływań penitencjarnych w postaci orga- zgodny z zakresem kontroli zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 nizacji zajęć kulturalno-oświatowych zawężone zostało we wszystkich analizowa- 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru pe- | nych sprawozdaniach do punktowego wyliczenia możliwości i rodzaju zajęć, bez nitencjarnego”. Tylko w 3 spośród 9 wizytowanych przez sędziów jednostek”, i wskazania ilu osadzonych ma realną szansę na wzięcie w nich udziału. W związ- w sprawozdaniach zawarto informacje dotyczące odbycia rozmów z więźniami ku z sytuacją procesową osób tymczasowo aresztowanych oraz związanymi z nią ograniczeniami w zakresie korzystania z poszczególnych praw, w przeanalizowa- * Informacja zaczerpnięta z roboczego podsumowania wizyty CPT w Polsce w 2013 r. przesłanego Ę nych sprawozdaniach niewyodrębniona została ta grupa spośr ód ogółu osadzo- przez Komitet do wiadomości Krajowego Mechanizmu Prewencji. nych, pomimo wyraźnego wskazania zawartego w $ 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, 5 AŚ Bytom, AŚ Bydgoszcz, ZK Iława, ZK Goleniów, ZK Gdańsk-Przeróbka, ZK Biała Podlaska, ZK : że nadzór penitencjarny polega również na kontroli legalności i prawidłowości todzko ZK zranowoCZE Dębica, | przebiegu wykonywania tymczas owe go aresztowania. 3 Dz. U. Nr 152, poz. 1496, z późn. zm. Ę _— 3* AŚ Bydgoszcz, ZK Braniewo, ZK Biała Podlaska. 5% Patrz. Andora: Raport z wizytacji w 1998 r. [par. 52). 38 i , 39 --- STRONA 36 --- dół : p at Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 5 Zakłady Karne i Areszty Śledcze _ O Pomimo powszechności regulacji Kodeksu karnego wykonawczego prze- [Ę 3. Brak możliwości kontaktów telefonicznych osób tymczasowo aresztowanych z ich widującej możliwość udzielenia nagrody w postaci tzw. widzeń intymnych ' obrońcami lub peinomocnikami w każdej z jednostek penitencjarnych, w praktyce w związku z obiektywnie wy- Wobec braku zapowiadanej przez Ministra Sprawiedliwości nowelizacji stępującymi brakami w zakresie miejsc do udzielania takich widzeń, realiza- przepisów karno-wykonawczych zmierzających do umożliwienia kontaktu cja takiej nagrody możliwa jest w jedynie nielicznych jednostkach”. Sędziowie | telefonicznego tymczasowo aresztowanych z ich obrońcami lub pełnomoc- zdają się pomijać tę kwestię nie zalecając tworzenia takich pomieszczeń w przy- nikami, w dniu 15 listopada 2013 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpiła padku stwierdzenia ich braku. 1 z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. W sprawozdaniach poddanych analizie brakowało opisu sytuacji więźniów |— 5 217c k.k.w. z Konstytucją RP". W uzasadnieniu wniosku Rzecznik zauważyła, —- cudzoziemców, w zakresie ich dostępu do podstawowych chociażby informacji — że niedookreśloność zaskarżonego przepisu spowodowała w praktyce utrwalenie dotyczących np. warunków i zasad odbywania kary w zrozumiałych dla nich ję- k jego wykładni sprzecznej z ustawą zasadniczą w zakresie konstytucyjnego prawa zykach, nie wspominając już o zaopatrzeniu bibliotek w obcojęzyczną literaturę", : do obrony tymczasowo aresztowanych osób. Pominięta została również kwestia przystosowania jednostek da potrzeb a osób z niepełnosprawnością — zarówno w kontekście istnienia cel odpowied- : 4. Brak lub uboga oferta zajęć kulturalno-oświatowych adresowanych do osób nich dla takich osób, jak i pozostałej infrastruktury umożliwiającej im nota — 4. tymczasowo areszłowanych, a także skazanych bene realizację innych praw podstawowych więźniów (spacer, zajęcia k-e itp.). 4 Wizytacje tematyczne przeprowadzone przez pracowników KMP w 2013 r. Nie zawarto także informacji dotyczących więźniów mających problemy z poru- dowiodły, że poza możliwością wyjścia na świetlice (ograniczoną jednakże do szaniem się oraz na temat sposobu ich rozmieszczenia w jednostce. | jednostek, które dysponują takim zapleczem), nie ma właściwie żadnych in- Zbagatelizowana została kwestia bezpieczeństwa osób korzystających z gór- — 4 nych zajęć, które prowadzone byłyby dla tymczasowo aresztowanych poza ce- nych łóżek w celach mieszkalnych — w żadnym ze sprawozdań nie wskazano, czy lami mieszkalnymi. Osoby te nie mają możliwości podjęcia pracy (wg danych posiadają one zabezpieczenia chroniące przed wypadnięciem w czasie snu i dra- : CZSW na dzień 31.12.2013 r. zatrudnionych było 19 tymczasowo aresztowa- binki umożliwiające wejście na górny poziom. | : nych spośród 6.589), czy rozpoczęcia nauczania. Mając na uwadze konstytucyj- Zagadnienie sprawowania nadzoru penitencjarnego stanowiło przedmiot — jj ną normę domniemania niewinności tych osób niezwykle istotne jest, aby mogły wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich w 2011 r, w którym wskazano, | one uczestniczyć w zajęciach i zorganizowanych formach spędzania czasu poza iż nadzór penitencjarny nie eliminuje nieprawidłowości w wykonywaniu kary celą, co stanowi czynnik przeciwdziałający skutkom izolacji penitencjarnej. pozbawienia wolności tak w zakresie skarg indywidualnych, jak i nie obejmuje | wszystkich zagadnień istotnych z punktu widzenia wykonywania kary pozbawie- : 5. Niewystarczające zaopatrzenie higieniczne więźniów oraz niewystarczająca nia wołności podczas wizytacji miejsc detencji. Pogłądu i stanowiska Rzecznika Ę częstotliwość kąpieli mężczyzn nie podzielił Minister Sprawiedliwości. 'Treść przcanalizowanych sprawozdań s Rok ubiegły, pomimo dostrzeżenia przez MS problemu nieprzystającego do zdaje się. jednakże potwierdzać występowanie w dalszym ciągu problemów, na rzeczywistości zaopatrzenia więźniów w środki higieniczne, nie przyniósł ocze- które zwracała uwagę Rzecznik we wspomnianym wystąpieniu. * kiwanego w tej mierze efektu w postaci zmiany przepisów regulujących warunki k bytowe osadzonych w jednosikach penitencjarnych. Zmiana w tej mierze - kon- © Szerzej na! ten temat w punkcie Prawo do kontaktu ze światem zewnętrznym. sumująca także postulaty z wystąpień RPO Ę została dokonana przez wydanie s. Szerzej na ternat sytuacji cudzoziemców w punkcie Prawo do informacji. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie wa- ** RPO-599333-[I-710/08/]M z dnia 15 lipca 2011 r. | runków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych**, ** W odpowiedzi z dnia 24 sierpnia 2011 r. wskazano, że sędziowie wyznaczeni na stanowisko sę- które wejdzie w życie po 6 miesiącach od daty ogłoszenia, tj. 14 sierpnia 2014 r. dziego wizytatora penilencjarnego są wybierani spośród sędziów wyróżniających się wiedzą i do- => świadczeniem w zakresie czynności nadzorczych z danego sądu okręgowego i apelacyjnego. Ponadto bttp://www.rpo.gov.pl/pl/content/wniosek-do-Lrybuna%C'5%82u- konstytucyjnego-w-sprawie-br sukcesywnie odbywają się narady sędziów penitencjarnych gdzie wymieniają się oni swoimi doświad- aku-mo%C5%BCliwo%C5%9Bci- telefonicznego czeniami. | % Dz. U. poz. 200. 40 4 ń --- STRONA 37 --- poz 2 pz Nowa regulacja m.in. zwiększa przydziały niektórych artykułów higieniczno- A | W odpowiedzi na ten raport Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Admini- -sanitarnych wydawanych osobom pozbawionym wolności. Dła przykładu, do s stracji i Cyfryzacji wskazał, że można mieć wątpliwości, czy problem w istocie nie 2 została zwiększona liczba jednorazowych maszynek do golenia czy rolek papieru ; śl dotyczy zapewnienia praktycznej możliwości dostępu więźniów do BIP na terenie toaletowego wydawanego osobom pozbawionym wolności. Wprowadzono nową JE. jednostek penitencjarnych, niż systemowego pozbawienia osoby przebywającej normę należności w postaci szamponu do włosów (100 ml), płynu do mycia na- — w więzieniu prawa dostępu do informacji publicznej, na poparcie tego stanowiska czyń (200 ml), a także slip dla osadzonych mężczyzn (2 szt.). | E: przywołując orzeczenie NSA (sygn. akt I OSK 481/ 12). Jednocześnie wskazał, iż Kolejnym nierozwiązanym w 2013 r. problemem jest niewystarczająca często- | $ podejmując prace nad noweJizacją ustawy o dostępie do informacji publicznej Mi- tliwość kąpieli mężczyzn. W odpowiedzi Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 wrze- : © nisterstwo rozważy uregulowanie kwestii możliwości realizacji wniosku o dostęp śnia 2013 r. wskazano, iż to zagadnienie pozostaje w zainteresowaniu Ministerstwa . s do informacji publicznej zamieszczonej na BIP w sytuacji, w której wnioskujący Sprawiedliwości. Z kolei w piśmie z dnia 27 lutego 2014 r. zwrócono uwage, iż i | nie ma z przyczyn obiektywnych dostępu do BIP. dopóki wielkość finansowania Służby Więziennej z budżetu państwa nie będzie — 4: Rzecznik zwrócił się do ww. pismem z dnia 30 grudnia 2013 r. wskazując argu- adekwatna do istniejących potrzeb, nie będzie możliwości zrealizowania postulatu — + E. mentację, której nie wziął pod uwagę NSA we wskazanym orzeczeniu, a także przy- minimum dwóch kąpieli dła mężczyzn w tygodniu. Mając na uwadze wskazane | E- pominając, iż od pierwszego wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich w sygnali- odpowiedzi, RPO podjęła decyzję o przygotowaniu w tej mierze wniosku do Try- — SĘ: zowanej kwestii minęło niemalże trzy lata, a stan prawny nie uległ zmianie. bunału Konstytucyjnego. UE Stan faktyczny w opisanej kwestii nie zmienił się w porównaniu z rokiem s ubiegłym, w dalszym ciągu więźniowie pozbawieni są dostępu do tej infor- 6. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności w systemie terapeutycznym. w macji publicznej, która została opublikowana w BIP. Należy zatem powtórnie W związku z przygotowanym przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu WB podkreślić, że istniejąca sytuacja może powodować naruszenie art. 61 ust. 1 Prewencji raportem tematycznym dotyczącym warunków odbywania kary pozba- |: zdanie 1 Konstytucji RB, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwa- wienia wolności w systemie terapeutycznym dla skazanych z niępsychotycznymi | + nia informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących zaburzeniami psychicznymi, obszary wymagające poprawy w tej kwestii zostaną : funkcje publiczne. Ograniczenie, które zostało wskazane w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. de w nim szczegółowo omówione. W przeprowadzonych wizytacjach członkowie 4 facto nie przerodzi się w zupełne pozbawienie osadzonych dostępu do informacji Krajowego Mechanizmu Prewencji wspierani byli przez, ekspertów z zakresu psy- Ę publicznej tylko wówczas, gdy uzyskają oni dostęp do BIP na terenie jednostek chologii oraz psychiatrii. 1 penitencjarnych bądź zostaną dokonane zmiany w ustawie, obligujące organy do * udostępniania informacji publicznej zamieszczonej w BIP, także na wniosek zain- 7. Dostęp więźniów do informacji publicznej. | teresowanego, jeżeli ten z przyczyn obiektywnych (np. odbywanie kary pozbawie- Zagadnienie to szczegółowo omówiono w Raporcie z 2012 r.*, Trzeba przy- | nia wolności/tymczasowe aresztowanie) nie ma dostępu do BIP. W odpowiedzi pomnieć, iż w myśl art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została s z dnia 6 lutego 2014 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Administracji i Cyfry- udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek. ; zacji podtrzymał stanowisko wcześniej prezentowane, Taki kształt przepisu powoduje, że organ obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, może odmówić jej udostępnienia na wniosek w sytuacji, gdy informa- 8. Nie dostosowanie jednostek penitencjarnych do potrzeb osób cje, o które zwraca się wnioskodawca są zawarte w BIP. Osadzeni są faktycznie 4 z niepełnosprawnością pozbawieni dostępu do informacji publicznej, bowiem informacje umieszczo- | Istotnym zagadnieniem badanym każdorazowo przez członków Krajowego ne w BIP nie muszą im być udostępnione na wniosek, a oni nie mają dostępu K Mechanizmu Prewencji podczas wizytacji. miejsc detencji jest także ich dostoso- do internetu, a co za tym idzie do BIP. | wanie do potrzeb osób niepełnosprawnych. Weryfikacja przygotowania jednostek s rpO.go i 6! Pismo z dnia 26.07.2013 r. (BM-ZPO-0748-9 /2013.US). śś http://www. rpo.gov.pl/pl/content/raport-rpo-z-dzia%C5%82alno%C5%9Bci-w-polsce-kmp-w- | ' hrtp://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rpa-z-dzia%C5%82alno%C5%9Bci-w-polsce-kmp-w- roku-2012-0 | roku-2012-0 - 4 4 --- STRONA 38 --- im s : | zam ZM. p oczne root acarś w is Kejegetmiemo rio || zleiykomiknyśnie ZŁ, penitencjarnych poczyniona pod tym kątem w 2013 r. wskazuje na potrzebę głę- + " niepełnosprawnych oraz której nie był w stanie samodzielnie opuścić. Mając na bokich zmian nie tylko architektonicznych, lecz również światopoglądowych. E: sa względzie treść wskazanych aktów prawnych oraz orzecznictwa Trybunału, pra- O ile brak realizacji tych pierwszych daje się ciągle jeszcze obronić stosunko- UE cownicy KMP zalecają w każdej jednostce posiadającej bariery architektoniczne wo krótkim okresem obowiązywania Konwencji o prawach osób niepełnospraw- Ą s konieczność pełnego dostosowania ich infrastruktury do potrzeb osób z niepeł- nych” oraz skromnymi środkami finansowymi niezbędnymi do pokonywania | $ s nosprawnością. Zalecając pełne dostosowanie pracownicy Mechanizmu wska- barier architektonicznych, o tyle stosunek władz poszczególnych jednostek p zują na potrzeby nie tylko w zakresie odpowiedniej wielkości, rozplanowania penitencjarnych do problemu niepełnosprawnych więźniów, budzi niepo- $ s cel dla takich osób czy urządzeń w nich zamontowanych, lecz również dostoso- kój pracowników KMP. Nierzadko zdarza się bowiem, że na pytanie o powód |. wanie najbliższej im infrastruktury, dzięki któremu możliwe będzie opuszcza- braku dostosowania chociażby jednej celi mieszkalnej do potrzeb osób z nie- 3 EO. nie celi przez niepełnosprawnego więźnia w związku z np. realizacją prawa do pełnosprawnością, dyrektor zdaje się nie dostrzegać problemu w związku z bra- $ © spaceru, zajęć kulturalno-oświatowych czy skorzystania z konsultacji lekarskiej, kiem więźniów niepełnosprawnych w swoim więzieniu. Przedstawiciele KMP. "ĄĘ"* Skargi od osób niepełnosprawnych przebywających w izolacji penitencjarnej spotykają się zatem z -usprawiedliwieniami związanymi. z kierowaniem takich 3 sza oraz brak właściwej wiedzy władz poszczególnych jednostek codo potrzeb takich więźniów do specjalnie przygotowanych do ich potrzeb jednostek, jak również 5 s osób, stanowił asumpt wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich. W wystąpieniu z niezwłocznym przetransportowywaniem do takich więzień osób z niepełno- — SĘ: © 21 października 2013 r. do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej” Rzecz- sprawnością pozbawionych wolności „omyłkowo” skierowanych do ich nieprzy- 5 Eo nik podkreśliła, że w związku z zasadą indywidualizacji wykonywania kary pozba- stosowanych jednostek. Należy podkreślić w tym miejscu z całą stanowczością, 'f ps: wienia wolności, niepełnosprawność stanowi przesłankę do jeszcze większego zin- że ratyfikowana przez Polskę Konwencja przyjęta w dniu 13 grudnia 2006 r. — 4 o dywidualizowania warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zadaniem przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych zobowiązuje Państwo |. |: organów władzy publicznej jest stworzenie właściwych warunków do realizacji polskie do umożliwienia osobom niepełnosprawnym niczależnego życia i peł- i Lo programów wyrównywania szans osób niepełnosprawnych. Ich wdrożenie jest nego udziału we wszystkich jego sferach. Konwencja nie wyłącza osób niepełno- | s również zadaniem Służby Więziennej. Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się sprawnych przebywających w izolacji penitencjarnej z kręgu jej beneficjentów. | 2. prośbą o podjęcie stosownych działań, które zapobiegną przypadkom umiesz- Na prawo do życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych wskazuje Ć i czania w warunkach przeludnienia osadzonych z niepełnosprawnością fizyczną, przyjęta już w dniu 1 sierpnia 1997 r. przez Sejm RP Karta Praw Osób Niepełno- 4: | którym należy zapewnić odpowiednią przestrzeń do poruszania się. W odpowie- sprawnych”. Wydaje się, iż poza deklaratywnym charakterem ten ostatni akt — o dzi z dnia 14 listopada 2013 r., Dyrektor Generalny SW wyjaśnił, że opisany w wy- nie wpłynął - jeżeli chodzi o jednostki penitencjarne - na zmianę sytuacji | $ o stąpieniu kazus miał charakter incydentalny, a osoby z niepełnosprawnością nie są esób niepełnosprawnych. Mając na uwadze powyższe za niedopuszczalne | s co do zasady umieszczone w warunkach poniżej 3m* przypadających na jednego przedstawiciele KMP uznają przytoczone wyżej argumenty władz niektórych | | |. osadzonego. Mimo, że wskazany przypadek — jak podano w odpowiedzi - miał jednostek penitencjarnych, jakoby problem osób z niepełnosprawnością ich Hf": charakter incydentalny, Służba Więzienna winna być wyczulona i czuwać by się nie dotyczył. * on nie powtórzył. Omawiając potrzebę dostosowania jednostek penitencjarnych do potrzeb 1 | Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się również z wystąpieniem z dnia 11 osób niepełnosprawnych należy także zwrócić uwagę na wyrok Europejskiego — $ ix grudnia 2013 r. do Ministra Infrastruktury i Rozwoju” sygnalizując, że w obo- Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 2006 r. w sprawie Vincent przeciwko 3 s wiązującym systemie prawa zakłady karne i areszty śledcze nie są zobligowane do Francji”, w którym Trybunał stwierdził naruszenie art. 3 Europejskiej Konwen- — :$ s zapewnienia niepełnosprawnym osadzonym odpowiednich warunków w jednost- cji Praw Człowieka przez osadzenie więźnia poruszającego się na wózku inwa- Ę są s kach penitencjarnych, co stoi w sprzeczności z treścią ratyfikowanej przez Polskę Kdzkim w celi, której wyposażenie nie było całkowicie dostosowane do osób | 4 E: Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Ustawa - Prawo budowlane nie * Polska ratyfikowała Konwencję w dniu 6.09.2012 r. (Dz. U.z 2012 r., poz. 1169). : a Ś — — —— ” M.P.z 1997 r. Nr 50, poz. 475. i Be 2 RPO-727955-11-702/13/JN. " "' Skarga nr 6253/03. 4 Er 7 RPO-744194-II/IV-702/13/EB/AT. 44 WB. 45 --- STRONA 39 --- po | a po MNI | aport Rzecznika Praw Obywatelskich zdiałalnośc w Polsoc Krajowego Mechanizmu Prewencji wraku 2013 Zakłady karme i Areszły Śledcze =" zawiera definicji „obiektu użyteczności publicznej” co uniemożliwia w praktyce |] | 9. Odbywanie kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym niewłaściwym jednoznaczne określenie obiektów, do których ma zastosowanie obowiązek do- sk ze względu na posiadaną podgrupę klasyfikacyjną stosowania obiektów do potrzeb osób niepcłnosprawnych. Przepisy rozporządze- — S:: Podczas wizytacji prewencyjnych dostrzeżony został problem odbywania nia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny | 4 s 5 kary przez skazanych, którzy decyzją komisji klasyfikacyjnej zostali skierowani do odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wydanego na podstawie ustawy — Prawo | | H zakładu karnego typu półotwartego, a tymczasem z różnych względów przebywają budowlane, wprowadzają definicję budynku użyteczności publicznej i budynku $ E w zakładzie karnym typu zamkniętego. Wskazany problem podnoszą także ska- zamieszkania zbiorowego. Budynki zakwaterowania na terenie zakładów karnych zani we wnioskach kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich. Dlatego też i aresztów śledczych zostały pozostawione poza zakresem pojęcia „obiekt uży- 3 Ę ten aspekt stanowił przedmiot wystąpienia Z-ca RPO do Dyrektora Generalnego teczności publicznej” Upoważnienie ustawowe uprawniało jedynie do określenia Służby Więziennej”, warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich 4 s Trzeba zauważyć, iż przepis art. 100 $ 1 k.k.w. nakłada na administrację usytuowanie. Nie upoważniało natomiast do określenia kategorii budynków, co : E więzienną obowiązek zapewnienia skazanemu odbywania kary we właściwym do których nie można stosować ustawowych wymagań dotyczących dostosowania 4" ze względu na rodzaj, typ, system wykonywania kary lub zabezpieczenie za- budynku do potrzeb osób niepełnosprawnych. Ponadto przepisy rozporządzenia | Ę ladzie karnym. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje naruszeniem pra- znacznie ograniczają prawa osób niepełnosprawnych przebywających w jednost- | O wa skazanego określonego w tym przepisie. Organy więziennictwa dokonując kach penitencjarnych. Wprowadzają bowiem wyłączenia, na mocy których osoby — 4 E przetransportowania skazanych uzasadniają swoje działania w tym zakresie dys- niepełnosprawne mają utrudniony dostęp do pomieszczeń użytkowych, znajdu- | : : pozycją $ 58 ust. 2 regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary jących się na innej kondygnacji, a także do placów spacerowych. W ocenie RPO — E pozbawienia wolności”, który stanowi, że z ważnych powodów skazany zakwalifi- unormowania te naruszają konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, w związ- BE: kowany do odbywania kary w zakładzie karnym typu otwartego może przebywać ku z czym Rzecznik zwróciła się o rozważenie możliwości podjęcia odpowiedniej. $$: w zakładzie typu półotwariego lub zamkniętego, a skazany zakwalifikowany do inicjatywy ustawodawczej. E odbywania kary w zakładzie typu półotwartego — w zakładzie typu zamkniętego. 'W odpowiedzi z dnia 21 stycznia 2014 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie | 3 Przepis ten stanowi również, że w takim przypadku skazany korzysta z uprawnień Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że nawet określenie w ustawie Prawo budow- — 4 |. wynikających z decyzji klasyfikacyjnej, przy czym korzystanie z tych uprawnień lane definicji „obiektów użyteczności publicznej” do których zaliczone byłyby za- 1 s: nie może naruszać bezpieczeństwa ani zakłócać porządku w zakładzie karnym, kłady karne i areszty śledcze, przy jednoczesnym pozostawieniu wyłączeń doty- w którym przebywa. Zatem $ 58 ust. 2 regulaminu organizacyjno-porządkowego czących dostosowania placówek do potrzeb osób niepełnosprawnych, o których | 4 wykonywania kary pozbawienia wolności dopuszcza odstępstwo od ogólnej zasa- mowa w rozporządzeniu, nie przyczyniłoby się do zmiany sytuacji tych osób. Jed- 4: dy wyrażonej w art. 100 $ 1 kk.w. * nocześnie wskazał on, iż w chwili obecnej prowadzone są zaawansowane prace — Sl: Jak wynika z. informacji Rzecznika zebranych w trakcie wizytacji KMP oraz nad projektem Kodeksu Ubranistyczno-Budowlanego i z tego względu wprowa- 5 w związku z rozpoznawaniem skarg osadzonych, stosowanie $ 58 ust. 2 regula- dzenie zmian w ustawie Prawo budowlane oraz rozporządzeniu byłoby istotnie s: minu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia znacznie utrudnione. Ponadto, Podsekretarz Stanu podał, że uchylenie przepisów rozpo- — Si: wykracza poza te ramy, stając się tak częste i długotrwałe, że przestaje mieć ono rządzenia może się wiązać ze znacznymi kosztami finansowymi dla jednostek ś charakter wyjątkowy. Praktyka pokazuje, że osadzeni przez wiele miesięcy sektora finansów publicznych. Reasumując, Podsekretarz Stanu poinformował, że — przebywają w warunkach niezgodnych z nadaną im podgrupą klasyfikacyjną dostrzegając potrzebę zmiany przepisów, zostaną podjęte działania zmierzające do s: nie mogąc korzystać z pełni przysługujących im uprawnień wynikających z po- przygotowania pogłębionej analizy skutków wprowadzenia zmiany rozporządze- s siadanej podgrupy, a działania administracji więziennej, podejmowane w celu nia, we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości, a wyniki tej analizy zostaną przetransportowania do właściwej jednostki, są opieszałe i nieefektywne. przekazane Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Budowlanego, w celu ich ewentualnego | uwzględnienia w Kodeksie Urbanistyczno-Budowlanym. FI M Pismo z dnia 10 Iutego 2014 r. (Nr I1.5171051.2014.MK). |” ” Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1493. 46 47 --- STRONA 40 --- pa | po Ma Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | _ Zakłady Karne i Aresziy Śledcze B. 'W opisanej sprawie Z-ca RPO skierował wystąpienie generalne do Dyrektora : s 'W pierwszej z jednostek, w oddziale terapeutycznym dla skazanych z niepsy- Generalnego Służby Więziennej”. : $ chotycznymi zaburzeniami psychicznymi przebywający w nim więźniowie mieli W odpowiedzi z dnia 26 lutego 2014 r. Dyrektor Generalny Służby Więzien- [| możliwość uczestnictwa w jednym z dwóch programów - z zakresu kształtowania nej wskazał, że Biuro Informatyki i Statystyki CZ$W dostrzegło problem długiego | $ sł proekologicznych postaw u osadzonych odbywających karę w systemie terapeu- oczekiwania na wytransportowanie skazanych z aresztów śledczych i w związku 4 s tycznym oraz w przeznaczonym dla osób wykazujących tendencję do zachowań z tym wprowadzono nowe zasady wydawania decyzji transportowych. 3 s przemocowych, agresywnych i autoagresywnych zatytułowanym „Moje szycie”. Stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora Generalnego Służby Więzien- + s Celem pierwszego z wymienionych szkołeń, poza przekazaniem informacji czy- nej choć może przyczynić się do przyspieszenia szybszego wytransportowywania | sto praktycznych dotyczących rodzajów odpadów oraz ich segregacji i recycligu, skazanych do właściwych jednostek penitencjarnych, to jednak nie rozwiązuje 4 |. było wzbudzenie empatii wobec natury u więźniów starających się o zatrudnienie problemu. Trzeba zauważyć, iż w sygnalizowanych przypadkach osadzonych, któ- "4 s na stanowisku sprzątającego, poprzez przekazywanie wiedzy na temat ochrony rzy decyzją Komisji Penitencjarnej powinni przebywać w zakładzie karnym typu | 2% środowiska oraz zdrowego trybu życia. Realizatorzy programu położyli nacisk na półotwartego, a przebywają w zakładzie karnym typu zamkniętego dochodzi do 4": — zrozumienie uwarunkowań zmian zachodzących w środowisku naturalnym, ich ograniczenia przysługujących im praw zagwarantowanych w ustawie przez prze- *! 1 charakteru i dynamiki, a także ich zależności od poczynań pojedynczego czło- pis rozporządzenia, co jest niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie 91 | HE" wieka. Skazani ci są zobowiązani do realizacji swoich obowiązków wynikających pkt 1 k.k.w. w zakładzie karnym typu półotwartego cele mieszkalne skazanych po- SE * — z zatrudnienia zgodnie z przekazaną im wiedzą oraz do dzielenia się zdobytymi tą : zostają otwarte w porze dziennej, natomiast w porze nocnej mogą być zamknięte. $$. — drogą informacjami z populacją oddziałów. Jedną z przewidzianych w programic Przeniesienie zatem skazanego o takim statusie i osadzenie go stosowanie do dys- — : Ee form aktywności odbiorców jest sporządzenie przez nich gazetki tematycznej z za- pozycji $ 58 ust. 2 regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary : a kresu ochrony środowiska, zawierającej m.in. wytyczne dotyczące gromadzenia pozbawienia w zakładzie karnym typu zamkniętego, jest de facto ograniczeniem s i segregacji śmieci. Ponadto zobowiązani są do przeprowadzenia w ramach zajęć jego prawa wynikającego z ustawy przez przepis rozporządzenia. Wskazuje onco 5 świetlicowych pogadanek, których odbiorcami są pozostali skazani przebywający prawda, że skazany taki korzysta z uprawnień wynikających z decyzji klasyfika- * w oddziałach terapeutycznych. Ich rola polega również na prowadzeniu nadzoru cyjnej, jednakże w zdaniu kolejnym przepisu prawodawca podaje, że korzystanie | |. nad prawidłowością gospodarowania odpadami przez osadzonych podczas co- z tych uprawnień nie może naruszać bezpieczeństwa ani zakłócać porządku w za- — |: dziennego odbioru śmieci. kładzie karnym, w którym przebywa. W świetle przywołanych przepisów i prakty- — SE" Założenie drugiego z programów realizowanych w ZK Kłodzku opiera się ki ich stosowania, cele mieszkalne w zakładach karnych typu zamkniętego pozo- 3 | na przekonaniu, że proces resocjalizacji polega nie tylko na porzuceniu póstaw stają zaraknięte, co powoduje ograniczenie przysługujących skazanym praw. A s destrukcyjnych i nabywaniu postaw konstruktywnych, ale także na gotowości SL: przyjęcia pozytywnych inspiracji, rozwijających osobowość i eliminujących prze- 4 HH szkody hamujące ten rozwój. Zmierza więc do wyeliminowania stanu wykolejenia 2.3 Mocne strony i dobre praktyki jednostek penitencjarnych 18 społecznego przez usuwanie negatywnych zachowań oraz korektę i przekształca- JM: nie układów psychicznych je warunkujących, a jednocześnie dąży do wyposażenia Wśród działań podejmowanych przez administracje wizytowanych zakła- — Jk: wychowanka w odpowiednie wiadomości i umiejętności, w tym również emocjo- dów karnych i aresztów śledczych, które w ocenic przedstawicieli Krajowego | :. nalno- motywacyjne, które decydują o przyswojeniu i respektowaniu pozytywnych Mechanizmu Prewencji są godne polecenia i wyróżnienia jako dobre praktyki | ; HE wzorów aktywności. Drogą, jaką obrano do osiągnięcia powyższych celów, będącą znalazły się programy readaptacji społecznej więźniów realizowane w zakła- E: wzbogaceniem szeregu stosowanych już metod, jest arteterapia rozumiana jako te- dach karnych w Kłodzku i Bielsku-Białej. W rapia przez iwórczość, przez sztukę. Obejmuje ona działania z zakresu reedukacji, 5: kompensacji, korekcji, socjoterapii, a nawet psychoterapii. " 3 | Należy też wspomnieć o projekcie realizowanym w ZK Bielsko Biała pt. „Wie- 7 Pismo z dnia 10 lutego 2014 r. (Nr IL.517.1051.2014.MK). s: ża - adaptacja zamkniętego ja”. Do uczestnictwa w nim kierowane są osoby nowo 48 s 49 --- STRONA 41 --- [CJĘ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | : . Zaklady Karne i Areszty Śledcze MA 3 przybyłe do jednostki, jeżeli potrzeba taka zostanie dostrzeżona w trakcie prowa- 4 U : funkcjonariuszy miały polegać na policzkowaniu więźniów dotyczyły osadzonych dzonej rozmowy wstępnej lub spotkania z psychologiem. Ę |. młodocianych, którzy nie chcieli podporządkować się wydawanym połeceniom”. Program ukierunkowany jest na ułatwienie osadzonym procesu adaptacji do 4 5. / kolei w ZK Jastrzębie-Zdrój naruszenia nietykalności cielesnej miały dotyczyć warunków izolacji więziennej oraz przeciwdziałania przejawom agresji wśród osa- 4 |. jednego funkcjonariusza, który jak wskazywali więźniowie ma w zwyczaju wy- dzonych. W ramach programu organizowane są zajęcia informacyjne poświęcone . 3 + tnierzać ciosy pięścią w rękawicy do przeprowadzania kontroli cel mieszkalnych omówieniu porządku wewnętrznego oraz wskazaniu przykładowych reakcji jakie BR": przypadkowo napotkanym więźniom”. We wszystkich trzech jednostkach osoby mogą wystąpić w czasie przystosowywania się do życia w warunkach zamknię- 3 o osadzone nie chciały podejmować działań mających na celu zawiadomienie or- tych. Zajęcia te prowadzone są przez wychowawcę, psychologa, a w części organi- +4 sa Hunów ścigania, dlatego też informacje otrzymane od więźniów potraktowano zacyjno-porządkowej uczestniczy również oddziałowy. : s Jako „sygnały” o możliwości nieprawidłowych zachowań, których wyjaśnienie Do innych dobrych praktyk zaobserwowanych przez pracowników KMP 3 Gr: przedłożono dyrektorom wizytowanych jednostek, podczas wizytowania jednostek penitencjarnych, zaliczyć również należy działania 3 | : W jednym z aresztów śledczych”. przedstawiciele KMP ujawnili praktykę " podjęte przez dyrektora ZK w Dębicy, których beneficjentami są wszystkie osoby :3$ | polegającą na zakwaterowywaniu osób pozbawionych wolności w pomieszczeniu pozbawione wolności odbywające karę w tej jednostce. Wśród działań wymienić 4 sA niemieszkalnym pełniącym funkcję poczekalni w tamtejszej jednostce. W toku należy: wyznaczenie na polach spacerowych miejsc do korzystania z wyrobów ty- ślulszych czynności wyjaśniających prowadzonych przez Okręgowy Inspektorat toniowych, tworząc tym samym strefę wolną od dymu, uczestnictwo wszystkich : zza $lużby Więziennej w Bydgoszczy ustalono, że ta niedopuszczalna praktyka trwa- kierowników działów Zakładu w rozmowie wstępnej z nowoprzybyłym osadzo- SE. lu nieprzerwanie przez kilka ostatnich lat, Pomimo bezspornego uznania przez nym, organizowanie szkoleń z pierwszej pomocy przedmedycznej dla osadzo- | s wespół prowadzący postępowanie wyjaśniające, faktu wieloletniego wykorzysty- nych, umożliwienie realizowania bezdozorowych widzeń na świeżym powietrzu. Ą | wania poczekalni jako miejsca zakwaterowania osób pozbawionych wolności, ba- : U dający sprawę nie byli w stanie ustalić żadnej osoby spośród personelu jednostki, SME odpowiedzialnej za stosowanie tej bezprawnej praktyki ze względu na brak nale- : 2.4 Obszary wymagające poprawy " 8 | żytego ewidencjonowania osób wydających decyzję o umieszczaniu więźniów we 3 sa wskazanym pomieszczeniu. W opinii specjalistów z OISW w Bydgoszczy prze- 2.4.1. Traktowanie 15) pustki wewnętrzne, na podstawie których więźniowie przemieszczani byli w ob- Ś Ś | rębie Aresztu, posiadają kategorię archiwalną B oznaczającą krótkotrwałą wartość Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji odebrali sygnały 3 U praktyczną. Co więcej, próba odnalezienia przepustek dla osadzonych wskazanych świadczące o naruszeniu nietykalności cielesnej przez funkcjonariuszy SW od 4 w Raporcie jako zakwaterowani w poczekalni, okazała się być w ocenie zespołu więźniów z 3 jednostek penitencjarnych”. W AŚ Białystok, na podstawie roz- AMR mów z więźniami członkowie Mechanizmu ustalili, że ofiarami narusz sh nietykal. | | » Dyrektor Aresztu po zbadaniu sygnalizowanych informacji podał, że „na podstawie analizy zebra- ności cielesnej mają padać głównie więźniowie młodociani nastawieni buntow- |. EC. nego materiału dowodowego nie potwierdzono metod postępowania wobec więźniów. [...] Aktualnie niczo w stosunku do funkcjonariuszy. Miejscem w którym ma dochodźżić najczę+ | || lle ma potrzeby podejmowania konkretnych działań w tym zakresie, oprócz tych realizowanych na ściej do stosowanie przemocy są łaźnie. Według relacji więźniów, funkcjonariu- A U bleżąco, 1. przypominaniu funkcjonariuszom w trakcie odpraw i szkoleń o konieczności praworząd- sze dopuszczający się takiego traktowania biją osadzonych pięściami, pałką bądź BE oko: Zakład poniewa, że w ranach an fajna gu ZasZÓW przeprowadzono in. kopią w części ciała, na których obrażenia powstałe w wyniku uderzeń są mniej : e slywidualne rozmowy z losowo wybranymi osadzonymi i żadeń z nich nie zgłosił zasadnych uwag widoczne (pięty, żebra, kark)”*, Również w AŚ Bydgoszcz, nadużycia ze strony A | «ło postępowania któregokolwiek z funkcjonariuszy. Przeprowadzono także rozmowy z dowódcami poem ra ST zmian, inspektorami ochrony oraz koordynatorami oddziałów penitencjach i polecono im uważnie ”' AŚ Białystok, AŚ Bydgoszcz, ZK Jastrzębie-Zdrój. O © obserwować sposób odnoszenia się do osadzonych i traktowania ich przez oddziałowego, co do któ- 7 Powołany przez Dyrektora jednostki zespół do wyjaśnienia wskazanych sygnałów nieprawidłowego: s. sz rego były zgłaszane uwagi. Podjęte działania nie potwierdziły zarzutów osadzonych wobec funkcjo- traktowania osadzonych przyjął w konklusji, iż „nie stwierdzono aby pracownicy cywilni i funkcjona-. i > ż. mwriusza, " riusze stosowali przemoc lub bili osadzonych przebywających w lutejszej jednostce penitencjarnej”, 8 uz "l AŚ Bydgoszcz. 50 5. st R s --- STRONA 42 --- MM Ponar Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsoe Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 4 + Zakłady Karne i Areszty Śledcze _ Mom s cyt. „nierealną, ze względu na sposób ich przechowywania (nieuporządkowany | tację seksualną” (niewłaściwe zwracanie się do osadzonego, popychanie podczas chronologicznie zbiór, składowany w skrzyni w punkcie dowodzenia, liczący oko- powrotu do celi i utrudnianie kontaktu z wychowawcą), zaś w jednej jednostce — ło kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy z każdego roku). 3 Ę: ze względu na narodowość romską** (m.in. poprzez zwracanie się do osadzonego Z uwagi na brak możliwości ustalenia na podstawie przepustek osób odpo- — JE z użyciem pejoratywnie odbieranego określenia cygan, popędzanie go w wulgarny wiedzialnych za proceder, zespół dokonał próby ich identyfikacji posiłkując się | 4 | sposób, utrudnianie kontaktu z wychowawcą). analizą: książki przemieszczeń stanowiącej jeden z tzw. dokumentów własnych | © Przedstawiciele Mechanizmu zwrócili także uwagę na postępowanie władz Aresztu. Niestety i w tym wypadku, potencjalne źródło dowodowe zawiodło | SE jednostek z osobami z niepełnosprawnością. W kilku jednostkach ujawnili przy- z powodu braku jednolitej praktyki związanej z jego prowadzeniem, skutkującej Ę | padki niewłaściwego traktowania takich osób, które polegały na: umieszczeniu nieczytelnymi wpisami, brakiem wskazania osoby zlecającej przemieszczenie, czy; 3 osoby poruszającej się na wózku w celi nieprzystosowanej do jej potrzeb*”; umiesz- wreszcie sygnowaniem poleceń przemieszczeń nazwiskiem jednej osoby, niezależ- 1 s czeniu w celi przystosowanej aczkolwiek znajdującej się ua wyższej kondygnacji nie od faktycznego decydenta. 4 | uniemożliwiającej samodzielne przemieszczanie się więźnia np. na plac spacero- W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich skierował w dniu s wy?*; konieczności „wykupowania się” osób z niepełnosprawnością u współosa- 23 września 2013 r. wystąpienie w sprawie ujawnionych nieprawidłowości do Dy- — 4: dzonych z obowiązku sprzątania celi papierosami i kawą”. rektora Generalnego SW z prośbą o wskazanie, czy argumenty podniesione przez B> Zastrzeżenia przedstawicieli KMP wzbudziło także brzmienie Regulaminu OIŚW badający sprawę, a dotyczące niedoskonałości w sposobie prowadzenia do- — +" organizacyjno-porządkowego jednego ze szpitali więziennych**, zgodnie z którym kumentacji wewnętrznej w jednostce, mają charakter uniwersalny i czy mogą one — 4" osadzeni przebywający w oddziałach szpitalnych i izbie chorych mogą posiadać dotyczyć także innych jednostek penitencjarnych. W odpowiedzi z dnia 12 listo- 3 s w celi wyłącznie dwa komplety bielizny osobistej, otrzymują natomiast piżamy pada 2013 r. Dyrektor Generalny SW wskazał, że niewłaściwy sposób prowadzenia Ej obuwie szpitalne. W kolejnym punkcie regulaminu wskazano, że spacer może dokumentacji wewnętrzriej uniemożliwiający w praktyce wskazanie osób spośród Ą sz ulec skróceniu lub odwołaniu ze względu na niekorzystne warunki pogodowe, administracji jednostki odpowiedzialnych za zakwaterowywanie więźniów w po- i mogące bezpośrednio wpłynąć na pogorszenie stanu zdrowia. Dyrektor wizy- mieszczeniu niemieszkałnym, ma charakter jednostkowy i dotyczy tylko aresztu, | s towanej jednostki wyjaśnił, że każdorazowo zgodę na uczestnictwo osadzonego w którym ujawnione zostało opisane naruszenie prawa. Mimo powyższego zagad- — SE" w spacerze wydaje lekarz. Podczas rozmów z pacjentami przebywającymi w szpi- nienie to pozostaje w zainteresowaniu pracowników KMP i będzie weryfikowane | 4. talu, pracownicy Mechanizmu ustalili, że w praktyce osadzeni nie mogą posiadać podczas kolejnych wizytacji jednostek penitencjarnych. Sw celi żadnych ubrań (ewentualnie za zgodą dyrektora koszulkę i spodenki). Do Podobnie jak w latach ubiegłych, w roku 2013 przedstawiciele KMP podczas $ = ich dyspozycji pozostaje wyłącznie piżama, w której zobowiązani są wychodzić rozmów z osadzonymi odbierali uwagi dotyczące pojedynczych funkcjonariuszy 44 s również na spacery i widzenia. W zwiążku z powyższym w okresie zimowym, ze działu ochrony, którzy zgodnie z informacją więźniów, nie zwracali się do nich x | względu na niską teraperaturę powietrza, w ogóle nie mogą uczestniczyć w space- w sposób kulturalny i w stosownej formie. Poza funkcjonariuszami wspomnia- — $ Eo rach. Oczywistym jest, iż ryzyko zachorowania podczas spaceru w piżamie w zi- nego działu, zarzuty dotyczące opryskliwego zwracania wskazywane były przez 5 mowy dzień jest dość duże, jednakże w ocenie przedstawicieli KMP powyższa więźniów jako właściwe personelowi więziennej służby zdrowia. | sytuacja, czyli. pozbawianie osadzonych spacerów, jest niedopuszczalna. Na ten Podczas wizytacji jednego z aresztów” pracownicy KMP zanegowali spo- i problem zwrócił także uwagę CPT, który w jednym ze swych raportów zauważył, sób wydawania posiłków osadzonym, polegający na konieczności wystawiania za JE" * drzwi cel mieszkalnych stolików z naczyniami, które były następnie napełniane + e 5 OZ Gzansk ZK Kłodzko, przez roznoszących posiłki. 3 E: ] ZK Biała Podlaska. 7 'W dwóch jednostkach pracownicy Mechanizmu odebrali od osadzonych sy- EF" ** AŚ Bytom, AŚ Białystok, AŚ Bydgoszcz, A$ Częstochowa, AŚ Lubań, OZ Pionki, OZ Przywary, ZK gnały świadczące o ich dyskryminacji przez funkcjonariuszy ze względu na orien- Nr 1 Wrocław, ZK Goleniów. S$ * AŚ Świdnica. + = s € OZ Przywary. m AŚ Szczytno. : k. ** AŚ Bytom. : sz s 58 | et : --- STRONA 43 --- aa Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ — 988 o Zakłady Kame i Areszty Śledoze W iż praktyka noszenia przez całą dobę piżam przez osadzonych w więziennych od- | E jednoczęściowy pas obezwładniający**; niewłaściwym zwracaniu się przez funk- działach szpitalnych nie prowadzi do wzrmocnienia ich tożsamości, a tym samym | cjonariuszy do osadzonych podczas stosowania środków przymusu bezpośred- poczucia własnej wartości. Zindywidualizowane podejście do ubioru więźniów po- — 3 s niego; rejestrowaniu za pomocą kamery przenośnej czynności kontroli osobistej winno być częścią procesu terapeutycznego”. z więźnia w trakcie umieszczania w celi zabezpieczającej” oraz sposobu dokumen- Wśród nowych problemów związanych z szeroko pojmowanym traktowa- — JE" owania zastosowanych środków przymusu bezpośredniego (brak godziny zakoń- niem więźniów, pojawiła się kwestia stosowania odzieży skarbowej wobec osadzo- — 48: czenia, brak opisu naruszenia porządku skutkującego zastosowaniem środków). nych konwojowanych na konsultacje medyczne do placówek cywilnej służby zdro- — ; sk wia”, Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji podkreślają, że w świetle | 2.4.2. Dostęp więźniów do opieki medycznej art. 111 $ 2 i art. 216a $ 1 k.k.w. przebieranie osadzonych w odzież skarbową do- — 4 = puszczalne jest tylko na zasadzie wyjątku od reguły, którą jest korzystanie z odzie- 4 x Porównując rok 2013 z ubiegłym w kwestii oceny dostępu więźniów do opie- , ży własnej. Wymóg używania odzieży skarbowej podczas wizyt w miejscach pu- 5 * ki medycznej oraz warunków, w jakich jest ona realizowana, można wyciągnąć blicznych niezwiązanych z wymiarem sprawiedliwości prowadzi do stygmatyzacji BE" wniosek, że oba wskazane elementy nie uległy zasadniczym zmianom, osadzonych, niemającej rzeczywistego uzasadnienia, zwłaszcza w przypadku osób |; | 'W dalszym ciągu zatem, zdarzają się przypadki jednostek w których osa- tymczasowo aresztowanych, wobec których obowiązuje domniemanie niewinno- | 3 dzeni w rozmowach z przedstawicielami Mechanizmu skarżą się na: opryskliwe ści. Prawo osadzonego do założenia własnego ubrania lub innego nierzucającego :4 s zwracanie się przez personel medyczny do osadzonych, bagatelizowanie zgła- się w oczy stroju w czasie pobytu poza terenem miejsca pozbawienia wolności SEE: szanych dolegliwości, brak przeprowadzania podstawowego badania podczas zostało sformułowane m.in. we Wzorcowych regułach minimalnych postępowania — EO wizyty u lekarza, długi czas oczekiwania na wydanie lekarstw po wyczerpaniu . z więźniami”. (reguła 17) oraz Europejskich Regułach Więziennych” (reguła 20). : e się ich zapasów, zbywające traktowanie przez lekarzy oraz długie oczekiwanie Dlatego też przedstawiciele KMP zalecali każdorazowo umożliwienie osadzonym SE" nawizytę u specjalisty. korzystanie z własnej odzieży podczas konwojowania poza teren jednostki, a prze- % s Z traktowaniem więźniów przez personel medyczny wiąże się nieodłącznie bieranie w odzież skarbową stósować tylko w rzeczywiście uzasadnionych kon- 5 | problem relacji więzień-lekarz, który ma charakter systemowy” i wynika z faktu, kretnymi okolicznościami przypadkach indywidualnych. 3 1 iż często lekarze, a niemalże zawsze pielęgniarki są funkcjonariuszami Służby Analiza stosowania środków przymusu bezpośredniego” wskazała uchy- 3 bi Więziennej. Fakt ów decyduje o wyposażeniu lekarzy-funkcjonariuszy w in- bienia w ich przebiegu w 5 jednostkach”. Polegały one na: załatwianiu potrzeb 4 = strumenty dyscyplinujące więżniów — prawo do wnioskowania o ukaranie pa- fizjologicznych przez więźnia w jednoczęściowym pasie obezwładniającym; dłu- i 1 s cjenta karą dyscyplinarną. W takich warunkach nie jest możliwe w ocenie pra- gotrwałej reakcji funkcjonariuszy na zgłaszane przez więźniów prośby dotyczące 4 s :. cowników KMP nawiązanie egalitarnej relacji między lekarzem a pacjentem, możliwości skorzystania z toalety (3 godziny), nie zaspokojeniu pragnienia osa- 3 z warunkującej rzetelność udzielanych świadczeń. dzonego; przymusowym przebraniu osadzonego umieszczanego w celi zabezpie- 3 s W dwóch zakładach karnych** istotnym problemem w 2013 r. była liczba per- czającej w odzież skarbową, wobec którego zastosowano przed zmianą odzieży 3 Fe; sonelu w więziennej służbie zdrowia, niewystarczająca do zapewnienia regularnej E s opieki medycznej osobom pozbawionym wolności. Powodem takiej sytuacji był e en" | Y brak konkurencyjności na rynku pracy jednostek penitencjarnych jako pracodaw- » Opiesn praktykę ujawniona w AŚ Bytom, ZK Nr 1 Wroclaw, AŚ Lubań, AŚ Świdnica oz Gro- I" CÓw ala lekarzy Zjawisko to jest głównie dostrzegalne w zakresie redniego perso- disk Mazowiecki, OZ Przywary. s nelu medycznego oraz lekarza okulisty i psychiatry, . % Rezolucje Rady Społecznej ONZ 633C [XXIV] z dnia 31 lipca 1957 r. 12076 [LXII] z dnia 13 maja ME —————==—— 1977 r. : za % W ocenie pracowników KMP samo zastosowanie pasa nie było uzasadnione zachowaniem osadzo- % Zalecenia nr (2006)2 Komitetu Rady Europy z dnia 11 stycznia 2006 r. IE nego. % Analizie poddane zostały nagrania z zastosowania środków przymusu bezpośredniego połączo- - MMER:: * Zastrzeżenie pracowników KMP wzbudziły w tym wypadku zbliżenia sfer intymnych więźnia. nych z umieszczeniem w celi zabezpieczającej. | ” Zob. Raport z 2012 r., s. 38. % AŚ Bydgoszcz, AŚ Szczytno, AŚ Świdnica, ZK Nysa, AŚ Białystok. |: p - * ZK awa, ZK Żytkowice. 54 e 55 : W: --- STRONA 44 --- M Dort Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wraku 2013 :$ s Zakłady Kamei Areszty Śledcze _ PMR W jednym z zakładów karnych” przedstawiciele Krajowego Mechanizmu s We wniosku skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 paź- Prewencji odebrali sygnały od kilku osób pozbawionych wolności, którzy w trak- o dziernika 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o stwierdzenie niezgod- cie 14-dniowego pobytu w celach przejściowych nie mieli wykonanych profilak- SE" ności art. 115 $ 7 k.k.w, z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RE. W wyroku tycznych radiologicznych badań klatki piersiowej. Wobec ujawnionej nieprawi- A z dnia 26 lutego 2014 r. (sygn. akt K 22/10) Trybunał podzielił wątpliwości Rzecz- dłowości przedstawiciele KMP przypomnieli dyrektorowi jednostki o koniecz- 3 s nika orzekając, że art. 115 $ 7 zdanie pierwsze k.k.w. przez to, że nakazuje obec- ności respektowania przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia JE" ność funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego podczas udzielania 14 czerwca 2012 r. w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty Eo: świadczenia zdrowotnego: lecznicze dla osób pozbawionych wolności", które w $ 4 ust. 2 statuuje obowiązek SE: a. również osobom pozbawionym wolności, co do których nie jest to ko- wykonania takich badań w terminie 14 dni od dnia przyjęcia do zakładu. ś ś nieczne, Pracownicy KMP badając kwestie dostępu do lekarza, niezmiennie sto- s b. nie określa przesłanek uzasadniających odstąpienie od tego nakazu jest ją na stanowisku, iż obecność funkcjonariusza niewykonującego zawodu me- i | 5. niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej dycznego w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych osadzonemu powinna Ex" Polskiej. : anieć charakter wyjątkowy i znajdować zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy a Wskazany przepis traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia wymaga tego bezpieczeństwo osoby wykonującej świadczenie zdrowotne, na * ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. ; wyraźne polecenie personelu medycznego. Porównując rok 2013 z latami ubie- BE" S głymi, należy uznać, że sytuacja w omawianej kwestii uległa poprawie - stoso- >". 2.4.3. Dyscyplinowanie Ą wanie co do zasady obecności funkcjonariusza działu ochrony podczas udzielania 4 | : świadczeń osobie pozbawionej wolności odnotowano jedynie w 4 z 29 wizytowa- e. Pracownicy Krajowego Mechanizmu Prewencji odnotowali pojedyncze przy- Ą nych jednostek penitencjarnych". A s :* padki braku przekazywania więźniom przez osoby stosujące odpowiedzialność : Należy wskazać, że CPT równicż wyraziło swoje wątpliwości w tej kwestii. 4 I: dyscyplinarną pouczenia co do możliwości skorzystania z instrumentów odwo- Uznało ono, że niektóre sytuacje podczas badania lekarskiego wymagają zapewnie- z lawczych od podjętych przez nich w tej kwestii decyzji!**. Częstotliwość sięgania nia bezpieczeństwa personelowi medycznemu. Jednakże nie ma usprawiedliwienia s przez władze więzień do katalogu kar dyscyplinarnych oraz proporcja pomiędzy dla obecności funkcjonariuszy więziennych podczas badania. Ich obecność jest szko- | s tymi środkami, a nagrodami, nie wzbudziły wątpliwości. dliwa dla stworzenia właściwej relacji lekarz - pacjent i zazwyczaj niepotrzebna dla ME s zapewnienia bezpieczeństwa. Powinny być zatem wymyślone alternatywne rozwią- 3% s 2.4.4. Prawo do informacji zania, które pogodziłyby konieczność zapewnienia bezpieczeństwa oraz poufności | s " badań medycznych. Jedną z możliwości jest zainstałowanie systemu przyzywowego, 3 s Część osób tymczasowo aresztowanych oraz pierwszy raz karanych w aresz- z którego lekarz mógłby skorzystać przywołując służbę więzienną, za każdym razem + sa tach objętych wizytacjami w 2013 r. wskazywała, że podczas rozmów wstępnych gdy znajdzie się w sytuacji zagrożenia. Należy podjąć kroki dla dostosowania prakty- 4 sa z wychowawcami nie otrzymała kompleksowych informacji o przysługujących ki odnośnie badań lekarskich więźniów do powyższych rozważań. W razie potrzeby JA 5: im prawach i ciążących na nich obowiązkach. Przedstawiciele KMP uważają, należy stosownie zmienić prawo'*. : s że obowiązek poinformowania tymczasowo aresztowanego o przysługujących A e mu prawach oraz ciążących na nim obowiązkach (art. 210 k.k.w., $ 9 ust. 21 3 : s - rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- SME! -porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania) nie może być trakto- o" |; | wany wąsko, jedynie jako zapoznanie z przepisami, a ma szerszy zakres i obejmuje * ZK Goleniów. | : O -—,ć © Dz. U. poz. 738. SĘ: — RPO-637905-VII-10/MC. . 5 1% AŚ Bytom, AŚ Chojnice, ZK Krzywaniec, ZK Nysa. Ę są 1% ZK Goleniów. 3 1%? Por. $ 123 CPT/(2011)20. 4 SE 55 A$ Bydgoszcz, AŚ Lubań. | 56 7 --- STRONA 45 --- li s B: pa Mt Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wraku 2013 *$ s Zakłady Karne i Areszty Śledcze _ MM E GE udzielenie stosownych wskazówek i wyjaśnień, z uwzględnieniem poziomu inte- 3 | łych, orzeczenia TK i ETPC udostępniane były na indywidulane prośby osadzo- lektualnego osadzonego, jego poziomu wiedzy, wykształcenia itp. =. T nych, jak również znajdowały sięw bibliotekach więziennych w postaci zbiorów Generalny problem braku właściwego informowania osadzonych o przysługu- SM przeczeń tych trybunałów. jących im prawach i ciążących na nich obowiązkach, a także problem braku wpro- 4 s wadzenia osadzonych w zasady funkcjonowania w jednostkach penitencjarnych był :$ 1". 2.4.5. Prawo do składnia skarg, próśb, wniosków przedmiotem wystąpienia generalnego Z-cy RPO do Dyrektora Generalnego Służby. MI © Więziennej z dnia 29 lipca 2013 1... W odpowiedzi z dnia 9 sierpnia 2013 r. Dyrektor. k z Generalnie możliwość korzystania przez więźniów z jednego z podstawo- Generalny Służby Więziennej wskazał, iż osadzeni są prawidłowo informowani o przy-. A wych przysługujących im praw, oceniona jest pozytywnie. W roku ubiegłym, sługujących im prawach i ciążących na nich obowiązkach i nie znajduje uzasadnienia .;; | przedstawiciele KMP podczas wizytacji kontynuowali weryfikację sposobu infor- dla przygotowywania informatorów w formie pisemnej. Wobec powyższego stanowi. :;4 o - mowania więźniów o rozpatrzeniu ich próśb. Z praktyką nierespektującą posta- ska Rzecznik zwróci się do Ministra Sprawiedliwości z wystąpieniem w tej mierze. sh a * nowień SD ust. 112 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia j 'W odniesieniu do porządków wewnętrznych obowiązujących w 6 wizytowa: | 12003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych | nych jednostkach!* - wobec znajdujących się w nich odesłań do innych aktów :;$ a w zakładach karnych i aresztach sledczych!”, polegającą na urmieszczaniu infor- ę prawnych - przedstawiciele KMP wydali zalecenie ujednolicenia treści porząd- o Inucji zwrotnej na korytarzach oddziałów mieszkalnych''* czy stosowaniu ustne- Y ków, tak by zapoznanie się z ich pełną treścią było możliwe bez konieczności się- I ż < je powiadomienia o sposobie rozpatrzenia!5, pracownicy Mechanizmu spotkali i gania przez więźniów po inne akty prawne. Ą c os alę w kilku jednostkach. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia osadzonym z Badając dostęp cudzoziemców do informacji związanych z odbywanymi 4 » ochrony ich danych osobowych, należy wyeliminować przyjętą praktykę i infor- : przez nich karami pozbawienia wolności w polskich zakładach karnych, pra- 4 : : Ę Wować skazanych o sposobie rozpatrzenia wniosków/próśb indywidualnie ustnie E cownicy Mechanizmu stwierdzali wielokrotnie!” brak w wyposażeniu jednostek, : s bądź pisemnie, stosownie do przepisów. : adekwatnych informatorów" w językach obcych przygotowanych przez CZSW. '$ s . Spośród wizytowanych placówek tylko jedna z nich dysponowała literaturą w ję- 35 © 2.4.6. Prawo do kontaktu ze światem zewnętrznym zykach obcych", | s 'W dziedzinie upowszechniania wiedzy na temat orzeczeń TK oraz ETPC, do- 3 I : Podczas wizytacji reprezentanci KMP stwierdzili, że w 10 jednostkach brak tyczących osób pozbawionych wolności, pracownicy Mechanizmu ujawnili brak |" o. Jest wyodrębnionego pomieszczenia do realizacji nagrody przewidzianej w art. 138 takiego dostępu dla więźniów aż w 14 jednostkach penitencjarnych!. W pozosta- i : s $ 1 pkt3k.kw, tj. widzenia w oddzielnym pomieszczeniu, bez osoby dozorującej. Swen | ke Trak w jednostce pomieszczenia do realizacji tej nagrody uniemożliwia w prakty- R por S$ Letental „Kodeks karny wykonawczy Korea Warszawa FE 8. 427; K Hokda po Ć ce jej udzielenie, nawet w przypadku spełniania przez osadzonych warunków do stulski, wykonawczy. Komentarz, Gdz 5, s. 399, 3 s „ zaa . . nA - , : , wani ziemnych: W momencie przyjęcia i zawsze później, gi istnieje taka potrzeba, wszyscy ironia in. ą > kt przyznania. Wszędzie gdzie ujawniono taką sytuację, zalecano przygotowanie | formowani są pisemnie i ustnie o przepisach, regulujących dyscyplinę więzienną oraz o ich prawach 5 5 tukiego pomieszczenia", i obowiązkach w zakładzie karnym (Reguła 30.1). s Podczas ubiegłorocznych wizytacji pracownicy KMP podobnie jak w la- *” RPO-701317-VII-720.5/12/MMa. | E- luch ubiegłych, odnotowywali także przypadki stosowania monitoringu wi- 1% OZ Przywary, AŚ Lubsko, ŻK Nysa, AŚ Bytom, ZK Jastrzębie-Zdrój, ZK Nr 2 Grudziądz. A o . % AŚ Szczytno, OZ Grodzisk Mazowiecki, OZ. Pionki, OZ Przywary, ZK Dębica, ZK Kłodzko, ZK 4 e E * Dz. U. z 2013 r., poz. 647 (od dnia 05.06.2013 r.). Poprzednio: Dz. U, z 2003 r. Nr 151, poz. 1467, Krzywaniec, ZK Medyka. 8 EL z późn.zm. ''* Chodzi o Informator dła cudzoziemców tymczasowo aresztowanych, skazanych oraz ukaranych, do- i; BE ZK Nysa. stępny na stronie internetowej SW http://www.sw.gov.pl/pV/rzecznik-prasowy/informator-dla-cudzo- $$ BŚ ' A$ Bytom, AŚ Chojnice, AŚ Lubsko, OZ Przywary, ZK Dębica, ZK Krzywaniec, ZK Medyka. Zastrze- ziemcow/ EE: 5: enia dotyczyły sytuacji, w których prośba nie została rozpatrzona bezzwłocznie, lecz po kilku dniach od '" ZK Jastrzębie-Zdrój. | p laty jej złożenia, co oznacza, iż odpowiedz do,osadzonego winna być skierowana w formie pisemnej. "* AŚ Bytom, AŚ Lubsko, AŚ Szczytno, AŚ Szamotuły, OZ Czersk, OZ Pionki, ZK Dębica, ZK Itawa, :; ze sa I AŚ Bytom, AŚ Bydgoszcz, AŚ Częstochowa, AŚ Elbląg, AŚ Lubsko, AŚ Szczytno, AŚ Szamotuły, OZ ; ZK Goleniów, ZK Kłodzko, ŻK Krzywaniec, ZK Medyka, ZK Żytkowice , ŻK Biała Podlaska. ią S$ Orodzisk Mazowiecki, ZK Jastrzębie-Zdrój, ZK Nysa. : 58 s . 9 s s pro --- STRONA 46 --- k p. m Cz ? Zakłady Karne i Areszty Śledcze a Math. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 "SE" PAM ATE MSZY SEE Sm Eee | zyjnego w salach widzeń bez osoby dozorującej!”. Należy w tym miejscu Ę | ziennej wyrażone w tej kwestii, znalazło swe odzwierciedlenie w piśmie z dnia przypomnieć, że zagadnienie to było przedmiotem wystąpienia Rzecznika! s 20 maja 2013 r. adresowanym do dyrektorów okręgowych. Zostali oni zobowią- 'W ocenie RPO instalowanie kamer w tych pomieszczeniach stoi w sprzecz- s zani do wykonania zalecenia przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji " FC : : P . ; ; 2121 ności z intencją, jaka przyświecała ustawodawcy wprowadzającemu tę formę 3 3 w jednostkach penitencjarnych leżących w granicach podległych im okręgów *. nagrody. Prawodawca wskazując, że jest to widzenie bez osoby dozorującej, na- 4 s ; kazał odstąpić od wymogu nadzoru nad skazanym i osobami go odwiedzającymi, 3: 2.4.7. Warunki bytowe przyznając im większą swobodę i szerszy zakres prywatności podczas tego widze- | x k Ę , bias H to. nia. W odpowiedzi z dnia 28 września 2012 r. Sekretarz Stanu w Ministerstwie SR Poza ewidentnymi potrzebami prowadzenia bieżących eakoeld Oy Sprawiedliwości poinformował Rzecznika, że w piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 r. 4 * wanych jednostkach, przedstawiciele KMP zwrócili uwagę na brak cel dostosowa przekazał Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej polecenie uwrażliwienia 4 [O - nychdo potrzeb osób niepełnosprawnych " szych niż pojed których dyrektorów okręgowych SW oraz dyrektorów jednostek penitencjarnych, na ko- $ U. w porównaniu do roku 2012, liczba ce Szyc niż Pal, wśród HR km nieczność ścisłego respektowania obowiązujących przepisów prawa przy wyda- s zabudowano kąciki sanitarne wzrosła. W pe ciągu Je ch zed w ciele waniu decyzji o stosowaniu monitorowania zachowania skazanych w określonych ;$ x wydawanych w raportach z wizytacji jedno aaa prze: R se. | miejscach i pomieszczeniach, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji, w których | 8": Mechanizmu wskazują na potrzebę pełnej zabudowy s W i Ha 2013 e wydanie takiej decyzji jest fakultatywne. Podzielił jednocześnie pogląd Rzecznika, - mieszkalnych, w których zaplanowano zabudowę kąci ów sanitarnych w Y13 r, że widzenia na podstawie art. 138 $ 1 pkt 2 i 3 k.k.w., powinny odbywać się bez Ji celów został zrealizowany w 1106 celach!**. Zalecenie pełnej zabudowy kącików sa- : stosowania monitoringu w takim pomieszczeniu, a w przypadku istnienia wąt- 4 5 nitarnych wydane zostało przez przedstawicieli rejowsgo Mechanizm en | pliwości dyrektora co do bezpieczeństwa w czasie takiego widzenia, tego rodzaju Ji" — w stosunku do dyrektor ów 11 jednostek penitencjarny ! WIZytowanyĆ w s : nagroda nie powinna być przyznawana. | Ę: Postęp modernizacji łaźń jest widoczny - w 13 jednostkach'** pracownicy : W jednym z zakładów karnych!” przedstawiciele Krajowego Mechanizmu E Mechanizmu odnotowali przeprowadzenie remontów łaźni polegających na wy- Prewencji odebrali skargę od więźnia dotyczącą podsłuchiwania przez fankcjona- 4 dzieleniu stanowisk natryskowych za pomocą przes NOZNA CZNeBo riuszy jego rozmów z adwokatem, które to działanie narusza w sposób ewidentny 4 'W dalszym ciągu ponawianym w reportacł zaleceniem jest wyposa dyspozycję art. 8 $ 3 k.k.w. Na poparcie zgłoszonego zarzutu skazany dodał, że po 4: — żenie górnych łóżek w drabinki i zabezpieczenia przeć Ypodnięciem boa ; jednej z rozmów z adwokatem, dostał pouczenie od funkcjonariusza odnoszące 4: przedstawicieli KMP, ich brak może przyczynić I „ nz ) ów (m w e się do treści podsłuchiwanej rozmowy. m i nie ujawniły informacji o takich schorzeniach, ja pa aczka i spowo ow: ; I W 2013 r. RPO wystąpił do Dyrektora Generalnego Służby Więzienne o roz- — JE"; tualne uszkodzenia ciała osób, które wchodzą na łóżka korzystając z dostępnycł > ważenie celowości wprowadzenia zasad ujednolicających praktykę udzielania wi- 4 |. a nieprzystosowanych do tego sprzętów lub próbując na nie wskoczyć. Dla osób dzeń w jednostkach penitencjarnych w określone dni w roku (święta) w sposób 4 5 gwaranlujący poszanowanie prawa osadzonych do utrzymania w tej formie kon- 4". 1" Por, BDG-070-38/13/431. o | taktów z rodziną i bliskimi!** W odpowiedzi z dnia 25 kwietnia 2013 r. Dyrektor | ** AŚ Białystok, AŚ Chojnice, AŚ Szczytno, AŚ Częstochowa, AŚ Świdnica, AŚ larbań, AŚ Szamotuły, Generalny Służby Więziennej w konkluzji wskazał, że wystosuje do dyrektoró M: AŚ Bytom, A$ Lubsko, ZK Medyka, ZK Braniewo, ZK Nysa, ZK Biała Podlaska, ZK Nr 2 Grudziądz, SADEra By SugSy rę JW KOnCUZJI Wskazał, Ze wystosuje cO Cyrektorów | EL: OZ Grodzisk Mazowiecki, OZ Pionki, OZ Czersk. | jednostek penitencjarnych polecenie wyznaczenia w porządkach wewnętrznych s. 12 ZK Medyka, ZK Iława, ZK Nysa, ZK Nr 1 Wrocław, ZK Krzywaniec, AŚ Bytom, AŚ Bydgoszcz, AŚ dni widzeń, które będą realizowane w ważne dni świąteczne, niezależnie od ob- No Białystok, AŚ Częstochowa, AŚ Szczytno, AŚ Chojnice. , i ac: is z! ika Służ ie- SE 18 Por. odpowiedź z Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 20.04.2014 r. DWOiP-1-072-8/13. rządna oraz pozostałe dni wolne od prasy Stanowisko zwierzchnika Służby Wię A '%5 ZK Medyka, ZK Iława, ZK Nysa, ZK Nr 1 Wrocław, ZK Krzywaniec, AŚ Bytom, AŚ Bydgoszcz, AŚ w A$ Świdni „ AŚS tuły, ZK Nysa, » ionki. ME Białystok, AŚ Częstochowa, AŚ $zczytno, AŚ Chojnice. " | : ns Wystąpienie RPO dnia 00/5 20126 Z PM) s. 116 ZK Goleniów, OZ Grodzisk Mazowiecki, OZ Czersk, OZ Pionki, AŚ Bytom, AŚ Elbląg, ZK Krzy- ''* ZK Kłodzko. = ' ” | OE: waniec, ZK Braniewo, ZK Nr 2 Grudziądz, ZK Jastrzębie-Zdrój, ZK Iława, ZK Gdańsk-Przeróbka, ZK 12! Wystąpienie z dnia 26.03.2013 r. (RPO-701427-V1[-720.5/12/DK). 5 | Nr ] Wrocław. 3. 61 : 60 s --- STRONA 47 --- MAN Raport Rzecznika Praw Obywalelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2013 3 a , Zakłady Karne i Areszty Śledcze „a o obniżonej sprawności fizycznej, wejście na piętrowe łóżko może okazać się bar- 1" 2.4.8. Praca dzo trudne lub praktycznie niemożliwe. s 'W odniesieniu do części cel jednego z aresztów, przedstawiciele KMP mając 3 s W 2013 r. Rzecznik zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o podjęcie na uwadze ich niemal całkowite zawilgocenie, wnioskowali o przeprowadzenie 5: inicjatywy ustawodawczej mającej na celu zniesienie ograniczenia możliwości w nich gruntownego remontu oraz wyłączenie ich z użytkowania do czasu podję- x wypłaty ryczałtu z tytułu zwiększonych kosztów zatrudnienia osób pozbawio- cia działań remontowych'”. s nych wolności tylko do przedsiębiorców, gdyż obowiązujące przepisy umożli- Również stan jednego ze szpitali więziennych! wzbudził duże zastrzeżenia wi- — 6: wiają zatrudnianie ww. osób również przez inne podmioty, chociażby organi- zytujących. Ściany sal chorych były odrapane, brudne, głośniki radiowęzła wyrwane EF: zacje pozarządowe. Obecny kształt wspomnianej regulacji budzi wątpliwości ze ścian. W kącikach sanitarnych rury wodociągowe były miejscami mocno zardze- SE co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości. Wydaje się, że podmioty wiałe. Najgorsze warunki panowały w łaźni natryskowej - z sufitu odpadała płatami 5" zatrudniające osoby pozbawione wolności inne niż przedsiębiorcy są dyskrymi- farba, a fugi miedzy płytkami ceramicznymi, którymi wyłożono ściany, były bardzo a Eo nowane w zakresie uzyskiwania ryczałtu. Minister nie podzielił prezentowanego brudne. Alarmującym był fakt, iż szpital nie jest przystosowany do potrzeb osoby — siĘ: poglądu twierdząc, iż podmioty niebędące przedsiębiorcą mogą ubiegać się o po- niepełnosprawnej. Drzwi do kącików sanitarnych w salach chorych uniemożliwiały 4 e życzkę lub dotację z Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju wjechanie do kącika przez osobę na wózku inwalidzkim. Osadzony poruszający się 5 Przywięziennych Zakładów Pracy, zatem nie dochodzi w tej sytuacji do dyskry- : na wózku, którego spotkali przedstawiciele KMP podczas wizytacji poinformował, + | minacji któregokolwiek z podmiotów. Nie podzielając w pełni wskazanej argu- : że skorzystanie przezeń z kącika możliwe było tylko dzięki pomocy innych pacjen- ;$ x mentacji zwrócono się dodatkowo do organizacji pozarządowych zainteresowa- tów. W łaźni natryskowej nie było poręczy ułatwiającej korzystanie z natrysku przez SI — nych zatrudnianiem osób pozbawionych wolności o przedstawienie stanowiska : osobę z niepełnosprawnością ruchową, nie było także możliwe skorzystanie z tej Ę w wtej sprawie, a także zwrócono się do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej : łaźni przez osobę poruszającą się na wózku inwalidzkim (z uwagi na wysoki próg). BO z prośbą o informacje na temat wykorzystania środków z ww. funduszu w latach : 'W drugiej łaźni znajdowała się wanna, z której skorzystać mogły tylko osoby w pełni 4 | 2012-2013. Po otrzymaniu wskazanych informacji i ich ocenie zostanie podjęta : sprawne ruchowo, pozostali zaś - tylko przy pomocy innych osób. SE decyzja co do ewentualnych dalszych działań Rzecznika. Na fakt nieprzystosowania do potrzeb osób z niepełnosprawnością po- Ę; : mieszczeń izb chorych, pracownicy Mechanizmu zwrócili uwagę w 10 jednost- 3: kach penitencjarnych”. Poza brakiem takiego przystosowania, izby te nie speł- 3 s niały wymogów stawianych takim pomieszczeniom przez rozporządzenie Ministra :$ | . Sprawiedliwości z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim 4 | * . powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu leczniczego dla osób — :$ s pozbawionych wolności (załącznik nr 2 Szczegółowe wymagania jakim powinny od- — 3% s powiadać pomieszczenia i urządzenia ambulatorium z izbą chorych) i norm wypo- JE sażenia w sprzęt kwaterunkowy, określonych w tabeli nx 13 zał. 3 do rozporządzenia | $ | Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków byto- 1" wych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych”, 3 | 12% AŚ Częstochowa. 5 sa 128 ZK Nr 1 Wrocław. 8 sa 1 A$ Bydgoszcz, AŚ Chojnice, AŚ Częstochowa, A$ Szamotuły, ZK Nr 1 Wrocław, ZK Biała Podla- a a ska, ZK Iława, ZK Jastrzębie-Zdrój, ZK Kłodzko, ZK Nysa. JE 3% Dz. U. z 2012 r., poz. 808. ME ” * (7. U. Nr 186, poz. 1820. rz * 62 s. 63 --- STRONA 48 --- „Aa Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 Ę > Placówki dla nieelnich _ MARU 3. Placówki dla nieletnich B: m powinien być realizowany bezzwłocznie i obligatoryjnie wobec wszystkich , przyjmowanych do PID, a nadto materia jaką jest poddawanie określonych osób ś 1 badaniom lekarskim jako ingerująca w prywatność jednostki, winna być uregulo- Konieczność przygotowania nowej ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich*? | wana wakcic prawnym rangi ustawowej. W regulacji dotyczącej badań lekarskich W ocenie przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji ustawa o postę- 4. nieletnich w PID należałoby wskazać czy przy badaniu lekarskim może być obec- powaniu w sprawach nieletnich, mimo jej kolejnej nowelizacji w 2013 1.', wdal. 4 5 ny funkcjonariusz Policji, a jeśli tak to w jakich okolicznościach. Rzecznik Praw szym ciągu nie przystaje i jest niewystarczająca do obecnego' poziomu ochrony | s Obywatelskich stoi na stanowisk, że udzielanie świadczeń medycznych powinno prawnej przysługującej nieletnim. W wyniku przeprowadzonych wizytacji pla- 45; odbywać się poza zasięgiem słuchu i wzroku funkcjonariuszy Policji, o ile lekarz cówek dła nieletnich reprezentanci KMP zauważyli stosowanie w tych placów- s nie prosi o taką obecność, np. ze względu bezpieczeństwa. W przeciwnym razie kach wielu praktyk ingerujących w przysługujące nieletnim prawa do wolności | H* naruszane jest prawo do intymności i poszanowania godności zatrzymanych oraz : i prywatności, a nie uregulowanych w ustawie. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytu- a prawo do tajemnicy medycznej. cji Rzeczpospolitej Polskiej ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych .% s Kwestia badań Jekarskich i chociażby obecności pracownika podczas badania : wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są koniecz- HR". nieletnich, dotyczy także nieletnich przebywających w młodzicżowych ośrodkach ne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, JM: | wychowawczych i socjoterapii oraz zakładach poprawczych i schroniskach dla nie- ; bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw JE: letnich. Badania nieletnich w tych placówkach lub w placówkach, do których są do- innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. 4. wożeni co do zasady odbywają się w obecności osób trzecich (wychowawców, straż- Zdaniem przedstawicieli Mechanizmu należy niezwłocznie podjąć działa. . ników). W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich taka obecność jest dopuszczalna, nia w celu uregulowania w akcie prawnym rangi ustawowej następującychkwe- e po warunkiem wystąpienia określonych czynników (np. zagrożenia bezpieczeństwa stii: dostępu nieletnich do opieki medycznej (w tym także co do opieki specja- 85 lekarza, nzasadnionego podejrzenia podjęcia przez nieletniego próby ucieczki, itd.). listycznej ciężarnych nieletnich), kontaktu nieletnich z rodzicami/opiekunami | $ Eo Trzeba też zauważyć, iż obecne regulacje prawne pomijają kwestię specja- prawnymi i adwokatem (w tym kontakt telefoniczny) oraz procedurę izolowa- 4" | listycznej opieki medycznej ciężarnych nieletnich, które przebywają w placów- nia nieletnich w policyjnych izbach dziecka, dokonywania kontroli osobistej Si kach dla nieletnich, Brak rozwiązań systemowych dotyczących sytuacji nielet- w zakładach poprawczych, stosowania monitoringu wizyjnego w miejscach |: nich, będących w ciąży, oraz nieletnich i ich dzieci po urodzeniu jest proble- detencji dla nieletnich. Rozwijając poszczególne zagadnienia należy wskazać: 4 | mem systemowym, sygnalizowanym ponownie w niniejszym Raporcie, a) Dokonując wizytacji prewencyjnych, pracownicy KMP każdorazowo ba- 4 1 b) Uregulowania w ustawie wymaga także kwestia kontaktów (w tym kon- dali dostęp nieletnich do opieki medycznej w policyjnych izbach dziecka, szcze- 5 Eo taktów telefonicznych) nieletnich umieszczonych w policyjnych izbach dziecka. gólną uwagę zaś kierując na kwestię ich badania przed przyjęciem. Ustalono, iż 4 o Podobnie uważa CPT, bowiem Komitet zaleca, aby stworzyć większe możliwości jedynie w kilku izbach badania takie były prowadzone. Tymczasem CPT zaleca, SĘ. podtrzymywania kontaktów z rodzinami [...]. Nadto, dzieci powinny mieć pozwo- aby władze polskie zagwarantowały w policyjnych izbach dziecka bezzwłoczne $ $ lenie na korzystanie z telefonu ($ 44 CPT/lof (200611). W związku z tym, że po- badania medyczne wszystkim nowoprzybyłym oraz regularne wizyty lekarskie lub | | byt w Izbie jest trudnym doświadczeniem, utrzymywanie kontaktu z bliskimi jest pielęgniarskie [$ 44 CPT (2005)3]. W ocenie RPO obecnie obowiązujące przepisy 4 | niczwykle ważne, także w formie telefonicznej. Należałoby zatem doprecyzować wymagają zmiany, ponieważ obowiązek poddania nieletniego badaniu lekarskie- 4 s art. 328 $ 3 u.p.n., w którym wskazano, iż nieletniemu, na jego żądanie, umożliwia - e ML się nawiązanie kontaktu z rodzicem albo opiekunem lub z adwokatem. W oma- "X Z tym postulatem co do zasady zgadza się Ministerstwo Sprawiedliwości, niemniej jednak | $ s wianym przepisie należy jednoznacznie zaznaczyć, iż zatrzymany nieletni może wskazuje również na określone problemy m.in., wskazując że materia u.p.n. podlega kognicji pię- 3 | ! samodzielnie skontaktować się telefonicznie z rodzicami lub opiekunem albo ad- ciu resortów. Zob. pismo z dnia 27 lutego 2014 r. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rpo-z- | SW zal: ; sA H dzia%CS%S2alno% C5%YBci-w-polsce-kmp-w-roku-2012-0 3 — wokatem. Jeżeli natomiast ustawodawca widzi potrzebę wyłączenia tego kontaktu "* Ustawa z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz j s (w tym kontaktu telefonicznego), wińien wskazać precyzyjne przesłanki material- ) niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1165). JM. noprawne, uniemożliwiające tę formę kontaktu. | " p Ge --- STRONA 49 --- p W Ma Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 : s Aki Seki = iowegoochanamu ena nku 2018 | Pecokidarienih RE, c) Innym rodzajem ograniczeń kontaktów, z którym zetknięto się podczas | | 4 ja Ci ieni wizytacji izb dziecka, było umożliwianie odwiedzin Wliskich, jedynie Podczas 3 s pmezztowcgo z zobo I En pozd ge jako rodek obecności funkcjonariusza Policji. W ocenie RPO praktyka ta powinna być sto- 5 s i tylko na kilka godzin i w żadnym a adk ye stosowane jedynie ” drodze wyjątku sowana tylko w uzasadnionych i wyjątkowych przypadkach, które mogą godzić 4 Tt rech godzin. Dyplomowan lekarz o zas We mnoce przekraczać dwudziestu czke- w bezpieczeństwo placówki, nieletniego lub osób odwiedzających, lub w sytuacji, s w izołatce i uzyskać bezpośredni dost; p o dar ay rak Oak gdy sąd wyda pisemne polecenie udzielenia widzenia w obecności personelu izby. 3 | nia z powodów bezpieczeństwa = EP 9 PASO młodocianego. Sytu ację odizolowa- Należy nadto wziąć pod uwagę, iż w policyjnej izbie dziecka mogą zostać umiesz- 3 | żeli w bardzo wyjątkowych prz; pdkach, paromiast punk BL który stanowi, że je- czeni nieletni o różnym statusie prawnym (np. nieletni co do których istnieje są od innych z powodów bezpleczeńs d zjaw tej sprawie je ode! O pArowEny podejrzenie, że popełnili czyny karalne, jak również zatrzymani w trakcie samo- 4 o. właściwą władzę na podstawie asnych rodu as sProwno Jes podej nowania pr wolnego pobytu poza schroniskiem, zakładem czy ośrodkiem wychowawczym), s określających naturę odizolowana m P ak u ra ch Przez prawo krajowe, a więc ich prawa mogą podlegać innym ograniczeniom. Kwestia ta jednakże win- 4 s których zostało nałożone. Ponadto, kie oda ycie śrwania orz p odstawy, na na być precyzyjnie uregulowana w ustawie. : u kontroli. Ponadto młodocian może k zyć. kozge na pod Hi podTęgć regularnej Dodatkowo trzeba wskazać, iż ustawodawca powinien rozstrzygnąć w jakich sy- ą o miocie dowolnego aspektu takie 0 "odizolo ania po podstowie mA a Przed tuacjach o zgodzie na odwiedziny decyduje sąd, a w jakich kierownik izby lub policjant | : | o odseparowaniu młodocianego z skać ało nieg pe odrod a fat poinformowany ; prowadzący sprawę. Na podstawie $ 8 ust. 1 pkt 9 Regulaminu PID'*' „nieletniemu 4 | e) Kolejną kwestią jest dokom ani ko stra AAA COSEP zaa ' umieszczonemu w izbie zapewnia się możliwość odwiedzin rodziców, obrońcy lub | s ników placówek dla nieletnich. Obermie$ 2 pł 20 ozporządze a: a a: ! opiekuna — za zgodą sądu, kierownika izby lub policjanta prowadzącego sprawę: Art. | e dliwości z dnia 17 października 2001 r. w pe O rozporządzenia Ministra Sp Tawie- : 18a u.p.n. stanowi, natomiast że „nieletniemu przysługują, prawo do obrony, w tym | se dla nieletnich"* (dalej: rozporządzenie w prawie ZP” sdN) w poprawczych schronisk : prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć przed przystąpie- Lo: osobistej, natomiast w $ 105! pkt 6 rozj . ni i R ) jka w definicję kontrol : niem do przesłuchania lub wysłuchania” 'Irzeba zauważyć, iż prawo do obrony obej- | |. sie pełnienia zmiany na postąrunku zy izb bp szyje m pracownik w cze o muje możliwość porozumiewania się klienta z obrońcą. Ograniczenia w tej mierze | | i izbach chorych w wewnętrznej ochro kim " zd przejściowych, izbach izolacyjnych (zgoda jednego z ww. organów), dodatkowo określone na poziomie rozporządzenia, * | przeszukania osobistego nieletni O przed nies Nie z zee ciowa e bez wskazania przesłanek ograniczających to prawo, naruszają prawo do obrony. | s izolacyjnej. Z, powyższych przepi: e. nika atomie w izbie przejściowej lub d) Przepisy u.p.n. należy niezwłocznie uzupełnić o regulacje określające stoso- 3 > tuacjach jest uprawniony do e owak i PN kto, kiedy l wjakich sy- : wanie izolacji w policyjnych izbach dziecka. Regulacje dotyczące tego zagadnienia 4 s kładach poprawczych i schroniskach dla ni Je ch Po ee pieletmichy . znajdują się obecnie w $ 10 Regulaminu PID, tymczasem — ponieważ u.p.n. reguluje 3. spójności w obrębie jednego aktu pra który A a recka Serd rak , sytuację nieletnich podczas pobytu w policyjnej izbie dziecka, ten akt winien także + | sz kontroli osobistej, w innym oska soy B RA jednymi Fiejscu podaje definicję glresać procedurę jego izolacji — celowym jest zawarcie wspomnianych przepisów Ę o noczesnego wskazania zakre jego desygn a przeszukania osobistego bez jed- w akcie prawnym rangi ustawy z uwzględnieniem poniższych standardów między- saa zeba jednakż żyć, iż sobi - naj narodowych. Trzeba bowiem zauważyć, iż w myśl pkt 914 Zaleceń CM/ Ree(2008) H 1 + een pe prywatności kontrola osobista stanowi nej oważniejszą in- Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie europejskich reguł dla 4 s upoważnienia do jej dokonywania nie można osob pode kontroli, a zatem młodocianych przestępców objętych sankcjami lub środkami alternatywnymi [dalej 4 s ' vy" TrOAnA CORTOT WAĆ ——— SINE | "Dz. U. Nr 124, poz. 1359; z póź 14 Regulamin PID, stanowi załącznik nr 12 do orządzenia Mini: = au KOLĄCNAAA szen PI, sani ące 2d rei z a tny in 29 pienia 201 r dk U 72, wy nych w celu wytrzeźwienia, pokoi przejściowych, tymczasowych pomieszczeń przejściowych i policyj- '% e ©: kontrolę osobistą cudzoziemców przeb) ” ch ywatelskich ewestonującym przepisy regulujące nych izb dziecka, regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach, pokojach i izbach oraz sposobu postępo- sa dalenia, podkreśla się, że przesłana dopusz I. onych rodach 1 aresztach W celu wy: wania z zapisami obrazu z tych pomieszczeń, pokoi i izb (Dx. U, poz. 638), dalej: rozporządzenie MSW 4 Br. wolności osobistej nigdy nie mogą b) ch zo wione Koneroj osobise człowieka pozbawionego już zdnia 4 czerwca 2012 r. U. gą być pozostawione prawodawcy podustawowemu. Zawsze wyma- . są gają formy ustawy. w 66 s. 3 I 57 --- STRONA 50 --- p BE pm "WN Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z dzialalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 4 | . Placówki dla nietetnich W W ocenie RPO, niewystarczające z punktu widzenia norm konstytucyjnych SG lywań i wsparcia. Bardzo rzadko zdarzają się sytuacje, że nieletnia matka wraz ze będzie poprzestanie jedynie na określeniu, iż kontroli osobistej poddaje się nie- BE swoim dzieckiem trafiają do specjalistycznej rodziny zastępczej. W pozostałych letnich „w szczególnie uzasadnionych przypadkach”. Ustawodawca w u.p.n. po- 4 5 przypadkach natomiast wychowanka i jej dziecko są rozdzielani: matka zosta- winien określać przypadki, w których dopuszczalna jest kontrola osobista. Nadto | E: je w placówce, natomiast dziecko zostaje adoptowane, umieszczone w rodzinie należy ująć w tychże przepisach, że kontroli osobistej może dokonywać wyłącznie 4" zastępczej lub w domu dziecka. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich wyra- osoba tej samej płci, w niemonitorowanym pomieszczeniu. Dodatkowe zabezpie- 4 | żonym m.in. w korespondencji z Ministrami Edukacji Narodowej i Sprawiedli- czenie w omawianej kwestii może stanowić wymóg odnotowywania przez pra- IE": wości!”, placówki resocjalizacyjne powinny dysponować domami (lub oddziała- cowników zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich w prowadzonym do R": mi) dla matki i dziecka, w których nieletnie mogłyby przebywać wraz ze swoimi tego'celu rejestrze, informacji na temat godziny, miejsca, przyczyny dokonania $ E dziećmi w odpowiednich warunkach. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich kontroli osobistej oraz danych kontrolującego i kontrolowanego. Opracowując | Ę. uregulowania prawne pobytu nieletnich matek w ośrodkach resocjalizacyjnych przepisy w tej materii należy zapewnić, by kontrolowanie nieletnich przebiegało s przede wszystkim powinny zostać określone w ustawie o postępowaniu w spra- z poszanowaniem ich praw do intymności i prywatności. 18 wach nieletnich na wzór art. 87 $ 3 i 4 kodeksu karnego wykonawczego, Kolej- : f) Odnośnie przepisów dotyczących monitoringu w placówkach dla nielet- E. nym krokiem byłoby wówczas opracowanie aktu wykonawczego (wzorem dele- nich, nie zostały one jeszcze opracowane (młodzieżowe ośrodki wychowawcze) $ s gacji ustawowej z art. 87 $ 5 k.k.w.), w którym m.in. zostałyby wskazane pla- | lub znajdują się wyłącznie w rozporządzeniu regulującym funkcjonowanie tych 5 + cówki adresowane dla nieletnich matek podobnie jak w rozporządzeniu Ministra placówek (zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich). Tym samym i w tym | Sprawiedliwości z dnia 17 września 2003 r. w sprawie trybu przyjmowania dzieci : przypadku nie spełnione pozostają wymogi wprowadzenia ograniczenia konsty- I matek pozbawionych wolności do domów dla matki i dziecka przy wskazanych : tucyjnego prawa do ochrony życia prywatnego określone w art. 47 w zw. zart. 31 EE. zakładach karnych oraz szczegółowych zasad organizowania i działania tych pla- : ust. 3 Konstytucji RP'”, 3 cóweki", HI Powyższe kwestie zostały przedstawione Ministrowi Sprawiedliwości w opi- 4 | Odnosząc się do kwestii niepełnoletniości wychowanek MOW i ZP oraz : nii z dnia 13 stycznia 2014 r. do projektu założeń do projektu ustawy o postępo- 5 o wynikającej z tego odpowiedzialności sądu rodzinnego za podjęcie decyzji co waniu w sprawach nieletnich!*, pO : do dalszych losów nieletniej i dziecka, warto zauważyć, iż proponowane zmiany : Jako kolejny nierozwiązany problem systemowy uznać trzeba kwestię doty- 1 systemu mogą stanowić dla sędziego dodatkowe rozwiązanie sytuacji nieletniej czącą sytuacji nieletnich, będących w ciąży, oraz nieletnich i ich dzieci po uro- SB "> matki. Utworzenie oddziałów dla nieletnich z dziećmi jest zatem adresowane i dzeniu. EO: i do dziewcząt i ich potomstwa, pozbawionych możliwości powrotu do rodzin- : Teu problem, sygnalizowany już w Raporcie z 2012 r. w dalszym ciągu nie SE": nego domu ze względu na jego dysfunkcjonalność bądź brak, a jednocześnie : został rozwiązany. Analiza materiałów zebranych przez pracowników Biura 4 o wymagających dalszych oddziaływań resocjalizacyjnych, pomocy i wspar- Rzecznika Praw Obywatelskich, w tym przedstawianych podczas debat dotyczą- 4 |. cia. Przede wszystkim rozwiązanie to ma na celu ochronę wartości rodziny cych problemu macierzyństwa nieletnich potwierdziła wcześniejsze stanowisko, 46" i macierzyństwa zgodnie z art. 18 Konstytucji RP. Rozwiązanie wskazanego iż obecnie stosowane rozwiązania są niewystarczające. Nieletnie bowiem, które | problemu systemowego wymaga jednakże podjęcia współpracy i dialogu przed- mają możliwość pozostania ze swoimi dziećmi opuszczają zakład poprawczy lub „e; | stawicieli odpowiednich resortów, w tym Ministra Edukacji Narodowej, Ministra ośrodek wychowawczy i tym samym przerywają proces resocjalizacji. Wracają :$ s Sprawiedliwości, Ministra Pracy i Polityki Społecznej. wówczas do rodzinnego domu, często patologicznego, bądź są kierowane do do- 3 s mów samotnej matki, w których nie mają zapewnionych odpowiednich oddzia- a '** Zob. Monitoring wizyjny w miejscach pozbawienia wolności. Raport Krajowego Mechanizmu Pre- Ę s : wencji, Warszawa 2012, s. 22-26. | = ps ż Zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/uwagi-do-projektu-za%C5%820%CS%BCe%C5%84-ustawy- CREE: ' RPO-742891-V11-720/13/KG/MMa. " 0-post%C4%99powaniu-w-sprawach-nieletnich BE © Dz. U. Nr 175, poz. 1709. : 68 z s s _ Ka 5 --- STRONA 51 --- „MBA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | c Placówki dla nieletnich r 3A. Młodzieżowe ośrodki wychowawcze 3 | dzictwa narodowego, określi, w drodze rozporządzenia, ramowe statuty szkół i pla- 39 cówek publicznych, uwzględniając w szczególności ogólne zasady organizacji szkoły 3A.1. Wprowadzenie |. s lub placówki, a także zakresy spraw, które powinny być ustalone w statucie szkoły sa «lub placówki. Z kolei art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej brzmi W 2013 roku przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji przeprowa- 5 e następująco: rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konsty! tucji, dzili wizytacje 15 młodzieżowych ośrodków wychowawczych *, | Ea podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wyko- 8 nania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia 3A.2. Problemy systemowe 3 | i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. 3 Analiza treści upoważnienia wskazuje wyraźnie, iż nie wynika z niego doldadnie Brak regulacji powszechnie obowiązujących dotyczący dyscyplinowania Er jaki przedmiot ma regulować rozporządzenie wydane na podstawie art. 60 ust. 2 nielemich. Ę | 1. ustawy o systemie oświaty. Jako w pełni niedookreślony należy bowiem uznać ten Powyższy problem systemowy został wskazany w Raporcie z 2012 r. Sprawa * | fragment upoważnienia, który podaje, że rozporządzenie określi zakresy spraw, : nie została rozstrzygnięta zgodnie z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich, 88: które powinny być ustalone w statucie szkoły lub placówki. W art. 60 ust. 1 ustawy a więc nadal prowadzona jest w tym tej kwestii korespondencja z Ministrem Edu- 4 sz o systemie oświaty, ustawodawca wskazał, że statut szkoły lub płacówki publicznej kacji Narodowej. W pismach Sekretarza Stanu MEN adresowanych do Rzeczni- JE: powinien określać w szczególności: o | . | | ka Praw Obywatelskich wskazano m.in. że zabieg stworzenia formalnego rejestru | s 1) nazwę i typ szkoły lub placówki oraz ich cele i zadania; | kar i nagród, mimo, że może wprawdzie z jednej strony umożliwić zmniejszenie EP" 2) organ prowadzący szkołę lub P lacówkę; , . nadużyć wobec nieletnich oraz ograniczać nieprawidłowości w tym obszarze, stoi 4 | 3) organy szkoły lub placówki oraz ich kompetencje; : jednak w sprzeczności z tezami naukowymi i tendencjami światowymi w resocja- $ | 4) organizację szkoły lub placówki; " o | lzacji nieletnich. Podkreślono, iż w związku z powyższym, konstruowanie uni- EE" 5) zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki; 3 wersalnego katalogu kar i nagród, jakie mogą być stosowane w placówkach MOW — JE: 6) zasady rekrutacji uczniów; : jest zabiegiem niewskazanym. k sa 7) prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać | Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich jednakże w wystąpieniu z dnia s. skreślony z listy uczniów szkoly. O , 5 grudnia 2013 r.'* skierowanym do Ministra Edukacji Narodowej wskazał na AE" Zastępca RPO zaznaczył 2e mając na uwadze brzmienie przywołanego przepisu, szerszy problem związany z omawianym zagadnieniem, a mianowicie na brak SIE: tj. otwarty katalog informacji i regulacji, które powinny znaleźć się w statucie szkoły precyzyjnego upoważnienia przedmiotu regulacji rozporządzenia Ministra Edu- 3 E lub placówki, należy stwierdzić, zw oparciu © normy prawa oświatowego, nie możli- kacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie ramowych statutów r: VS Jest ustalenie zakresu regulacji, które należy zawrzeć w stalucie szkoły. Szczegóło- placówek publicznych'*. Wymienione rozporządzenie zostało wydane na podsta- B". We upoważnienie do wydania rozporządzenia musi uwzględniać aspekt podmiotowy wie art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty!*, który IE i przedmiotowy oraz treściowy, czyli określać wytyczne dotyczące treści aktu'*”, stanowi, że minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, a w stosunku do 3% % 2. - : szkółi placówek artystycznych — minister właściwy do spraw kultury i ochrony dzie- ME: 3A.3. Mocne strony placówek i dobre praktyki 11 MOW w: Polanowie, Pogroszynie, Wrocławiu, Jaworku, Goniądzu, Warszawie (Nr 3), Lidzbarku | 3 1 Wizytując młodzieżowe ośrodki wychowawcze P: racownicy KMP nierzad- Warmińskim, Babimoście, Nysie, Borowie, Woli Rowskicj, Podgłębokiem, Samostrzełu, Rudach, Jó- — GR ko byli pod dużym wrażeniem zaangażowania kadry w pracę wychowawczą zefowie k/Otwocka. W: z nieletnimi, którego wyrazem były liczne, ciekawe pomysły i projekty realizo- ls RPO-742891-VII-720/ 13/KG/MMa http://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Odpowied%C5%BA%20 ą s wane w tychże placówkach. Jako przykłady dobrych praktyk warto podać: RPO%20z%20dnia%2005.12.13%20r.%20MEN.pdf 5 = « : 3 Dz. U. Nr 52, poz. 466. EE - po—— : + Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm. 3 5 | 3 Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2013, s. 176. = pr 5 70 * n --- STRONA 52 --- a, Rapoń Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewenoji w roku 2013 si i e z = Placówki dla nieletnich IE | — programy przeprowadzane w MÓW w Goniądzu tj. „Mama na 5% którego si szkolnych i wyrównywanie braków edukacyjnych. Prowadzone oddziaływania wy- | celem jest dostarczanie wychowankom wiedzy na temat małżeństwa i ro- |! chowawcze oraz realizację prawa do edukacji zdecydowanie należy zaliczyć do moc dzicielstwa, „Już się nie boję” przygotowujący wychowanki do samodziel- % nych stron większości wizytowanych młodzieżowych ośrodków wychowawczych. | nego funkcjonowania po opuszczeniu ośrodka, „Chcę, potrafię, działam” + | ukierunkowany na kształtowanie kluczowych kompetencji indywidual- | 3 3A.4. Obszary wymagające poprawy nych, społecznych i zawodowych w oparciu o koncepcję „Twórczej reso- s | cjalizacji” oraz projekty mające na celu współpracę międzynarodową; * 3A.4.1. Traktowanie | nawiązywanie współpracy z organizacjami pozarządowymi, wolontariu- s Należy podkreślić, iż generalnie wychowankowie wizytowanych MOW po- szami, studentami w celu poszerzenia ofert oddziaływań wychowawczych — 4 zytywnie oceniali personel ośrodków i relacje pracowników i podopiecznych. | oraz zakresu pomocy dla wychowanków MOW w Podgłębokiem; 1 Pojawiły się jednakże sygnały zgłaszane przez wychowanków o stosowaniu prze- realizowanie 3-letniego cyklu nauczania w ciągu dwóch lat w Zasadni- 3! mocy fizycznej wobec nich (uderzanie w kark)'* oraz używaniu wulgaryzmów | czej Szkole Zawodowej MOW w Samostrzelu, W placówce lej docenienia | przez niektórych pracowników”. W MOW w Jaworku wychowankowie zgłosili | wymaga również; zapewnienie superwizji dla pracowników oraz dofinan- s! wiele uwag odnośnie postępowania jednego z wychowawców, który - wg relacji | sowanie kadrze licznych szkoleń instruklorskich z zakresu prowadzenia — 4 i nieletnich - wprowadza napiętą atmosferę, budzi ich rano kopiąc w łóżka i ściąga- | krótkoterminowej terapii, a także objęcie nieletnich oddziaływaniami psy- 18 jąc z nich kołdry, zamyka łazienkę na klucz. choterapeutycznymi i edukacją z zakresu seksuologii; * Niepokojącą sytuację odnotowano również w MOW w Goniądzu, a miano- - powierzenie wybranemu przez nieletnich wychowawcy funkcji rzecznika | JE wicie zarówno dyrektor tej placówki, właściwy sąd, jak i kurator sądowy przez 1,5 praw dziecka w MOW we Wrocławiu, a w ośrodku w Goniądzu powołanie ą miesiąca nie posiadali informacji, gdzie przebywa ich podopieczna. Wychowanka, | rzecznika praw wychowanek, którym została „była” podopieczna placówki; — JĄ która ze względu na dokonane samookaleczenie została przetransportowana ka- -. założenie Stowarzyszenia na rzecz MOW w Lidzbarku Warmińskim „Sze- |: retką pogotowia ratunkowego do szpitala, po zaopatrzeniu w szpitalu miejskim | lest Nadziei”, którego zadaniem jest pomoc naukowa, finansowa i rzeczo- 3 została przesłana do innego szpitala, prawdopodobnie psychiatrycznego. Dyrek wa na rzecz wychowanków placówki oraz organizowanie licznych zajęć, 3 tor MOW jednakże, od momentu wystąpienia tej sytuacji (03.02.2013 r.) do dnia warsztatów i programów resocjalizacyjnych. Pracownicy MOW w Podgłę- 3 wizytacji przedstawicieli KMP (26.03.2013 r.), czyli przez okres 1,5 miesiąca, nie bokiem również założyli tego typu organizację. Ponadto na uznanie za- | mógł uzyskać ze strony szpitala informacji o miejscu pobytu dziewczynki, gdyż | sługuje organizowanie w MÓW w Tidzbarku dnia podczas którego każdy : nie jest opiekunem prawnym. Nie udało się także nawiązać kontaktu listowne: | wychowanek ma możliwość spotkania się na osobności z sędzią wizytują- 4 go i telefonicznego z domem rodzinnym. Początkowo personel MÓW próbował | cym i przekazanie wszelkich uwag dotyczących funkcjonowania placówki; | ustalić drogą telefoniczną, co dzieje się z podopieczną. Później dyrektor zwrócił | — projekt „Wsparcie wychowanków MOW” realizowany w MOW w Jawor- 4| się do sądu oraz szpitala z oficjalnymi pismami z pytaniem o miejsce pobytu wy' | ku, w ramach którego nieletni uczestniczyli w licznych zajęciach podno- chowanki. W raporcie powizytacyjnym przedstawiciele KMP zwrócili się do dy | szących kompetencje zawodowe m.in. z zakresu stolarstwa, prac remonto — 38 rektora MOW o poinformowanie, w jaki, sposób zakończyła się ta sytuacja oraz i wo budowlanych, doradztwa zawodowego, malarstwa, florystyki, ogrod- — l udostępnienie kopii wszclkiej dokumentacji w niniejszej sprawie. nictwa. Organizowano także zajęcia z zasad udziełania pierwszej pomoc | Ponadto zastrzeżenia wizytujących wzbudziło zorganizowanie w MOW przedmedycznej oraz artystyczne (nauki wilrażu, ceramiczne, ilp.). + w Polanowie grupy adaptacyjnej, w której umieszczani byli nowoprzybyli nieletni W skład kadry wizytowanych ośrodków wchodzili najczęściej wykwaliiko- ą oraz chłopcy uznani za „trudnych”. W opinii wizytujących mieszany skład tej gru- wani pedagodzy i psychologowie, dodatkowo podnoszący swoje kompetencje po- | py nie ma uzasadnienia wychowawczego. Z rozmów z chłopcami oraz dyrektorem przez uczestniczenie w licznych szkoleniach i kursach. Ja wychowanków MOW 4 | organizowane są różnorodne zajęcia wychowawcze, resocjalizacyjne, profilaktyczne, 4 | u MOW w: Nysie, Lidzbarku Warmińskim. / | terapeutyczne, kulturalne oraz sportowe, a także pomoc w nadrabianiu zaległości | "MOW w: Lidzbarku Warmińskim, Pogroszynie. | | | ” | Ik) | --- STRONA 53 --- m s. rr WNN | Raport Rzecznika Praw Obywzelskeh z działalności w Plse Krajowego Mechanizmu Prewejiwroku 2018-58 Płówki dla nieklnich „M ośrodka wynikało dodatkowo, że podczas pobytu w omawianej grupie, nieletni s Problemem w tego typu placówkach jest występowanie tzw. „drugiego życia” izolowani są od wychowanków pozostałych grup, a zajęcia szkolne odbywają się JE: i przemocy między wychowankami!. Pracownicy KMP wskazują na konieczność w świetlicy grupowej. Zdaniem przedstawicieli Mechanizmu natomiast, popartym ;; s przeciwdziałaniu przemocy między nieletnimi w celu zapewnienia bezpieczeń- opinią prof. Marka Konopczyńskiego, grupa adaptacyjna ze swojego założenia po- "SMB stwa wszystkim podopiecznym. Należy podkreślić, iż często pracownicy wizy- winna mieć charakter otwarty i umożliwiać wychowankom jak najczęstsze kontakty s | towanych MOW podejmują liczne kroki w tym kierunku. Warto wskazać jako interpersonalne z osobami dorosłymi i młodzieżą „pozytywną”, w celu uruchomie- '% HC. przykład zaangażowanie kadry MOW w $amostrzelu w działania mające na celu nia mechanizmów uczenia się zachowań społecznych, oraz dostarczenia wzorców 4 aa minimalizowanie zjawiska „drugiego życia” m.in. poprzez prowadzenie zajęć so- aksjologiczno-kulturowych. Ponadto nieodzownym atrybutem procesu adaptacji 5 | cjoterapeutycznych, wzmożoną obserwację i otoczenie szczególną opieką psycho- powinny być szeroko zakrojone zajęcia kulturalne, artystyczne i sportowe mające na_ 3 | loga dziewcząt nowo przybyłych, ujawniających trudności adaptacyjne oraz wyka- celu pogłębienie procesu pozytywnej socjalizacji i akulturacji'*. | s zujących zaburzenia emocjonalne i zachowania (agresywne, autoagresywne) czy W wielu ośrodkach stwierdzono nadto stosowanie praktyk, wykraczających SEE. też poprzez rozdzielanie grup wychowanek stosujących przemoc. Każdorazowo ; poza uprawnienia pracowników, tj. dokonywanie kontroli osobistej nieletnich!* 3 s podczas przyjmowania nowej wychowanki, wychowawcy informują nieletnią i jej : oraz przeprowadzenie testów na obecność narkotyków w organizmie i/lub badanie :% s rodziców o ryzyku wystąpienia agresywnych zachowań ze strony innych wycho- alkomatem". Pracownicy Mechanizmu każdorazowo przypominają, iż obowiązujące 5 s wanek z prośbą o zgłaszanie wszelkich naruszeń. przepisy prawa nie wyposażają pracowników MOW w kompetencję do przeprowadza- 5 s Naruszenia dotyczące stosowania środków przymusu bezpośredniego pole- nia kontroli osobistej. W związku z tym, w każdym przypadku chęci poddania wycho- 4 s gały na nieprawidłowym dokumentowaniu zastosowania siły fizycznej oraz stoso- | wanka takiej kontroli np. w sytuacji istnienia uzasadnionego podejrzenia próby wnie- 4 s waniu izołatki jako przymusu bezpośredniego'**. : sienia na teren ośrodka substancji niedozwolonych oraz odmowy dobrowolnego ich — i s 7 wydania, winna być wzywana Policja w celu przeprowadzenia wspomnianej kontroli. :$ 3 3A.4.2. Opieka medyczna A Podobna sytuacja jest w przypadku przeprowadzenia testów na obecność narkotyków JI" Wśród zaleceń dotyczących opieki medycznej najczęściej formułowano zale- : lub alkoholu w organizmie. Przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich s cenie zapewnienia nieletnim badań profilaktycznych, w tym stomatologicznych'*. : nie dają możliwości innej osobie niż kurator sądowy sprawujący nadzór nad nieletnim, | Powyższe wynika m.in. z Zaleceń Komitetu Ministrów dla państw członkowskich 5 zobowiązania nicletniego do poddania się badaniu w celu ustalenia w jego organizmie SEE" w sprawie europejskich reguł dla młodocianych przestępców objętych sankcja- | obecności alkoholu lub innego środka użytego w celu wprowadzenia się w stan odurze- ' s mi lub środkami alternatywnymi: Młodociani powinni otrzymywać profilaktyczną : nia (art. 70b u.p.n.). Należy więc uznać, że personel placówki nie ma prawa zobowią- i x opiekę medyczną i edukację w zakresie zdrowia (Zalecenie 71) oraz, Opieka zdro- ż zywania podopiecznych do poddania się takim badaniom. Nadto treść $ 9 rozporzą- I. wotna w instytucjach dła nieletnich nie powinna ograniczać się do leczenia chorych | dzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych SME: pacjentów, ale powinna być rozszerzona na medycynę spółeczną i profilaktykę oraz i form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych ą s nadzorowanie żywienia (Zalecenie 75). Wizytujący każdorazowo podkreślali rów- uzależnieniem'*', wskazuje, że w sytuacjach kryzysowych takich jak używanie przezwy- 3 s nież konieczność poddawania nowoprzyjętych wychowanków badaniom lekar- chowanków środków odurzających lub substancji psychotropowych, pracownicy m.in. :$ s skim celem oceny stanu zdrowia i ewentualnego wykrycia jakichkolwiek scho- : MOW podejmują działania interwencyjne polegające na powiadomieniu rodziców s rzeń, zwłaszcza ze strony układu ruchu, krążenia i oddechowego'*. 3 i Policji. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie; aby wykonać badanie, jeżeli jest konieczne, s s " ale działania w tym zakresie mogą być podjęte właśnie przez Policję. A = | Wa si | 52 MOW w: Jaworku, Podgłębokiem, Tidzbarku Warmińskim, Samostrzelu, Wrocławiu. ; '** Opinia prof. M. Konopczyńskiego z dnia 4.12.2012 r. dot. MOW „Dom Młodzieży” w Trzcińcu. ONE 15 MOW w: Rudach, Samośtrzelu, Goniądzu. '"* MOW w: Woli Rowskiej, Borowiu, Nysie, Polanowie, Rudach, Lidzbarku Warmińskim, Podgłębokiem. z 1 MOW w: Nysie, Jaworku, Podgłębokiem, Warszawie (Nr 3), Samostrzelu, Goniądzu, Pogroszynie, 150 MOW w: Lidzbarku Warmińskim, Warszawie (Nr 3), Goniądzu, Wrocławiu, Rudach, Polanowie, 5 3 5 Połanowie, Bahimoście, Józefowie. - ; Jaworku, Józefowie, Borowie, Woli Rowskiej. 8 ss MOW w: Nysie, Borowie, Jaworku, Babirnoście, Polanowie, Rudach, Pogroszynie, Goniądzu, War- | 19! Dz. U. Nr 26, poz. 226. | s szawie (Nr 3), Józefowie. : +. 75 --- STRONA 54 --- zai B: „hat Raport R; il j, jk z B = E sA ui . rr | zm Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ z Placówki da nielctnich „PORA. A =" TT zna Ponadto zdaniem pracowników KMP niezależnie od prowadzonych lekcji 3 s Odpowiedzialność zbiorowa, która również często stosowana jest wobec nielet- i wychowania w rodzinie, korzystnym byłoby organizowanie w placówkach dla | s nich!**, stoi z kolei w sprzeczności z Regułą 67 ONZ, która mówi: Sankcje zbiorowe : nieletnich spotkań z seksuologiem. Rozmowa z osobą obcą, z którą nieletni nie s = mają być zakazane i może wpływać na poczucie niesprawiedliwości u nieletnich, | mają codziennego kontaktu, sprzyja szczerości wypowiedzi, zadawania pytań etc. Ę z a często i wrogości wobec wychowawcy. Z kolei kierując się treścią Zalecenia 97 | CPT w Dziewiątym Sprawozdaniu Ogólnym [CPT/Inf (99) 12] również podkreśla : 38 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie europejskich reguł dla | istotną rolę edukacji zdrowotnej: Rola służby zdrowia w każdym miejscu pozba- | | młodocianych przestępców objętych sankcjami lub środkarni alternatywnymi: Mło- | wienia wolności nie powinna ograniczać się do leczenia pacjentów z dolegliwościa- 3 | dociani nie mogą być przenoszeni w ramach środka dyscyplinarnego, przedstawiciele | ti; powinna natomiast obejmować także zadania związane z medycyną społeczną 39 KMP stoją na stanowisku, że wychowankowie MOW mogą być przenoszeni miedzy | i profilaktyką. W związku z tym Komitet pragnie podkreślić dwa aspekty o szczegól- s placówkami, wyłącznie kiedy początkowe kryteria dla umieszczenia ich lub dalsze | nym znaczeniu dla nieletnich pozbawionych wolności, mianowicie kwestię odżywia- 3 [| propagowanie reintegracji społecznej mogą być realizowane w bardziej skuteczny | nia oraz zapewnienie edukacji zdrowotnej (par. 41). | a sposób w innej instytucji lub kiedy poważne ryzyko w zakresie bezpieczeństwa spra- | Pracownicy KMP wskazywali również w wydawanych rekomendacjach na SME wia, że transfer taki jest nieodzowny. Przeniesienie do innej placówki nie powinno l konieczność zatrudnienia pielęgniarki, prawidłowe przechowywanie leków, utwo- 18 |) być natomiast wskazane w katalogu kar wymierzanych przez personel MOW”. rzenie izby chorych. m: Zastrzeżenie wizytujących budzą także wszelkie kary dotyczące ograni- | SME czenia kontaktów z osobami spoza placówki, np. ograniczenie lub wstrzyma- ! 3A.4.3. Procedura dyscypiinarna AM nie korespondencji, zakaz kontaktu ze znajomymi, ograniczenie korzystania / Zgodnie z Regułami Narodów Zjednoczonych Dotyczącymi Ochrony Nielet- W z telefonu, nieotrzymanie przepustki na święta, zakaz odwiedzin osób spoza | nich Pozbawionych Wolności, przepisy wydawane przez właściwą władzę admini- |. placówki, kontrola korespondencji itp.'*. Są one niezgodne z art. 66 $ 314 : stracyjną z uwzględnieniem podstawowych cech, potrzeb i praw nieletniego, po- | x u.p.n. oraz zaleceniem 95.6. Komitetu, w którym wskazano, iż Przewinienie nie Ę winny określać: (a) zachowania stanowiące przekroczenia dyscyplinarue; (b) rodzaj | s obejmuje ograniczenia kontaktów z rodziną lub wizyt, chyba że przewinienie to jest k i czas trwania wymierzonych kar dyscyplinarnych; (c) władzę właściwą do wymie- ME związane z takimi kontaktami lub wizytami. | rzania kar; (d) władzę właściwą do rozpoznania odwołań (Zasada 68). Pracownicy . W katalogach kar niektórych MOW pojawiały się również inne, niedopuszczalne | KMP zwracali zatem uwagę czy powyższa Reguła znajduje swoje odzwierciedlenie t ke zapisy np. kara w postaci izolowania wychowanka w osobnym pomieszczeniu lub za- | wdokumontach wewnętrznych ośrodków wychowawczych, a co ważniejsze czy so. | 1 stosowanie środków przymusu bezpośredniego jako środka dyscyplinującego. Wizy- | sowana jest w praktyce związanej z dyscyplinowaniem. Wielokrotnie stwierdzano l | tujący każdorazowo zalecali wycliminowanie powyższych środków dyscyplinarnych. [ jednakże, iż wobec nieletnich stosowane są kary nieregulaminowe!* np. dodat- s x | Z dokumentacji niektórych MOW wynika, że wychowankowie karani są | kowe dyżury, ćwiczenia fizyczne, zamykanie łazienki, zakaz wyjść na świeże po- MH i również za dokonanie samookaleczenia lub innych aktów autoagresji. W opi- | wietrze, noszenie kamizelki odblaskowe, co jest niezgodne ze wskazaną wyżej s U nii pracowników KMP karanie wychowanka, który dokonał samookaleczenia l Zasadą 68. Nie należy również stosować kar w formie dodatkowej pracy czy dyżu- s s =” (szczególnie ze względu na silne napięcie emocjonalne) jest niedopuszczalne. i rów! - Reguła 67 ONZ: Praca nie może stanowić kary dyscyplinarnej. | | Przedstawiciele Mechanizmu nie podważają przeciwdziałania samouszkodzeniom i Ponadto w ocenie przedstawicieli KMP niedopuszczalne są środki dyscypli- | s instrumentalnym, jednakże podkreślają, że osoba, która nie radzi sobie z trudno- narne zawierające stygmatyzację osoby ukaranej. Zdaniem reprezentantów Mecha- 3 x ściar Ą, nie może odczuwać dodatkowych dolegliwości ze strony personelu, Po- nizmu może to prowadzić do wywołania poczucia poniżenia u nieletniego i nega- | o. dejmowanie zachowań autoagresywnych wskazuje pa potrzebę ofoczenia danego tywnie wpłynąć na relacje między wychowankami. Przykładem jest ww. noszenie | | wychowanka wsparciem i wzmożonymi oddziaływaniami terapeutycznym!. | kamizelki odblaskowej przez uciekinierów w MOW w Jaworku albo zobowiązanie |. 15 MOW w: Jaworku, Podgłębokiem, Lidzbarku Warmińskim, Samostrzelu, Babimoście, Wrocławiu, | nieletniego do chodzenia w górze od piżam i bokserkach w MOW w Polanowie. s s Pogroszynie, Rudach, Nysie, Józefowie. * MÓW wc Jaworku, Lidzbarku Warmińskim, Borowiu, Polanowie, Rudach. | s EAN Warszawie (Nr 3), Samostrzcu, Pogroszynia, Bano Boro pa | MOW w: Polanowie, Wrocławiu, Nysie, Goniądzu, $amostrzelu, Podgłębokiem. |: sa 169 MOW w: Goniądzu, Pogroszynie, Rudach, Babimoście, Warszawie (Nr 3), Podgłębokiem. 16 " --- STRONA 55 --- ZANE | ago tema Paw Obywatela w Pos KajwegoWectriamuPoneajwntu 213 HBE O Pnkidarieknich MAŁ, 3A.4.4. Prawo do informacji | + go, bezpieczeństwa zakładu, ośrodka lub schroniska bądź może wpłynąć niekorzystnie | Zalecenia wizytujących dotyczące wymienionego prawa dotyczyły najczęściej 485, — na przebieg toczącego się postępowania lub proces resocjalizacji nieletniego. | wywieszenia w ogólnodostępnym miejscu adresów instytucji stojących na straży | z Mając na uwadze powyższy przepis trzeba zauważyć, że wprowadzanie praw człowieka i obywatela oraz regulaminów wychowanków'*!, W dokumentach 4 [jakichkolwiek ograniczeń kontaktowania się wychowanków z osobami spoza | wewnętrznych wizytowanych placówek nierzadko zalecano uzupełnienie katalogu [p | MOW w postaci np. zwrócenia się do dyrektora o zgodę na odwiedziny przez praw nieletnich o wskazane w $ 17 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Naro- a s osoby niespokrewnione albo wprowadzenie możliwości kontaktu z osobami dowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania AMIE: — spoza rodziny jako nagrody, karanie zakazem kontaktu lub wstrzymaniem ko- płacówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz 3 a respondencji od znajomych, uzależnienie możliwości skorzystania z telefonu od wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych | o oceny z zachowania, organizowanie odwiedzin osób niespokrewnionych pod placówkach'** prawo do zajęć sportowych, turystycznych, rekreacyjnych, w tym 4 s szczególną kontrolą bądź w obecności wychowawcy, narusza obowiązujące prze- | zajęć organizowanych na świeżym powietrzu w wymiarze co najmniej dwóch go- | 3 pisy'”. Niezgodne z przepisami, tj. art. 66 $ 3 u.p.n., jest również prowadzenie dzin dziennie, o ile pozwalają na to warunki atmosferyczne!”. Warto zaznaczyć, 3088; cenzury korespondencji nieletnich!**, Wskazany artykuł upoważnia do przepro- iż w niektórych placówkach stwierdzono nie przestrzeganie powyższego prawa | | :. wadzenie kontroli wyłącznie w przypadkach powzięcia uzasadnionego podejrzenia, nieletnich, a tym samym obowiązujących przepisów - wychowankowie wskazy- SE: iż zawiera onatreści godzące w porządek prawny, bezpieczeństwo ośrodka, zakładu wali, że nie mają zapewnionych każdego dnia wyjść poza budynek placówki!ś* EO lub schroniska, w zasady moralności publicznej bądź może wpłynąć niekorzystnie W jednej z placówek!S, zalecono natomiast zapoznawanie każdej nowo przyjętej s : na przebieg toczącego się postępowania lub resocjalizacji nieletniego. : wychowanki ze swoimi prawami i obowiązkami z zachowaniem procedury okre- 3 ś : Pracownicy KMP zalecali również respektowanie prawa wychowanków do ; ślonej w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. 48" prywatności poprzez stworzenie nieletnim warunków zapewniających intymność E w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalnia- |. | i swobodę rozmowy podczas odwiedzin i rozmów telefonicznych'*. Dotyczyło to |: nia i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym'ś, ME: np. sytuacji prowadzenia rozmów telefonicznych w trybie głośnornówiącym bądź ' 18. — w obrębie słuchu wychowawcy, organizowanie odwiedzin wychowanków w obec- 3A.4.5. Prawo do kontaktu ze światem zewnętrznym 3 ś : ności pracownika placówki. 0 , . . Uwagi przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji w niniejszej kwestii są |. Istotną kwestią j est sytuacja nieletn ich matek w młodzieżowych ośrodkach : są bardzo podobne do zastrzeżeń zgłaszanych w poprzednich latach. Można przy- | | wychowawczych, która została Opisana ako problem Systemowy. Należyj ednakże : puszczać, iż wynika to z braku szczegółowego uregulowania — w ustawie o postępo- 5 s przedstawić w tym miej seu sytuację wychowanki MOW u. Goniądzu, któ ra jest | waniu w sprawach nieletnich — kwestii kontaktów wychowanków z osobami spo- W matką rocznego dziecka. w październiku 2 012 u będąc p matką karmiącą ok. : za płacówek. Wizytujący analizując przestrzeganie praw nieletnich do kontaktu ze a z %- 3 TJesięczne dz iecko, ze względów resocjalizacyjnych nieletnia została przewo światem zewnętrznym, powołują się przede wszystkim na art. 66 $ 4 u.p.n.: Dyrektor 4 : * zonaz placówki " Namysłowie do MOW w Goniądzu, odd alonego od miejsca zakładu, ośrodka lub schroniska, o których mowa w $ 1, może ograniczyć lub zakazać * s zamieszkania jej dziecka ok. 600 km. Podczas pobytu W placówce otrzymała prze- PR H + HE stki na okres 15.12.2012-06.01.2013 r., kolejny w dniach 21.02.2013-24.02.2013 kontaktów nieletniego z osobami spoza zakładu, ośrodka lub schroniska dla nieletnich 5 s pust si : > zy Fr wyłącznie w przypadku, gdy kontakt ten stwarzałby zagrożenie dl dku 5 oraż na okres świąt wielkanocnych 26.03.2013-7.04.2013 r, Przez cały swój pobyt y zag 'a porządku prawne- "EE" w MOW nie miała możliwości bezpośredniego kontaktu z dzieckiem, które jest SOW Poe Pogroszyn | " Ę s pod opieką rodziców nieletniej. Ze względu na dużą odległość od domu rodzin- wow e lanowie, | ogroszynie Wrocławiu, Jaworku, Goniądzu, Warszawie (Nr 3), Lidzbarku | MI: nego (ok. 600 km), nie ma żadnej możliwości, aby rodzice nieletniej odwiedzili , cie, Nysie, Borowie, Woli Rowskiej. O '6* Dz. U. Nr 109, poz. 631, 3 EC e * MOW w. Polanowie, Pogroszynie, Wzocławiu, Goniądzu, Samostczelu, Babimoście, Wali Rowskiej, SM MOW w. Woli Rowskicj, Borowiu, Jaworku, Warszawie (Nr 3), Samostrzelu, Goniądzu, Pogroszy- MOW w: Jaworku, Samostrzelu. pie, Polanowie. " MOW w Goniądzu, AU '* MOW w: Jaworku, Woli Rowskiej, Borośiiu. , U. „poz. 1755. R 19 MOW w: Nysie, Wrocławiu, Warszawie (Nr 3), Borowie, Woli. Rowskiej. I * 79 o s --- STRONA 56 --- SE Raport Rrecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 4 Parówki dla ielnch „PME, | ją w Ośrodku wraz z małym dzieckiem. Rozłąka z, dzieckiem i nicczęsty kontakt | |: 3A.4.8. Personel : były dla niej źródłem tęsknoty i obniżon ego samopoczucia. W ocenie przedstawi- i. Pracownicy KMP, powołując się na regułę 85 Rezolucji Nr 45/113 Personelo- | cieli KMP umieszczenie nieletniej w ośrodku oddalonym o 600 km od jej domu 14 wi pracującemu z nieletnimi pozbawionymi wolności, umożliwia się systematycznie :' rodzinnego, w którym przebywa jej dziecko, jest niewątpliwie decyzją całkowicie $F szkołenia z zakresu wiedzy i umiejętności zawodowych, w szczególności z psychologii | uniemożliwiającą kontaki z dzieckiem, który powinien być chroniony prawnie. U dziecka, pracy socjalnej i wychowawczej z dzieckiem, a także międzynarodowych : Przyjmując Konwencję o prawach dziecka!” Polska zobowiązała się do respekto- s standardów i norm dotyczących praw człowieka i praw dziecka, w większości pla- i wania jej zapisów, w tym art. 9 ust, 3, w którym mowa o tym, że Państwa-Strony — 4 cówek zalecali zapewnienie dodatkowych szkoleń dla kadry z zakresu ochrony | będą szanowały prawo dziecka odseparowanego od jednego lub obojga rodziców — SĘ praw dziecka w prawie międzynarodowym i krajowym, a także pierwszej pomocy 7 do utrzymywania regularnych stosunków osobistych i bezpośrednich kontaktów | 3 : przedmedycznej, radzenia sobie że stresem oraz agresją itp. 4 z obojgiem rodziców, 7 wyjątkiem przypadków, gdy jest to sprzeczne z najlepiej E Ą = : pojętym interesem dziecka. Przepis art. 96 $ 2 uslawy z dnia 25 lutego 1964 r. 3 7 3A.4.9. Warunki bytowe | Kodeks rodzinny i opiekuńczy” z kolei stanowi, iż rodzice, którzy nie mają pełnej | Najistotniejsze zastrzeżenia pracowników Mechanizmu odnośnie warunków | zdolności do czynności prawnych uczestniczą w sprawowaniu bieżącej pieczy nad | bytowych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych dotyczyły: Ę: osobą dziecka i w jego wychowaniu, chyba że sąd opiekuńczy ze względu na dobro 38 a tu wania ronitorim u w pokojach w chowanków”* Kwestia sto- ! dziecka postanowi inaczej. Opisana sytuacja uniemożliwia w praktyce realizację 4 s a ak 1a a : H je niniejszej dż iał wskazanego prawa nieletniej matki. S a a ł sowania monitoringu w MOW, jak wskazano we wstępie niniejszego rozdziału, : H s P ; J Mtanowi również zagrożenie dobra dziecka, nie jest uregulowana. Warto zauważyć natomiast, że jest ona w zainteresowaniu które pozbawione jest konlaktu z biologiczną matką. Kontakt ten jest niczbędny — SĘ: I c Ob : Jskich od 2010 r, kied: k tapieniu s 1 ki | dla jego prawidłowego rozwoju i budowania pozytywnych relacji z matką, Y Rzecznika Praw ywate's ye Fo SIECY W WYSTĄpIENE gene nym . ero : 1 wanym do MEN, Rzecznik wskazywał, że monitorowanie szkół i placówek oświa- i 3A.4.7. Prawo do wykonywania praktyk religijnych | towych może stanowić formę ingerencji w prywatność uczniów, nauczyci pra . Stwierdzone podczas wizytacji pracowników Krajowego Mechanizmu Prewen- — 4 i innych osób znajdujących się s jerenie obs CE” pro ps ż liwość | cji sytuacje naruszające prawo nieletnich do wolności myśli, sumienia i wyznania, s a zasadne d okonanie zr0aA obowiązujących regulacji, i. Y OBraniczy” To hd 1 były dwojakiego rodzaju. W niektórych placówkach wychowankowie zgłaszali, iż 1 i instalowania kamer monitorujących w szkołach i placówkach oświatowych o mają obowiązek uczestniczenia we mszy św. i nabożeństwach”, w innych ośrod- | | miejsc wyraźnie wskazanych w przep isach prawa. N le ulega zatem wątpliwości, że | kach z kolei nieletni wskazywali na możliwość wyjścia do kościoła jedynie pod A możliwość instalowania na terenie placówek dla nieletnich sieci monitoringu wi | warunkiem zgłoszenia się odpowiedniej liczby chętnych". Ponadto w placówkach — 4 zyjnego powinna wynikać z przepisów rangi ustawowej, a ewentualne upoważnie- | w Goniądzu i Jaworku wizytujący zalecili zorganizowanie dla nieletnich innych w; y- s 1 nie do wydania aktu wykonawczego musi 'być zgodne z wymaganiami, o których : znań i ateistów alternatywnych zajęć, gdyż jak wynikało z uzyskanych od personelu 1. mówi przepis art. 92 ust, I Konstytucj ARP. 2. B i : | informacji, nieletni muszą uczestniczyć w lekcjach religii, ale nic podlegają ocenie Ę: : ; - Warunków w łazienkach niczapewniających intymności korzystającym z tego przedmiotu i nie są zobowiązani brać w nich czynnego udziału. W ocenie — ŻĘ z kąpieli, tj. braku ścianek między natryskami, braku przesłon”*, co stanowi na- | przedstawicieli KMP zapewnienie każdemu wolność sumienia i religii, która obej- i ruszenie Reguły 65.2 Zaleceń CM/Rec(2008)11 Młodociani mają mieć dostęp do muje wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru, jest | pomieszczeń sanitarnych, które są higieniczne i respektują prywatność. - | podstawowym prawem każdego człowieka, określonym w art. 53 Konstytucji RE. 48 - Braku infrastruktury do zajęć sportowych tj. boiska i sali sportowej”, Zgodnie z definicją praw człowieka, są one niezbywalne, a zatem nie wolno ich po- — 4 które w placówce resocjalizacyjnej odgrywają ważną rolę w organizowaniu zbawić jednostki, a także jednostka nie może sama dobrowolnie praw tych odstąpić. 4 i — _— i u" Ę ! "MOW w: Jaworku, Babimoście, Podgłębokiem, Warszawie (Nr 3), Goniądzu, Rudach, Pogroszy- | Dz. U. z 1991 1. Nr 120, poz. 526, 7 późn. zm. + nie, Polanowie, Nysie, Borowiu. "" Dz. U. z 2042 r., poz. 788, z późn. zm. $ 5 MOW w: Pogroszynie, Borowiu, Woli Rowskiej. 2 MOW w: Rudach, Podgłębokiem. 2 ! MÓW w: Jaworku, Nysie. ' MOW w: Samostrzelu, Nysie, Babimoście, Józefowie. |: "" MOW w: Józefowie, Warszawie (Nr 3), Samostrzelu. 80 ai 8k --- STRONA 57 --- a s Fr BIEN | aport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Posce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 m. Placówki dla nieletnich „MNA procesu wychowania i resocjalizacji. Zajęcia sportowe są m.in. sposobem wy- s | 3B. Zakłady poprawcze i sch roniska dla nieletnich ładowania nagromadzonej energii i negatywnych emocji, a także pozwalają. na' ;58R""" osiągnięcie sukcesu i wystąpienia w roli zwycięzcy: |. s] 3B.1. Wprowadzenie - Zamontowania krat w oknach lub zamiast drzwi”* - biorąc pod uwa: R: gę charakter młodzieżowych ośrodków wychowawczych, przedstawiciele KMP: U W 2013 roku przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji dokonali uważają, że wprowadzone dodatkowe zabezpieczenie w postaci krat w oknach lub, +4 16. wizytacji 7 zakładów poprawczych" i 3 zakładów poprawczych i schronisk dla drzwiach zwiększają reżim placówki przywołując negatywne skojarzenia z jed<* SME" nieletnich! nostką penitencjarną. << s | + Ponadto w niektórych ośrodkach wizytujący zalecałi wyremontowanie lub 1 s 3B.2. Problemy systemowe ! odnowienie pokoi i łazienek ze względu na ślady wilgoci czy znacznego zużycia i/; są I : lub doposażenie ich w biurka, stoliki, nowe łóżka czy też szafki'??. a 3B.2.1. Umieszczanie wychowanków w izbach przejściowych oraz oddziel- Ę Żadna z wizytowanych placówek nie była przystosowana do potrzeb osób ; [RR * nych pomieszczeniach mieszkalnych (OPM) | z niepełnosprawnościami. Mimo, iż dyrektorzy MOW tłumaczyli, iż właśnie ze. ie, Problemem poruszanym wielokrotnie, także w Raporcie z 2012 r., jest * względu na brak przystosowania budynku MOW do potrzeb osób poruszających AE. umieszczanie nieletnich w izbie przejściowej oraz oddzielnym pomieszczeniu | się na wózku inwalidzkim, do placówek nie są przyjmowani wychowankowie O |. mieszkalnym. W tej sprawie RPO zwróciła się do Trybunału Konstytucyjnego!” E z niepcłnosprawnościami, to jednak pracownicy KMP przypominają, że zgodą s z wnioskiem z dnia 22 lipca 2013 r. o stwierdzenie niezgodności $ 25 ust. 1 pkt 4 | nie z $ 3 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002; | rozporządzenia w sprawie ZP/SdN oraz $ 34 rozporządzenia w zakresie, w jakim 1 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki | są odsyła do odpowiedniego stosowania $ 25 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z art. 95 E i ich usytuowanie!**, młodzieżowe ośrodki wychowawcze należy traktować jako E I $ 3 u.p.n., art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust, 3 Konstytucji RP i art. 92 ust. 1 Ę budynki zamieszkania zbiorowego. W związku z tym, obowiązuje wobec nich $ 2 A z. zd. 1 Konstytucji RE, We wniosku przedstawiono obszerną argumentację praw- I ust. 2 rozporządzenia. Przy rozbudowie lub przebudowie należy więc uwzględnić :;] | ną, jak też pokazano funkcjonowanie przepisu w praktyce, wskazując sytuacje, i m.in. kwestię dostosowania placówki do potrzeb osób z niepełnosprawnością: Po-. BE" w których dochodziło do stosowania kwestionowanych przepisów w oderwaniu | nadto nalęży powtórzyć, że zgodnie z przyjętą w dniu ] sierpnia 1997 r. przez Sejm" od przesłanek ich stosowania. Umieszczenie nieletniego następowało bowiem ze Ą RP Kartą Praw Osób Niepełnosprawnych osoby niepełnosprawne mają prawo ży: IRT". względów wychowawczych, traklowane było jako środek dyscypliriarny, bądź sio- : cia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych, a ratyfikowana przez Polskę: s 4. sowane w miejsce środka przymusu bezpośredniego. Rzecznik podniosła także, iż Ś . Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych zobowiązuje do umożliwienia oso-A s Jednej z placówek!**, oprócz OPM wyodrębniono izbę wzmożonych oddziaływań : bom niepełnosprawnym niezależnego życia i pełnego udziału we wszystkich jego l": wychowawczych (IWOW)), obie w oparciu o $ 25 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. Re- sferach. Oba wymienione dokumenty mają zastosowanie równicż w odniesieniu: MIR." gulaminy tych pomieszczeń wskazywały na inne przesłanki umieszczenia w nich, do osób przebywających w placówkach dla nieletnich oraz środowiska stworzone- s | cowrezultacie powodowało, iż wychowanek mógł zostać umieszczony w oddziel- go w miejscu ich umieszczenia. Wobec powyższego wszelkie instytucje państwo- IRR" nym pomieszczeniu mieszkalnym za każde naruszenie regulaminu. we, winny podejmować działania ukierunkowane na urzeczywistnienie praw osób; KA z niepełnosprawnością. s : * | | 1 ZP w Trzemesznie, ZP w Kcyni, ZP w Barczewie, ZP w Gdańsku, ZP w Białymstoku (zob. opis po NNNNNNN BĘ: [es w pkt 8 Raportu — Rekontrole), MOAS w Koszalinie, MOAS w Szubinie. | 1 MOW w; Polanowie, Borowiu, Jaworku. CAME Do" ZPiSdN w: Świdnicy, Raciborzu, Koronowie. i 1” MÓW w: Podgłębokiem, Lidzbarku Warmińskim, Nysie, Jaworku, Rudach, Wrocławiu, Samo--xg 1 '" Wniosek (RPO-724264-VII-13/MMa) i stanowiska stron zob. htip://www.rpo.gov.pl/pi/con- : strzelu, Warszawie (Nr 3), Woli Rowskiej. są o lent/wniosek-do-trybuna%C5%82u-konstylucyjnego-w-sprawie-systemu-izolacji-nieletnich-ze- | Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm., dalej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwiet-:'g Gp wzgloC4%99du-na " Y nia 2002 r. | ZPwKcyni | 82 A. 83 --- STRONA 58 --- mw Ę: SA ror | JM | Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Posce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ SBE". Placówki dla niektnich _'MiAnNAA | s Ue W wizytowanych w 2013 roku zakładach poprawczych i schroniskach dla ;) | wołności przysługuje prawo do takich warunków i wyposażenia w zakładzie, które nielelnich, największe zastrzeżenia przedstawicieli KMP we wspomnianym wy- S$ | zupewniają im zaspokojenie potrzeb zdrowotnych i godności ludzkiej. żej zakresie, wzbudziły następujące przesłanki: umieszczenie w izbie przejściowej ;* | | Z pobytem w izbie przejściowej lub OPM wiąże się także brak dostępu do | w razie konieczności przypomnienia i utrwalenia zakładowego systernu resocjaliza- - BX i świeżego powietrza, co zostało szerzej opisane w podrozdziale poświęconemu | cji!*”, umieszczenie w OPM za odmowę współdziałania w zakresie realizacji indy- 4 x temu zagadnieniu. widualnego programu resocjalizacji (rozumianą jako zakłócanie pracy 7 pozosta- sa Zastrzeżenia wizytujących wzbudza fakt, dostrzeżony także we wniosku, łymi nieletnimi w grupie), czy zdobycie pięciu wniosków karnych w miesiącu". -$ EO ". | podczas pobytu w izbie przejściowej/OPM nieletni nie realizują obowiązku We wniosku do TK, Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła także uwagę 3 EL: wrkolnego, co stwierdzono na podstawie analizy książek izb przejściowych”, czy na długotrwałe pobyty nieletnich w OPM i izbach przejściowych, co potwier- 4 s rozmów z wychowankami!”. dziły wizytacje przedstawicieli KMP. Analiza księgi ewidencji wychowanków 3 s Zdaniem wizytujących, zauważalna była różnica w zakresie traktowania nielet- umieszczonych w oddzielnym pomieszczeniu mieszkalnym/izby wzmożonych % s. ulch umieszczonych w izbie przejściowej lub OPM od pozostałych wychowanków. oddziaływań wychowawczych, funkcjonująca w ZP Kcynia wykazała, że zdarzały | > Pracownicy KMP podkreślają przy tym, że dyskryminowanie, czy gorsze traktowa- się pobyty nieletnich powyżej 20, a nawet 30 dni, z kolei w regulaminie oddzielne- + o. nie ze względu na pobyt w owych pomieszczeniach nie znajduje żadnego uzasadnie- go pomieszczenia mieszkalnego w innym zakładzie” brakowało określenia mak- ;4 s nia. Największą uwagę przedstawicieli Mechanizmu zwrócił fakt, iż wychowankowie symalnego czasu pobytu w nim. 3 | : przebywający w izbach przejściowych, ubrani byli w piżamy!*. Tymczasem, zgodnie Odrębnym problemem, jednak koniecznym do omówienia z perspektywy SE Regułą 66.3 Zaleceń CM/Rec(2008)11 nieletni powinni mieć do dyspozycji odpo- braku zapewnienia odpowiednich warunków bytowych, jest sposób urządzenia izb :4 5 włednie ubrania, tj, takie które nie są poniżające lub upokarzające i są adekwatne do przejściowych i oddzielnych pomieszczeń mieszkalnych, co podkreśliła także Rzecz- SBE" klimatu oraz nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa. Pracownicy KMP zwrócili nik we wskazanym wyżej wniosku. Na uwagę zwracał przede wszystkim brak mebli, | | (akże uwagę na konieczność wyeliminowania ćwiczeń dyscyplinujących, stosowa- W jednej placówce! w porze dziennej z izb przejściowych zabierane były malcra- 3 hych wobec nieletnich przebywających w OPM oraz przymusu ćwiczeń fizycznych ce i pozostawiano jedynie krzesła ogrodowe, w innej!” natomiast izby przejściowe :? o dlla nieletnich przebywających w izbach przejściowych”. wyposażone były w stół, krzesło i materac (w porze nocnej). Podobnie wyglądało 4 s oddzielne pomieszczenie mieszkalne w jednym z zakładów, z tą różnicą, że na noc | 5 3B.2.2. Nie dostosowanie placówek ZP/SdN do potrzeb osób z niepełno- wydawano do pomieszczenia dwa materace!”. W innym przypadku, OPM wyposa- A | a sprawnością żeniem przypominało izbę izolacyjną, ponieważ znajdował się w nim stół, taboret % | Infrastruktura wszystkich wizytowanych placówek nie była dostosowana do oraz prycza chowana w ścianie w ciągu dnia, a w świetle okna i drzwi zamontowana 4 s juirzeb osób z niepełnosprawnością fizyczną. O ile niedostosowanie placówek była krata!*', Na uwagę zasługuje znaczenie słów oddzielne pomieszczenie mieszkal- EB" MOW wynika z braku środków na ten cel, nie dostrzeżenia tego zagadnienia przez ne, które wskazuje, że nie powinno ono różnić się od pozostałych pokoi mieszkal. ą s wladze placówek, o tyle w przypadku zakładów poprawczych i schronisk dla nie- nych wychowanków. W zakładzie”, w którym funkcjonowała grupa warunkowego s letnich problem wynika z brzmienia przepisów cytowanego już rozporządzenia pobytu, wizytujący spotkali się z niskim standardem pomieszczeń wyodrębnionych $ = | Ministra Infrastruktury z dnia I2 kwietnia 2002 r., które w $ 16 ust. 2 wyklucza wjej ramach. Jak wskazano w regule 31 Rezolucji Nr 45/113 nieletnim pozbawionym | s mkłady poprawcze i schroniska dla nieletnich z wymogu zapewnienia dostępności wiZPwkji | o ilo osób niepełnosprawnych!”. 156 ZP w Irzemesznie. % s zee 16 7.P w Trzemesznie. SMEG" ZPiSdN w Świdnicy. 85 MOAS w Szubinie. U - 7Dw Barczewie. 1s* ZDiSAN w Świdnicy. SUE ZPiSdN w Świdnicy. 1» ZP w Kcyni. SR |: 7 w lrzemesznie. '*! ZP w Trzemesznie. E Eo. M Szeroko na temat wskazanego rozporządzenia i korespondencji prowadzonej w sprawie jego zmia- % MOAS w Koszalinie. . > ny. Zob. Zakłady Karne/Areszty Śledcze. Problemy systemowe (ppkt 8). | Si : 4 T. » --- STRONA 59 --- EMME | Raport Rzecnka Praw Obywatelskich z diaanośc w Posce Krajowego Mechanizmu Prewencji w raku 2013 4 - m o Poconkidaielenich „PME, | 3B.3. Mocne strony | w sposób prowokacyjny, używając niejednokrotnie wulgaryzmów”, niektórzy | x wychowawcy byli agresywni werbalnie i fizycznie, co wpływa na negatywną oce- Większość wizytowanych placówek dysponowała bogatym zapleczem warsz- 4 ny atmosfery panującej w placówce”, personel internatu oraz strażnicy stosują | tatowym, które umożliwia praktyczne przygotowanie do zawodu. Przedstawiciele S$ upresję fizyczną i słowną”, metody pracy wychowawcy jednej z grupy sprowadzają KMP pozytywnie oceniali także wyposażenie i wygląd sal szkolnych oraz bogatą | 1; do restrykcji i gróżb odpowiedzialności zbiorowej”. Każdorazowo, wizytujący | ofertę zajęć kulturalno oświatowych i wyjazdów turystycznych. a awracali się do dyrektorów placówek z prośbą o zbadanie przedstawionych przez | Wizytujący nie mieli zastrzeżeń do analizowanych indywidualnych planów sł wychowanków zarzutów oraz wycliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości. resocjalizacji. Zazwyczaj ich stworzenie poprzedzone było wnikliwą analizą sytu- sł Poddawanie pieletnich przemocy fizycznej stanowi bowiem nieludzkie traktowa- [ acji nieletniego, jego zasobów i deficytów. Określone w nich zadania oraz sposoby sł nie i jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 37 pkt c Konwencji o Prawach Dziecka A realizacji opatrzone były lerminem. Po zakończeniu podjętych działań dokonywa- 4 Państwa-strony zapewnią aby każde dziecko pozbawione wolności było traktowane | na była ewaluacja oraz wyznaczenie nowych celów lub zmiana sposobu realizacji humanitarnie i z poszanowaniem wrodzonej godności jednostki ludzkiej, w sposób | dotychczasowych. s uwzęłędniający potrzeby osoby w danym wieku (...). H W Młodzieżowym Ośrodku Adaptacji Społecznej w Koszalinie wypracowano a! Zastrzeżenia przedstawicieli Mechanizmu wzbudziła także praktyka funk- | system komputerowy, który w opinii przedstawicieli KMP jest przykładem dobrej s conująca w jednym zakładzie”, polegająca na konieczności zwracania się do | praktyki. System ten umożliwia gromadzenie i natychmiastowy dostęp do wszel- : personelu we wskazany sposób: Panie strażniku wychowanek XY melduje, że ma : kich danych dotyczących funkcjonowania wychowanka w zakładzie. Takie wspar- a apytanie (...). Wymóg ten wypacza sposób komunikowania się oraz stanowi | cie komunikacyjne pozwala na bieżąco śledzić postępy wychowawcze nieletnich. x podkreślenie dominacji pracownika ochrony nad wychowankiem. W związku i W ZPi$dN w Koronowie za wyróżniającą się, przedstawicicie KMP ocenili, xi 7 powyższym, pracownicy KMP zalecili wyeliminowanie praktyki tzw. meldun | funkcję patrona. Obejmuje on wychowankę indywidualną opieką i stanowi dla 1 ków. W innym zakładzie”, przedstawiciele Mechanizmu zwrócili uwagę na ko- | niej przykład dobrego dorosłego, z którym nawiązuje specyficzną relację opartą na | uieczność właściwego odnoszenia się pracowników wobec nieletnich i rezygnację | poczuciu bezpieczeństwa i zaufaniu. Patron staje się modelem, mentorem, a cza- 4 uciążliwej dla wychowanków kontroli pokoi w porze nocnej co 30 minut oraz H scni nawel terapeutą nieletniej. Co więcej, w placówce tej przeprowadzono ewalu- + odstąpienie od zakazu używania rękawic i mopów podczas wykonywania dyżurów ł ację poczucia bezpieczeństwa w szkole wśród uczennic oraz skali i typu zagrożeń A porządkowych, który rzekomo wynikał z przeciwdziałania przejawom podkultury | występujących na terenie szkoły. Wskazuje ona na duże zaangażowanie personelu | więziennej. | w zapewnienie nieletnim właściwych warunków pobytu w placówce oraz dążenie 5] W trzech”** spośród wizytowanych placówek, przedstawiciele Mechanizmu | do eliminowania wszelkich zagrożeń. s! spotkali się z procedurami regalującymi kwestię przeprowadzania badania stęże: | | nia alkoholu we krwi i testów na obecność narkotyków wśród wychowanków. Po- : 3B.4. Obszary wymagające poprawy |! dobnie jak w przypadku MOW, pracownicy ZP i SdN nie posiadają uprawnień do | Ę przeprowadzania testów we wskazanym zakresie, w związku 7 czym winni w razie 3B.4.1. Traktowanie nieletnich. s powzięcia podejrzenia o wprowadzeniu się przez nieletniego w stan odurzenia, : Przedstawiciele KMP z reguły pozytywnie oceniali atmosferę panującą w pla- wzywać Policję celem potwierdzenia tej okoliczności. cówkach. Nieletni, z którymi rozmawiano, podkreślali poczucie bezpieczeń- : stwa oraz potrafili wskazać wśród personelu osoby godne zaufania. Częstokroć | "zpw Kcyni. = : wskazywali, że pobyt w zakładzie zmienił ich na lepsze. 1 "" ZPiSdN w Raciborzu. i Niemnicj jednak, do wizytujących dotarły także niepokojące sygnały świad- 3% 1 ZPISAŃ w Świdnicy. | czące o niewłaściwym traktowaniu. W rozmowach z przedstawicielami Mecha- « HH x Ek zemezzne nizmu nieletni informowali, iż pracownicy ochrony zachowują się wobec nich | "zpw Kcyni. = 3 "" MOAS w Koszalinie, MOAS w Szubinie, ZPiSdN w Koronowie. | 86 x 87 | | | TRA | --- STRONA 60 --- MR Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w soku 2013 s na Płacówki.dla nieletnich MN. | ZA RAAAeYeYeE EZ 3B.4.2. Środki przymusu bezpośredniego (ś:p.b.) a U celi zabezpieczającej i izby izolacyjnej””*. W związku z powyższym przedstawiciele Obowiązujące w trzech”” placówkach procedury stosowania środka przymu- 3 | KMP zalecili natychmiastowe zaprzestanie dotychczasowej praktyki umieszczania su bezpośredniego oraz w jednym przypadku regulamin izby izolacyjnej”, oparte :/5 szą nieletnich w „satelicie. W przypadku konieczności stosowania środka przymusu były na przepisach, które utraciły moc obowiązującą” lub ich brzmienie zostało 1 zał bezpośredniego w postaci umieszczenia nieletniego w izbie izolacyjnej, pracow- zmienione”. W związku z powyższym przedstawiciele Mechanizmu zalecali po- '5) | nicy Mechanizmu oczekują spełnienia przesłanek jego stosowania określonych nowne ich opracowanie na podstawie aktualnych regulacji prawnych w tym za- 1 EL ustawowo. kresie, tj. ustawy z dnia 24 maja 2013 roku o środkach przymusu bezpośredniego | a i broni palnej*” oraz wprowadzonych tą ustawą zmianach w u.p.n. [O | p 3B.4.3. Dyscyplinowanie Przedstawiciele KMP wskazywali także na konieczność użupełnienia m.in. R" Największe zastrzeżenie wizytujących wzbudziła grupa warunkowego po- regulaminu stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec wychowanków 3 a bytu, wyodrębniona w jednym z wizytowanych zakładów”", Zgodnie z treścią i regulaminu izby izolacyjnej o przesłanki umieszczenia w izbie***, instrukcji sto- 4 a regulaminu wychowanka grupy warunkowego pobytu, przeznaczona jest dła wy- sowania środków przyrausu bezpośredniego o wskazanie czasowego ograniczenia .3 j p chowanków, którzy wykazali się szczególnie nagannym zachowaniem, co sprawia, że : pobytu w izbie izolacyjnej?''. JAM. pełni funkcję środka dyscyplinarnego. Pobyt w tej grupie wiązał się dla nieletnich W jednym z zakładów?” wizytujący spotkali się z praktyką umieszczania nie- 40" | zróżnymi dolegliwościami, jak brak wyjść na świeże powietrze, czy deprywacją wra- : łetniego w celu redukcji napięcia emocjonalnego w pomieszczeniu zwanym po- .'4 > sensorycznych w związku z przebywaniem w pomieszczeniach o niskim stan- : wszechnie „satelitą”. Jest o monitorowany pokój wyposażony jedynie w stolik i ta- | s dardzie. Przypomnienia w tym miejscu wymaga stanowisko CPT, zawarte w dzie- | borety na stałe przymocowane do podłogi. Wychowankowie twierdzili, że zdarza 4 1. wiątym sprawozdaniu ogólnym: Niemal we wszystkich miejscach pozbawienia wol- VT się, iż umieszczenie w „satelicie” trwa nawet 6 godzin. Przedstawiciele Krajowe- SBE ności osób nieletnich obowiązują sankcje dyscyplinarne stosowane wobec osób zacho- | go Mechanizmu Prewencji podkreślali, iż przedstawiona procedura nie znajduje ;$ | wujących się niewłaściwie. W związku z tym Komitet jest szczególnie zaniepokojony s żadnego umocowania w obecnie obowiązujących przepisach prawa, jednocześnie .: | umieszczaniem osób nieletnich w warunkach przypominających osadzenie izolacyjne, | przypomina środek przymusu bezpośredniego w postaci umieszczenia nieletnie- | : a co może narażać na szwank integralność fizyczną i/lub psychiczną (...?'*. Przedstawi- I go w izbie izolacyjnej. Należy jednakowoż podkreślić, iż zastosowanie tego środka :%$ Ę. ciele KMP zalecili zlikwidowanie grupy warunkowego pobytu. : obwarowane jest szczególnymi warunkami, które zostały sprecyzowane w prze-' | Zastrzeżenia pracowników Mechanizmu wzbudził fakt, iż w placówkach stoso- I pisie art. 95a $ 2 u.p.n. Ponadto należy wskazać, iż pomieszczenie „satelity” nie 4 Aa wane były środki dyscyplinarne, które nie zostały ujęte w katalogu zawartym w roz- ' spełnia wymogów dotyczących zarówno niezbędnego wyposażenia izby izolacyj- | | A porządzeniu, jak zakaz palenia papierosów?!* oraz zakaz golenia się”, Tymczasem, ś nej, jak i prowadzenia i przechowywania dokumentacji, które zostały określone: 3 |. „godnie z Reguła 70 Rezolucji Nr 45/113 dyscyplinarne karanie nieletniego powinno j w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 czerwca 2013 roku w sprawie i 1 być dozwolone wyłącznie w ściśle wytyczonych granicach obowiązującego prawa i re- i s £* gulaminów. Przedstawiciele KMP zwracają uwagę, że po nowelizacji u.p.n., katalog : - SM | środków dyscyplinarnych i nagród został przeniesiony na grunt ustawy”**. % ZP w Gdańsku, MOAS w Szubinie, ZPiSdN w Raciborzu. s R Część wspomnianych wyżej środków dyscyplinarnych wiązała się z ograni- | + MOAŚ w Szubinie. a I czeniem realizacji prawa do kontaktów ze światem zewnętrznym. Problem ten : m Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2011 roku w sprawie szczegółowych warunków + p. podnoszony był m.in. w Raporcie z 2012 r., poprzez wskazane, że kontakt nielet- : i sposobu użycia środków przymusu bezpośredniego wobec nieletnich wnieszczonych w zakładach A saa s: poprawczych, schroniskach dla nieletnich, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżo- :3$ AAA AI: wych ośrodkach socjoterapii (Dz. U. Nr 48, poz. 248). r: *"" Dz, U. poz. 638. s 208 art. 95a u.p.N. p e. 4! MOAS w Koszalinie. E %% Dz, U. poz. 628. $ aa 215 $ 35 [CPT/Inf (99)12]. : 20 ZP w Kcyni. Ę: Ba" MOAS w Szubinie. + z 21 ZPiSdN w Świdnicy. Ś BC" ZPiSdN w Koronowie, ” a 22 MOAS w Koszalinie. |. : z * Art. 95cfS 1 u.p.n. i art. 955cc $ L u.p.n. : A EE ad 8 |. . 39 --- STRONA 61 --- p : . LG > _ MONAR Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | U Placówki dla nieletnich MA nich z osobami spoza zakładu oraz możliwość otrzymania przepustki lub urlopu nie 4 | nych było odebranie mebli nieletniemu przebywającemu w oddzielnym pomiesz. powinny być uzależnione od zachowania nieletniego. Nie sposób nie przypomnieć Ę © czeniu mieszkalnym, w konsekwencji rzucania przez niego krzesłem”. W rezul- w tym miejscu także Reguły 95.6 Zaleceń CM/Rec(2008)11 w myśl której przewi- 4 || lucie, wychowanek zmuszony był spożywać posiłki siedząc na podłodze. W re- nienie nie obejmuje ograniczenia kontaktów z rodziną lub wizyt, chyba że przewi- SĄ E' gulaminie indywidualnych oddziaływań obowiązującym w innym zakładzie”, nienie to jest związane z takimi kontaktami lub wizytami. W wizytowanych w 2013 l Ę £. vapisane jest, że w przypadku używania wyposażenia pokoju (krzesła i stolika) roku placówkach dla nieletnich, przedstawiciele KMP spotkali się z nasiępujący- .:4 1. nlezgodnie z przeznaczeniem, możliwe jest ich usunięcie. Realizacja tego posta- mi środkami dyscyplinarnymi: wstrzymanie przepustki i urlopu na 6 miesięcy” :; || nowienia skutkowałaby zwiększeniem i tak bardzo dolegliwego środka w postaci oraz w drugiej placówce: zakaz prowadzenia rozmów telefonicznych przez miesiąc :3 1" irolacji, co - podobnie jak opisany wyżej przypadek - nosiłoby znamiona poniża- : (łącznie z rodziną), ograniczenie lub wstrzymanie prawa do spotykania się z oso- s jącego traktowania. : bami z zewnątrz (z wyłączeniem rodziców/opiekunów) na okres do 3 miesięcy; :;4 | Wyeliminowania wymaga, nie tylko ze względu na brak umocowania praw- : zakaz prowadzenia rozmów telefonicznych z sympatią?” | [) nego, kara w postaci pracy poprzez nałożenie dodatkowych dyżurów?* lub zlece- : Innym, nieujętym w regulaminie ani obowiązujących przepisach, środ- | Ę | nie prac porządkowych”. W myśl Reguły 67 Rezolucji Nr 45/113 praca powinna | kiem dyscyplinarnym, o którym informowali wizytujących nieletni, jest 3 a być zawsze postrzegana jako środek wychowawczy i promujący w nieletnim szacu- obowiązek chodzenia w dresie o jaskrawym kolorze”! łub czerwonym stroju; lek do samego siebie na drodze przygotowywania go do powrotu do społeczeństwa; 3 (uciekinierzy)*”?. W opinii pracowników Mechanizmu stosowanie takiego środka. |: nie może ona stanowić kary dyscyplinarnej. ' pozbawione jeśt uzasadnienia merytorycznego. Między innymi w sprawie stoso- '$ sa Zastrzeżenia przedstawicieli KMP wzbudziło także ograniczenie wyjść na k wania wobec nieletnich środka dyscyplinarnego w postaci obowiązku noszenia ta-.: 4 L. dwieże powietrze w ramach środka dyscyplinarnego. W jednym z ZPiSdN?? zakaz s kiej odzieży przedstawiciele KMP zwrócili się do prof. M. Konopczyńskiego - spe+ | U: reprezentowania placówki na zewnątrz, rozumiany jest jako zakaz wyjść poza te- | cjalisty w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, z prośbą o opinię. Jego zdaniem: : BR" ren. Według reprezentantów Mechanizmu jest to zbyt daleko idąca interpretacja, I! czynnik ten ma charakter stygmatyzujący, a tyro samym antyresocjalizacyjny, zaś: 4 sa bowiem nie można uznać wyjścia np. do sklepu na zakupy jako jej reprezentowa- | proces readaptacyjny ma za zadanie uruchomienie mechanizmów destygmatyza- s s nie. W innej placówce? natomiast funkcjonowała kara w postaci zakazu wyjścia | cji indywidualnej i społecznej wychowanków. w związku z powyższym pracowni, | na spacer. Zdaniem pracowników KMP, wyjścia na świeże powietrze są prawem | cy Mechanizmi zalecili odstąpienie od przedmiotowej praktyki. SME — nieletnich, które nie podlega ograniczeniu w ramach środka dyscyplinarnego. | Zastrzeżenia wizytujących wzbudziły także informacje odebrane od nieletnich ..3g Przypomnienia wymaga, iż wspomniana kara jest sprzeczna z obowiązującymi : o stosowaniu środków dyscyplinarnych w kontekście odpowiedzialności zbiorowej,. 5 EC przepisami. a w przypadku, gdy nie można zidentyfikować osoby, która dopuściła się przewinie- + sa Przedstawiciele KMP odebrali także informacje o stosowaniu dwóch kar za ś nia**. Przedstawiciele Mechanizmu stoją na stanowisku, że nie można karać nielet: 3 : Jedno przewinienie, co stanowi naruszenie $ 73 ust. 1 rozporządzenia (obecnie s nich za czyny, których nie popełnili, bowiem rodzi to poczucie niesprawiedliwości, Ę x art. 95ce $ 1 u.p.n.), wskazującego, że za jedno przewinienie stosuje się jeden środek | i prowadzi często do wrogości wobec wychowawcy. Co więcej, odpowiedzialność 3 (U dyscyplinarny. Funkcjonowała bowiem praktyka udzielania kar łącznych”, naga- l zbiorowa stoi w sprzeczności z Regułami Narodów Zjednoczonych, które mówią, iż ";$ |. hy wraz z wstrzymaniem przepustki na 31 dni (w przypadku niepowrotu doli- i: sankcje zbiorowe mają być zakazane (Reguła 67 Rezolucji Nr 45/1.13). 8 o czany był także okres karencji)”. Z kolei w regulaminie pomiaru postępu jednej | ś Poniżającym traktowaniem, ZACDSETWON nym przez przedstawicih KMP u Pw Kcyni o U podczas analizy monitoringu, wynikającym ze stosowania środków dyscyplinar-. :; | l) ZP Barczewie. E ae nen" | [0 '" ZPiSdN w Koronowie. a 29 ZP w Gdańsku. SAME ©. ZPISdN w Świdnicy. 4 22 MOAS w Szubinie, 3 EC: *”" ZPISdN w Koronowie, e 22 MOAS w Szubinie HE x * ZDiSdN w Świdnicy. « 2 ZP w Kcyni. s* $.: ' ZPISAN w Raciborzu. IE 723 Z.PIŚdN w Raciborzu, ZPiSdN w Koronowie. Ę: e *! ZP w Gdańsku. | » | | 1 % Ć. zał --- STRONA 62 --- ra ĘE. z pz _ MAR" Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | H s . Placówki dla nieletnich „EM. A SABA 7 placówek? wprowadzono raporty karne, w efekcie których wychowanka karana | K | Przedstawiciele KMP zwracali także uwagę na konieczność ewidencjonowa- jest podwójnie - środkami dyscyplinarnymi i punktami ujemnymi wynikającymi * ula skarg ustnych zgłaszanych przez nieletnich”. z raportów karnych, z którymi wiąże się utrata przywilejów. p OE 3B.4.5. Kontakty ze światem zewnętrznym 3B.4.4. Prawo do skargi | Sa Nieletni mogą utrzymywać kontakt z rodziną w formie listów, telefonów i od- Ograniczenia w zakresie prawa do skargi przedstawiciełe KMP stwierdzili na s wiedzin oraz podczas urlopów i wyjść na przepustki. podstawie rozmów z wychowankami oraz analizy dokumentacji regulującej pracę | | Przedstawiciele KMP podczas wizytacji zakładów poprawczych i schro- placówek. Zastrzeżenia dotyczyły braku wskazania w zasadach stosowania kar 4 | nisk dla nieletnich podobnie jak w MOW, spotkali się z ograniczeniami wo- i nagród”, czy regulaminach wychowanka””*, sposobów odwołania się od wy- Ą IE bec osób niebędących członkami rodziny. Podkreślenia wymaga, że poruszający mierzonych środków dyscyplinarnych. SE | kwestię kontaktów nieletnich ze światem zewnętrznym art. 66 $ 4 u.p.n. posługuje W rozmowach z przedstawicielami KMP nieletni wskazywali na problemy Ą sa się pojęciem osób spoza zakładu, nie rozróżniając ich na rodzinę i osoby niebę- ; w komunikacji z personelem. W jedńej”** z placówek zwrócili uwagę, że obawiają "AMIE". dące rodziną. Wobec powyższego, wprowadzanie ograniczeń kontaktowania się j się odwoływać od kar i zgłaszać skargi lub wnioski, gdyż w takiej sytuacji słyszą ::; 5 wychowanków z określoną grupą osób, narusza obowiązujące przepisy. Zgodnie „to pisz do sądu”, mimo, że w regulaminie wyraźnie wskazane są zasady, na któ- s z Rezolucją ONZ z dnia 9 grudnia 1988 roku osoba aresztowana lub uwięziona E rych wychowanek może odwołać się od wymierzonych środków dyscyplinarnych, % a będzie miała prawo do widzeń oraz do utrzymania korespondencji, w szczególności E także bezpośrednio do dyrektora. W związku z powyższym, przedstawiciele Me-' s Oz członkami swojej rodziny, oraz będą jej przyznane odpowiednie możliwości kon- | chanizmu zalecili stosowanie się do regulacji opracowanych w zakładzie. W reak: 4 | łaktowania się ze światem zewnętrznym, na rozsądnych warunkach oraz z uwzględ- | cji na sygnał” o niewłaściwym zachowaniu jednego ze strażników polegającym IB > nieniem ograniczeń określonych przez przepisy prawa lub zgodne z prawem regula- | na tym, że nie zawsze przekazuje dyrektorowi placówki zgłoszenie wychowanka + 3 cje?*. Ę na rozmowę, pracownicy KMP postulowali pouczenie personelu zatrudnionego -3 : s W zakresie korespondencji, pracownicy Mechanizmu spotkali się z ograni- | w placówce o konieczności przekazywania wszystkich próśb nieletnich. . U | czeniem możliwości otrzymywania listów od osób spoza rodziny. Taką możliwość | 'W innej płacówce”” nieletni wskazali, że dyrektor decyzję o przyjęciu na | U nieletni nabywają dopiero po uzyskaniu III stopnia resocjalizacji. Wspomnia- rozmowę podejmuje w oparciu o przedstawiony — za pośrednictwem pracowni- s : na zasada stoi w sprzeczności z zaleceniami międzynarodowymi, w myśl których Ę ka ochrony - powód spotkania. Powyższe wzbudziło zastrzeżenia przedstawicieli ;4 I każdy nieletni powinien mieć prawo, przy czym, jeśli zachodzi potrzeba należy mu k KMP. Podobnie, informacje o tym, iż wychowankowie nie mają możliwości złoże- 1888" CS. w jego realizowaniu udzielić pomocy, do utrzymania kontaktu listowego lub tele- | nia bezpośredniej skargi do dyrektora (dopiero po wyczerpaniu innych możliwo- | sa Jonicznego co najmniej 2 razy w tygodniu z osobą przez niego wybraną, chyba, że ; ści), a skargi do instytucji przekazywane są przez dyrektora placówki?*, | | zostało mu ono odebrane na drodze prawnej. Każdy nieletni powinien mieć prawo 5 Zgodnie z Regułą 76 Rezolucji Nr 45/113 każdy nieletni powinien mieć prawo A a otrzymywania korespondencji”. H do składania drogą urzędową próśb lub skarg, bez cenzurowania ich treści, do admi- TE Kolejnym naruszeniem stwierdzonym przez przedstawicieli KMP jest : nistracji centralnej, władz sądowych lub innych kompetencyjnych władz i powinien :. TT kontrola korespondencji, niezgodna z u.p.n. Zgodnie z art. 66 $ 3 u.p.n. kore- : otrzymać bez zwłoki informacje o udzielonej odpowiedzi. | s. spondencja nieletniego może być kontrolowana przez dyrektora ośrodka, zakładu iż A © lub schroniska bądź przez upoważnionego przez niego pracownika pedagogicznego, 2 ZPISdN w Koronowie. s l wyłącznie w przypadkach powzięcia uzasadnionego podejrzenia, iż zawiera ona 255 ZP w Barczewie. 3 Zał treści godzące w porządek prawny, bezpieczeństwo ośrodka, zakładu lub schroni- 29 ZP w Trzemesznie, ZPiSdN w Świdnicy. Ę | 25 MOAS w Szubinie. C' ' ZPiSdN w Raciborzu, ZPiSdN w Koronowie. ; 26 ZP w Gdańsku. 5 sad *'" Zasada 19 (Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych ONZ 43/173.) : 2? ZP w Kcyni. A s. ' ZP w Trzemesznie. ” I 233 ZPiSdN w Koronowie. A A X Reguła 61 (Rezolucja Nr 45/113). | s s % --- STRONA 63 --- cm 3 R p „Hak Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsoe Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2013_- SIMIR : 4 Placówki dla nieletnich "RMON sk sza ska, w zasady moralności publicznej bądź może wpłynąć niekorzystnie na przebieg ::; w grożenie dla porządku prawnego, bezpieczeństwa zakładu, ośrodka lub schroniska toczącego się postępowania lub resocjalizacji nieletniego. W razie stwierdzenia ta- ME I: bądź może wpłynąć niekorzystnie na przebieg toczącego się postępowania lub proces kich treści korespondencji nie doręcza się, powiadamiając o tym nieletniego oraz sąd. 4 s resocjalizacji nieletniego. rodzinny wykonujący orzeczenie i podając powody tej decyzji. Nieletniego poucza "BSE Zastrzeżenia przedstawicieli KMP wzbudził także fakt, że odwiedziny nie- się o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 3la. Zatrzymaną kore- : | +. pełnoletnich osób odbywają się wyłącznie w towarzystwie osób dorosłych”, spondencję włącza się do akt osobowych nieletniego. W wizytowanych placówkach. :$ I pod kontrolą pracownika ochrony”* lub w małym pomieszczeniu przy dyżurce spotkano się z praktyką kontrolowania korespondencji prewencyjnie, co stanowi- * 18 strażników?”. Zdaniem wizytujących zastrzeżenia takie, jako nieposiadające ło regułę?*, jak i wyrywkowo”", dokonywania kontroli paczki pod nieobecność | umocowania w obowiązujących przepisach powinny zostać wyeliminowane. wychowanków?” jak też istnieniem zapisu regulaminu placówki wskazującego na FF" Zgodnie z Regułą 60 Rezolucji 45/113 każdy nieletni powinien mieć prawo do re- : obligatoryjną kontrolę prowadzonej korespondencji”. M 1 gularnego i częstego przyjmowania odwiedzin (...) w warunkach zapewniających W większości wizytowanych placówek, możliwość spotkania z osobami ;3 1 poczucie prywatności i zbliżenia oraz możliwość swobodnej wymiany myśli. R spoza rodziny, kojarzona była z przywilejem. Związana była z wypracowaniem SM = W jednej z placówekć** wizytujący spotkali się z zasadą, iż prawo do odwie- Ć wysokiego stopnia resocjalizacji (odwiedziny sympatii — uzyskanie [II stopnia „MIE. dzin mają jedynie dziewczęta przebywające w grupie wychowawczej. W związku E resocjalizacji, innych osób IV stopnia resocjalizacji”, w innym przypadku od- A | tym nieletnie umieszczone w izbach chorych, czy izbach przejściowych nie mia- : wiedziny znajomych możliwe od II stopnia?**), oceny z. zachowania (osoby spoza. '5 I ly zagwarantowanej realizacji tej formy kontaktu ze światem zewnętrznym. Zda- a rodziny mogą odwiedzać wychowanka, który otrzymał bardzo dobrą lub wzorową :: MIE I niem przedstawicieli KMP, żadna z dziewcząt nie powinna być pozbawiona moż- l ocenę””) lub nagrody (w przypadku sympatii?*, innych osób”, dodatkowe od- | | liwości odwiedzin. W przypadku nieletnich przebywających w izbach chorych, za x wiedziny”””). W części placówek odwiedziny osób niespokrewnionych zależały od 5888". decydowaniem o odwiedzinach powinny przemawiać jedynie względy medyczne. : zgody dyrektora”, przy czym w jednym zakładzie konieczne było złożenie poda- 3 I Podobnie jak w przypadku korespondencji, pracownicy KMP spotkali się 3 nia z prośbą o zgodę, z podpisami kilku pracowników?**. Zdaniem przedstawicieli -, | |» nieprawidłowościami w postaci kontroli i ograniczania kontaktów telefo- A Mechanizmu praktyka wskazana w wymienionych wyżej przypadkach nie wynika ; $S" nicznych. : Ę. z obowiązującego prawa, bowiem art. 66 $ 4 u.p.n wskazuje na możliwość ograni- si Są Zastrzeżenia wizytujących wzbudził fakt, iż rozmowy telefoniczne nieletnich | czenia kontaktów nieletnich, a nie ich przyznania. Zasady udzielania widzeń po- 4 | odbywają się w obecności pracowników placówek (wychowawcy?”, w dyżurce I: winny być jednakowe dla wszystkich odwiedzających. Wskazany przepis stanowi..4 s strażnika lub wychowawcy, w pokoju kierownika internatu w obecności per- s bowiem, że dyrektor zakładu, ośrodka lub schroniska, o których mowa w $ 1, może id 1 sonelu**!). W jednym z zakładów zasada ta została rozszerzona o odnotowywa- b ograniczyć lub zakazać kontaktów nieletniego z osobami spoza zakładu, ośrodka lub sł sa nie danych osoby dzwoniącej i tematu rozmowy”. W części placówek, oprócz | schroniska dla nieletnich wyłącznie w przypadku, gdy kontakt ten stwarzałby za- 5 s kontroli?**, personel miał wgląd w treść rozmowy wychowanków poprzez korzy- E: R | stanie z trybu głośnomówiącego telefonu'** lub osobnego aparatu służącego do : *» zpw Gdańska. s I 2 ZPiSdN w Koronowie. są za : 2» MOAS w Koszalinie. E: s 5 ZP w Gdańsku. ) x 246 ZPiSdN w Świdnicy. 3 F- " ZPiŚdN w Raciborzu. E 27 ZP w Trzemesznie. E: : e: 5% ZP w Trzemesznie. e 248 ZPiSdN w Koronowie. Ę. ŚĆ '* ZPiSdN w Koronowie. i 299 ZP w Gdańsku. © zPwGdańsku. 1 350 ZP w Gdańsku. sa EU © MOAS w Koszalinie. ib 25% ZPiSdN w Koronowic. A ("ZP w Barczewie, Ę 22 MOAS w Szubinie. p. : 6: ZP w Trzemesznie. . 23 ZP w Barczewie, MOAS w Szubinie, ZPiSdN w Raciborzu. i . '9 ZPw Kcyni. 7 | ** ZP w Kcyni. | |" ZPiSAN w Świdnicy, ZIISÓN w Koronowie, gt | 130 | 34 DD 5 --- STRONA 64 --- CJĘ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 są t. Ć een nn Placówki dla nielelnich _.Ś9fafRH podsłuchu”. Zdaniem pracowników KMP, konieczne jest wyeliminowanie kon: | udzieleniem temu wychowankowi co najmniej trzech innych nagród regulamino- trolowania rozmów telefonicznych nieletnich, ponieważ narusza ona prawo 3 ! wych, w zasadzie z każdego działu zakładu, a także posiadanie przez nieletniego wychowanków do prywatności oraz nie a smocowania gen awa ne ś EL Vccny z zachowania (stopnia resocjalizacji) co najmniej poprawnej. Zdaniem repre- zawiera bowiem przepisów zezwalających na kontrolę kontaktów telefonicznych: | kenlantów Mechanizmu należy zmienić wyżej wskazaną praktykę, ponieważ jest nieletnich przebywających w zakładach poprawczych i schroniskach dla nielet:: 4 BL (un niezgodna z obowiązującym prawem. nich. Jak wskazuje art, 49 Konstytucji RP zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy 3 : o komunikowania się. Ich ograniczenia może nastąpić jedynie w przypadkach określo-:'s | 3B.4.6. Dostęp do zajęć na świeżym powietrza nych M sad te w pij płredon b dstawiciele KMP wlii | I Ograniczenia stwierdzone w zakresie wyjść na świeże powietrze dotyczyły |wóch** wizytowanych płacówkach, przedstawiciele pozyskali in-:4 Ę- równo braku ujęcia spacerów w harmonogramie dnia, braku odnotowywania : formacje o tym, że kontakt telefoniczny nie jest umożliwiony nieletnim podczas | wyjść w dokumentacji placówki oraz praktyki funkcjonującej w zakładach po- | pobytu w izbach przejściowych/ OPM i izbach chorych, dostęp do niego mają + : | prawczych i schroniskach dla nieletnich we wskazanym zakresie. Podczas wizyta- : jedynie przebywający w grupie wychowawczej. Praktyka ta, jako nieposiadająca a e! jednej z placówek”, przedstawiciele KMP usłyszeli deklarację, iż wychowanki | mocowania w. a Po zostać wychminowana. Ograniczeniem AS | s HA możliwość skorzystania ze spacerów, czego nie potwierdziła analiza rozkładu i zonym w innej placówce” był zapis w regulaminie pomiaru postępu, iż wycho-"'$ 35 dnia oraz. zeszytów wychowawczych. Tymczasem, zgodnie z Regułą 81 Zaleceń : wanka dopiero po osiągnięciu HH stopnia resocjalizacyjnego może otrzymać zgodę: ; |. CM/Rec(2008)11 wszyscy młodociani pozbawieni wolności powinni mieć możli- : na rozmowę telefoniczną zainicjowaną przez znajomego. Wizytujący spotkali się JA | wość regularnego ćwiczenia przez co najmniej dwie godziny dziennie, z czego go- : także z nieprawidłowością wynikającą z umożliwiania przeprowadzenia TOZMÓW: 3 | zinę na powietrzu, jeżeli pozwała na to pogoda. Reguły Narodów Zjednoczonych : telefonicznych jedynie z członkami rodziny. Wychowawca, po zweryfikowaniu " | wskazują natomiast, że każdy nieletni powinien mieć prawo do odpowiedniej ilości | yzsamości rozmówcy, przekazuje oe pychowankowi Przedszawieśie M 3 | (tasu na dzienne, swobodne ćwiczenia na wolnym powietrzu, jeśli pozwała pogoda, | chanizmu przypominają, że w przypad ontaktów telefonicznych nieletnich 3 iv porze zwykle przeznaczonej na gry sportowe i wychowanie fizyczne”. : umieszczonych w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, zastóć 1 | ; Brak możliwości wyjścia na zewnątrz dotyczył zwłaszcza nieletnich prze- | sowanie ma epomniany wzeżniej am ś6 S 4 u.p.n. Praktyka zawężania gropY | hywających poza grupą Jychowawczą czyli umieszczonych w oddzielnych po- z osób, z którymi możliwe jest przeprowadzenie rozmowy telefonicznej, nie wynika 3 7 inieszczeniach mieszkalnych i izbach przejściowych. W regulaminie pobytu : z żadnej ze wskazanych w przepisie przesłanek, w związku zalecano jej wyclimi: 1 |ew OPM jednego z zakładów?” nie zostały uregulowane kwestie wyjść, dodatko- nowanie. - O I = 11 wo przedstawiciele KMP, analizujący karty pobytów wychowanków, nie napotkali : | Zastrzeżenia przedstawicieli KMP wzbudziła również procedura ubiega: | x dit wpisy świadczące o opuszczaniu przez nich pomieszczeń. W innej placówce?” i nia się 0 przepustkę; której kluczowym elementem było uzyskanie kilku podpi: s X - Antomiast wyjścia na hol traktowane były jako spacery, co było odnotowywane sów od pracowników placówek, wyrażających zgodę”. W opinii pracowników s Lev książce spacerów wychowanków umieszczonych w izbie przejściowej. W roz- Mechanizm ara przesz zbędnej piarokrach, KMP ała anal 3 8 inowach z pizedstawicielami KMP, wychowankowie wskazywali, że nie były im jednym zakładzie, zastrzeżenia przedstawicieli wywołała analiza: E proponowane wyjścia na spacer podczas pobytu w izbach przejściowych”, a także postanowień procedury udzielania wychowankom przepustek i urlopów bowieńi. 4 w pomieszczeniach wyodrębnionych w celu poddania ich indywidualnym oddzia- : prowadzi ona do wniosku, iż uzyskanie przez wychowanka nagrody w postaci: kk ływaniom wychowawczym”? oraz w grupie warunkowego pobytu. Należy w tym : udzielenia mu przepustki do 3 dni lub urlopu uwarunkowane jest wcześniejszym X e. : * nym 1 HA! ZPiSdN w Koronowie. 65 MOAS w Szubinie. |. E''! Roguła 47 Rezolucji Nr 45/113. "** ZP w Trzemosznie, ZPISdN w Koronowie. | zpw Trzemesznie. : = ZPiSdN w Koronowie. x sa 4%! ZPiSdN w Świdnicy. „ 6% ZP w Gdańsku. c e ZPiSdN w Świdnicy. 29 ZP w Kcyni, ZP w Gdańsku, ZPiSdN w Świdnicy. | |” ZP w Barczewie. 9 Z | » T | 7 --- STRONA 65 --- pom | 6 p ZEN | rapor Rocznika Paw Obywłelk z haalośc w Polsoe Krwego Mechaniznu Proven wrou2013_ BR Placówki da neletrich „NINA miejscu wskazać stanowisko CPT, zawarte w Dziewiątym Sprawozdaniu Ogólnym. 4 | obrażeń oraz zgodnie z Regułą 75 wskazanych zaleceń opieka zdrowotna w insty- Wskazano, iż Komitet jest szczególnie zaniepokojony umieszczaniem osób nieletnich "% (| lucjach dla nieletnich nie powinna ograniczać się do leczenia chorych pacjentów, ale w warunkach przypominających osadzenie izolacyjne, co może narażać na szwank. 3 | powinna być rozszerzona na medycynę społeczną i profilaktykę oraz nadzorowanie integralność fizyczną i/lub psychiczną. Komitet uważa, że stosowanie takiego środka MR" żywienia. musi się wiązać z wyjątkową koniecznością. Umieszczenie osoby nieletniej oddziel- REY: Przedstawiciele Mechanizmu każdorazowo badają kwestię udziału pracowni- nie od innych osób powinno trwać jak najkrócej i - w każdym przypadku - powinno BEE ka ochrony podczas udzielania usług medycznych. W jednej z placówek?” obec- się wiązać z zapewnieniem jej właściwego kontaktu międzyłudzkiego, dostępu do 3 | ność strażnika traktowano jako regułę, od której odstępstwo zależało od decyzji lektury oraz przynajmniej jednej godziny dziennie ćwiczeń na świeżym powietrzu”. + lekarza, w innej*"' natomiast jeden z wychowanków podniósł, iż podczas wizyty Zastrzeżenia wizytujących wzbudziła także informacja uzyskana od nielet- Ę OW gabinecie towarzyszył mu pracownik zakładu. Zdaniem reprezentantów KMP nich, iż podczas pobytu w izbach przejściowych, zamiast godziny spaceru na świe- | SL obecność osób niewykonujących zawodu medycznego w trakcie udzielania świad- żym powietrzu zobowiązywani byli w tym czasie do sprzątania terenu placówki”... 00H x czeń zdrowotnych, powinna być ograniczona do sytuacji, w których zażyczy sobie W ionyra zakładzie?” natomiast poinformowano wizytujących, że prawo do wyjść 4 e tego lekarz. jest realizowane, jednakże wychowankowie wskazali, że w okresie zimowym wyj- | b : Podczas rozmów z wychowankami jednego z zakładów”, wizytujący ode- ścia organizowane są rzadko. 3 - brali informację o tym, że na czas transportu do lekarza zakładane są im kajdanki. Wątpliwości wizytujących wzbudził fakt, iż w-zakładzie poprawczym typu JB Przedstawiciele Mechanizmu podkreślają, że jest to środek przymusu bezpośred- otwartego?” wyodrębniane jest pole spacerowe, przylegające bezpośrednio do po- 3 EE niego nieprzewidziany w u.p.n., w związku z czym jest niedopuszczalny i wskaza- mieszczeń przynależnych do grupy warunkowego pobytu oraz izb przejściowych: :; [9 ną praktykę należy natychmiast wyeliminować. Kajdanki, które były umieszczone Zdaniem przedstawicieli Mechanizmu, organizowanie miejsca do rekreacji przy- 1 So w szufladzie biurka znajdującego się w dyżurce, dostrzegł także wizytujący pod- wodzącego skojarzenie z zakładem karnym, stanowi nadmierną restrykcję. Z po- SI = czas oglądu placówki. . dobnym rozwiązaniem pracownicy KMP spotkali się jeszcze w jednej placówce”, :4 s jednakże - jak wskazali nieletni - nie było ono wykorzystywane (ortówiony wyżej : sl: s 3B.4.8. Prawo do praktyk religijnych : problem braku wyjść na świeże powietrze). s x Prawo do praktyk religijnych jest w placówkach respektowane. Nieletni : SAMNEA | przebywający w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich mają moż- : 3B.4.7. Opieka medyczna I: liwość uczestniczenia w nabożeństwach i spotkaniach z kapłanem rzymskokato- Ś Nieletni przebywający w zakładach poprawczych i schroniskach dla nielet- 3 © lickim. Ponadto jeden zakład?*ć nawiązał współpracę ze Świadkami Jehowy i pa- | nich objęci są podstawową i specjalistyczną opieką zdrowotną. W jednej z płacó- 4 © |. torem Wolnych Chrześcijan. W pozostałych placówkach nie zgłaszano potrzeby i wek, wychowankowie podnosiłi długi czas oczekiwania na specjalistę”*!, w innej: 4 o kontaktu z przedstawicielami innych wyznań. Pracownicy Mechanizmu spotkali natomiast wskazywali na brak badań profilaktycznych***. Przedstawiciele KMP 3 A się jednak z naruszeniem prawa do wolności wyznania poprzez nałożenie na wy- |: przypominają, że zgodnie z Regułą 62.5 Zaleceń CM/Rec(2008)11 jak najszybciej 4 [p chowanki schroniska obowiązku udziału w mszach””, uznawanie mszy jako od- | po przyjęciu do płacówki młodociany ma zostać poddany badaniom lekarskim, zało- 3 | działywań wychowawczych”, traktowanie oświadczenia o uczęszczaniu na lekcje | żony ma zostać rejestr medyczny oraz należy rozpacząć leczenie wszelkich chorób czy'są A religii jako zobowiązania się do uczestnictwa w mszach?*” oraz wystawianie ocen b , Ę > 2? [CPT/Inf (99) 12]. s | u ZP w 'Urzemesznie. z! 27 ZP w Trzemesznie. Ć EL "ZP w Kcyni. 27 ZP w Kcyni. l. s *** ZP w Kcyni. i * MOAS w Koszalinie, a EL). '* MOAS Koszalin. |: 280 ZPiSdN w Świdnicy: s: | '" ZPIŚdN w Koronowie. , e 2% ZP w Kcyni. na [1 *" ZPiŚdN w Raciborzu. 1 2 MOAS w Szubinie. | x ZP w Kcyni. : : s 3 EO s --- STRONA 66 --- 45 1 JE Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 4 s O Placówki dla nieletnich MN z nieobowiązkowych spotkań z księdzem”. W związku z tym, przypomnienia wy- 1. osobowych”. Konieczne jest zatem informowanie nieletnich w warunkach za- maga art. 53 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym nikt | 1 pewniających poufność. nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach 4 | Nieletni mają dostęp do adresów instytucji stojących na straży praw czło- religijnych. Ponadto zgodnie z Regułami 87.1-3 Zaleceń CM/Rec(2008)11 wolność SME" wieka (m.in. Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka). Jedynie myśli, sumienia i wyznania młodocianych powinna być w respektowana (...) Mło- SME ©. w trzech” placówkach przedstawiciele KMP spotkali się z ich brakiem, lub wy- dociani nie mogą być zmuszani do praktykowania religii, wyznania, uczestnictwa (ME wieszone informacje zawierały błędne dane*". Oprócz konieczności ich uzupeł- w nabożeństwach religijnych lub spotkaniach, udziału w praktykach religijnych lub MER: nienia, wizytujący zwracali także uwagę na rozpowszechnienie wśród wychowan- akceptowania wizyt przedstawicieli którejkolwiek religii lub wyznania. t |||. ków wiedzy o numerze bezpłatnej infolinii RPO: 0 800 676 676. 3B.4.9. Prawo do informacji Et 3B.4.10. Warunki bytowe W większości wizytowanych placówek nieletni byli zapoznawani z regulami- : JĄ Przedstawiciele KMP zwrócili uwagę na fakt, iż w placówkach nie jest respek- nem pobytu w zakładzie poprawczym czy schronisku dla nieletnich oraz mieli”; | A lowany $ 105* rozporządzenia w sprawie ZP/SdN zgodnie z którym cyfrowy zapis 5 możliwość przeczytania jego treści w wolnych od pośpiechu warunkach. Jedynie: (© x monitoringu izb mieszkalnych, przejściowych, izolacyjnych i izb chorych jest ar- : wjednej placówce”! wychowankowie nie byli informowani o postanowieniach re- a (| chiwizowany do czasu opuszczenia przez nieletnich w nich przebywających zakładu z gulaminu, co potwierdził brak podpisów świadczących o zapoznaniu się z nim; A U lub schroniska. w innej? natomiast wychowankom nie udostępniono kopii regulaminu w izbie: c Stan techniczny budynków wizytowanych placówek był zadowalający. Jedy- | przejściowej. Zgodnie z zaleceniami międzynarodowymi młodociani mają być + | hie w dwóch'* zakładach przedstawiciele KMP zalecili remont pomieszczeń, któ- | informowani, w sposób dla nich zrozumiały i zrozumiałym językiem, o sposobie 3 a re noszą ślady zniszczenia. | wykonywania sankcji lub środków jakie na nich nałożono oraz o ich prawach i obo--4 sa Zastrzeżeń pracowników Mechanizmu nie wzbudził także stan mebli w więk- : wiązkach związanych z wykonywaniem sankcji lub środków” natomiast w chwili | szości wizytowanych placówek. Wyjątek stanowiły dwie placówki”, w których | przyjęcia, regulamin instytucji oraz prawa i obowiązki młodocianego powinny zo- 4 HL. sprzęty wymagały naprawy lub wymiany. W jednej placówce”* nie było szafek | stać objaśnione w języku zrozumiałym dla niego oraz w zrozumiały sposób”. SE w sypialniach dla nieletnich, w których mogliby przechowywać rzeczy osobiste, | Największe zastrzeżenie przedstawicieli KMP wzbudził sposób informo- | winnym zakładzie” brakowało drabinek oraz zabezpieczeń górnego poziomu łó- FE wania wychowanków o sprawach osobistych, który narusza prawo do prywat- | żek, co niesie ryzyko upadków i może spowodować ewentualne uszkodzenia ciała. a ności. Na forum zawiadamiano bowiem nieletnich o terminach spraw prowa: +4 Ge. W związku z tym, przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji zalecili wy- s. dzonych z ich udziałem”, odpowiedzi na prośby wychowanków czytane były: * Nie s posażenie łóżek piętrowych w drabinki irzabezpieczenia lub dokonanie wymiany na apelu” lub wywieszane na ogólnodostępnych tablicach*”. Zgodnie ze sta- 3 A ha takie, których konstrukcja zapewnia bezpieczeństwo nieletnich. W dziewiątym | nowiskiem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych?* powyższej Ś x sprawozdaniu ogólnym CPT zwrócił uwagę na to, że dobrze zaprojektowany ośro- działanie narusza przepisy ustawy z dnia29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych; + 3 dek detencyjny dla nieletnich powinien zapewniać pozytywne i spersonalizowane I | Br warunki detencji młodych osób pozbawionych wolności. Miejsca, w których młode | — : | osoby śpią i prowadzą aktywność życiową powinny być - oprócz odpowiedniej wiel- A 290 ZP w Barczewie. IE: s . X 2. ZPiSdN w Świdnicy. Ś BE-— ___— | s? ZD. Barczewie 3 [> Dz. U. z 2002 r. Nr LOI, poz. 926, z późn. zm. s 25 Reguła 33.1 [CM/Rec(2008)11]. | EYE: *" ZP w Barczewie, MOAS w Koszalinie, ZPiSdN w Świdnicy. 2% Reguła 62.3 [CM/Rec(2008)11]. s Ez" ZP wKcyni. : 2% ZP. w Gdańsku. 3 ZP w Kcyni, MOAS w Koszalinie. | 29 ZPiŚdN w Koronowie. a |" ZP w Kcyni, ZPiSdN w Świdnicy. : 27 ZP w Kcyni, ŹP w Trzemesznie. = GOV ZPiŚdN w Świdnicy. ” z: 2 Pismo z dnia 15 maja 2012 r, Nr DOLiS-035-131/12/AFS. 3 | ** MOAS w Koszalinie. 100 I 101 --- STRONA 67 --- CIĘ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 1 sa i Placówki dla nieletnich "MORD" kości, oświetlenia i wentylacji - właściwie umeblowane, dobrze urządzone i dostar- I ty, dopuszczając możliwość instalowania kamer w każdym miejscu - nawet prze- czać odpowiednich wrażeń wzrokowych. Młodym ludziom powinno się pozwolić na % | znaczonym do wykonywania czynności fizjologicznych. przechowywanie rozsądnej ilości rzeczy osobistych, jeśli przeciwko temu nie przema- : a Podkreślenia wymaga jednak fakt, że związane ze stosowaniem wideonadzoru wiają przeważające względy bezpieczeństwa”. 388 ograniczenie prawa do ochrony prywatności”! realizowane jest jedynie w oparciu 'W części placówek nie została zapewniona intymność w sanitariatach. | 3x o przepisy aktu prawnego o charakterze wykonawczym. Żaden z przepisów u.p.n. W związku z powyższym przedstawiciele KMP zalecili zamontowanie brakują- 4 [nie przewiduje bowiem stosowania w zakładach poprawczych i schroniskach dla cych zasłonek pod'prysznicami””, wydzielenie stanowisk prysznicowych w łaź- : s ©. nieletnich monitoringu. Tym samym naruszony zostaje, wyrażony w art. 31 ust. 3 ni ogólnej***, zamontowanie drzwiczek w toalecie jednej z grup zakładowych” MME Konstytucji RP wymóg zachowania ustawowej formy ograniczeń z zakresie korzy- oraz zmianę wysokości umieszczenia drzwi w kabinie ustępowej””, aby kąpiący : a stania z konstytucyjnych wolności i praw. się i załatwiający potrzeby fizjologiczne nieletni nie byli narażeni na „oglądanie” 4 Ę W jednym zakładzie wizytujący dostrzegli również brak odpowiedniej sali przez osoby trzecie. Zgodnie z Regułą 65.2 Zaleceń CM/Rec(2008)11 młodociani 3 | gimnastycznej, w której mogłyby się odbywać zajęcia sportowe, także o charak- mają mieć dostęp do pomieszczeń sanitarnych, które są higieniczne i respektują pry- MBR" lerze gier zespołowych. Przedstawiciele KMP podkreślają, że aktywność fizyczna wainość. Największym, stwierdzonym naruszeniem w zakresie braku intymności s I Jest niezwykle ważna z punktu widzenia rozwoju motorycznego młodzieży, rozła- w pomieszczeniach sanitarnych był brak zasłony oraz bezpośrednie skierowanie *$ [© dowywania napięć wewnętrznych oraz stanowi płaszczyznę do budowania więzi . na stanowisko prysznicowe kamery*"!, co skutkowało tym, że niełetni zmuszeni są za społecznych i postępowania zgodnie z zasadą fair play. Na potrzebę wyodrębnienia f byli kąpać się w bieliźnie. Z umieszczaniem kamer telewizji przemysłowej w po- $ | sali gimnastycznej wskazuje również $ 15 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie | mieszczeniach sanitarnych zetknięto się jeszcze w dwóch płacówkach**. Jak wska- s ZP/SdN. Jak wskazuje Reguła 32 Rezolucji Nr 45/113 rozplanowanie zakładu dla ś zuje Reguła 34 Rezolucji Nr 45/113 sanitariaty powinny mieć właściwy standard są ©. nieletnich oraz warunki fizyczne i wyposażenie powinny odpowiadać resocjalizacyj- | : i być tak umieszczone, aby każdy nieletni mógł z nich korzystać stosownie do swoich 3 | nym zadaniom postępowania stacjonarnego, uwzględniającym potrzebę zachowa- z potrzeb, w odosobnieniu, w czystości i w przyzwoity sposób. W opinii przedstawi- 5 s nia przez nieletniego prywatności, dostarczenia mu bodźców do działania, możliwo- Ę cieli Mechanizmu instalacja kamer w miejscach przeznaczonych do kąpieli i za- 3 | ści współdziałania z rówieśnikami i uczestniczenia w grach sportowych, ćwiczeniach | łatwiania potrzeb fizjologicznych stanowi bardzo głęboką ingerencję w prawo do są | gimnastycznych izajęciach rozrywkowo-wypoczynkowych. W tym miejscu zwróce- E prywatności i intymności wychowanków. s s! nia uwagi wymaga, iż dostęp do zaplecza sportowego nic powinien być uzależnio- E Szeroki zakres stosowania monitoringu w zakładach poprawczych i schroni- s (5; ny od oceny zachowania. W jednym z zakładów”** natomiast, wizytujący spotkali skach. dla nieletnich możliwy jest na podstawie rozporządzenia w sprawie ZP/ | ET. się z zasadą, iż prawo do korzystania z siłowni przysługuje tylko wychowankom Ę SdN. Zgodnie z brzmieniem $105% monitoringiem są (ust. 1) lub mogą być (ust. FP | z wysokimi ocenami z zachowania. Jak wskazują zalecenie międzynarodowe (...) * 2) objęte wszystkie pomieszczenia, w których stale lub czasowo przebywają nielet-.' E. personel powinien zadbać, aby każdy nieletni mógł uczestniczyć w zorganizowanych | ni. Należy przyjąć, iż pojęcie pomieszczeń, w których stałe lub czasowo przebywa- '; zał zajęciach wychowania fizycznego (...PPP. | ją nieletni jest na tyle pojemne, że może odnosić się do wszystkich pomieszczeń, 3 s z których korzystają nieletni przebywający w zakładzie poprawczym. W związku' 00 3B.4.11, Personel | z powyższym ustanowiony w rozporządzeniu katalog miejsc ma charakter otwar- :: s 'W trakcie wizytacji przedstawiciele KMP zwracają uwagę na odpowiednie : + x przygotowanie personelu do pracy z nieleLnimi. We wszystkich placówkach, pra- Ę. 306 $ 291 30 |CPTYInf (99) 12]. | s cownicy legitymowali się odpowiednim wykształceniem oraz podnosili kwa- e 3” ZP w Gdańsku, MOAS$ w Koszalinie, ZPiSdN w Raciborzu. o liikację w różnego rodzaju szkoleniach. Reprezentanci Mechanizmu zalecali E 30% ZPiSAN w Raciborzu. s 1 poszerzenie oferty o szkolenia z zakresu ochrony praw dziecka w prawie między- E: 309 ZPiSdN w Koronowie. Ę e ———— E 30 ZP w Gdańsku. | Br" ArL. 47 Konstytucji RP. ,. s 3! ZP w Gdańsku. GM: MOAS w Kosalinie. : * ZP w Trzemesznie, MOAS w Koszalinie. 3 3 "A Reguła 47 Rezolucji Nr 45/113. | 5 | 102 3 4 103 --- STRONA 68 --- poz 3 8 pm MANNA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ s A , Placówki dla nieletnich Mn pO narodowym i krajowym”**, a także o dodatkowe szkolenia ze stosowania środków |. s było oczekiwanie na miejsce 'w schroniskach dla nieletnich, po wydaniu przez przymusu bezpośredniego””, udzielanie pierwszej pomocy przedmedycznej”! 4 | sędziego postanowienia o umieszczeniu w tego typu placówce. Taki stan rzeczy oraz radzenie sobie ze stresem”. s = E wynikał przede wszystkim z braku przepisu określającego czas pobytu nieletnie- W trzech” wizytowanych placówkach przedstawiciele KMP powzięli infor- +$ [po w izbie po ogłoszeniu przez sąd postanowienia o umieszczeniu nieletniego macje'o tym, iż psychologom nie zapewnia się superwizji. W związku z tym, że jest; i (© w schronisku dla nieletnich. Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji ona ważna nie tylko z perspektywy zapewnienia wysokiej jakości pracy terapeu: '$ EB ' muważyli, iż często spotykaną praktyką było wydawanie przez sądy postanowie- tycznej, ale służby także poznaniu trudności wynikających z kontaktu z nieletnim, $ e nia o pozostaniu nieletniego w policyjnej izbie dziecka do czasu przetransporto- pokonaniu własnych ograniczeń oraz poradzeniu sobie z obciążeniem związanymi i$ [wania do orzeczonej placówki. Zwykle trwało to kilka dni. Rzecznik Praw Obywa- : z udzielaniem pomocy psychologicznej, pracownicy Mechanizmu zalecali zor- 1 | telskich wielokrotnie wskazywała na ten problem w wystąpieniach generalnych”? : ganizowanie superwizji dla specjalistów pracujących w zakładach poprawczych 3 oraz w opublikowanym w 2012 r. Raporcie z wizytacji w policyjnych izbach dziecka : i schroniskach dla nieletnich. 9 1: przeprowadzonych przez Krajowy Mechanizm Prewencji”. Wychodząc naprzeciw : " I a , ealeceniom formułowanym przez Rzecznika Praw Obywatelskich w dnia 30 sierpnia : s , x | 2013 r. uchwalona została ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach |: 3C. Policyjne izby dziecka SU © nidletnich oraz niektórych innych ustaw”. Pośród licznych zmian w przedmioto- * 3 LC. wym akcie prawnym wprowadzono art. 32g $ 8, który stanowi, że nieletni w razie 1! 3C.1.Wprowadzenie s | : agłoszenia mu postanowienia o umieszczeniu w schronisku dla nieletnich lub tym- EL: 4 „czasowym umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, rodzinie za- E: W 2013 roku pracownicy Zespołu Krajowy Mechanizm Prewencji przepro- E sępczej zawodowej albo w zakładzie leczniczym, może przebywać w policyjnej izbie | wadzili wizytacje w 4 pólicyjnych izbach dziecka”, 3 x dziecka przez czas niezbędny do przekazania go do właściwej rodziny zastępczej za- o SB | wodowej lub do właściwego zakładu leczniczego, ośrodka lub schroniska, nie dłużej o 3C.2. Problemy systemowe ) M | jednak niż przez dalszych 5 dni. SS W żadnej z wizytowanych placówek wizytujący nie stwierdzili przypadków = Zostały przedstawione w punkcie 3 dotyczącym konieczności przygotowania '$ || niewłaściwego traktowania. Jednakże w jednej z izb przedstawiciele KMP na | O nowej ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. ń | podstawie rozmów indywidualnych z nieletnimi ustalili, że personel. placówki a x : wymierzał wychowankom kary w postaci ćwiczeń fizycznych (np. „pompki” 1 3C.3. Obszary wymagające poprawy a FE. lub „brzuszki”) za przewinienia takie jak przeklinanie i niewłaściwe zwracanie | X || siędo pracowników. Do wizytujących dotarły również sygnały od podopiecznych E: 3C.3.1. Traktowanie | [dotyczące stosowania odpowiedzialności zbiorowej”. Tymczasem $ 12 Regulami- |. W jednej z wiżytowanych policyjnych izb dziecka wizytujący ustalili, że 20 % s nu PID wskazuje, że w izbie jako środki oddziaływania wychowawczego stosuje |. zatrzymanych nieletnich przebywało w niej powyżej 72 godzin (od 5 do 23 dni)*?.:; DD. się jedynie ustną pochwałę lub upomnienie. W ocenie wizytujących stosowanie k 'W każdym z tych przypadków przyczyną przedłużających się pobytów nieletnich: x Innych środków dyscyplinarnych i wychowawczych jest zatem w świetle prawa | %6 Zw. Trzemesznie, Kcyni, Barczewie, Gdańsku, MOAS w: Kosalinie, Szubinie, ZPiSdN w: Świdź | | niedopuszczalne. LL , I | | nicy, Raciborzu. 4 x Ponadto w placówce tej nieletni byli poddawani kontroli osobistej po przyję- E: 3% ZP w: Kcyni, Gdańsku, MOAS w: Koszalinie, Szubinie, ZPiŚdN w: Raciborzu, Koronowie. sa ©. ciu do placówki oraz każdorazowo po opuszczeniu i powrocie do pokoju miesz- | 318 ZP w: Kcyni, Gdańsku, MOAS w Szubinie, ZPiSdN w: Raciborzu, Koronowie. | | — A: 3 ZP w Kcyni. 8 BG RPO-672816-VII-720.8.1/11/J). | 3% ZP w Gdańsku, ZPi$dN w: Raciborzu, Koronowie. E: x " Biuletyn RPO. Źródła 2012, Nr 6. ke; U PID w: Będzinie, Białymstoku, Krakowie, Koszalinie (zamkniety). H- e * Dz. U. poz. 1165. 7 | 322 PID w Krakowie, k [PID w Krakowie. : 104 ś I 105 --- STRONA 69 --- kalnego. 'Taka praktyka powoduje, że nieletni nawet, gdy opuszczał swój pokój $ i otrzymywać pełną odzież, włącznie z bielizną. Ponadto obuwie i bielizna powinny : w celu uczestniczenia w spacerze lub zajęciach na świetlicy, również każdorazowo $ £. stanowić podstawowy ubiór wszystkich nieletnich, nawet jeśli przebywają tylko jest poddawany kontroli osobistej. Kontrola taka przeprowadzana była zatem co- . s w sypialniach. Swoje zastrzeżenia wizytujący sformułowali także w odniesieniu do dziennie lub kilka razy dziennie. Kontrole te polegały na rozebraniu się do naga 4 EL: obowiązku korzystania przez nieletnich w porze dziennej z piżamy”. * i przykucnięciu. Odbywały się one w pomieszczeniu depozytowym lub w łazien- 4 | ce - miejscach zapewniających intymuość. Przeprowadzane były przez osobę tej ssa 3C.3.2. Prawo do opieki medycznej o , samej płci co osoba kontrolowana. 3 | Poza wskazanym wyżej problemem systemowym, podczas wizytacji w jednej Przepisy regulujące funkcjonowanie policyjnych izb dziecka wskazują, że nie-' + : | z. izb pracownicy Mechanizmu stwierdzili, że nie zawsze na zaświadczeniu lekar- letni podlega szczegółowemu sprawdzeniu w celu odebrania rzeczy po przyjęciu 5 [| skim odnotowywana była godzina przeprowadzonego badania. Sposób prowadze- do izby ($ 4 pkt 2 Regulaminu PID). W ocenie pracowników KMB, procedura '3 £' nia dokumentacji zależy od lekarza prowadzącego badania, należy zauważyć jed- przyjęta w wizytowanej placówce, polegająca na przeprowadzaniu tak szczegóło- E nak, że dysponentami dokumentacji medycznej osób zatrzymanych są funkcjona- wej kontroli osobistej kiłka razy dziennie, godzi w ochronę fizycznej i psychicznej | [- rlusze Policji. Przedstawiciełe KMP każdorazowo formułują zalecenie dotyczące integralności człowieka oraz poszanowanie dla jego życia prywatnego. Wszelkie 3 | zwracania uwagi na prawidłowość uzupełniania dokumentacji przez osoby udzie- : środki bezpieczeństwa (w tym przypadku rozbieranie się), wkraczające tak dalece | x lujące świadczeń medycznych — odnotowanie daty, godziny przeprowadzonego x w wolność i prywatność człowieka, powinny być ograniczone do koniecznego mi- | s badania, dokładny opis stanu osoby przebywającej w Izbie. Dzięki takiemu roz | nimum i wyjątkowych sytuacji. Przedstawiciele KMP zalecili zatem, aby kontrola | | wiązaniu, w przypadku wystąpienia zdarzenia nadzwyczajnego, możliwe będzie ! osobista nieletnich przebywających już w Izbie odbywała.się tylko w uzasadnio- | a „szczegółowe określenie czasu przeprowadzenia badania, jego wyników co także nych przypadkach wynikających z konieczności zachowania bezpieczeństwa. 3 a może zabezpieczyć funkcjonariuszy pełniących służbę w PID przed ewentualną | Kolejnym zagadnieniem wymagającym zmiany w jednej z izb było odbierś- - 1 odpowiedzialnością. | nie ubrań prywatnych wszystkim nieletnim. Otrzymywali oni w zamian zastępczą | Ę. : | odzież, bieliznę i obuwie. Do pokoju mieszkalnego mogli wejść tylko w bieliźnie. s | 3C.3.3. Prawo do informacji o przysługujących prawach - E Klapki zostawione były na korytarzu””. W ocenie KMP taka praktyka jest zbyt 3 * Zgodnie z $ 40 ust. 2 rozporządzenia MSW z dnia 4 czerwca 201.2 r. kopię 1e- e daleko idąca, Zgodnie z $ 7 pkt I Regulaminu PID, na czas pobytu w izbie nielet- a A gulaminu pobytu w Izbie oraz wykaz instytucji stojących na straży praw nieletnich | ni otrzymuje nieodpłatnie odzież, bieliznę i obuwie, odpowiednie do pory dnia ;; ! : umieszcza się w sypialni dla nieletnich, świetlicy, pokoju izolacyjnym i izolatce : i roku, o ile własna odzież nieletniego nie nadaje się do użytku lub jeśli jej uży- | sanitarnej, w sposób uniemożliwiający ich zniszczenie lub dokonanie przy ich po- ad wanie jest niedopuszczalne ze względów higienicznych. Decyzję w tym zakresie i 1 mocy zamachu na zdrowie człowieka. W jednej z wizytowanych placówek obo- l podejmuje kierownik izby łub wyznaczona przez niego osoba. Tymczasem w wi- A U. wiązek ten nie był zachowany, gdyż wspomniane informacje nie były umieszczone s zytowanej placówce nie było możliwości pozostania we własnej odzieży, koniccż= . w sypialniach nieletnich”. W związku z powyższym, przedstawiciele KMP zale- Ć nością było bowiem oddawanie prywatnej odzieży do depozytu. W innej placówce o s eili uzupełnienie wyposażenia pokoi zgodnie z wyżej wymienionym przepisem. | nieletni ubrany był w porze dziennej w piżamę”?*.W kolejnej przedstawiciele KMP '$ s | pozyskali informacje, że jedna z nieletnich dziewcząt przebywająca w sypialni nie:$ o 3C.3.4. Kontakt ze światem zewnętrznym 3 posiadała bielizny”. Otrzymała tylko podkoszulkę i spodenki. Wspominała, żę a są Zagadnienić kontaktu nieletnich przebywających w PID zostało wskazane |: z tego powodu krępujący był dla niej udział w zajęciach świetlicowych, w którym a 5 '. wcześniej jako wymagające uregulowania w u.p.n. Trzeba dodatkowo wskazać, s uczestniczyli również chłopcy lub męski personel Izby. Przedstawiciele KMP uwa- 5 iż zgodnie z art. 40 $ 4 u.p.n. Policja powinna niezwłocznie zawiadomić rodzi- | : żają, że na czas uczestniczenia w zajęciach grupowych wychowankowie powinni ców lub opiekunów nieletniego o zatrzymaniu. Przedstawiciele KMP, analizując | % PID w Krakowie. 5 : . 3 3% PID w Białymstoku. 44 sa * PID w Białymstoku. 3 * PID w Krakowie. s Eo PID w Będzinie. | 106 PO 107 --- STRONA 70 --- por z 3 p pzy w ZANE | Pap zecznka Paw Opela z drłdlności w Posce Kjonego echanznuPrwenjwnku2018_ MME Piedwkidaieenieh „ME łosowo wybrane protokoły zatrzymania zauważyli, że średni czas od momentu 4 o również koperty, znaczka i papieru, aby napisać list. Zdaniem wizytujących unie- zatrzymania nieletniego do powiadomienia rodziców wynosił 3-5 godzin***. Zda- SM | możliwienie kontaktu nieletniej z rodziną/opiekunem lub zaniechanie obowiązku niem wizytujących, obowiązek wynikający z powyższego przepisu powinien być Ę Sa wynikającego z ari. 40 $ 4 u.p.n. jest niedopuszczalne, Przedstawiciele KMP za- realizowany od samego początku zatrzymania, dłatego też wątpliwości wzbudza : : lecili zatem realizowanie ww. obowiązku od samego początku zatrzymania aż do nadmiernie nieuzasadniony czas powiadamiania. Przedstawiciele KMP uważają, | o skutku, zaś wszelkie opóźnienia i trudności powinny zostać pisemnie odnotowane że „niezwłoczna” realizacja może podlegać pewnym wyjątkom, jednakże powinny s s w dokumentacji podopiecznego. Obecnie oczekujemy na pisemne wyjaśnienie tej być one jasno określone i ścisłe ograniczone w czasie, a korzystanie z nich powin- 4 sprawy przez organ nadzorujący jednostkę. no znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentacji (np. pisemne odnotowywanie ' s > wszelkich opóźnień w powiadomieniu z podaniem powodów). | a 3C.3.5. Personel Biorąc pod uwagę, że pobyt w Izbie może stanowić dla nieletniego trudne 4" We wszystkich wizytowanych placówkach część personelu stanowiły kobiety. doświadczenie, to świadomość posiadania bliskich i utrzymywania z nimi kon- | Dzięki czemu w przypadku umieszczenia w Izbie nieletniej, czynności związane taktu jest niezwykle potrzebna i może wpłynąć korzystnie na jego dalsze funkcjo- 54 0% jej osadzeniem wykonywały funkcjonariuszki. : nowanie. W związku z tym przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji są s Funkcjonariusze Policji pełniący służbę w wizytowanych placówkach szko- zdania, iż należy dążyć, aby kontakt ten odbywał się w warunkach zapewniających SU leni byli przede wszystkim z zakresu metod i form wykonywania zadań w poli- prywatność oraz swobodną wymianę zdań, oraz możliwy był również w formie E. s tyjnej izbie dziecka**. W opinii przedstawicieli KMP należałoby poszerzyć po- * telefonicznej. Podczas wizytacji, przedstawiciele KMP rozmawiali z nieletnim; 4 |. wyższą ofertę szkoleniową. Zgodnie bowiem z zaleceniami CPT cały personel, | który przebywał w Izbie przez 12 dni i oczekiwał na umieszczenie w młodzieżo- 1% s X łącznie z osobami wykonującymi wyłącznie obowiązki w zakresie dozoru, powi- 4 wym ośrodku wychowawczym. W trakcie pobytu jego matka kontaktowała się 3 E nien przechodzić profesjonalne szkolenie, zarówno w czasie przyjęcia do pracy, jaki © z nim telefonicznie oraz odwiedziła go. W przypadku jednak, gdy jego sytuacja | EO Iwjcj trakcie, a także otrzymywać odpowiednie wsparcie z zewnątrz oraz nadzór : uległa zmianie (sąd zadecydował o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wy- :; s w wykonywaniu ich obowiązków. Ponadto zarządzanie takimi ośrodkami powinno IE: chowawczym), nieletni nie miał możliwości samodzielnego powiadomienia mat- | + być powierzone osobom z zaawansowanymi umiejętnościami przywódczymi, które | ki. Na prośbę przedstawicieli KMP kierownik. Izby zadzwonił i powiadomił matkę L. a mają zdolność skutecznego reagowania na złożone i rywalizujące ze sobą potrzeby, o. o prośbie nieletniego dotyczącej skontaktowania się z nim**. EO A zarówno ze strony osób nieletnich, jak i personelu ($ 33 Dziewiątego Sprawozda- U Że szczególnie niepokojącą sytuacją pracownicy KMP spotkali się w jednej A | nia Ogólnego [CPT/Inf (99) 12)). Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie także | z izb. Nieletnia w PID przebywała od 14 dni**, Przez ten czas nie miała kontaktu 4 a w regułach międzynarodowych, zgodnie z którymi personelowi pracującemu z nie- o ze swoją rodziną, nie wiedziała, czy jej mama została poinformowana o jej miej- sa letnimi pozbawionymi wolności, umożliwia się systematyczne szkolenia z zakresu k scu pobytu oraz dalszych decyzjach sądu związanych z przewiezieniem do innej 3 | wiedzy i umiejętności zawodowych, w szczególności z psychologii dziecka, pracy so- k. placówki. Z protokołu zatrzymania wynikało, że funkcjonariusze dokonujący za: s s cjalnej i wychowawczej z dzieckiem, a także międzynarodowych standardów i norm Ć trzymania nie powiadomili rodziców o zatrzymaniu (adnotacja: „brak kontaktu, a a dotyczących praw człowieka i praw dziecka (Reguła 85 Rezolucji 45/113). W związ- Ę zostanie powiadomiony w terminie późniejszym”). Z pozostałej dokumentacji 1] 1 ku z powyższym przedstawiciele KMP zalecali zorganizowanie dla personelu PID | wynikało, że nie dokonano dalszych prób skontaktowania się rodzicami nieletniej. : | systematycznych i interdyscyplinarnych szkoleń oraz kursów w zakresie pracy 1 Podczas rozmowy z przedstawicielką KMP nieletnia była w złym stanie psychicz- 53 + z nieletnimi, a także udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. e nym. Jak wskazywała, po pierwsze ze względu na to, że przebywała w warunkach | IE izolacji, po drugie, ponieważ w żaden sposób nie miała możliwości skontaktó- 3 | 3C.3.6. Oddziaływania kulturalno-oświatowe : wania się z rodziną. W placówce nie mogła wykonywać telefonów, nie posiadała % Ę: Wizytowane placówki posiadały świetlice wyposażone m.in. w telewizor, stół = prów Będzinie | s do ping-ponga, stół, ławy do siedzenia lub ławki i krzesła. W jednej Izbie była sala 3 PID w Krakowie. sz . © I *. PID w Krakowie. "zk EE: *PIDw: Będzinie, Białymstoku, Krakowie. r są sa | 108 109 --- STRONA 71 --- ZANE. ppc ow Opel zalało w Pos jw tri owerjwnlu218_ IN" Pectniidoniench „MME, do zajęć ruchowych”, jednakże wyłączona z użytku na czas remontu, natomiast | w jednej z tych placówek zastrzeżenia pracowników KMP wzbudziło przygnębia- w dwóch były biblioteki*”. s x Jące wrażenie pomieszczenia izolacyjnego*”. Jedynym oświetleniem w tym pokoju W Porządku Dnia wizytowanych izb przewidziane były zajęcia dydaktyczne, j | hyło oświetlenie sztuczne, ponieważ w izbie nie było dostępu do okna umożliwia- wychowawczo-opiekuńcze, kulturalno-oświatowe, rekreacyjno-sportowe, a także 3 | jącego dopływ świeżego powielrza oraz światła dziennego. Okno zasłonięte zosta- zajęcia indywidualne w sypialniach - czytanie prasy i książek. W dwóch placów- Lt | lo materiałem, którym okryte były również ściany. W ocenie przedstawicieli KMĘ kach opracowany był ramowy porządek dnia***. Jednakże analiza wpisów funkcjo- | O nieletniego nie można umieszczać w ciemnym pomieszczeniu, w którym nie ma nariuszy Policji w dokumentacji izb (dzienników wychowawczych** lub książki :: © dopływu światła dziennego i powietrza, nawet jeśli taki pobyt trwa kilka godzin. : przebiegu służby**), ujawniła wizytującym fakt, że w pierwszym przypadku oferta j$ A W związku z powyższym pracownicy KMP zalecili odsłonięcie lub umożliwienie zajęć była bardzo uboga, a w drugim, iż nieletni spędzają czas głównie na ogląda- MI" dostępu do okna w pomieszczeniu izolacyjnym. : niu telewizji, filmów na dvd oraz czytaniu prasy. s | Ponadto w jednej placówce pracownicy KMP stwierdzili potrzebę generalne- : 'W ocenie pracowników KMB, nieletni powinni mieć dostęp do zajęć o cha- '4 s go remontu łazienki, z uwagi na zniszczoną armaturę, ubytki w posadzce i ścia- | rakterze lekcyjnym, wyrównującym braki edukacyjne, jak również profilaktycz+ Ą [nach oraz ogólny stan znacznego wycksploatowania”. Ponadto kabina pryszni- Ę nych, czy rozwijających wszelkiego rodzaju umiejętności. Zdaniem przedstawicieli : o cowa nie zapewniała kąpieli w warunkach zapewniających intymność. Nie była U Mechanizmu niezwykle ważne jest, aby nieletni odpowiednią część dnia spędzali : 3 | bowiem wyposażona w drzwi lub zasłonę pozwalającą odgrodzić się od pozostałej | uczestnicząc w zajęciach o charakterze edukacyjnym i kulturalnym. Warto w tym: 4 A części pomieszczenia. o | Ś miejscu podkreślić także, że zgodnie z zaleceniami CPT, zawartymi w sprawozda: A Na terenie jednej” z Komend miejsce do rekreacji nieletnich ($ 38 ust. 1 pkt : niu dla polskiego rządu z wizyty w Polsce w 2004 r. [(CPT (2005)3] w policyjnych 3 [U 11 rozporządzenia MSW z dnia 4 czerwca 2012 r.) było wyłączone z użytkowania z izbach dziecka należy podejmować działania zmierzające do prowadzenia kon- s : | w związku z niedostosowaniem go do wymogów tego przepisu. W związku z po- | struktywnych zajęć dla żatrzymanych dzieci z naciskiem położonym na edukację [wyższym nieletni przebywający w PID nie uczestniczyli w zajęciach na świeżym ) (paragraf 44). a | powietrzu. W ocenie przedstawicieli KMP koniecznym jest dostosowanie placów- | Jedna z placówek nie dysponowała prasą dla nieletnich*", w związku z czym ';$ |. kido tego, aby nieletni przebywający w Izbie powyżej 24 godzin mieli możliwość r. nie realizowany był przepis Regulaminu PID mówiący o tym, że nieletniemu ':l spędzania przynajmniej 1 godziny dziennie na świeżym powietrzu. Podobne sta- L umieszczonermu w Izbie zapewnia się możliwość korzystania z prasy ($ 8 ust. 1 :$ s nowisko wyraził CPT załecając podjęcie wysiłków w celu zapewnienia codziennych b pkt 11). :. | ćwiczeń na powietrzu dla osób znajdujących się przez dłuższy czas w (ij. 24 godz. | SM i dłużej) w policyjnych celach [$ 36 CPT (2005)3]. A 3C.3.7. Warunki bytowe a e " | Wizytowane placówki posiadały podobny standard warunków bytowych: | + . : 'W dwóch placówkach wizytujący ocenili wystrój i wyposażenie sypialni nielet- 16 | nich jako surowy, spełniający minimalne wymagania”. Pokoi nie wyposażono na :$ i aa Ą przykład w szafki na rzeczy osobiste nieletnich, co jest wymogiem fakultatywnym Ę: * f określonym w $ 35 ust. 2 rozporządzenia MSW z dnia 4 czerwca 2012 r. Ponadto są | . % P[D w Białymstoku. 1 | s * PID w: Będzinie, Białymstoku. s 4 : m. 35 PID w: Krakowie, Będzinie. * |: 3 PID w Krakowie. A i k 0 PID w Białymstok. A e" PID w Krakowie. m : * PID w Krakowie. | i "PID w Będzinie. Ź * PID w: Krakowie, Będzinie. | Ć 35 PIJ) w Będzinie. | 110 | 1 111 są A Er --- STRONA 72 --- ada Ls dn AN art Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 NE" Pomieszczenia dla osób zatrzymanych (Pd07) i . . F U = a: A ń 4. Pomieszczenia dla osób zatrzymanych (Pd0Z) | 2.2 Badania medyczne osób zatrzymanych |. | Również sprawa badań medycznych osób umieszczonych w Izbach nie uległa F 388 w 2013 roku zmianie. Tylko w 4 z wizytowanych placówek badaniom w placów- 4.1. Wprowadzenie s: Y y! YCH p P : | kach służby zdrowia poddawane były wszystkie osoby pozbawione wolności*. s Y P y' y Y p W 2013 roku przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji przepro-. 4 a W pozostałych wizytowanych jednostkach świadczenia medyczne udzielane były wadzili wizytacje 31 pomieszczeń dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych "5; + osobom doprowadzonym do wytrzeźwienia, z widocznymi obrażeniami na ciele w celu wytrzeźwienia w jednostkach organizacyjnych Policji**s. 1 raztym, które żądają wykonania takich badań. $ o: Aktualnym pozostaje także problem różnego traktowania osadzonych w tym : 3 5 uspekcie w zależności od podstawy zatrzymania. Osoby które mają status zatrzy- x 4.2. Problemy systemowe | 1; Manego, a jednocześnie znajdują się w stanie nietrzeźwości nie muszą być obliga- ; " |: [b loryjnie badane. Oznacza to, że osoby znajdujące się w analogicznym położeniu | 4.2.1. Przerzucanie na Policję obowiązku opieki nad osobami nietrzeźwymi JD | (pierwsza musi wytrzeźwieć, by móc z nią prowadzić czynności procesowe, druga k r |. Inusi wytrzeźwieć, by móc być zwolniona) są w świetle prawa traktowane — co s Wciąż pozostaje aktualny wskazany w Raporcie z 2012 r. problem przerzu- '. x do obowiązku przeprowadzenia badań lekarskich — odmiennie, chociaż w obu U cania na Policję obowiązku i odpowiedzialności za opiekę nad osobami nietrzeź: _ MI | przypadkach to badanie winno służyć określeniu czy dana osoba może przebywać z. wymi. Brak obowiązku zatrudnienia personelu medycznego w PdOZ, powo- :$ |” P4OZ, a nie np. w szpitalu, gdzie będzie miałaby zapewnioną specjalistyczną | duje, że placówki te nie są odpowiednio przygotowane do opieki nad osobami '4 U opiekę. , h 4 ; | nietrzeźwymi. W związku z brakiem odpowiedniej reakcji na wnioski płynące. :. 3 . Pomimo zaleceń sformułowanych przez CPĘ który W Sp rawozdaniu dla pol- ż: zww. Raportu, Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpieniem z dnia 18 listopada ' $ skiego rządu z wizyty w Polsce w 2004 r. zalecił zapewnienie wszystkim nowoprzy- 3 2013 r. zwróciła się do Prezesa Rady Ministrów w sprawie potrzeby opracowa- '| | hyłym bezzwłoczne badanie medyczne i regularne wizyty lekarskie lub pielęgniar- s nia kompleksowego systemu opieki nad osobami nietrzeźwymi”. Stanowisko 3 skie”, Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 43/173 z dnia 9 grudnia 1988 r., | Rzecznika w tej mierze w pełni poparł Minister Spraw Wewnętrznych, z kolei 1 Lt wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich oraz treści Raportów przedstawicieli Ę przeciwny temu pomysłowi jest Minister Zdrowia”, Analiza wskazanych odpo- A | Krajowego Mechanizmu Prewencji obowiązujące regulacje pozostały bez zmian. 6 wiedzi wymaga od Rzecznika dalszych działań w niniejszej sprawie. : | Za niepokojącą można uznać odpowiedź na Raport z 2012 r. Podsekretarza Sta- V E | nu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych z dnia 29 sierpnia 2013 r., w której | | p; stwierdził, że fakt niewystąpienia dotychczas przypadków zagrożenia zdrowia | s | lub życia zatrzymanych, będących w stanie upojenia alkoholowego, może sta- E sk |. nowić wystarczające uzasadnienie przyjętego rozwiązania”, Przedstawicie- : s || le Mechanizmu nie zgadzają się z prezentowanym stanowiskiem, w związku — 3 | czym sprawa badań medycznych zatrzymanych lub doprowadzonych do wy- A ** PdOZ w: Nowej Soli, Biłgoraju, Chełmnie, Golubiu Dobrzyniu, Kolbuszowej, Kościanie, Krap- s ść: tirzeźwienia w PAÓZ wciąż pozostaje w kręgu zainteresowania Rzecznika Praw € kowicach, Lublińcu, Makowie Mazowieckim, Morągu, Pile, Rykach, Wałczu, Ząbkowicach Śląskich, z bywa : 7 i ce : Słupsku, Lidzbarku Warmińskim, Polanicy Zdroju, Węgorzewie, Obornikach Śląskich (POZ za- 3) || Obywatelskich. Ą mknięty), Pucku, Mielcu (PdOZ w remoncie), Dębicy, Strzelinie, Sieradzu, Miastku, Bytowie, Biało- k s ? gardzie, Gryfinie, Łobzie, Białej Podlaskiej, Wołominie, Garwolinie. |. ; SE OODNNNNNNNNE ! 3" RPO-738421-VII-720.7/13/MMa | ©. '" PdOZ w: Kolbuszowej, Lublińcu, Pucku, Wałczu. E *8 Por. odpowiedzi z dnia 4 grudnia 2013 r. i 3] stycznia 2014 r. g "944 CPT (20053. = : "ttp://www.rpo.gov.pl/pl/content/wyst%C4%85picnie do-prezesa-rady-ministr%C:3%B3w-w- 48 |] http://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Odpowied7%20MSW%20z%20dnia%2029%20sicrp- E sprawie-izb-wytrze%wC5%BAwie%C5%84 Ź s. nia%202013%20r.pdf s Ę 6 E 12 1 Hs --- STRONA 73 --- poz | ś s p MMA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 ja s s Pomieszczenia dla osób zatrzymanych (Pd0Z) Mana , Pomimo zaznaczenia w Raporcie z 2012 r., potrzeby uregułowania kwestii ba:': (ie | ciążenia funkcjonariuszy Policji poprzez ograniczenie zadań związanych ze służbą dań lekarskich jako głęboko ingerującej w prywatność jednostki w akcie prawnym:j [.- w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwie- rangi ustawowej”, odpowiednie przepisy nie zostały uchwalone w roku 2013. 4 EL: nia jako środka przeciwdziałającego wypaleniu zawodowemu, Ś BY. e: ź 4.2.3. Brak należytej obsady w Pd0Z l - : sł t:. 4.3. Dobre praktyki j 'W dalszym ciągu bez zmian pozostały regulacje $ 2 ust. 2 zarządzenia nr 130,58 | i: z R B H p ; : BE o Ć Komendanta Głównego Policji z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie metod i form > Podobnie jak w roku 2012 tak i 2013 jako dobrą praktykę zaobserwowaną * wykonywania zadań w pomieszczeniu dla osób zatrzymany ch lub dop rowadzonych 4 HP w niektórych PdOŻ przez wizytujących należy wskazać poddawanie badaniom 1 w [ek yrzezwieria > który stanowi, że kierowni jednostki EA służbę: [> medycznym wszystkich zatrzymanych, bez względu na podstawę pozbawienia R wt Sposób, aby W pomieszczeniu pen" Ją co najmniej Jeden poscjani. R. [© wolności. Jest to tym istotniejsze, że tak jak wskazano na początku tego rozdziału : Ustalenia zespołów wizytacyjnych potwierdziły także w roku 2013, że ma miej:;% ni sn H H | 355 : eu "| : a a z za E. obowiązujące przepisy nie nakładają takiego obowiązku”. ź sce pełnienie służby w PdOZ przez jednego policjanta, który jednocześnie będącł z + zastępcą dyżurnego komendy musi wykonywać niektóre obowiązki przez niego złe: E: e cone. Jeden funkcjonariusz Policji pełniący służbę w pomieszczeniu nie jest w stanie „A B E Jed Jonartusz Focji pełniący SUŻ5Ę W anieJ Tc RE: 4.4. Obszary wymagające poprawy k: skutecznie zapewnić bezpieczeństwa i kontroli w Izbie. Z uwagi na ciążące na nim:3) za k obowiązki służbowe takie jak jęcie zatrzymane ro, nie będzie mógł fizycznie EL . 1 Wz sł ! przyj s s gł ZYCZE A IE. 4.4.1. Legalność zatrzymania ©: realizować uprawnień zatrzymanego lub doprowadzonego w celu wytrzeźwienia: s a Oczywiście zwiększenie obsady etatowej izb nie będzie stanowiło pełnej gwarancji'4 o - " o wyeliminowania zdarzeń nadzwyczajnych, ale będzie stanowiło prawidłowe zabez:'% E Jednym z najistotniejszych zagadnień badanych przez pracowników Krajo- s: pieczenie aby do tych zdarzeń nie dochodziło. Istoine jest także zmniejszenie ob+3 | wego Mechanizmu Prewencji jest legalność zatrzymania. Pozbawienie wolności = (P. Jako jedno z najistotniejszych przejawów władzy Państwa może opierać się tylko a 5: W odpowiedzi z dnia 14 stycznia 2013 r. Podsekretarz Stanu MSW wskazał natomiast, że proś 4 1: ha obowiązujących przepisach. W celu ustalenia czy działania mieszczą się w ra- s wadzone są prace nad projektem założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy o Policji, w. któż e | mach prawa analizowana jest dokumentacja związana z pozbawieniem wolności, : rym propozycja. RPO przeniesienia części przepisów do ustawy została uwzględniona. Dotyczy to | np. protokoły zatrzymania, nakazy przyjęcia/zwolnienia, książki przebiegu służby. p. — według udzielonej odpowiedzi — tych regulacji, które ingerują w prywatność osoby poddawańej R Analiza tych materiałó kazał hybień. W jednej z Izb* tylko do ni : badaniu lekarskiemn. | http://www.rpó.gov.pl/sites/default/files/odp.%:20MSW%20z 9% 20dnia% 20 e ty eriałów wykazała szereg uchybień. W jednej z Izb” tylko do nie- Y. 14.01.2014%20z.pdź sez | których protokołów dołączone były kserokopie wniosku prokuratora adresowane- | ** Dz, U. KGP z 2012 r. poz. 42. s ||. go do sądu o zastosowanie tego środka zapobiegawczego. Wizytujący stwierdzili s) 354 W korespondencji prowadzonej w 2013 r. w tej sprawie Podsckretarz Stanu MSW zwrócił uwagę | | © także przypadki kiedy w dokumentacji zatrzymanego brakowało: wpisu o powia- je: że podjęcie próby wzmocnienia etatowego policjantów pełniących służbę w PAOZ skutkować będzie 2 domieniu prokuratora (zat ; akazem di dzeni kaz s E koniecznością skierowania do tego rodzaju służby policjantów bezpośrednio realizujących zadania : Ee P. : ora (zał Trzymanie z na kążem oprowadzenia), na cazu przyjęcia K. związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i porządku publicznego, a więc najprawdopodabniej polis IE do PdOZ, a także następujące uchybienia: dane zatrzymanego wpisano jedynie | cjantów służby patrolowej, obchodowej lub ruchu drogowego, Konsekwencją takiego działania możąjł a w nakazie zwolnienia, a nie zatrzymania, w książce ewidencji brakowało daty i go- Ć: być spadek poczucia bezpieczeństwa obywateli poprzez odczuwalne zmniejszenie liczby patroli poli ©. dziny zwolnienia osób zatrzymanych w określonym dniu”. W innych placówkach BL cyjnych (odp. z dnia 29 sierpnia 2013 r.). Z tą argumentacją nic zgodził się Z-ca RPO, który w piśmie E stwierdzono z kolei: brak nak kazania i Inieni , 38 brak e: z dnia 27 listopada 2013 r. wskazał, że dobro jakim jest zagwarantowanie bezpieczeństwa osobónią s 1: brak nakazu przekazania 1 zwolnienia zatrzymanego”, br: s pozbawionym wolności przebywającym w policyjnej izbie zatrzymań jesl równie ważne co zapewniesją E AE nie bezpieczeństwa publicznego. W odpowiedzi z dnia 14 stycznia 2013 r. Podsekretarz Stanu MSW$ Z == i”. podniósł, że zastępca dyżurnego w trakcie pełnienia służby w PAOZ, nie może w tym samym czdsięg |." PdOZ w: Kolbuszowej, Lublińcu, Pucku, Wałczu. a wykonywać innych zadań zleconych przez dyżurnego jednostki i przypisanych służbie pełnionej. iii | *" POZ w Nowej Soli. R: stanowisku kierowania. Korespondencja w tej sprawie, zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/rapóri$ 5: V PdOZ w Chełmnie. 7 a rpo-z-dzia%C5%82alno%C5%9Rci-w-polsce-kmp-w-roku-2012-0 | Ę: " PdOZ w: Golubiu Dobrzyniu, Kościanie. A | z x 114 o x 115 sa sa e: 8 e o --- STRONA 74 --- lm s. po NANA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | | s Pomieszczenia dla osób zatrzymanych (PADZ) rak s RA U.—qNEEEEEEEEUUUUEEEE godziny na nakazie przyjęcia osoby zatrzymanej””. Pomimo tych braków ustale- H | kę”. Przedstawiciele KMP stoją na stanowisku, że nie ma podstawy prawnej, która nie czasu pobytu osób pozbawionych wolności było możliwe na podstawie innych : 48 uprawniałaby do odbierania pościeli osobie umieszczonej w Izbie ze względu na jej dokumentów wytworzonych w Izbie, jednakże przedstawiciele KMP w każdym | | niesubordynację i głośne zachowywanie się. To, czy zatrzymany skorzysta z pościeli z przytoczonych przykładów zalecali rzetelne prowadzenie dokumentacji związa- | stanowi jego osobistą decyzję. Jednocześnie należy wskazać, że nie można odbierać nej z pobytem zatrzymanych lub doprowadzonych w Izbie Do: | «sobie umieszczonej w PAOZ należnego mu prawa bez wyraźnej podstawy prawnej. Ę a W zakresie kontroli osobistych wizytujący w dalszym ciągu spotykają się 4.4.2. Traktowanie | E ! praktyką przeprowadzania tej czynności w warunkach nie gwarantujących in- Ś s :' tymności i poszanowania godności kontrołowanych. Stwierdzone naruszenia pra- W zdecydowanej większości wizytowanych jednostek Policji osadzeni nie * | wa do intymności i prywatności zatrzymanych wynikało z faktu przeprowadzania zgłaszali zastrzeżeń co do traktowania przez funkcjonariuszy Policji pełniących SBB: kontroli osobistej w monitorowanym pomieszczeniu”, a nawet monitorowanym służbę w PdOZ. SME korytarzu”. Pracownicy Mechanizmu zaznaczali, że realizacja kontroli osobistej Jednakże w jednej z placówek”*” analiza monitoringu ujawniła, iż osoba do- '$ JE w takich warunkach może stanowić przejaw poniżającego traktowania i jako taki prowadzona do Izby w celu wytrzeźwienia została umieszczona w pokoju prze- s j: nie może mieć miejsca. znaczonym dła osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia. 4 s bez odzieży wierzchniej oraz obuwia, ubrana jedynie w bieliznę. Wpis w „książ- SMB. 4.4.3. Personel ce przebiegu służby” miał następującą treść: „odebrano zatrzymanemu ubranie 4 s z uwagi na jego zachowanie, z powodu stanu upojenia alkoholowego osikał sobie 4 1 Niemalże we wszystkich wizytowanych placówkach Policji szkolenia perso- : ubranie”, co sugeruje, że fakt oddania moczu przez osadzonego w Izbie stanowić JB" s pelu ograniczały się do zagadnień dotyczących zakresu metod i form wykonywa- : może podstawę do jego rozebrania i umieszczenia bez okrycia wierzchniego w po- | nia zadań w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu | mieszczeniach Izby. Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji przypo- ':$ sA wytrzeźwienia. Z uwagi na fakt, iż praca [unkcjonariuszy Policji pełniących dyżur | mnieli, że nie ma podstaw prawnych do tego, aby rozbierać osoby umieszczane 4 1 w PdOZ wymaga od nich nie tylko wiedzy merytorycznej, ale także wysokiego | w PdOZ. Możliwe jest jedynie odebranie osadzonemu odzieży, bielizny, obuwia a |. poziomu kompetencji interpersonalnych, nie ulega wątpliwości, że pogłębianie | i wydanie nieodpłatnie ubioru zastępczego, stosownie do $ 9 ust. 2 regulaminu; 4 | wiedzy w obszarze metod i form pełnienia służby w pomieszczeniach jest niewy- : dalej regulamin PdOZ*', Ponadto należy zauważyć, że praktyka stwierdzona |. : |: starczające. Zgodnie bowiem z rekomendacją zawartą w $ 60 Drugiego Raportu z : w wizytowanej placówce godzi w naturalne poczucie wstydu oraz narusza god- :4 8 Generalnego CPT [CPT/Inf (92)3]: „(...) zdolność do komunikacji interpersonalnej : ność człowieka, szczególnie w sytuacji, gdy pomieszczenia Izby są całodobowo SE powinna stanowić najważniejszy czynnik w procesie rekrutacji personelu służb egze- Ę monitorowane. W tej sytuacji, zatrzymanemu należało wydać odzież zastępczą. . MR". kwujących przestrzeganie prawa oraz podczas szkolenia powinien zostać położony | Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji zanegowali także opisaną 5 | | znaczny nacisk na rozwijanie umiejętności komunikacji interpersonalnej opartych : w książce przebiegu służby i zarejestrowaną na nagraniu praktykę odbierania po-- RR" na szacunku dła godności ludzkiej. Posiadanie takich umiejętności często umożli- : ścieli osobie osadzonej w PAOZ. Uzasadnienie wpisane w książce przebiegu służ: BE" wia funkcjonariuszowi policji lub służb więziennych rozładowanie sytuacji, które | by miało następującą treść: „odebrano zatrzymanemu pościel, gdyż uderzał o drzwi, 4 |: -. w przeciwnym wypadku mogłyby stać się przyczynkiem do wybuchu przemocy, zaś E krzyczał (...)". Należy wskazać, że zgodnie z treścią $ 9 ust. 6 regulaminu PAOZ BBE" bardziej ogólnie prowadzi do obniżenia napięcia oraz podniesienia jakości życia | „podczas ciszy nocnej, a także gdy jest to uzasadnione w innej porze dnia, osobie za- BL" , policji oraz zakładach więziennictwa, co przynosi korzyść wszystkim osobom za- | trzymanej udostępnia się do indywidualnego użytkowania materac, podgłówek, koc | | sa interesowanym”. CPT kładzie szczególny nacisk na konieczność rozwijania umie- : (w porze jesienno-zimowej dwa koce) oraz pościel - dwa prześcieradła i powłocz-! * | jętności w zakresie komunikacji interpersonalnej. | *» paOZ w Węgorzewie. > | ** PdOZ w Lidzbarku Warmińskim. |. 1 2 PAOZ w: Białogardzie, Biłgoraju. 7 36t Załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 4 czerwca 2012 r. Ę. Th. ** PdOZ w Chełmnie. k 3 Ha | 116 * u Ę. s. --- STRONA 75 --- | M | Report Rzecznika Paw Obywlelskich z działaności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji» raku 2013. x Pomieszczenia dla osób alrzymanych (PuO7) „MMI , W ocenie KMP ofertę szkoleniową należy poszerzyć o dodatkowe zagadnie: | s Hluwie dokumentacji medycznej. W związku z tym, tak istotne jest prawidłowe nia tak, aby personel Izby wiedział jak pracować z trudnymi osobami bez wyś'$ | rzetelne jej wypełnianie. Pomimo tego, że sposób prowadzenia dokumentacji za- : rządzania im krzywdy, jak udzielać pierwszej pomocy osobom w różnym stanie; U loży od lekarza prowadzącego badania, należy zauważyć, iż dysponentami doku- fizycznym czy psychiczny, jak radzić sobie ze stresem i agresją etc. E: U ientacji medycznej osób zatrzymanych są funkcjonariusze Policji. Wobec powyż- ź " E E'irego Mechanizm formułuje zalecenie dotyczące zwracania uwagi na prawidło- 4.4.4. Prawo do opieki medycznej 1 E: wość uzupełniania dokumentacji przez osoby udziełające świadczeń medycznych r: s [ udnotowanie daty, godziny przeprowadzonego badania, dokładny opis stanu : Poza sprawą badań medycznych, przytoczoną w części dotyczącej problemów/j E osoby przebywającej w Izbie. Dzięki takierau rozwiązaniu, w przypadku wystąpie- systemowych, obszarem, który w dalszym ciągu wymaga poprawy jest doku: | 1: nla zdarzeń nadzwyczajnych jest to często jedyny dokument, który wskazuje po- | mentowanie świadczeń zdrowotnych udzielanych zatrzymanym i doprowa:%$ | wzynione ustalenia i zdiagnozowany stan pacjenta. 'Takie informacje są też istotne E dzonym w celu wytrzeźwienia. Bardzo częstymi błędami były": brak w zaświad<ią | +. punktu widzenia odpowiedzialności określonych osób. Ę czeniu lekarskim godziny i daty badania oraz pieczątki podmiotu świadczącego : : W dalszym ciągu problemem napotykanym w niektórych wizytowanych pla- x usługi medyczne, podpisu lekarza, nie w każdym zaznaczony był punkt o brakuj g eówkach jest udział funkcjonariusza Policji podczas udzielanych zatrzymanym ś przeciwwskazań do umieszczenia w Izbie. Podobne braki wizytujący stwierdzali + club doprowadzonym w celu wytrzeźwienia świadczeń medycznych”. Za każdym | : w książkach wizyt lekarskich. W jednej z wizytowanych placówek w przypadkii;, s +wzem pracownicy KMP zalecają ograniczenie obecności funkcjonariusza Policji RE odmowy uzupełnienia książki wizyt lekarskich przez osobę udzielająca świadcze:$ |: (wyłącznie tej samej płci co osoba zatrzymana) w trakcie udzielania świadczeń Ęć nia medycznego funkcjonariusze dokonywali w niej wpisu informującego o takim $ | "medycznych osobie zatrzymanej do sytuacji, w których zachodzi uzasadniona IL fakcie oraz wskazaniem jego przyczyn. Wizytacja jednej z placówek** ujawni-4 Er obawa o bezpieczeństwo personelu medycznego lub ze względu na miejsce udzie- | ła szczególnie niepokojący przypadek pobytu w Izbie osoby, co do której lekarz E lania świadczeń zachodzi, uzasadniona brakiem odpowiednich zabezpieczeń s stwierdził wystąpienie medycznych przeciwskazań do pobytu w pomieszczeniach. ją £: lechnicznych, obawa ucieczki osoby zatrzymanej. W innym wypadku dochodzi a 'W zaświadczeniu lekarskim, wydanym w dniu zatrzymania, stwierdzono, że4 |-alo naruszenia prawa do intymności i poszanowania godności zatrzymanych oraz a wymaga on konsultacji psychiatrycznej i bez niej nie może przebywać w PdOZ;Ą| |. prawa do tajemnicy medycznej”, a Tymczasem w książce wizyt lekarskich brak było adnotacji o wizycie psychiatry. są | Z. protokołu zatrzymania wynikało, że do zatrzymania doszło w dniu 17 styczniał| o 4.4.5. Prawo do informacji l 2013 r. o godz. 10.10, a do zwolnienia z Izby — dopiero w dniu 18 stycznia 2013 4 w I o godz. 16.50. Można więc wysnuć wniosek, że zatrzymany przebywał w Izbie pos| 1 Przepis $ 16 ust. 2 rozporządzenia MSW z dnia 4 czerwca 2012 r. stanowi I nad dobę w sytuacji, gdy łekarz jednoznacznie stwierdził istnienie przeciwskażańćj a 0 umieszczeniu kopii regulaminu pobytu osób w pomieszczeniach dla osób za- E do umieszczenia do w Izbie. KMP zalecił bezwzględne wyjaśnienie okoliczności! trzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia oraz wykazu instytucji | tej sprawy”. s : ia atojących na straży praw człowieka w pokoju dla osób zatrzymanych lub dopro- U Należy podkreślić, że dokonanie oceny czy osobom pozbawionym wolności | wadzonych w celu wytrzeźwienia, w sposób uniemożliwiający ich zniszczenie lub E zapewniono odpowiednią opiekę medyczną możliwe jest w dużej mierze na podsił © ilokonanie przyich pomocy zamachu na zdrowie człowieka. Pomimo jednoznacz- : *% PAOZ w: Białej Podlaskiej, Biłgoraju, Chełmnie, Golubiu Dobrzyniu, Kolbuszowej, Krapkowicach + nego b rzmienia przywołan s) regulacji w niektórych wz ytowanych placówkach ko Łobzie, Morągu, Pile, Rykach, Sieradzu, Strzelinie, Ząbkowicach Śląskich, Słupsku, Lidzbarku War | obowiązek z niej wypływający nie był realizowany”. W innych zamieszczone tek- R mińskim, Węgorzewie. sa x BE %5 PdOZ w Pile. HL ; ZEE zoo | ż 366 PĄOZ w Strzelinie. |: E-: * POZ w: Nowej Soli, Kolbuszowej, Łobzie, Strzelinie, Polanicy Zdroju, Węgorzewie. e 36% Z ustaleń dokonanych po wizytacji wynika, że osadzony miał wykonaną konsultację psychiatryczei x ! Por. pkt 2.4.2 niniejszego Raportu, gdzie odwołano się do wyroku TK 7 dnia 26 Jutego 2014 r. | ną i mógł być osadzony w PdOZ. Zwrócono jednak uwagę, iż dokumentacja w niniejszej sprawie nig$ s (sygn. akt K 22/10). U była prowadzona prawidłowo, skoro w dniu wizytacji nie można było potwierdzić tej informacji. 5% EL" POZ. w: Nowej $oli, Białej Podlaskiej, Biłgoraju, Pucku, Rykach. A s b sa 118 | 5 119 --- STRONA 76 --- „NA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 ! ! © Pomieszczenia dla osób zatrzymanych (Pd0Ż) „gam | SB | sty były uszkodzone”, niepełne”? lub nieaktualne”. W kilku jednostkach probile- 4 U. - 4.4.6, Warunki bytowe mem był także sposób zabezpieczenia tekstu Regulaminu PdOZ przed dostępem :$ | o W zdecydowanej większości wizytowanych placówek Policji pracownicy Kra- | osób osadzonych w pomieszczeniu. Wizytujący zwrócili uwagę, że poprzez wy- '$ s jowego Mechanizmu Prewencji nie mieli zastrzeżeń do warunków bytowych. | wieszenie regulaminu na oknach pokoi bardzo utrudnione było jego odczytanie 4 : |: Jednakże w 3 przypadkach stan pomieszczeń spotkał się z krytyką przedsta- | ze względu na odległość, kraty oraz małą czcionkę”. | A wicieli Mechanizmu. Stan w jednym z pokoi dla zatrzymanych, w ocenie pracow- | " Podczas wizytacji jednostek Policji pracownicy KMP weryfikują czy placów- | I: ników KMP, urągał ludzkiej godności — ściana i podłoga zabrudzona była eks- | wyposażona jest w tłumaczenia regulaminów najęzyki obce. 'W kilku przypad- pa krementami i krwią, niedopałki i puste pudełka po papierosach znajdowały się pach zy nie posiadały takich iokumentów lub były one nieaktualne. Dostęp BR" w rogu pokoju, a w powietrzu unosił się fetor uniemożliwiający swobodne oddy- o regulamin j: j j ż - SW i i i i ój ia i j i i o reg ÓW W zrozu miałym dla czytającego tekst języku jest warunkiem ko- iR" chanie. W innych pomieszczeniach (pokój do podgrzewania i porcjowania posił- niecznym do zapewnienia zatrzymanym lub doprowadzonym w celu wytrzeźwie- $IEG" ków, sanitariat) kosze na śmieci były wypełnione po brzegi. Ze względu na skan- nia niewładającym polskim. językiem dostępu do informacji na temat ich praw 1888) daliczny brak utrzymania pomieszczeń w należytej czystości, niewytłumaczalny i obowiązków w sposób dla nich zrozumiały, 38 — faktem oczekiwania na zasiedlenie nowego budynku, przedstawiciele Mechani- " Zagadnieniem weryfikowanym podczas wizytacji jednostek Policji jest rów- 1 s zmu zwrócili się z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli sanitarnej do właściwe- nież dostęp zatrzymanych do listy adwokatów. Dostęp do takiej listy należy trak- s go miejscowo Państwowego Inspektora Sanitarnego MSW”. W drugim przypad- tować jako jedną z gwarancji przeciwko złemu traktowaniu. Ponadto przepis BE: | ku w dniu wizytacji na ścianach jednego z pomieszczeń były liczne zabrudzenia z : . 2 |: o sz * s: B z. a art. 245 $ i kpk. przyznaje zatrzymanemu prawo niczwłocznego nawiązania Ą R (krwi lub fekaliów)”*, Z informacji przekazanych przez funkcjonariuszy Policji w dostępnej formie kontaktu z adwokatem, a także bezpośrednią z nim roz- BE" pełniących podczas wizytacji służbę w PdOZ, w pokoju tym umieszczane były mowę. W przypadku kiedy zatrzymany nie posiada informacji niezbędnych JĘĘ:: osoby doprowadzone w celu wytrzeźwienia. W opinii pracowników KMP takie Ę : si Z: U k P | , " P pes do nawiązaniu kontaktu z adwokatem realizacja tego uprawnienia nie będzie JB; — wytłumaczenie jest całkowicie niezrozumiałe i może sugerować przyjęcie w Tzbie , możliwa”, 4 p dwóch różnych standardów traktowania, w zależności od podstawy zatrzymania. SBE | W kolejnym z pokoi dla zatrzymanych unosił się zapach uryny, a na jednej ze ścian s widniały zacieki świadczące o wielokrotnym oddawaniu na nią moczu przez oso- SE — nm EC JE tam osadzone”?. Warunki w stwierdzonych prz: ch opróc: istych 3! PdOZ w Golubiu Dobrzyniu. a |. by 9 - w. , erdzo A : P ypadka h p. cz oczywistyć 1% PIOZ w Lidzbarku Warmińskim. s negatywnych wrażeń estetycznych, mogły też stanowić zagrożenie zdrowotne. "3 PAOZ w Polanicy Zdroju ME. W dalszym ciągu problemem napotykanym przez pracowników Mechani- * PAOZ w: Kościanie, Morągu. SU zmujest niedostosowani ó icji sób ni ch 4 PdOZ w: Nowe! Soli Ba Fodlaskicj, Kolbus Makowie Mazowieckim, M o zmu jest niedostosowanie placówek Policji do potrzeb osób niepełnosprawnych : Ę j Soli, Białej Podlaskiej, szowej, Makowie Mazowieckim, Węgorzewie, Morą- „BR: W opinii pracowników KMP konieczne jest odpowiednie dostosowanie przynaj- gu (brak), Rykach (brak), Lidzbarku Warmińskim (brak), Polanicy Zdroju (brak). |: SA iej iedne: koju dk zeb osób iepelr ścią i osób st; ch 6 Do tego zalecenia KMP uwagi zgłosił Podsekretarz Stanu w MSW wpiśmie zdnia 29 sierpnia2013. SB "- TAniej jednego pokoju do potrzes os6 Z niepemosprawnością * 05079 BATSZYCH wskazując, że obowiązujące regulacje nie obligują do tego Policji. Nadto, wskazał On, iż udostępnia- „48 s tak aby były w stanie samodzielnie się poruszać po Tzbie i korzystać z urządzeń nie takich list może narazić policjantów na zarzut bezstronności i sugerowania wyboru adwokatów a 3 o sanitarnych. znajdujących się na liście. z tą argumentacją nie zgodził się Z-ca RPO, który w piśmie z dnia 27 8 | Innym obszarem wymagającym poprawy w przypadku większości wizyto- listopada 2013 r. wskazał, że podniesione wątpliwości nie powinny stanowić przeszkody w wyposa- "SRRU" h Izb było” ienie int ści osobom korzystaj sanitariató żeniu wizytowanych jednostek Policji w przedmiotowy wykaz szczególnie, że korzystanie z niego jest > MMC" wanych Izb było zapewnienie intymności osobom korzystającym Z sanitariatów. dobrowolne. Dodatkowo, jak pokazuje praktyka Ę: s =" niektórych placówek, opracowanie wykazu adwokatów świadczących pomoc prawną może/po- 4 A 7 PAQZ w Nowej Soli. winna nastąpić we współpracy z właściwymi miejscowo okręgowym radami adwokackimi. W od- NE" "* PAOZ w Białogardzie. powiedzi z dnia 14 stycznia 2014 r. Podsekretarz Stanu MSW wskazał, iż podtrzymuje swojej sta- 4 |: 7 PdOZ w Makowie Mazowieckim. nowisko w sprawie, ponownie przywołując brak takiego obowiązku w przepisach powszechnie - s 5 39% PGOZ w: Nowej Soli, Biłgoraju, Chełmnie, Golubiu Dobrzyniu, Kolbuszowej, Kościanie, Krap- obowiązujących. Korespondencja w tej sprawie, zob. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rpo-z- SM s kowicach, Lublińcu, Makowie Mazowieckim, Morągu, Pile, Rykach, Wałczu, Ząbkowicach Śląskich, dzia% C5%82alno%C5%9Bci-w-polsce-kmp-w-roku-2012-0 + Słupsku, Lidzbarku Warmińskim, Polanicy Zdroju, Węgorzewie. 4 120 ME 121 p: SBE --- STRONA 77 --- JA LB pom = 3 „Z. ReportRoecznika Praw Obywalelskch z dolałanośc w Polsoe Krajowego Mechanizmu Prewencji wraku 2013_ "| lby Wytrzeźwień „NIN 'W niektórych jednostkach brakowało bowiem osłon w miejscach przeznaczonych E: | 5 Izb W trzeźwień do kąpieli lub załatwiania potrzeb fizjologicznych'*! lub osłony takie były zamon-' 4 ' y Wy towane na nieodpowiedniej wysokości”, =. | w kilku przypadkach pracownicy Mechanizmu formutowali zalecenia doty- Ę © 5.1. Wprowadzenie : czące uzupełnienia wyposażenia Izby o ręczniki materiałowe, mydła lub środków : 4 17b higienicznych dla kobiet***. W jednym. dk i na li in 7 - przypadku z uwagi na liczne płamy (m.in. :0 = R. , Ą s | krwi) konieczna była wymiana poduszek***. 4 1 : dei W 2015 roku przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji przeprowa- | Podczas wizytacji Izb w rozmowach z zatrzymanymi pracownicy. KMP czę- . |: z Pota dkra ic RZECZNE P Obywatelskich już od dłuż bjęł : sto spotykali się ze skargami na stosowanie oświetlenia o takim samym natęże- MIE" swoim Am z ntercsowaniem s osób zatym a. O nietre I: | niu przez całą dobę. Utrudniało to skorzystanie z odpoczynku w porze nocnej: | O ze” ym e ali symu a gs ada Y ki. Pods cy) E W związku z obowiązkiem funkcjonariuszy Policji pełniących służbę w PdOZ :: A: nie w stanie nietrzeźwości i realizowania nad nimi prawidłowej opieki. Podsumowa- | sprawdzania s 5 ieszc, K . , , ZSME: niem podejmowanych inicjatyw było wydanie w lipcu 2013 r, Raportu Rzecznika Praw | p: , staw stanu osób umieszczonych " pokoj ach także CV porze nocnej, W opl- Be Obywatelskich z wizytacji w izbach wytrzeźwień przeprowadzonych przez Krajowy Me- : I e stawicieli Mechanizmu potrzebne jest montowanie oświetlenia nocnego, ji chanizm Prewencji oraz zorganizowanie w dniu 3 października 2013 r. konferencji : służbowych e zatymamym odpo Policji wypełnienie zadań | pod tytułem Izby wytrzeźwień — prawo a praktyka, kierunki zmian, której przedmio- : Z uwagi na obowiązujący zatrzymanych i doprowadzonych w celu wytrzeź: : s tem była kwestia przekształcania izb wytrzeźwień u wyspocja czone placówki no- A wienia zakaz palenia**", przedstawiciele KMP w 3 wizytowanych jednostkach Poli- 4 1 ze te . e cze atawicie amy yz u. a a z proki, 5 cji zalecili wyodrębnienie miejsc, w których osoby pozbawione wolności mogłyby -:$ | p" wa di a po Eb prze a e! , TR a e 201 ą 'P s korzystać z wyrobów tytoniowych. W ocenie pracowników KMP fakt zatrzymania 50" mami dotyczącymi izb wytrzebwień opisanymi w Naporiez | jest na tyle stresującym doświadczeniem, że zwiększanie napięcia z tego wynikają 8" b 3 cego poprzez wprowadzenie zakazu palenia stanowi nadmierną i nieuzasadnioną - 50 . | dolegliwość. % ą s: 5.2. Problemy systemowe 5 -—W przypadku kilku placówek z uwagi na braki w wyposażeniu”** i LO 8 ' i: pracownicy, R". B P F. F manii wiań | KMP zalecili wyposażyć pokoje zatrzymanych w taborety i ławy. EE. 5.2.1. Deficyt w zakresie regulacji dotyczącej organizacji izb wytrzeźwień | s E : a Podobnie jak został to przedstawione w Raporcie z 2012 r. nadal w ocenie przedsta- L x | wicieli KMB, fakultatywny charakter przepisu art, 39 ust. I ustawy z dnia 26 październi- E. A | ka 1982r. o wychowaniu w trzeźwości przeciwdziałaniu alkoholizmowi” (dalej: usta- | | | 8 AA r. 37 Wizytacjami objęte zostały następujące placówki: Miejska Izba Wytrzeźwień w Legnicy, Ośrodek są | | "Terapii Opieki nad Nietrzeżwymi w Koszalinie, Izba Wytrzeźwień w Bytomiu, Centrum Redukcji A: Szkód i Wczesnej Interwencji Terapeutycznej dla Osób Uzależnionych od Alkoholu i Używających B OMA: Alkoholu w Sposób'Szkodliwy przy Wielkopolskim Centrum Pomocy Bliźniemu MONAR-MAR- Bec EZ i KOT w Roźnowicach z siedzibą w Poznaniu (obecnie: Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych przy Wielko- | 38 PAC e Ą " , a. COME: polskim Centrum Pomocy Bliźniemu MONAR-MARKOT w Rożnowicach z siedzibą w Poznaniu). s sz poz x remi Lublińcu, Sieradzu, Polanicy Zdroju. 1 L W dalszej części raportu, zbiorczo posłużono się terminem fzba Wytrzeźwień (bądź IW lub Izba), EE 3 PAOZ w. N ws x om J Podlaskiej _ I HS chociaż niektóre placówki mają inne rozbudowane nazwy. 165 PAOZ, W Mako 9 Ma Tae ck skiej, Golubiu Dobrzyniu, Morągu, Rykach. 5 I ** patrze hUp://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rzecznik-praw-obywatelskich-z-wizytacji-w-izbach- Ik: 385 PdOZ w: Suze I P. e za - | BE: wytrze% O5%BAwie%C5%84-przeprowadzonych-przez-0. Ex 366 Ry z MN LO anicy Zdroju, Lublińcu. k . 59 Patrz: http://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/raport_kmp_2012.pdf K olbuszowa, Sieradz, Wałcz. NE: 3% Dz, U. z 2012 r., poz. L356, z późn. zm. 1 s 3% + 122 s 123 --- STRONA 78 --- p j. s p EE HE LL =" wa o wychowaniu w trzeźwości) sprawia, że niewiele jednostek samorządowych 4 | Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia””* podtrzymał uprzednio wyrażone decyduje o tworzeniu tego typu placówek. W konsekwencji sprawowanie opieki R" stanowisko w sprawie obowiązku tworzenia izb wytrzeźwień. Jak zostało wska- nad osobami pozostającymi w stanie nietrzeźwości stało się obowiązkiem Po- | 1 zane w piśmie, zgodnie z przepisem art. 40 ustawy o wychowaniu w trzeźwości licji lub szpitali. Takie rozwiązanie budzi liczne zastrzeżenia. Jednostki orga- | podstawą do podjęcia działań wobec osób nietrzeźwych jest dawanie przez nie nizacyjne Policji nie są przygotowane do tego, aby udzielać pomocy medycznej | | powodu do zgorszenia w miejscu publicznym lub w zakładzie pracy, znajdowanie osobom w stanie nietrzeźwości. Natomiast pobyt osób w takim stanie w szpi- 4 GS się przez nie w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagraża- talu zakłóca porządek i normalne funkcjonowanie tej instytucji, co często staje -*| | nie przez nie życiu lub zdrowiu innych osób. W zasadniczej większości wypadków : się uciążliwe dla pozostałych pacjentów szpitala. Zdaniem RPO wyżej wskaza- | s podejmowanie wobec ww. osób interwencji związane jest z naruszaniem przez nie h ne argumenty przemawiają za tym, aby przepis art. 39 ust. 1 ustawy o wycho- » a porządku i spokoju publicznego. Zatem - zdaniem Podsekretarza Stanu - należy : waniu w trzeźwości obligował gminę lub powiat do prowadzenia izb wytrzeż- SKIE: uznać, iż działania podejmowane wobec tych osób należy także do zakresu usta- i wień. Warto w tym miejscu nadmienić, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa- . IB: wowych zadań Policji. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia wskazał, że : Zdrowia wyrażonym w piśmie z dnia'30 września 2013 r.* propozycja zaprezen- Ę: | każda przyjmowana do PdOZ osoba doprowadzana w celu wytrzeźwienia podda- ; towana w Raporcie z 2012 r. budzi wątpliwości. Podsekretarz Stanu w Minister- 8 | wana zostaje niezwłocznie badaniu lekarskiemu, w wyniku którego lekarz stwier- Ik stwie Zdrowia stwierdził, że nałożenie na wszystkie organy samorządu terytorial- s 3 dza brak przeciwwskazań medycznych do przebywania tej osoby w pomieszczeniu I nego w miastach liczących powyżej 50 tysięcy mieszkańców obowiązku tworzenia 4500". albo wystąpienie przeciwwskazań medycznych do przebywania tej osoby w po- : izb wytrzeźwień lub innych placówek sprawujących opiekę nad osobami w stanie 4 x mieszczeniu oraz konieczność skierowania jej do podmiotu leczniczego. Ponadto ś nietrzeźwości oznaczałoby, że na terenie kraju musiałoby funkcjonować 91 izb MIE; - osobie umieszczonej w PAOZ zapewnia się m.in. możliwość korzystania z opieki | wytrzeźwień, co wydaje się być nieracjonalne ze względu na rzeczywiste potrzeby A | lekarskiej. Zdaniem Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia obecnie obo- | oraz wydatki środków publicznych. Ponadto Podsekretarz Stanu w Ministerstwie : IE wiązujące uregulowania stwarzają należyte ramy dla bezpieczeństwa zdrowot- Zdrowia wskazał, że takie rozwiązanie wydaje się sprzeczne z konstytucyjną zasadą IL. I nego osób doprowadzonych w celu wytrzeźwienia. Ponadto Podsekretarz Stanu samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. W odpowiedzi RPO z dnia '$ U w Ministerstwie Zdrowia wskazał, iż nawet narzucenie samorządom obowiązku : 27 listopada 2013 r. na wskazane pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie | s | tworzenia izb wytrzeźwień i zagęszczenie sieci istniejących placówek nie zapewni 5: Zdrowia wskazała, że jej idea polega na tym, żeby wprowadzić obligatoryjność 3 | możliwości przebywania w nich wszystkim osobom w stanie nietrzeźwości, a tym , tworzenia izb wytrzeźwień, nie zaś wskazanie jak gęsta ma być ich sieć. Ponadto 3 a samym część osób w stanie nietrzeźwości w dalszym ciągu będzie kierowana do Ć według RPO wprowadzenie takiego obowiązku w żaden sposób nie narusza za- | | policyjnych izb zatrzymań. Wskazana kwestia w dalszej mierze pozostaje w zain- E sady samodzielności jednostek samorządu terytoriałnego, gdyż ma ona charakter IE" teresowaniu RPO. o, , , | | względy, a ustawodawca w ramach wykorzystywania swoich uprawnień, wyzna- :$ 4 Jednocześnie w opinii RPO należy dążyć do zmodernizowania - również : cza zakres tej samodzielności”. W kolejnym piśmie z dnia 30 grudnia 2013 r. A poprzez wprowadzenie zmian legislacyjnych = dotychczas obowiązującego , O m modelu izb wytrzeźwień. Placówki te powinny stać się wyspecjalizowanymi 1 Zob, MZ-ZP-P-078-27558-2/A A/13 sa k;. jednostkami nowego typu, łączącymi w sobie funkcję izby wytrzeźwień, ośrod- p http://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/ Odpowied%C5%BA%20Podsekretarza%20Stanu%20 |. sx ka terapeutycznego oraz placówki świadczącej pomoc rodzinie, Zdaniem RPO | ot snNna A 99 Zdrowia 204% 0dnia$203D 0920159207 K20naŚ6 DRO 4289 VT | ŻA idea funkcjonowania kompleksowego Centrum Pomocy Osobom Uzależnio- Ć *** Zob, httpz//www.rpo.gov.pl/sites/dofault/files/Odpowied%C5%BA%20RPO%20z%20dnia%20 1 | ole od Alkoholu p Ich Rodzinom jest właściwym rozwiązaniem impasu ze = 27.11.13%20r.%20MZ.pdf. EO linii osoby nietrzeźwe — władze samorządowe — administracja centralna”. s m Podobnie, zob. odpowiedz MSW z dnia 4 grudnia 2013 r. http://www.rpo.gov.pl/pl/content/wy- 1% : j WZ e st%C4%85pienie-do-prezesa-rady-ministr%C3%B3w-w-sprawie-izb-wytrze% C5%BAwie%C5%84 5 zał Zob. MZ-ZP-P-078-27558-4/ AA/13. : ko Zagadnienie niezgodności art. 182 ustawy owychowaniu w trzeźwości zart. 165 ust.2 Konstytucji RP 3) l https i Www.tpo, gov.pl/sites/ default/ files/ odp. 20M Z%202%62 Odnia%2030.12.20 13%20r.pdf. e było badane przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku (sygn. K 22/98) z dnia 24 listopada 1998 r. ii I Zob. I. Lipowicz, Izby wytrzeźwień w perspektywie Rzecznika Praw Obywatelskich (w:) T. Gardocka, HE orzekł, że niezgodność taka nie zachodzi. k o J Sobczak (red. nauk.) Izby Wytrzeźwień a prawa człowieka, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2013, s.19-20. | 124 O 125 / 5 | --- STRONA 79 --- su 1 s _ mt Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | | | lzby Wytrzeźwień aa JE. 'W odpowiedzi na Raport z 2012 r. z dnia 30 września 2013 r. Podsekretarz Stanu | 3 3 kowego czy udzielanie pomocy psychologicznej. Nadto w piśmie z dnia 30 grud- w Ministerstwie Zdrowia wyraził opinię, że kwestia przekształcenia istniejących :8 © nia 2013 r. Podsekretarz Stanu Ministerstwa Zdrowia popiera wsparcie finansowe izb wytrzeźwień w placówki nowego.typu warta jest poddania dyskusji, niemniej l realizacji dodatkowych programów skierowanych do osób zatrzymanych w izbie, jednak obecnie obowiązujące unormowania dopuszczają taką możliwość, a ich A j i które wykraczają poza statutowe zadania izby, wśród nich: motywowanie do pod- wdrożenie zależy od decyzji jednostek samorządu terytorialnego. Warto w tym R" jęcia leczenia odwykowego, udzielanie pomocy psychologicznej. miejscu zaznaczyć, że część istniejących izb wychodzi naprzeciw obecnym po- ME" W tym miejscu warto wskazać jeszcze, że jak wynika z raportu Najwyższej trzebom i idea zmiany modelu ich funkcjonowania wdrażana jest w życie w co- sd TIzby Kontroli, poświęconego analizie pobierania oraz wykorzystania przez samo- raz większej liczbie placówek. Należy zauważyć, że podczas zorganizowanej przez. ią * rządy województw i gmin opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, RPO konferencji pod tytułem „Izby wytrzeźwień - prawo a praktyka, kierunki 5 1 nie wszystkie wydatki zakwalifikowane przez skontrolowane jednostki jako koszty zmiar” jej uczestnicy ocenili wskazany przez RPO kierunek modernizacji izb jako 488" realizacji zadań z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych słuszny. | Li oraz przeciwdziałania narkomanii faktycznie służyły realizacji tego rodzaju za- 'W celu wprowadzenia wyżej opisanych żmian konieczne będzie poniesie- 3 j BE — dań, nie nakładów finansowych. Z tego względu niezbędne jest podjęcie działań na.* SE: : rzecz nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości w kierunku poszerzenia jej 15 SU 5.2.2. Zmiany legislacyjne w zakresie ustawy o wychowaniu. w trzeźwości o przepis stanowiący obligatoryjne przekazanie środków pieniężnych na rzecz MM". i przeciwdziałaniu alkoholizmowi | centrów walki z alkoholizmem z opłat z zezwoleń na sprzedaż alkoholu, o których F : mowa w art. 9 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (tzw, „wyszynkowe/kapslo- slB Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatel- | we”). W chwili obecnej stosownie do dyspozycji art. 9* ust. 1 ustawy o wychowa- . skich z dnia 29 marca 2011 r w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r.** orzekł niezgod- | niu w trzeźwości opłaty, o których mowa w art. 9? ust. Ł, mogą być wykorzystane ś 3 ność art. 42 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz $ 29 rozporządzenia"! z art. . przez zarządy województw wyłącznie na finansowanie: zadań określonych w art: ::4 I 92 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z przedmiotowym wyrokiem przepisy niezgodne | 4 ust. 1 ustawy i zadań określonych w Wojewódzkim Programie, o którym mowa A" z Konstytucją RP straciły moc obowiązującą z upływem dziewięciu miesięcy od dnia : w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii”*. 5 e ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP -- tj. w dniu 16 stycznia 2013 r. s Z tym stanowiskiem nie zgodził się Podsekretarz Sanu w Ministerstwie Zdrowia; BE" | - - -—— | : I : wskazując w odpowiedzi z dnia 30 września 2013 r. na R aport z 2012 r, że zgodnie 3 + 3% Informacja o wynikach kontroli pobierania oraz wykorzystania przez samorządy województw i gmin : H : PR s k: opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w łatach 2006-2008, Najwyższa Izba Kontroli, £ z przepisem art. 18* ustawy o wychowaniu w trzeźwości dochody z opłat za korzy- 1a x Poznań, maj 2009, s. 34-37. NIK ocenił, że finansowanie ze środków pochodzących z opłat za ze- - stanie z zczwołeń na sprzedaż napojów alkoholowych powinny być wykorzysty< ST" — zwolenia na handel napojami alkoholowymi zadóń innych niż wskazane w ustawie o wychowaniu | wane jedynie w celu realizacji gminnych programów profilaktyki irozwiązywania H. 4 | w Lrzeźwości, było działaniami nielegalnymi. $kala stwierdzonych nieprawidłowości jest znacząca problemów alkoholowych oraz gminnych programów przeciwdziałania narkoma: | | „skoro stwierdzono je w 3 z 8 (37,5%) skomirolowanych urzędów marszałkowskich i19232 (59,496) s Rias B s z . : . . | śĄ skontrolowanych urzędów gmin. Jednocześnie trzeba wskazać, iż Najwyższa Izba Kontroli przyjmuje : nii. Bieżące funkcjonowanie izb wytrzeźwień stanowi zadanie własne gmin zwią: s BL: w swoim raporcie; że Źródłem finansowania izb wytrzeźwień powinny być opłaty pobierane od osób zane z zabezpieczeniem porządku publicznego, wynikające z przepisów ustawy M" zatrzymanych (art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trześwości). Co do zasady należy zgodzić się z dnia 7 marca 1990 r. o samorządzie gminnym””. Warto zaznaczyć, że zgodnie 4 z powyższym, jednakże jak wynika z informacji Polskiej Agencji Rozwiązywania Problemów Alko- z wyrażonym przez Podsekretarza Stanu w Ministerslwie Zdrowia stanowiskiem; | | 3 holowych szacunkowa ściągalność opłat za pobyt w izbie wytrzeźwień utrzymuje się na poziomie : sa i ; tonsi s sz ok. 33 % i tylko to źródło finansowania, nie jest wystarczające do tego, by nowoczesne centra mogły w obecnym stanie prawnym możliwe jest wsparcie finansowe realizacji dodatko-. 4 ŚL - prawidłowo funkcjonować. wych programów skierowanych do osób zatrzymanych w izbie, które wkraczają.) f. — * RPO-571581-II-11/ST, http://www.sprawy-generalne.brpo.gov.pl/pdf/2007/10/571581/1556153.pdf poza ustawowe zadania izby, takich jak motywowanie do podjęcia leczenia odwy- : s * Sygn. akt K 12/11. sA I +! Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyj- mea ceeie e see ==" © p mowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utwo- : % Dz. U. z 2012 r., poz. 124. a a rzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 20, poz. 192, z późn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594, z późn. zm. 8 ” zm, dalej: rozporządzenie MZ z dnia 4 lutego 2004 r. ). ś 126 3. 127 A E Ga --- STRONA 80 --- pz | ś aim BE Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z dzialalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ JO lzby Wytrzeźwień p JE 'W dniu 11 stycznia 2013 r. przedstawiono do podpisu Prezydentowi RP usta- : : 4 przez wprowadzenie jednolitego regulaminu pobytu w izbach analogicznego do wę z dnia 3 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i prze-. "ME tego, który reguluje pobyt osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wy- ciwdziałaniu alkoholizmowi”. Zgodnie z jej treścią na podstawie przepisu art. 4 a trzeźwienia do pomieszczeń dla osób zatrzymanych w jednostkach organizacyj- 5 ustawa miała ona wejść w życie w dniu 17 stycznia 2013 r. podczas gdy, kon- EE nych Policji. stytucyjny termin na podjęcie przez Prezydenta PR decyzji w kwestii podpisania SME" Kwestią rodzącą wiele wątpliwości na gruncie praktyki przedstawicieli ustawy przypadał na dzień 1 lutego 2013 r. Prezydent w dniu 31 stycznia 2013 r. - SE: KMP jest montaż monitoringu w izbach wytrzeźwień. Wprawdzie znowelizo- złożył w ramach tzw. prewencyjnej kontroli zgodności ustawy z Konstytucją, na są | wana ustawa wprowadza przepis obligujący do instalowania systemu umożliwia- podstawie przepisu art. 122 ust. 3 zdanie 1 Konstytucji RP, wniosek do Trybunału 4888". jącego obserwację osób, czyniąc za dość konstytucyjnemu wymogowi regulowa- Konstytucyjnego wnosząc o zbadanie zgodności: przepisu art. 5 ustawy („ustawa ME nia ograniczeń praw i wolności w akcie prawa rangi ustawowej. Jednakże nadal wchodzi w życie z dniem 17 stycznia 2013 1”) z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, A. regulację tą należy uznać za niesatysfakcjonującą z punktu widzenia ochrony w jakim narusza nakaz odpowiedniej vacatfio legis oraz zasadę niedziałania prawa MI: | praw człowieka. Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji często w toku wstecz, a także przepisu art. 1 pkt 6 w części dotyczącej art. 42 ust. 8 pkt 2 w za- | | przeprowadzanych wizytacji spotykają się z praktyką instalowania systemu mo- kresie, w jakim umożliwia stosowanie przymusu bezpośredniego w formie unie- Ę zl nitoringu w miejscach mających z założenia gwarantować poczucie intymności ruchomienia z użyciem „albo innych urządzeń technicznych” - z art. 2 oraz 41 ust. JE. osobom umieszczonym w tych placówkach, np. w przebieralniach lub łazienkach. : l w zw. zart. 31 ust. 3 Konstytucji RE. Trybunał Konstytucyjny w wyroku" z dnia | | Nie ulega wątpliwości, że należy ustawowo zapewnić osobom doprowadzonym do 24 lipca 2013 r. orzekł o niekonstytucyjności wskazanych we wniosku przepisów. SA izb poczucie intymności choćby poprzez obowiązek instalowania systemu moni- : Ostatecznie ustawa z dnia 3 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o wychowaniu SME" toringu z możliwością maskowania miejsc intymnych. Co więcej, warto wskazać, w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (bez zakwestionowanych przez + że ustawodawca pominął materię obejmującą obowiązki gwarancyjne nałożone TK przepisów) została podpisana przez Prezydenta RP w dniu 2 grudnia 2013 r. A | na administratora danych w postaci nagrań z monitoringu w następującym za- ; Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przed wprowadzeniem ostatnich zmian a w kresie: gromadzenie, przetwarzania i przechowywanie nagrań z monitoringu. Jest. 3 do ustawy o wychowaniu w trzeźwości, regulacja prawna budziła liczne wątpli- Ę a! to tym bardziej niepokojące, że stosowanie monitoringu jest w świetle przepisów : wości. W szczególności kontrowersyjne w świetle ochrony praw człowieka było sM" — obligatoryjne. | unormowanie materii wymagającej regulacji w akcie prawnym rangi ustawowej 3 E: Jak wynika z pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 30 w rozporządzeniu”. Można wskazać, że przed wejściem w życie ustawy o zmianie ; SI. grudnia 2013 r., Ministerstwo Zdrowia nie przychyla się do stanowiska wyrażo- , ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w rozpo- AI" — nego przez RPO. Wskazał on, iż „(...) Trybunał Konstytucyjny nie odrzucił ww. : rządzeniu uregulowane były takie kwestie jak: zastosowanie środków przymusu | 3 regulacji ani rozwiązań pozwalających je uszczegóławiać w drodze rozporządzeń”. Ę bezpośredniego wobec pacjentów izby, pozbawianie wolności osób przyjmowa- SB" W tym miejscu należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny nie weryfikował re- (OE: s : soo ; z iakć . nych do izby wytrzeźwień na podstawie potwierdzenia przez lekarza lub felcze- 3 | gulacji dotyczącej obserwacji osób doprowadzonych do izb wytrzeźwień, gdyż re- , ra izby wystąpienia dodżtkowych symptomów upojenia alkoholowego, nadanie | | - gulacja ta nie stanowiła przedmiotu wniosku Prezydenta RP w sprawie kontroli uprawnienia funkcjonariuszom Policji do doprowadzenia osób do izby, instalowa- -:88R" prewencyjnej, który rozpatrywał Trybunał Konstytucyjny. Tym samym powyższy nie systemu monitoringu w izbach. | 6. argument nie może się ostać. Opisana kwestia jest nadal w polu szczególnego za- Materia, która wywoływała zastrzeżenia legisłacyjne, została unormowana MNE: interesowania Rzecznik Praw Obywatelskich. ; w ustawie. Nadał jednak istnieją postulaty nieuwzględnione przez ustawodawcę. ił |: |: : Wśród nich należy wymienić nadanie szczególnej rangi prawu do informacji po- ME" * 0 Dz, U. poz. 1563. | 3 , R *' Sygn. akt Kp 1/13. OE: : *% Zob. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z wizytacji w izbach wytrzeźwień przeprowadzonych © MREE 7 4 przez Krajowy Mechanizm Prewencji, Biuletyn RPO. Źródła 2013, Nr 6, s. 34-43, b * : 128 w. 129 --- STRONA 81 --- _ MO Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 JE: lzby Wytrzeźwień „He 5.3. Obszary wymagające poprawy 4 | du terytorialnego postanawiają o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania Ę: + cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za 5.3.1. Traktowanie NE: korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu 3 ś : terytorialnego, Opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień jest daniną publiczną, czyli 'We wszystkich wizytowanych placówkach” pobierane były opłaty za pobyt ;$ x świadczeniem publicznoprawnym, a nie opłatą za usługi komunalne o charakterze w izbie, co wzbudziło wątpliwości przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Pre- 3 użyteczności publicznej czy też opłatą za korzystanie z obiektów i urządzeń uży- wencji. z są teczności publicznej. Należy wskazać, że w dniu 24 maja 2013 r. RPO złożyła skargę do Wo- | 'W wyroku z dnia 15 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny jewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na $ l uchwały nr SE w Warszawie oddalił skargę RPO. Od orzeczenia WSA skargę kasacyjną z dnia LXXXVIII/2632/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 września 2010 , 12.12.2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Rzecznik, wskazując r. w sprawie wysokości opłat związanych z pobytem w Stołecznym Ośrodku dla :ą 1 s m.in., że sąd I instancji oddalając skargę Rzecznika Praw Obywatelskich nie pod- Osób Nietrzeźwych (dalej: uchwała), któremu zarzuciła naruszenie art. 94 Kon- MIE: jął nawet próby wykazania, dlaczego odrzuca w tym zakresie utrwalony dorobek stytucji RP, art. 42 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości oraz art. 4 ust. 1 pkt. | a orzeczniczy najwyżej instancji sądownictwa administracyjnego. Rzecznik wskaza- 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej i wniosła w nim SBM ła, że w ramach samodzielności jurysdykcyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny | o stwierdzenie jego nieważności. CBE. nie musiał podzielać tego dorobku, lecz niewątpliwie nie mógł go nie zauważyć, : Rzecznik w uzasadnieniu skargi zauważyła, że opłata za pobyt w izbie wy: :3 sy powinien do niego się odnieść i jeśli nie podzielał dotychczasowej linii orzecz- trzeźwień stanowi daninę publiczną, a materia ta (dotycząca prawa daninowego) 3 s niczej, powinien podjąć intelektualną próbę wykazania, iż linia ta była błędna. może być regulowana przez organy samorządu terytorialnego wyłącznie poprzez MII: "lego jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uczynił. W wyroku z dnia 9 : akty prawa miejscowego. Natomiast zgodnie z przepisem art. 94 Konstytucji RP :;4 f--- kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I OSK 85/14) oddalił : organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązu-. $$ | skargę kasacyjną Rzecznika nie podzielając poglądu, że opłata za pobyt w izbie jące na obszarze ich działania, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych .'; |. wytrzeźwień to danina publiczna, choć jak sam przyznał, wcześniej takie było za- s w ustawie. Tak więc upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego musi być 39 > patrywanie NSA. Sąd przyjął, iż pobierana opłata to cena za korzystanie z obiektu h wyraźne i nie może się ono opierać na domniemaniu, że ustawodawca pozosta- '$ z użyteczności publicznej. A wił określony zakres spraw do uregulowania w drodze aktu prawa miejscowego. 4 Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji oceniając sposób trakto- : Podczas gdy przepisy powołane jako podstawa prawna uchwały nie zawierają upo- 4 wania osób doprowadzonych do izby w celu wytrzeźwienia badają, czy w placówce | ważnienia dla organu jednostki samorządu terytorialnego do wydania przepisów ' SME: istnieje obowiązek rozbierania się pacjentów z własnej odzieży. Niejednokrotnie : prawa miejscowego. 5 a bowiem pracownicy Mechanizmu podczas wizytacji odnotowali, że w izbach wy- : Rzecznik Praw Obywatelskich zaznaczyła, że arL. 42 ust. 5 ustawy o wychowa- ::4 s trzeźwień nie ma przyzwolenia na pozostawanie we własnych ubraniach, a pa- : niu w trzeźwości stanowi jedynie o tym, iż za doprowadzenie i pobyt w izbie wy 3 | cjenci są obligowani do przebierania się w odzież zastępczą. Mimo że z analizy na- trzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty. Przepis wobec tego wprowadził ; | grań monitoringu oraz rozmów z pacjentami wynikało, że w izbie nie dokonuje się : opłatę jako daninę publiczną bez ustanowienia upoważnienia, o którym mowa jest 5 [5 przymusowego rozbierania pacjentów, wątpliwości przedstawicieli KMP wzbudził : w przepisie art. 94 Konstytucji. Rzecznik Praw Obywalelskich stwierdziła, że upo- "SIE" — zapis regulaminu placówki*”, Postanowienie regulaminu stanowiło, że pacjentom ; ważnienia do wydania przepisów prawa miejscowego nie zawiera art. 4 ust. 1 pkt. 3% s można wydać na czas pobytu w Centrum odzież zastępczą. W przypadku odmowy 2 ustawy o gospodarce komunalnej. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, jeśli Ę SM przebrania się w odzież zastępczą, osobę przyjętą do Centrum można umieścić w sa- przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorzą- $ : mej bieliźnie osobistej. Ze wspomnianego przepisu wynika, że istnieją tylko dwie 5 s s możliwości: albo pacjent ubiera odzież zastępczą, albo pozostaje jedynie w bie- : «5 TW w Poznaniu, IW w Bytomiu, IW w Koszalinie, IW w Legnicy. | . - . r E 4% Patrz: RPO-732006-L3-LUST, http://www.sprawy-generalne.brpo.gov.pl/szczegoły.php?pismo=1724352 5 s 5% [W w Poznaniu. 130 O 131 --- STRONA 82 --- „MINA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ „SKK zaioń MAE O Owe izby Wytrzeźwień _TEMEMET liźnie. Ponadto, pozostający w tej izbie mężczyźni, ubrani byli jedynie w bieliznę o ” ; z , . OO: Z analizy dok tacji dotyczącej zastos ś ó Ć śred- i koszulki, a w analizowanych kartach ewidencyjnych widniały zapisy dotyczące SE; ; se : O me sc © YCIĄCEJ zastosowania środków przymusu bezpośred oddawania do depozytu spodni, ' R 9 niego wobec jednego z pacjentów wizytowanej placówki" wynikało, że podczas za- . SE st ia unieruchomieni | 22:15-6: sr sra Trzeba wskazać, iż zgodnie z treścią przepisu $ 10 rozporządzenia MZ z dnia "38. m SOWArsa Umer aan w godz 2 15 6:15 brakowało WPW świadczących, 4 lutego 2004 r. „osobom przyjętym do izby lub placówki można wydać na czas - dE aby przez len czas podawano pacjentowi płyny lub zapewniono mu krótkotrwałe = s Inienie od unieruchomienia w celu zmi i jeni - pobytu odzież zastępczą” Przedstawiciele KMP wskazują, że treść przytoczone- - SIE: DAD RC e GO TUBE TOM en e W CE Zmiany pozycji Jub zaspokoj sra potrzeb fi , TE k - s: O BE zjołogicznych i higienicznych, nie rzadziej niż co 4 godz., o czym stanowi przepis $ 11 go przepisu nie implikuje obowiązku po stronie osoby nietrzeźwej doprowadzo- AE" ust. Id rozporządzenia MZ z dnia 4 lutego 2004 1. Przedstawiciele KMP podkreślają, ż nej do izby przebierania się w taką odzież na czas pobytu w izbie. Nie ulega też I" zało sodków rzymusu bez r dnie ies działanie O. ilni . OBA wątpliwości, że przepis ten nie stanowi podstawy do siłowego zmuszania osoby _:4 s w wolność i tn oe człowieka P sam e A . © ono za . u zaa odmawiającej przebrania się do zmiany ubrania. Warto przywołać stanowisko wy- 38" R pryw K » Sym Samym p , ZOSE OBFaBiczone co ” , , NA koniecznego minimum oraz wykonywane z poszanowaniem praw pacjenta. rażone przez ETPCz, który w tego typu przypadkach przypomina (analogicznie 305" W jednej z wizytowanych placówek*! środek b średni do sytuacji rewizji osobistych), że rozkaz rozebrania się powinien wynikać z ko- . SBE t JECHEJ chomieni YA p. JOCK przymisu Sezpośredniego nieczności zachowania bezpieczeństwa. Trybunał stwierdził w jedynym z wyro- W: w Ph _ Aer Omiena pasami Stosowany DY w sali ogólnej, w Jórej moe ków, że o ile takie rewizje mogą być niezbędne w przypadkach, w których koniecz- : HE; przesywać w tym RAR RAN wobec którego nie stosuje się środka przy- , ż > su, mimo że placówka t; j ieszczeniem i jnym. i ne jest zapewnienie bezpieczeństwa w więzieniu, lub zapobieżenie chaosowi lub 48 i. a m 1 KMP » al z ao poreszezenierm izolacyjnym w ocene przestępstwom, muszą one odbywać się we właściwy sposób oraz być uzasadnio- przecs woni , . = Ya Zaree s stosowania takiej praktyki, gdyż osoba : ne. Powinny się one odbywać w odpowiedni sposób z poszanowaniem godności 8" URTEUCHORU DRA MOZE BYĆ HAFsZOnA HA ABTESY WNE działania drugiego pacjenta, , osoby ludzkiej oraz w odpowiednim celu'**. Nawet pojedyncze przypadki rewizji 3. pado znajświe on sytuacji jeszcze pr dziej niekomfortowe. ; osobistej zostały uznane ża upokarzające traktowanie odnośnie: braku uzasadnie- 5 | „nej Z pracow zz SW „KMP przykała znajdująca s ! nia; sposobu, w który zostały dokonane; prawdopodobieństwa, że ich celem było A 3 nieza tzw. kaczka możliwiatyca o » zosowania środków przymusu bezpośred- ; upokorzenie i poniżenie (por. Valaśinas p. Liwie, nr 44558/98, $ 117, ETPCz 2001- SIR" Analiza pagrań z monitorin I otwierdziła prak ko osa zana A " A : VIII). Trybunał podnosi także, że gdy rozkaz rozebrania się w celu przeszukania - Si" osob za a W Dasy w e konana . ce Owe 5 olo Je za : nie jest w ustalony sposób powiązany z zachowaniem bezpieczeństwa, czy zapo- JE" Soy H Jwp m P kV " P. naa ą czynności fizjologicznej. Z<la- bieganiem przestępstwom i nieporządkowi, może dojść do naruszenia artykułu 3 88, niem przedstawicieli KMP pra tyka taka jest niedopuszczalna ze względu na dys- ) Konwencji” > p komfort osoby załatwiającej potrzebę fizjologiczną oraz bezpośrednią obecność | m A. ST personelu, co skutkuje naruszeniem poczucia intymności. 5.3.2. Stosowanie przymusu bezpośredniego 4 : 1 5.3.3. Prawo do informacji Przedstawiciele KMP podczas wizytacji izb wytrzeźwień obejmują szczególną 3 z B s s : |: M8 Pod: dst; s szaci 1 uwagą stosowanie środków przymusu bezpośredniego. Z tego też powodu za każ- :8F" R OÓCZaS wizytacj IT przes mecie K a badaj a stan realizacj prawa do in dym razem dogłębnie analizują dokumentację dotyczącą zastosowania środków | s oo pad Wizytowanyc R SCOWe : Nie ulega wątpliwości, .e dostęp do przymusu, zapoznają się z losowo wybranymi nagraniami monitoringu w tym za- c: E "rormacj me zwa pacjentom izb Wytrzeźwień realizację przysługujących im kresie oraz. podejmują innego rodzaju czynności mające na celu dstalić sposób 3 | praw oraz podjęcie reakcji w sytuacji ewentualnego ich łamania. Jednocześnie przeprowadzania procedury zastosowania środków przymusu bezpośredniego. s pracownicy Mechanizmu wskazują, że rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ s z dnia 9 grudnia 1988 roku (Zbiór zasad ochrony wszystkich osób poddanych ja- , «0* Yankov p. Bułgarii, Nr 39084/97, $ 166-176, ETPCz 2003-XII (fragmenty); Wainwright p. Zjedno- s kiejkolwiek formie zatrzymania lub uwięzienia) głosi, że każdy w chwili swojego % czonemu Królestwu, Nr 12350/04, $ 42, ETPCz 2006-VTIL. 3 x 20 IW Byt z ! 10 Wainwright, op. cit., $ 42; Wieser p. Austrii, nr 2293/03, $ 40, 22 lutego 2007 roku, w rozpoznawa- SME. m TW " Kaa 7 x nym stanie faktycznym, skarżący zoslał rozebrany przez funkcjonariuszy policji. O: my poza ME a IW w Poznaniu. | 132 % 4 133 --- STRONA 83 --- rr E. | TS MAR Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | 3 A eby Wtrześwień M A EC aresztowania oraz w momencie rozpoczęcia pozbawienia go wolności lub uwięzie- |: s iż w izbie” funkcjonują ambulatorium i gabinet lekarski, badanie lekarskie nia lub niezwłocznie po tym momencie, otrzyma od organu władzy odpowiedzial- O przyjętych osób przeprowadzane jest w monitorowanym holu budynku. Po- nego Za jego aresztowanie, pozbawienie go wolności lub uwięzienie odpowiednio, R" nadto łamanie tajemnicy lekarskiej następuje w sytuacji, gdy podczas badań le- informacje na temat jego praw wraz Z ich objaśnieniem oraz na temat sposobu, = karskich obecny jest funkcjonariusz Policji*'*. W jednej z wizytowanych Izb*'* w jaki może z nich skorzystać (Zasada 13). | z z postanowień instrukcji w sprawie postępowania wobec pacjentów wynika, że Szczególne znaczenie z punktu widzenia przestrzegania prawa do informacji ME" „opiekun powinien każdorazowo uczestniczyć i w razie zaistnienia takiej potrze- pacjentów izb wytrzeźwień ma pouczenie o przysługującym im prawie do złoże- x by - udzielać pomocy lekarzowi w przeprowadzeniu badania osoby nietrzeźwej nia zażalenia do sądu rejonowego właściwego na miejsce doprowadzenia zgodnie. JIMNY | oraz w trakcie dokonywania wobec niej innych zabiegów medycznych, co wzbu- z art. 40 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości”. Każdy przypadek zaniecha- 8" dziło zastrzeżenia pracowników Mechanizmu. W tym miejscu należy wskazać, nia obowiązku poińformowania pacjentów izby o prawie do złożenia zażalenia sz że przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji stoją na stanowisku, zgod- budzi sprzeciw przedstawicieli KMP skutkuje sformułowaniem zalecenia wywie- SM nie z którym obecność funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego szenia odpowiedniej informacji w ogólnodostępnym miejscu”. Podczas analizy s w trakcie udzielania pacjentom świadczeń zdrowotnych, powinna mieć charakter : dokumentacji w jednej z placówekć'*, stwierdzono w kartach ewidencyjnych - za- | 3 wyjątkowy i znajdować zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego bezpie- wierających pouczenie o prawie do złożenia zażalenia - brak podpisu zwalnianego 8 czeństwo osoby wykonującej świadczenie zdrowotne, na wyraźne polecenie per- | pacjenta pod tym pouczeniem. | | sonelu medycznego. Takie stanowisko wyraziło CPT w Dwunastym Raporcie Ge- A Przedstawiciele KMP stoją na stanowisku, iż ważny jest stały dostęp pacjen- W neralnym, podkreślając konieczność przeprowadzania badań lekarskich poza za- : tów do regulaminu izb wytrzeźwień i z tego też powodu zalecają wywieszenie SE" sięgiem wzorku i słuchu personelu niemedycznego ($ 42 w [CPT/Inf (2002) 5]). | w pokojach pacjentów kopii tego dokumentu. Ponadto wizytujący zwracają uwagę | I Każdorazowo podczas wizytacji izb wytrzeźwień przedstawiciele KMP Ę na konieczność ustnego pouczania pacjentów o podstawowych prawach, których a s sprawdzają stan wyposażenia medycznego izb, a także kontrolują datę ważności | znajomość stanowi gwarancję przeciwko złemu traktowaniu. x U leków przeznaczonych dla pacjentów izb. W jednej z wizytowanych placówek??? : 'W wizytowanych izbach” brakowało wykazu instytucji stojących na straży 3 JĄ wszystkie przejrzane leki miały stosowany iermin ważności, natomiast zestawy do praw człowieka, m.in. Rzecznika Praw Obywatelskich, Helsińskiej Fundacji Praw_ R oznaczania narkotyków w moczu były przeterminowane. | Człowieka. Zdaniem przedstawicieli KMP niezwykle istotne jest, aby osoby do- IE" Zastrzeżenia przedstawicieli KMP wzbudził fakt, że do kart ewidencyjnych : prowadzone do izby wiedziały, jak mogą skontaktować się z instytucjami świad: SME w momencie zwalniania osoby umieszczonej w izbie, dołączany zostaje wpis o sta- I czącymi profesjonalną pomoc prawną, w sytuacji gdy istnieje potencjalna możli- 3 ? nie klinicznym, ale nie jest ponawiane badanie alkomatem**'. Zdaniem przedsta- a wość naruszenia przysługujących im praw. | | wicieli KMP przede wszystkim podstawą zwolnienia powinno być, przeprowadzo- L =" | ne za zgodą pacjenta, badanie alkomatem, a dopiero w sytuacji nie wyrażenia na | 5.3.4, Prawo do opieki medycznej AM. nie zgody obraz kliniczny. | s s Kolejną kwestią, na którą zwrócili uwagę przedstawiciele KME, a co wzbudzi- | Nieprawidłowością zaobserwowaną podczas wizytacji izb wytrzeźwień, która '$ s ło wątpliwości także w sferze udzielania świadczeń medycznych polegających na : w szczególny sposób narusza prawa ich pacjentów jest przeprowadzanie badania :4 A ; oglądzie ciała nowoprzyjętych osób, jest fakt nieudzielania świadczeń higienicz- i lekarskiego w warunkach niezapewniających poczucia intymności, co tym sa- | [| no-sanitarnych osobom zaniedbanym higienicznie'*. 5 mym godzi w prawo do zachowania tajemnicy lekarskiej. Zdarza się, że pomimo | SS e - 3 * TW w Poznaniu. H ** Przed nowelizacją (ustawa z dnia 3 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości SP IW w Poznaniu. i przeciwdziałania ałkoholizmowi), przepis ten był uregulowany w art. 40 ust. 3a. * k: 4 TW w Bytomiu. ! «6 TW w Koszalinie, IW w Bytomiu. 8 | TW w Koszalinie, z. IE 45 TW w Poznaniu. | 1 TW w Koszalinie. | «ć TW w Koszalinie, IW w Poznaniu. SA iw wiegnicy, 134 5 135 --- STRONA 84 --- ny s eny MIO | ano Rzecznika Praw Obywalelskich z działalności w Polse Krajowego Mechanizmu Prowencjiwroku 2013 3 lzby Wytrzeźwień _ MAME 5.3.5. Prawo do intymności | | niezbędnych do przeprowadzenia remontu dachu*” oraz przeprowadzenie reno- BE wacji ram łóżek ze względu na łuszczącą się z. nich farbę***, wyposażenie sianowisk Wnioski z wizytacji przedstawicieli KMP wskazują, że w wielu placówkach do- 5 prysznicowych w maty antypoślizgowe”. Ponadto wizytujący zwrócili uwagę, że chodzi do nieprzestrzegania prawa osób doprowadzonych w celu wytrzeźwienia do +5 w płacówce*” osobom nietrzeźwym podawana jest do picia kawa, natomiast wodę intymności. W jednej z wizytowanych izb'** we wszystkich salach wyodrębniono ką- E H wydaje się tam jedynie w upalne dni, a do izby przyjmowani są osoby nieletnie ciki sanitarne z muszlą ustępową i umywalką, które nie zostały w pełni zabudowane, < | oraz osoby o różnym stanie zdrowia i dlatego zalecono by przez cały rok była do- ajedynie odgrodzone ścianą od reszty sali. W efekcie pacjenci narażeni są na obecność : stępna woda. W jednej z wizytowanych placówek**! w sali pacjentów przez całą osób trzecich w kąciku podczas wykonywania przez nich czynności fizjologicznych. SBE noc pozostawała nieposprzątana kałuża moczu. Przedstawiciele KMP zalecili bie- Natomiast w funkcjonującym w tej.izbie pomieszczeniu sanitarnym nie zapewniono | * żące uprzątanie zabrudzeń powstałych w izbie. pacjentom prawa do intymności, gdyż kabiny WC oraz pisuary nie zostały osłonięte | s 'W dwóch wizytowanych placówkach**” przedstawiciele KMP wyrazili swoje od pozostałej części łazienki. W jednej z wizytowanych izb** w sanitariacie męskim, uwagi w kwestii niefunkcjonującego tam systemu sygnalizacji przyzywowej. Pra- 'WC nie były oddzielone od reszty tego pomieszczenia żadnymi drzwiami. 4 3 cownicy Mechanizmu uważają, że do placówki trafiają osoby w stanie mogącym Przedstawiciele KMP odnotowali również, że w jednej z wizytowanych pla- 3 H: skutkować wystąpieniem różnego rodzaju zaburzeń natury medycznej lub psy- cówekć” istnieje praktyka, zgodnie z którą podczas czynności wykonywanych _; * 5 chicznej, stąd też możliwość wezwania pomocy w każdym momencie ewentualne- w przebieralni tej izby oprócz pracownika izby obecny jest również funkcjonariusz s | go zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta izby jest niezwykle istotna. Policji, co może w efekcie prowadzić do naruszenia prawa do intymności, stąd 3 Ę Problem, z jakim przedstawiciele KMP często spotykają się podczas prowa- też zalecono odstąpienie od tej praktyki. W wizytowanych izbach** w pomiesz- | 1 dzonych wizytacji, jest niedostosowanie wizytowanych placówek do potrzeb osób | czeniu przebieralni zamontowana została kamera CCTV, z której obraz nie był Ś | niepełnosprawnych***. Brak odpowiedniej infrastruktury dotyczył braku uchwy- i nagrywany i archiwizowany. Jednakże sam fakt monitorowania przebierania się 8 tów i poręczy ułatwiających skorzystanie z WC osobom poruszającym się na wóz- : osoby umieszczonej w izbie wzbudził zastrzeżenia przedstawicieli KMP. Należy | są kach inwalidzkich, zamontowaniu przycisku instalacji przyzywowej zbyt wysoko ! bowiem zauważyć, że zainstalowanie w przebieralni kamery, bez funkcji zakrywa- OMR. - poza zasięgiem ręki. : nia intymnych części ciała pacjentów, może powodować naruszenie intymności | W jednej z wizytowanych placóweki” odnotowano uchybienie w zakresie re- . i prywatności przebierających się osób. W celu uniknięcia tego problemu przed- | są alizacji przepisu $ 20 ust. 1 nieobowiązującego w dniu dzisiejszym rozporządze- | stawiciele KMP proponują wyodrębnić niedostępne dła osób trzecich oraz kamer |: 4 nia, w myśl którego izba zapewnia oddzielne toalety dla kobiet oraz mężczyzn, wy- miejsce, osłonięte np. parawanem, gdzie pacjenci będą mogli się przebierać. | | posażone w co najmniej 1 miskę ustępową dla 20 osób, 1 pisuar dla 20 mężczyzn | 3 | oraz 1 umywalkę dla 5 osób (pkt 3) oddzielne prysznice dla kobiet oraz mężczyzn, 5.3.6. Warunki bytowe Lo wyposażone w co najmniej 1 urządzenie natryskowe dla 15 osób (pkt 4). : 3 x : Analiza kwitów depozytowych prowadzi do wniosku, że w niektórych” wizy- ) W zakresie warunków bytowych przedstawiciele KMP sprawdzają standar- | 3 towanych izbach opisy rzeczy umieszczanych w depozycie miały charakter bardzo | dy zapewnione w izbach z przepisami obowiązującego prawa. W trakcie oglądu 4 sa ogólny, co związane jest z ryzykiem, że zostaną one wydane osobie innej niż właściciel. : placówek pracownicy Mechanizmu zwracają szczególną uwagę na dostosowanie | | ——— P budynku do potrzeb osób z niepełnosprawnością. R z w 5 Kosze | W zakresie warunków bytowych zapewnionych pacjentom izby przedstawi „4 3% 15 ITW w Kozalnie : ciele KMP wydali następujące zalecenia: przeznaczenia środków finansowanych jA 3 50 TW w Legnicy. ; =" AMĘE | © IW wKoszalinie. : 45 TW w Poznaniu. SO 2 TW w Koszalinie, IW w Legnicy. : «25 TW w Bytomiu. Ę | 3 TW w Koszalinie, IW w Poznaniu. . : 45 TW w Poznaniu. : a 54 TW w Poznaniu. 3 125 TW w Koszalinie, IW w Bytomiu. : CM: 45 TW w Koszalinie, IW w Poznaniu. : 136 s. 137 --- STRONA 85 --- o: | p a Dory Pomor r | O Raport Rzecznika Praw Obywalelskich z działalności w Polsco Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 a omy omooy Spolecznej SS | 3 . | 53.7, Personel 1 6. Domy Pomocy Spotecznej Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji zalecają, aby poza szkole- 48 s | niami, które zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownicy izb mają obowią- + 6.1. Wprowadzenie : zek przechodzić, organizowane były dla nich szkolenia z zakresu pracy z trudnym | CA | klientem oraz zajęcia mające p e przeciwdziałanie wypaleniu rodowe. x x : | W 2013 r. przedstawiciele Krajowego Mechanizmu przeprowadzili wizytacje | W jednej z wizytowanych izb**ś, w wyniku lustracji losowo wybranych teczek sg"; ac społ 437 | SĄ w 20 domach pomocy społecznej”, | pracowniczych, przedstawiciele KMP odnotowali brak opinii psychologa o zdol- BRB | ności do pracy w placówce jednego z. jej pracowników oraz zaświadczeń o odby- | k | tych szkoleniach. Uchybienie to zostało wyjaśnione w korespondencji prowadzo- a 6.2. Problemy systemowe | nej z kierownictwem tej izby. AE | [r s SU. — 6.2.1. Kontakt ze światem zewnętrznym | : : s Podczas wizytacji przeprowadzonych w 2013 r. przedstawiciele KMP w dal- | pi szym ciągu zwracali uwagę na kwestię wyjść mieszkańców poza teren DPS. | + s W większości placówek przyjęto w tym zakresie rozwiązanie, zgodnie z którym | Ę o samodzielnie teren domu mogą opuszczać osoby niezagrażające sobie i innym | s IE natomiast wyjścia mieszkańców znajdujących się w złej kondycji psychofizycznej i EL a | ET realizowane są w towarzystwie opiekuna***. W czterech spośród wizytowanych | | 1 domówć” zasadą jest umożliwianie wyjść osobom ubezwłasnowolnionym jedynie s pod opieką członka rodziny, osoby z personelu, wolontariusza, z kolei ubezwła- ax snowolnieni mieszkańcy jednej z. placówek” mogą korzystać z wyjść poza teren a placówki pod warunkiem uzyskania zgody opiekuna prawnego. + + Należy zauważyć, że w obecnie obowiązującym stanic prawnych brak 4 s jest regulacji, które wprowadzałyby jakiekolwiek ograniczenia w zakresie |: opuszczania przez mieszkańców DPS budynków i terenu placówki. Wpro- sk 1 3 *. - . t I wadzone w wizytowanych Domach rozwiązania należy zatem obecnie uznać za 1 bezprawnie ograniczające wolność osobistą mieszkańców. Biorąc pod uwagę w jednak konieczność zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom DPS, przed- s z stawiciele KMP dostrzegają potrzebę uregulowania przedstawionego proble- UE 1 _ 7 s 13 DPS w: Jaworznie, Krakowie, ul. Kluzcka 6 (dalej: DPS Seniora Naftowca w Krakowie), Legnic- | kim Polu, Poznaniu, Przasnyszu, Radorniu, Węgorzewie, Gdańsku, Mysłowicach, Suszu, Warszawie, LO Olsztynie, Krakowie, ul. Łanowa 43 - Seniora Naftowca (dalej: DPS w Krakowie), Grajewie, Górze 1 Kalwarii (zob. opis w pkt. 8 Raportu — Rekontrole), Ełku, Biłgoraju, Lublińcu, Machowinku k/Ustki, Lo Przemyślu, Bytomiu. | i i | 5% DPS w: Jaworznie, Krakowie, Legnickim Polu, Poznaniu, Przasnyszu, Radomiu, Węgorzewie. — EU 5 DPS w: Gdańsku, Jaworznie, Mysłowicach, Suszu. 9 TW w Poznaniu. 1 % DPS w Radomiu. 138 | 19 1 --- STRONA 86 --- „Mam Raport Rzecznika Praw Obywatolskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 s Domy Pomucy Spolecznej „ZA WT” s mu na poziomie ustawowym". Jednocześnie przyjąć należy, iż decyzja o ogra- | osobom z różnego rodzaju niepełnosprawnościami czy też schorzeniami stałej po- niczeniu wyjść z DPS powinna zostać uzależniona od stanu zdrowia lub stanu — moc psychologicznej w przeżywaniu i radzeniu sobie z emocjami i trudnościami. psychofizycznego mieszkańca, potwierd zonego opinia lekarza lub psychologa. * Psycholog zatrudniony w placówce ma większe możliwości pracy z mieszkańcami, bowiem poprzez stały kontakt z nimi, obserwacje, rozmowy z personelem zdoby- 6.2.2. Opieka psychologiczna/psychiatryczna. 7 wa on wiedzę o swoich podopiecznych, a przede wszystkim ich zaufanie będące s jednym z czynników zwiększających efektywność prowadzonych oddziaływań***. W zainteresowaniu przedstawicieli Mechanizmu pozostaje nadal kwestia za- 3 - onie F pewnionej pensjonariuszom wizytowanych domów opieki psychologiczno-psy- 6.2.3. Usługi opiekuńczo-wspomagające chiatrycznej. Zgodnie z $ 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polity- — 3 ki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r, w sprawie domów pomo: cy społecznej”? x Każdy dom pomocy społecznej, niezależnie do typu, świadczy na rzecz swoich mieszkańcom należy zapewnić kontakt z psychologiem, a osobom przebywającym % Ś mieszkańców usługi w zakresie potrzeb bytowych, usługi opiekuńcze oraz wspo- w domu dla osób przewlekle psychicznie chorych również z psychiatrą. Nieprecy- | : magające. Zgodnie z $ 5 ust. ] pkt 3 lit. b rozporządzenia MPiPS z dnia 23 sierpnia zyjność przytoczonej regulacji powoduje, iż standard w niej zawarty będzie zre- — 5! 2012 w zakres usług wspomagających. wchodzi mn, podnoszenie sprawności alizowany zarówno przy różnych formach współpracy z psychologiem (zatrud- — s mieszkańców. Ogólny charakter wskazanej regulacji p ozwala w Jerdzić, iż obowią- nienie w pełnym wymiarze czasu pracy, zatrudnienie na część etatu, zatrudnienie | * | zek wspomagania sprawności mieszkańców dotyczy zarówno ich sfery intelektual- na umowę cywilnoprawną, nawiązanie kontaktu z psychologiem zatrudnionym A nej, jaki fizycznej. Potwierdzenie powyższego wniosku zdaje się zawierać przepis $ w poradni psychologicznej), jak i przy bardzo zróżnicowanej częstotliwości kon- 3 1 6 ust. 1 pkt 2 lit. e rozporządzenia MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 r., na podstawie taktów psychologa z pensjonariuszami. DPS, Uzasadnieniem powyższej lezy mogą si którego dom uznaje się za spełniający warunki w zakresie usług bytowych, jeżeli być ustalenia poczynione przez pracowników KMP, zgodnie z. którymi część wizy- | znajdują się w nim pomieszczenia do terapii i rehabilitacji. towanych placówek nie prowadziła żadnej współpracy z psychologiem***, korzy- z Zwrócić należy jednak uwagę, że wskazany w $ 6 ust. I pkt 10 rozporządzenia stała z doraźnej pomocy psychologa zatrudnionego w poradni psychologicznej", V MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 r. katalog usług opiekuńczych i wspomagających zu- zatrudniała go w ograniczonym wymiarze czasu pracy" lub w ramach umowy T pełnie pomija sferę fizycznego usprawniania pensjonariuszy domów, Także ust. 2 zlecenia**. Z kolei w jednej z placówek** opieka psychołogiczna nad mieszkańca- | H powyższego przepisu, określający warunki efektywnej realizacji usług opiekuńczych mi faktycznie nie była sprawowana, z powodu długotrwałego pobytu zatrudnio- R w odniesieniu do personelu zatrudnionego w placówce (m.in. posiadania określonego nego w placówce psychologa na urlopie wychowawczym i braku j ego zastępstwa. 5 a wskaźnika zatrudnienia pracowników zespołu terapeutyczno-opiekuńczego, zatrud- W opinii pracowników KMP powyższe rozwiązania nal eży uznać za nie- są nienie odpowiedniej liczby pracowników socjalnych) nie zawiera wymogu podjęcia wystarczające, gdyż pozwalają one na świadczenie wyłącznie pomo cy doraź- s współpracy z rehabilitantem. Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty można nej. Warto natomiast mieć na uwadze wagę roli, jaką może odgrywać zapewnienie x stwierdzić, iż w obowiązujących przepisach, zabczpieczając stworzenie zaplecza tech- HE sł nicznego do realizacji w DPS usług wspomagających w zakresie usprawniania fizycz- "W odpowiedzi z dnia 21 stycznia 2014 r. Podsekretarz Stanu MPiPS wskazała, że „w chwili obecnej a i nego, zapomniano jednakże o zabezpieczeniu niezbędnego zaplecza personalnego. trudno jest przesądzać, czy sprawy wyjść mieszkańców poza teren domu pomocy społecznej zostaną i 186 - F B A e <kcionni iedzi H i uregulowane oddzielnymi przepisami prawnymi, czy też lepszym wyjściem jest stosowanie rozwią- s W tej LECZE nie należy Jaznać za satystakcj onującą odpowiedzi z dnia 21 stycznia 2014 r. Podse- zań w praktyce nie naruszających obowiązujących prawa bcz wprowadzania dodatkowych przepisów. i kretarza Stanu MPiPS, w której wskazano, e „dom P mocy społecznej, zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy Sposób załatwienia sprawy wyjść mieszkańców nie został jeszcze ostatecznie zdecydowany”. I o pomocy społecznej, umożliwia ! Organaje mieszkańcom pomoc w korzystaniu ze świadczeń zdro- |" Dr. U. z 2012 r, poz. 964, dalej: rozporządzenie MViPS z dnia 23 sierpnia 2012 r gi wotnych przysługujących im na podstawie odrębnych przepisów. Domy pomocy społecznej nie są pla” * DPS w Suszu. u cówkami medycznymi i nie mogą wykonywać świadczeń opieki zdrowotnej, ponieważ nie jest to ich PS w Węgorzewie. e Ż zadaniem. Mieszkańcy domów pomocy społecznej mają taki sam dostęp do świadczeń zdrowotnych, * DPS w Przasnyszu - 0,25 elalu na 189 mieszkańców. * 5 jak inne osoby”. W kwestii opieki psychologicznej stwierdzono jedynie, że obowiązujące „przepisy o po- «6 DPS w Olsztynie - w zależności od potrzeb mieszkańców. BE : mocy społecznej nie nakładają na domy pomocy społecznej obowiązku zalnadniania psychologa i/lub *** DPS Seniora Naftowca w Krakowie. S$ 1 psychiatry, nawet w domach pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi”. EF 140 s 141 --- STRONA 87 --- „ONA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2013 SĄ Domy Pomocy Społecznej „. Omówiony powyżej problem znajduje swoje odzwierciedlenie w ustaleniach | : lektualnie. W ramach ww. współpracy chętni mieszkańcy uczeslniczą w zajęciach poczynionych przez przedstawicieli Mechanizmu. W części spośród wizytowa- SĘ 3 podnoszenia kwalifikacji zawodowych, obejmujących warsztaty z. psychologiem nych placówek”, pomimo bardzo dobrego wyposażenia w sprzęt rehabilitacyj- Ę żI i doradcą zawodowym, indywidualne konsultacje ze specjalistami, szkolenia za- ny zauważalny był niedobór personelu prowadzącego rehabilitację mieszkańców — '$ Ś x wodowe, jednodniowe warsztaty w miejscu ewentualnych praktyk oraz wsparcie skutkiem czego niemożliwe było zaspokojenie potrzeb wszystkich mieszkańców - Bf: trenera pracy, a także płatne praktyki oraz staż. Kształcenie realizowane jest w za- wymagających usprawniania fizycznego lub prowadzenie rehabilitacji w ograni- 1 wodach stolarz-tapicer, pracownik gospodarczy lub kucharz. czonym zakresie. Dyrektorzy wizytowanych placówek wskazywali także, iż pozy- — 8 DPS w Krakowie oraz DPS w Machowniku prowadzą natomiast długoletnią skanie środków finansowych na zatrudnienie rehabilitanta jest bardzo utrudnione — $ | s: współpracę z jednostkami penitencjarnymi. W DPS w Krakowie od 2002 r. reali- ze względu na fakt, iż jest to rozwiązanie wykraczające ponad określony w obo- 1 7 zowany jest we współpracy z. Aresztem Śledczym w Krakowie-Podgórzu programu wiązujących przepisach standard opieki nad mieszkańcami. aL Duet — readaptacja osób pozbawionych wolności, uzależnionych od alkoholu poprzez 'W opinii przedstawicieli KMP za bardzo niepokojącą należy uznać sytuację, 4 | pracę z młodzieżą niepełnosprawną. Ideę programu stanowi readaptacja osób pozba- w której mieszkańcom domów pomocy społecznej, będącym bardzo często oso- 1 wionych wolności, uzależnionych od alkoholu, pierwszy raz karanych poprzez pracę bami przewlekle chorymi, z różnego stopnia i rodzaju niepcłnosprawnościami, |: z osobami z upośledzeniem umysłowym i fizycznym, gdzie w sposób praktyczny istotnie ogranicza się możliwości uzyskania pomocy w sferze usprawnienia fizycz- 3 mogą zdobyć umiejętności w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi, nego w wyniku braku spójności regulacji prawnych, które w założeniu realizację | a w dalszej perspektywie także szansę na zatrudnienie w placówce pomocy społecz- ich praw miały zabezpieczać. 1 3 : nej. Od 2009 x. DPS współdziała także z Zakładem Karnym w Krakowie Nowej Hu- | cie, w ramach której skazani realizują nieodpłatne prace na terenie domu. , I Od 2001 r. stałą współpracę z Oddziałem Zewnętrznym w Ustce Aresztu 6.3. Mocne strony i dobre praktyki | | Śledczego w Słupsku prowadzi DP$ w Machowinku. Dzięki powyższemu, jedynie i | koszlem zakupu potrzebnych materiałów, zrealizowano inwestycje poprawiające Analogicznie jak w roku ubiegłym, również na podstawie ustaleń poczynio- 4%: infrastrukturę, w tym m.in. położenie nawierzchni z polbruku, umożliwiającej nych podczas wizytacji w roku 2013 pracownicy KMP za mocne strony domów ;$ e | mieszkańcom korzystającym z wózków inwalidzkich poruszania się po całym te- uznali zapewnione pensjonariuszom warunki bytowe, zaangażowanie per- SĘ renie.placówki. Współpraca obejmuje także stałe wykonywania niezbędnych prac sonclu w organizację różnorodnych zajęć terapeutycznych oraz kulturalno- |: gospodarczo-remontowych w DPS przez dwóch osadzonych. -oświatowych, a także stałą opiekę pielęgniarską. Uwagę wizytujących zwrócił 1 1 'W analizowanym obszarze podkreślenia wymaga także fakt, iż pracownicy ponadto szeroki zakres szkoleń w jakich uczestniczył personel wizytowanych TY DPS w Machowinku oraz DP$ w Przasnyszu założyli stowarzyszenia, których celem domów. Za wyróżniające się pod tym względem można uznać DPS w Krakowie, | działania jest zapewnianiu osobom niepełnosprawnym intelektualnie godziwych DPS w Machowinku oraz DPS w Poznaniu. x warunków bytowych, zdrowotnych oraz usług rehabilitacyjnych i terapeutycznych. W poszczególnych domach realizowano ponadto szereg godnych uwagi pro- || Wskazać należy, że w 2012 r. kilkunastu podopiecznych z DPS w Krakowie jektów oraz praktyk. 3 zagrało w czeskim filmie pt. Nikola Szuhaj Zbójnik, którego premiera miała miej- DPS w Poznaniu podjął współpracę ze stowarzyszeniem Równy Start, któ- s sce rok później na międzynarodowym festiwalu filmowym (nie)aktorów z niepeł- rej efektem była m.in. wymiana windy w budynku głównym, zakup samochodu 1 1 nosprawnością intelektualną i sprzężoną. Dzięki udziałowi w projekcie mieszkań- przystosowanego do przewozu osób niepełnasprawnych, a także budowa ośrodka — JS Ę3 cy DPS spędzili 2 tygodnie na Ukrainie i mieli okazję artystycznego spełnienia. sportowo-rekreacyjnego. Z kolei DP$ w Węgorzewie nawiązał współpracę z Pol- s W tej samej placówce na uwagę zasługuje ponadto realizacja prograrnu przygoto- skim Stowarzyszeniem na Rzec7, Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koła, które- | wującego mieszkańców do kontaktów z osobami płci przeciwnej oraz poruszający go działania skupiają się na aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych inte- $$ G zagadnienia seksualności osób niepełnosprawnych inteleklualnic, a także prakty- proza 4: ka jedno lub dwukrotnego w ciągu roku dowożenia do domów rodzinnych tych ** DPS w: Gdańsku, Przasnyszu, Suszu, Warszawie. 1 pensjonariuszy, których nie mogą odwiedzić w DPS ich bliscy. 142 1 143 --- STRONA 88 --- u Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2083 " __.. Domy Pomocy Społecznej Met | W dwóch wizytowanych DPS** istnieje możliwość wcześniejszego zapo- | przewlekie psychicznie chorych, zgodnic z obowiązującymi przepisami (art. 56a $ znania się z warunkami oraz ofertą placówki przez potencjalnego mieszkańca, -j s 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”), mogą być łączone pod jego rodziców lub opiekunów prawnych. Natomiast dzięki dobrze układającej się s warunkiem usytuowania każdego z nich w odrębnym budynku, co w przypadku współpracy z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy, zanim nowy s przywołanego DPS nie zostało zrealizowane. Zgodnie z przekazanymi przez kie- mieszkaniec skierowany do domu w Legnickim Polu zostanie dowicziony do pla- | * rownictwo placówki informacjami tylko w stosunku do jednego z. mieszkańców cówki, PCPR informuje władze DPS o charakterystyce skierowanego mieszkańca, | | administracja domu wystąpiła z wnioskiem o przeniesienie do placówki przezna- Dyrekcja domu może wówczas stwierdzić, czy mieszkaniec odpowiada profilowi w czonej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Pozostali mieszkańcy z uwagi na prowadzonej przez nią placówki i poinformować o tym PCPR, zapobiegając tym 5. długi pobyt w placówce zaadaptowali się do specyfiki domu i w ocenie dyrekcji samym przyjęciu niewłaściwej osoby. Badając sytuację socjalną przyszłego miesz- | DPS dobrze w niej funkcjonują. kańca, pracownicy domu udają się do miejsca jego zamieszkania, gdzie podczas |: | Przebywanie osób chorych psychicznie w domu przeznaczonym dla osób prowadzenia wywiadu środowiskowego mają dodatkową możliwość zorientowa- | starszych i przewlekle somatycznie chorych stwierdzono także w innej placów- nia się w sytuacji zdrowotnej osoby skierowanej do domu. z ce'**. Tylko w jednym przypadku dyrektor wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Po- Na podkreślenie w ocenie przedstawicieli KMP zasługuje także, realizowa- ś' mocy Rodzinie o przekwalifikowanie mieszkańca. | ny w DPS w Elku, proces usamodzielniania mieszkańców inicjowany bezpośred- s Z kolei w innym domu”*', w jednym budynku zakwaterowano osoby chorc | nio po przyjęciu do placówki. W czasie wizytacji pracownicy Mechanizmu mieli 3 psychicznie oraz osoby przewlekle somatycznie chore, co powodowało niedogod- możliwość zaobserwowania w praktyce jego etapów - 10 chłopców zamieszkiwało | ności dla poszczególnych grup mieszkańców. Wobec powyższego przedstawiciele część domu przeznaczoną dla bardziej samodzielnych mieszkańców, a 2 innych | S$ Mechanizmu zalecili przekwaterowanie mieszkańców w celu realizacji standar- | mieszkało poza właściwym budynkiem DPS, w wolnostojącym domku jednopię- | dów zawartych w ww. przepisie. trowym. Wszyscy ci mieszkańcy zatrudnieni byli odpłatnie przez DPS. ne Z relacji Siostry Dyrektor wynika ponadto, że do końca przyszłego roku za- pr 6.4.2. Traktowanie kończona zostanie budowa gospodarstwa zlokalizowanego w jednej z. okolicznych e wsi, w którym docelowo będzie mogło mieszkać i gospodarować 10 mieszkańców 1 7 W ocenie pracowników KMP atmosfera panująca w wizytowanych domach domu. Realizowana obecnie inwestycja stanowić będzie w przyszłości zwieńczenie * była bardzo dobra, Rozmówcy w przeważającej liczbie przypadków podkreślali, procesu usamodzielniania mieszkańców. si że czują się w placówce dobrze, a personel oceniali jako zaangażowany w opiekę, | u pomoc i.organizowanie im wolnego czasu. Pracownicy KMP odebrali jednakże . 1 H pojedyncze sygnały mogące wskazywać na niewłaściwe traktowanie mieszkańców 6.4. Obszary wymagające poprawy a: przez zatrudnione w DPS osoby. Rozmówcy przekazali wizytującym, iż. personel sa zwraca się do nich na ty bez zachowania w tym zakresie zasady wzajemności”, 6.4.1. Legalność pobytu s angażuje pensjonariuszy do pomocy przy wykonywaniu prac na rzecz domu lub SĄ innych mieszkańcówć”*, bądź też zachęca ich do pomocy w sprawowaniu opieki W czasie wizytacji w jednym z domów"! przeznaczonym dla osób dorosłych s nad innymi mieszkańcami w sposób zbyt natarczywy””. W jednym z wizytowa- niepełnosprawnych intelektualnie przebywało 45 mieszkańców, u których zdia- U gnozowano jedynie chorobę psychiczną bez współwystępującej niepełnosprawno- FA ści intelektualnej. Osoby te zostały skierowane do placówki w latach 2000-2008. Ś * 5% Dz. U. z. 2013 r, poz. 182, z późn. zm. Wskazać należy, iż domy dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnic oraz s % DPS w Gdańsku. s: '** DPS w Górze Kalwarii. ———— SE +55 DPS w Przasnyszu 45! DPS w: Grajewie, Mysłowicach. ża +6 DPS w: $uszu, Węgorzewie. 1" DPS w Legnickim Polu b 4% DPS w Legnickim Polu. 14 : 145 --- STRONA 89 --- „zzz. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 8 _ Domy Pomocy Społecznej „MA. nych domów** pracownicy Mechanizmu uzyskali informację, iż wykonywanie 1 Wątpliwości przedstawicieli Mechanizmu wzbudził również sposób postępo- jakiejkolwiek pracy jest uzależnione od zgody mieszkańca, równocześnie jednak 5 wania z osobami spożywającymi lub wnoszącymi na teren DPS alkohol. W czę- pensjonariusze przyznali, że w ich opinii odmowa wykonania pracy nie byłaby ś | ści wizytowanych domów bowiem wprowadzono całkowity zakaz spożywania mile widziana przez personel, a jeden z rozmówców wskazał, że był proszony e alkoholu**', kontrole zakupów dokonywanych przez uzależnionych od alkoholu przez pracowników domu o asystę przy wykonaniu lewatywy oraz wyrzucanie zu- — SE mieszkańców”, uregulowaniami obowiązujących w jednostce procedur upraw- żytych pieluch. Zastrzeżenia wizytujących wzbudziły również wpisy w książce | $ + niono pracowników do obierania alkoholu wnoszącym go na teren placówki raportów w jednym z domówć* dotyczące angażowania mieszkańców w prze- | osobom nietrzeźwym lub też proponowania badania alkomatem mieszkańcom prowadzanie zabiegów higienicznych innym pensjonariuszom. Biorąc pod s negującym ocenę ich stanu trzeźwości”, Wobec powyższych ustaleń pracownicy uwagę intymny oraz wymagający przeszkolenia charakter przywołanych za- $ l KMP pragną podkreślić, iż w obowiązującym stanie prawnym brak jest uregulo- biegów, w opinii przedstawicieli Mechanizmu, niedopuszczalna jest ich reali- > wań uprawniających do wprowadzenia zakazu spożywania i posiadania alkoholu zacja przez osoby inne aniżeli wykwalifikowany personel domu. Także w od- — Sgt w domach pomocy społecznej, a także przeprowadzania przez pracowników tych niesieniu do pracy świadczonej na rzecz DPS należy wskazać, iż każdorazowo 3 | placówek badań określających stan nietrzeźwości mieszkańców. Zakaz może obej- powinna mieć ona charakter dobrowolny, a kierownictwo placówek winno s mować jedynie następstwa wynikające z nadużycia alkoholu - zakłócanie porząd- sprawować kontrolę nad rodzajem prac powierzanym mieszkańcom oraz za- z i ku i bezpieczeństwa innych mieszkańców oraz członków personelu spowodowane sadami ich wynagradzania. EO stanem nietrzeźwości. Wskazać należy ponadto, iż praktyka odbierania alkoholu Zaniepokojeńic przedstawicieli KMP wzbudziła sytuacja jednego z miesz- 3. pensjonariuszom budzi wątpliwości w kontekście konstytucyjnej ochrony prawa kańców”*, wobec którego zostało wydane stałe zlecenia stosowania środka przy- 1 własności (art. 64 ust, 1 i ust. 3 Konstytucji RP). mus bezpośredniego. Ze względu na wykazywane od dzieciństwa zachowania j 'W części wizytowanych jednostek ustne skargi wniesione przez mieszkańców autoagresywne jest on codziennie unieruchamiany. Zgodnie z przekazanymi in- x nie były odnotowywane”. W opinii pracowników KMP rejestrowanie ustnych formacjami podejmowane próby ograniczenia autoagresji przez zakładanie mu s skarg mieszkańców wydaje się zasadne, z uwagi na fakt, iż część mieszkańców nie rękawic lub kasku nie przyniosły efektu. Zachowań autoagresywnych nie udało się Ę si jest w stanie złożyć skargi w formie pisemnej. także zredukować w trakcie hospitalizacji w szpitalu psychiatrycznym. W trakcie — 8 wizytacji oddziału mieszkaniec pozostawał beż unieruchomienia, siedział na krze- — 5; 6.4.3. Dyscyplinowanie śle, podtrzymywany przez opiekunkę, zachowywał się spokojnie. Pozostawał bez x rzeczowego kontaktu, nie reagował na próby nawiązania go. Z informacji uzyska- s W toku prowadzonych wizytacji przedstawiciele KMP ujawniali, iż wobec nych od personelu DPS i analizy dokumentacji medycznej wynika, że poza Jecze- ś z : pensjonariuszy części DPS stosowane są środki dyscyplinarne. W jednej 7. placó- niem farmakologicznym i stosowaniem unieruchomienia wobec penusjonariusza s: wek*** wprowadzono katałog kar obejmujący ostrzeżenie, upomnienie, naganę, nie są prowadzone żadne inne próby zmiany wzorca zachowań, nie podjęto rów- = "naganę w obecności współmieszkańców, przeniesienie do innej sali mieszkalnej, nież działań w kierunku wyznaczenia stałej opiekunki dla tego mieszkańca jako E przeniesienie do innego DPS. Z kolei analiza zeszytu raportów w innym domu'** alternatywy ciągłego unieruchamiania go. W dniu wizytacji mieszkaniec wyglądał Sa wykazała, że jako karę stosuje się w nim wysiłek fizyczny, a pensjonariusze i pra- na wychudzonego i słabego, z zanikiem masy mięśniowej. Zdaniem przedstawi- | cownicy wskazali ponadto na stosowanie zakazu wyjazdów do domu, oglądania cieli Krajowego Mechanizmu Prewencji codzienne unieruchamianie mieszkańca, | A: telewizji oraz korzystania z komputera. Także w innych placówkach wizytujący trwające wiele lat, bez. podejmowania prób poszukiwania sposobu poprawy jego 1 O . stanu, stanowi nieludzkie, poniżające traktowanie. | *6! DPS w: Gdańsku, Krakowie, Olsztynie. s "62 DPS w Gdańsku, Sy TT z” 16! DPS Seniora Naftowca w Krakowie. 55 DPS w Mysłowicach. e *6* DPS w: Krakowie, Przasnyszu. 9 DPS w Poznaniu. SET" <> DPS w Biłgoraju. +6 DPS w Węgorzewie. WE 366 [DPS w Poznaniu. 146 147 Edi --- STRONA 90 --- MA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 ? Domy Pomocy Społecznej CI s odbierali sygnały dotyczące stosowania kar w postaci zakazu wyjścia z. pokoju”, e wyczerpywać znamiona czynu zabronionego stypizowanego w arl. 217 kodeksu zakazu opuszczania domu'*, kilkudniowego noszenia piżamy przez osoby, któ- s karnego. re samowolnie opuszczą dom**, zakazu picia kawy?”, sprzątanie stołówki lub : r) umieszczenie z osobami o większym stopniu niepełnosprawności intelektual- 3 5: 6.4.4. Środki przymusu bezpośredniego nej”, zakaz udziału w terapii zajęciowej”. W jednej z placówek?” konsekwen- 5 A cje niewłaściwego zachowania ustalane są wspólnie przez społeczność mieszkań- | Pomimo informacji przekazanych wizytującym o niestosowaniu w placów- ców. s ce!”? środków przymusu bezpośredniego, analiza raportów pielęgniarskich wyka- Największe zaniepokojenie przedstawicieli KMP wzbudziły sygnały wska- z zała, że środki takie były stosowane. O powyższym świadczą bowiem następujące zujące na stosowanie wobec osób sprawiających problemy kar cielesnych w po- zapisy: do 00.00 nie spała, bardzo niegrzeczna (...) nie chciała się dać ponownie staci policzkowania, klapsów lub zimnych kąpieli*”*, | zapiąć w pasy oraz o godzinie 2.50 ponownie wyszła z pokoju i tym razem rzuciła Osobnej uwagi wymagają ujawnione w 4 z wizytowanych Domów przypadki x się z pięściami na opiekunkę (...) Została unieruchomiona. Przypadki niedokumen- karania mieszkańców w związku z nadużywaniem przez nich alkoholu. Stosowane s towania zastosowanych środków przymusu bezpośredniego ujawniono również środki dyscyplinarne polegały w szczególności na wykłuczaniu z zajęć terapeu- s: w innej placówce, gdzie w przypadku dwóch mieszkańców, ze względu na ich tycznych, kulturalnych, rozrywkowych oraz wycieczek*”*, obowiązku noszenia pi- T agresywne zachowania wobec personelu, slosowane są szelki unieruchamia- żamy lub zakazie opuszczania budynku mieszkalnego”, przeniesieniu do innego ś A jące podczas podawania posiłków. Mając na uwadze powyższe pracownicy pokoju, wystąpieniu do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z wnioskiem | Mechanizmu przypominali o zawartym w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierp- o uchylenie decyzji kierującej do DPS i przeniesienie do innego domu””. s nia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego” zobowiązaniu do odnotowywania W opinii pracowników KMP regulacje wewnętrzne domów pomocy spo- sA w dokumentacji medycznej każdego przypadku zastosowania środka przymusu łecznej nic mogą wprowadzać postanowień w przedmiocie karania mieszkań- s bezpośredniego. ców, w lym także nadużywających alkoholu. Wymierzane kary, również takie jak | Zaniepokojenie wizytujących wzbudziły także zapisy w raporcie pielęgniar- wskazane powyżej, pozostają w związku z wolnością osobistą jednostki, chronioną 1 skim świadczące o tym, że w placówce**? tej środki przymusu bezpośredniego sto- przez art. 41 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie 7 którym każda regulacja dotyczą- Lo sowane są prewencyjnie, dla bezpieczeństwa mieszkańców, jednakże bez spełnie- ca wolności osobistej musi mieć wyraźne umocowanie ustawowe. W aktualnym * nia przesłanek wymienionych w art. 18 ust. I u.z.0.p. Tytułem przykładu można stanie prawnym brak jest takiego umocowania, gdyż powołująca domy pomocy a wskazać wpis z dyżuru nocnego z 11 na 12 sierpnia 2012 r.: w momencie kiedy społecznej ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej”* nie zawiera | weszłam do pokoju podopieczna stała na łóżku oparta o parapet. Najprawdopo- w przedmiotowej materii żadnej regulacji. W odniesieniu z kolei do stosowania SE dobniej uwolniła nogę, za którą jest dla bezpieczeństwa przypinana. Wskazana kar cielesnych wobec mieszkańców należy wskazać, iż tego typu zachowania mogą 6 nieprawidłowość została ujawniona także w innych placówkach: gdzie w trzech = przypadkach powodem zastosowania środków przymusu bezpośredniego było 167 [3PS wy Krakowie. BU podanie płynów, przetoczenie płynów”, a także na prośbę mieszkańca, po spożyciu * DPS w: Mysłowicach, $uszu, s alkoholu lub pogorszeniu stanu zdrowia”*. m DSE w Przasnysza, s Dokonana przez przedstawicieli KMP analiza dokumentacji z. zastosowanych m Dh w Węgorzewie | środków przymusu bezpośredniego również wykazała nieprawidłowości, wśród "DPS w Flku. sza _ "" DPS w Warszawie, | 49 DPS w Poznaniu. DPS w Elku. no +% DP$ w Mysłowicach. r DPS Seniora Naftowca w Krakowie. e A 4śl PD, U. 2 2011 r. Nr 231, poz. 1375, z późn. zm., dalej: u.0.z.p. 4% DPS w: Legnickim Polu, Węgorzewie. ja «? DPS w Poznaniu. *” DPS w Górze Kalwarii. AE ** DPS w Suszu. 47% Dz. U. z 2013 r., poz. 182, z późn. zm. szał 196 DPS w Warszawie. w 148 se 145 NE > --- STRONA 91 --- sł p Ti: " | - | Domy Pomocy Spolecznej _MMMIIR | sz Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | 1 _ ==" "="="=n="="="=ininan n="r"r"r"="r"r="="r"r" a ; os 5 zi ie s ezpośredniego których należy wymienić: prowadzenie niezgodnego z obowiązującym wzorem — | ce pomieszczenia jednoosobowego, gdzie za Przysmusu Bezpo 8 = Ho 1 : re ścii nia i Ś ego : szka . rejestru zastosowania środków przymusu bczpośredniego**, brak oznaczenia na s nie naruszałoby godności i poczucia intymności żadneg niektórych kartach zastosowania środków godziny zakończenia ich stosowania'*s, s , - przekroczenie 4-godzinnego czasu stosowania środków bez wydania jednoczesnej s 6.4.5. Prawo do informacji O decyzji o przedłużeniu ich stosowania”, przekroczenie 8-godzinnego stosowania — S$; ; k ” e. eS rc s i s stawici MP odnotowali środka przymusu bezpośrednicgo***, niewskazanie skutków zastosowanego środ- 4 W niektórych z wizytowanych jednostek przedstawie 2 prawami o. R F P P zai ; ń ZEE Ą isó ie ńCÓ świa h © na 7 ka przymusu bczpośredniego***, 5-godzinne unieruchomienia mieszkańca bez 3 3 brak podpisów mieszkańców na oświadczeniach « A zkami jedynie rodzin : z z: : : . RS , 1495 że Z3 ani 7, awa 110 Z chwilowego zwolnienia, w celu zmiany pozycji lub zaspokojenia potrzeb fi- 1. wiązkami”, a także zapoznawanie k prawami! brak Par przysługują W i oni 5 ie: ńcÓ 7, rd Ś - zjologicznych i higienicznych*”, brak oceny zasadności zastosowania środka ky i opiekunów prawnych mieszkańców . z gł na ma ia PSD niepeł H ; ; , s HEEL: -h mieszkań s a ach przeznaczi S - przymusu bezpośredniego przez lekarza zatwierdzającego stosowanie środka s cych mieszkańcom praw w czterech p'aców e CP zaleci H racowanie broszu- oraz lekarza specjalisty w dziedzinic psychiatrii upoważnionego przez mar- | a nosprawnych intelektualnie” przedstawicie e O D M prawa i obowiązki szałka województwa”, rozbieżności pomiędzy powodami zastosowania przy- — SĘ ry informacyjnej przedstawiającej zasady AM l om, mawCz ch musu odnotowanymi w karcie zastosowania przymusu bezpośredniego oraz re- — S$ mieszkańca w sposób adekwatny do ich potrze o moż a eni nego do ; ; ; Pe ; : sog R RE iekszości wi szkań 7 jestrze oraz, pomiędzy informacjami zawartymi w rejestrze stosowania środków |— SĘ X W większości wizytowanych domów e . r Tiby się zwrócić w sytuacj B ; sos : se s. p CIE iz ów i ji, do których m: się Z s przymusu bezpośredniego a raportami pielęgniarskimi””*. W dokumentacji jednej — SK stępu do wykazu i adresów instytucji, Y guby A -nia ici 98 z placówek” wizytujący odnaleźli ponadto podpisane przez lekarza puste druki JS naruszenia ich praw***. eż kazać, że zgodnie z $ 5 ust. 1 pkt 3 , . O , s Ą s jorąc ż skazać, że 7g0 . kart zastosowania unieruchomienia lub izolacji świadczące o faktycznym braku s Biorąc powyższe pod uwagę nareży ws<a 2012 > om pomocy społecznej kontroli nad stosowanym w placówce przymusem bezpośrednim. s lit. j rozporządzenia MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 R on p . NE na pod W ostatniej placówce poważne zastrzeżenia wizytujących wzbudziła także EO zapewnia mieszkańcom dostępność do informacji „ © e zaje s za spełniający ADD i : czn z praktyka stosowania środka przymusu bezpośredniego w postaci unieruchomie- — ;! KT sławie wskazanego aktu prawnego dom pomocy społecznej je się Za: , i óż żąc i ieszkańców, « 1 Hora ki, jeżeli m.in. zapewnia możliwość zapoznania się z przepisami prawnymi nia na łóżku należącym do jednego z mieszkańców, a usytuowanym w wielooso- w warunki, jeż z kt 10 lt. e) bowym pokoju znajdującym się nieopodal dyżurki pielęgniarek. W razie koniecz- SE dotyczącymi domów ($ 6 ust. I pkt 10 li ności zastosowania unieruchomienia mieszkaniec ów zmuszony jest do opuszcze- e , jekuń nia swojego miejsca i przeniesienia się do łóżka pensjonariusza unieruchamia- w 6.4.6, Usługi terapeutyczno-opiekuńcze ss . nego. Wobec powyższego przedstawiciele KMB, w celu realizacji uregulowania ABE : R : 1a Minierra ! ; Ę SEA żenia icieli ści palcówek wzbudziły poddane zawartego w $7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 r. SE. Zastrzeżenia przedstawicieli KMP w części pac alej: wy iednej Ę : na i 1. 4 , TREE analizie indywidualne plany wsparcia w mieszkańców (dalej: . W jednej w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania środka przymu- ZO: . : ś i i ści i i ; z placówek” zawarte w IPW wpisy były bardzo lakoniczne, brakowało w nich su bezpośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania (dalej: Eo z placoówe 0 : le działań i i c 4% ili ieni có s skazania osób odpowiedzialnych za realizację planu wsparcia, cele działań rozporządzenie MZ z dnia 28 czerwca 2012 r.)** załecili wyodrębnienie w placów- SE Ws p kazanie efektó —— ——— IE: nie podlegały modyfikacji. W miejscu przeznaczonym na wskazanie efektów «55 DPS w Przasnyszu. 1 prowadzonych działań pojawiały się natomiast pojedyncze wpisy dokonywane 6 DPS w Suszu. | | 5 DPS w: Suszu, Warszawie. H I — — 5 5 DPS w Warszawie. COC 5 DPS w: Biłgoraju, Górze Kalwarii. 1 DPS w Legnickim Polu, x 6 DPŚ w Krakowie. R sa 7 - Grajewi ie, $ Węgorzewie. 9 Dys akowie. BR +7 DPS w: Grajewie, Krakowie, Suszu, Węgi O sa. Sui ' owi +! DPS » Przemyk s + DPS w: Biłgoraju, Gdańsku, Górze Kalwarii, Grajewie, Krakowie, Seniora Naftowca w Krakowie, DPS w War: szawie ES Legnickim Polu, Mysłowicach, Olsztynie, Poznaniu, Przasnyszu, Przemyślu, DPS w Radomiu, $uszu, DPS w Suszu. so Warszawie, Węgorzewie. "Dz. U. z 2012 r, poz. 740. p + DP$ w Węgorzewie. UE SU 151 150 EO A Sak --- STRONA 92 --- HE | Cr ZEAEZN rapoń rozna raw Oby dźaanośc w aloe Kraje estniemu Pen wrtu 2018 OonyforySplmj „MA, w długich przedziałach czasowych. Z kolei w innej placówce" przygotowywane | odleżynowych, regulowanych łóżek. Wskazane budynki nie były także do- dla mieszkańców IPW charakteryzował brak chronologii wpisów oraz ewaluacja | stosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, co w efekcie prowadziło do planów skoncentrowana bardziej na wykonywaniu obowiązków przez pracowni- | tego, że osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich nie mogły korzystać ków Domu niż realizacji poszczególnych jego etapów przez mieszkańca. Ponad- x z wyjść na świeże powietrze, ani z zajęć w salach terapii zajęciowej złokalizo- to, w dwóch wizytowanych placówkach założenia do prowadzania indywidualnej | 5; wanych na najwyższych kondygnacjach budynków. opieki były w większości ograniczone do kwestii samoobsługi i zainteresowań?" T Z informacji dyrektora Domu wynikało, iż w ciągu kilku dni następujących lub samoobsługi, przemieszczania się i komunikacji”. 1 po dniu wizytacji planowany był odbiór nowych budynków, do których planowa- | W omawianym obszarze uwagę przedstawicieli KMP zwrócił również ubogi A! no przenieść mieszkańców. Z kolei sprzęt i meble do wyposażenia nowych obiek- zakres terapii proponowanej mieszkańcom, sprowadzającej się głównie do spo- 7 tów zostały już w dużej części zakupione. W nowych budynkach, dostosowanych tkań mieszkańców przy kawie i herbacie, wspólnego słuchania radiowęzła, czy a do potrzeb osób niepełnosprawnych, zaplanowano 3-osobowe pokoje z łazienka- uczestnictwem we mszy św.*”, brak jakichkolwiek zajęć dla mieszkańców domu s mi, a także m.in. pokój dziennego pobytu, jadalnię, salę do ćwiczeń, kuchnie po- niepełnosprawnych intelektualnie w stopniu znacznym i głębokim oraz porusza- i : mocnicze dla mieszkańców. jących się na wózkach inwalidzkich”, a także mało atrakcyjna i monotonna oferta s terapii zajęciowej skutkująca nicchęcią mieszkańców do uczestnictwa w tych za- | 6.4.8. Personel jęciach*5, c | x W dwóch spośród wizytowanych w roku 2013 placówek” nie był zrealizo- 6.4.7. Warunki bytowe © wany, określony w rozporządzeniu MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 r. wskaźnik © zatrudnienia pracowników zespołu terapeutyczno-opiekuńczego, zatrudnionych Zdecydowaną większość wizytowanych DPS charakteryzowały zapewnione ści w pełnym wymiarze czasu pracy. W odniesieniu do jednej z tych placówek nie- | mieszkańcom bardzo dobre warunki bytowe. Wyjątek w tym zakresie stanowił jeden s spełnienie powyższego standardu skutkowało brakiem zatrudnienia w niej psy- | dom", który w czasie wizytacji nie spełniał standardów wynikających z obowiązu- ZE chologa oraz stworzeniem zaledwie jednego etatu terapeuty zajęciowego dla 261 | jących przepisów prawa. W związku z tym w placówce realizowany był program na- * | mieszkańców. | prawczy, którego ukończenie zaplanowano na koniec 2013 r. R Uwagę przedstawicieli KMP zwrócił również fakt, iż w części wizytowanych | Przedstawiciele KMP jako bardzo złe ocenili warunki panujące w dwóch | s DPS pracownikami wykonującymi zabiegi opiekuńczo-pielęgnacyjne są w zde- z pięciu budynków zakwaterowania mieszkańców. Uwagę w nich zwracały s cydowanej większości lub wyłącznie kobiety”. W opinii przedstawicieli KMP, zwłaszcza stare meble i drzwi, zniszczone wykładziny, zacieki na sufitach, s biorąc po uwagę, iż pensjonariuszami domów są również mężczyźni, należy odrapane ściany, odpadający tynk, wyposażenie sanitariatów noszące ślady p | dążyć do zwiększenia liczby mężczyzn w personelu opiekuńczym, aby w pełni znacznego użytkowania, a także nieprzyjemny zapach. Mimo iż w budynkach E respektować prawo mieszkańców do prywatności i intymności. tych umieszczono głównie osoby leżące, pełzające, upośledzone w stopniu x znacznym i głębokim w czasie wizytacji brakowało sprzętów niezbędnych do . 6.4.9. Opieka zdrowotna opieki nad tymi mieszkańcami: wózków, podnośników, materacy przeciw- EL x W niektórych spośród wizytowanych DP$ pracownicy Mechanizmu ode- > DPŚ w Olsztynie. | | brali sygnały wskazujące na trudności w zapewnieniu mieszkańcom właści- 30! DPS w Węgorzewie. | s wej opieki zdrowotnej. Wskazane problemy dotyczyły trudności w dostępie 52 DP$ w Legnickim Polu. S$ 5% DPS w Olsztynie. - | NE . , s" DPS w Węgorzewie. s 5 DPS w: Olsztynie, Węgorzewie , *” DPS w Górze Kalwarii. SE 3% DPS w Węgorzewie. * DPS w Węgorzewie. | 3% DPS w: Krakowie, Mysłowicach, Radomiu, Suszu, Węgorzewie. 152 s 153 --- STRONA 93 --- „OD Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 s Szpitale psychiatryczne „MN s do psychiatry dziecięcego oraz logopedy”, długiego czasu oczekiwania na SE 1 Szpitale psychiatryczne konsultację specjalisty kardiologa”, odległe terminy planowanych zabiegów, 4 ” np. operacji zaćmy*!?, utrudnionego dostępu do opieki stomatologicznej.dla pa- — SĘ cjentów, którzy ze względu na brak współpracy lub rodzaj dolegliwości wymagają 3: 7.1. Wprowadzenie leczenia w znieczuleniu ogólnym*"”. s :: = Podczas wizytacji jednej z placówek””* przedstawiciele KMP uzyskali infor- EU W roku 2013 przedstawiciele KMP wizytowali 11 szpitali psychiatrycz mację, iż pracownice placówki, po samodzielnej ocenie stanu zdrowia mieszkanki, |: hó16, 4 e P d k n kó b SZpta* p H Ty odmówiły wezwania do niej pogotowania ratunkowego. Rozmówczyni — 89-let- z ych” PPEZeŁnacŁONe CO WY OBYWaNIa Środ CÓW Za DeŁpIeczających W Waran: : ? " " - s. kach zabezpieczenia podstawowego, 3 w warunkach zabezpieczenia wzmoc- nia pensjonariuszka, po przebytym zawale serca - poinformowała, że odczu- — Uk nionego: i 3 w warunkach zabezpieczenia podstawowego i wzmocnionego wała dolegliwości przez całą noc, a pogotowie zostało wezwane dopiero rano. — J5ĘE wi ge , ali e pre pe ne 5 : go. Wówczas decyzją lekarza została przewieziona na Szpitalny Oddział Ratun- $$ izytujący zwracali uwagę na sytuację sprawców czynów zabronionych, wobec yzJą Ją ŁOSIAca p prany - sk których stosowany jest środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakła- kowy. W przedstawionej sytuacji pracownicy KMP za niedopuszczalne uznali | e" dzie psychiat (dalej: pacjenci), ki b d dstawi dokonywanie oceny stanu zdrowia mieszkańca przez osoby nielegitymujące wm 76 PSYCH aAYCZnyM s psem ; CELOWAnyCH przez Są na pocstawie are . - nu: * e tykułu 94 k.k. Są to sprawcy czynów o wysokim stopniu szkodliwości społecznej, się wykształceniem medycznym oraz zalecili każdorazowe wezwanie pogoto- Fm K o A | . wia w sytuacji gdy mieszkaniec domu tego żąda w popełnionych w stanie niepoczytalności spowodowanej stanem. psychicznym, W rzech wizytowanych domach? pracownicy KMP uzyskali informacje u których z powodu wysokiego prawdopodobieństwa ponownego popełnienia , SE czynu sąd orzekł umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym. W zależności od o stosowaniu wobec niektórych mieszkanek leków antykoncepcyjnych jedynie o yno c s b e Czie psy ddzi 4 Y B e ę za zgodą ich opiekunów prawnych. W związku z powyższymi ustaleniami należy s stopnia zagrożenia, osoba umieszczana jest na oddziale dysponującym określo- wskazać, że zgodnie z art. 156 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, opiekun 3 1 nymi warunkami zabezpieczenia: podstawowym, wzmocnionym lub maksymal- * " , K s nym. Umieszczeni w oddziale o warunkach podst. abczpieczenia k - powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniej- siĘ y" lami : | pocs odkoRa PA Bogpieczenia Coszy szych sprawach dotyczących osoby lub majątku podopiecznego. W opinii — Ą 1 staj ą z tego samego FOSU'am Au Organ ZacyJnO-porząc Kowego, co FIRM pacjChCi, co przedstawicieli KMP kwestia podawania środków antykoncepcyjnych wprost i omacza większą swobodę np. w wychodzeniu poza szpitalny oddział. Sprawców ingerująca w sferę prokreacji człowieka powinna być traktowana jako waż- | wobec których zastosowano ten środek zabezpieczający, poddaje się właściwemu - Se leczeniu zgodnie z art. 202 k.k.w. Podjęcie leczenia nie wymaga zgody leczonego niejsza sprawa dotycząca osoby ubezwłasnowolnionego. Opiekun prawny po- — 87 ijeso f s JE H " wyr s: Bo y eczo s winien uzyskać zatem zezwolenie sadu opiekuńczego w takiej sprawie x ani jego faktycznych czy prawnych opiekunów. Czas trwania leczenia w zakładzie zy: Ź ądu op eg J SP: : 85 nie jest z góry określony. 3 ” x 7.2. Problemy systemowe | x Problemy systemowe dotyczące szpitali psychiatrycznych zostały przedsta- . | wione w Raporcie z 2012 r. i nie można uznać, iż zostały one rozwiązane. W 2013 r. a prowadzono w tych kwestiach dialog z Ministerstwem Zdrowia””. *” DPS w Grajewie. Je HH 5 DPS w: Jaworznie, Radomiu. R: 3 DPS w Radomiu. EL *' Szpital w: Radomiu, Radecznicy, Dębicy, Międzyrzeczu, Gnieźnie, Lublińcu, Branicach, Ciborzu, 5!" DPS w Węgorzewie. Ko. Węgorzewie, Lublinie, Toszku. , 5 [PS Seniora Naftowca w Krakowie. 5 Ę A? http://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rpo-z-dzia% C5%82alno%C5%9Bci-w-polsce-kmp-w- 51* DPS w: Krakowie, Legnickim Polu, Warszawie. | roku-2012-0 se 154 3 155 --- STRONA 94 --- LEZ) „| Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowogo Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | = Szpitale psychiatryczne „A | 7.2.1. Niedofinansowanie oddziałów psychiatrycznych winny być respektowane, a ich ograniczenia wynikać z ustawy, a nie regulaminu ' s czy nawet faktycznego funkcjonowania placówki. Tymczasem tworzenie regula- W odpowiedzi na Raport z 2012 r., Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdro- T minów dla osób przebywających w warunkach podstawowego zabezpieczenia zo- | wia w piśmie z dnia 30 września 2013 r. wskazał, że za stan szpitali odpowiedzialne | | stało przekazane do kompetencji dyrektorów placówek. Doświadczenia przedsta- są w dużej mierze lokalne władze oraz, że w ostatnim czasie Ministerstwo Zdrowia co wicieli Mechanizmu wskazują, że regulaminy placówek dla osób przebywających na bieżąco otrzymuje informacje o remontach prowadzonych w specjalistycznych + w warunkach podstawowego zabezpieczenia zawierają postanowienia sprzeczne placówkach zamkniętych. Ponadto, wskazał On, że „płanowane są rozmowy z Na- b x z przepisami powszechnie obowiązującymi czy zastrzeżone dla ustawy, gdyż regu- rodowym Funduszem Zdrowia oraz Ministerstwem Sprawiedliwości w zakresie peł- s lują ograniczenia wolności i praw (np. w zakresie kontaktów ze światem zewnętrz- nego finansowania leczenia pacjentów psychiatrycznych ze współistniejącymi scho- e nym). Należy wskazać, iż stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia rzeniami sormatycznymi, a lakże systemowych rozwiązań dotyczących kierowania, zd w zakresie korzystania z konstytucyjnych wołności i praw mogą być ustanawiane przebywania oraz leczenia internowanych pacjentów”, W treści kolejnego pisma | tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego Podsckretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z dnia 30 grudnia 2013 r. wskazano, a | bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dła ochrony Środowiska, zdrowia z kolei, że „informacje o finalnych rozwiązaniach w obszarach finansowania lecze- s i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą nia pacjentów chorujących psychiatrycznie ze współistniejącymi schorzeniami so- | naruszać istoty wolności i praw. matycznymi oraz systemowych rozwiązaniach dotyczących leczenia internowanych T Z kolei co do pacjentów przebywających w warunkach wzmocnionego i mak- pacjentów, a także innych wyników analiz zostaną przekazane do Biura Rzecznika x symalnego zabezpieczenia, w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji i art. 47 Konstytucji Praw Obywatelskich”. wątpliwości może budzić nakładanie na nich określonych ograniczeń co do ko- s rzystania z ich praw, nawet jeżeli są one uregulowane w regulaminie organiza- 7.2.2. Deficyt regulacji prawnych dotyczących sprawców wobec, których stosowany jest 1 cyjno-porządkowym wykonywania środków zabczpieczających (dalej: regulamin środek zabezpieczający umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym p środków zabezpieczających). | Prawo osób wobec których wykonywane są środki zabezpieczające winno być Odnosząc się do opisanego w Raporcie z 2012 r, punktu zawierającego wska- ś rozpatrywane w świetle przywołanych norm konstytucyjnych, ale także norm wyni- zane zagadnienie, Podsekretarz, Stanu w Ministerstwie Zdrowia nie zgodził się : SĄ kających z aktów międzynarodowych. Trzeba zauważyć, iż pojęcie korespondencji z zarzutem deficytu regulacji prawnych dotyczących osób internowanych. Uznał, Ę i na grancie art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podsta- | że ci z nich, którzy leczą się w szpitalu o podstawowym poziomie zabezpieczenia 35? wowych Wolności z 1950 r. jest rozumiane szeroko i obejmuje wszelkie formy tech- | mogą korzystać z zasad dotyczących pozostałych pacjentów, w przeciwieństwie SE nicznego przekazywania wiadomości, rozmowy telefoniczne, pocztę elektroniczną do osób w placówkach o wyższym poziomie internacji, których warunki pobytu | i informacje internetowe (postanowienie ETPCz z 29 czerwca 2006 r. w sprawie We- są wystarczająco opisane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia s ber and Saravia p. Niemcom). Oczywiście art. 8 ust. 2 Konwencji przewiduje ogra- 2004 r. w sprawie wykonywania środków zabezpieczających składu, trybu powoły- =: uiczenia prawa wskazanego w art. 8 ust. I wskakując jednak, że niedopuszczalna jest wania i zadań komisji psychiatrycznej do spraw środków zabezpieczających”"*. a ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków 'W reakcji na powyższe stanowisko Z-ca Rzecznika Praw Obywatelskich w pi- o przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie śmie z dnia 27 listopada 2013 r.” wskazał, że nie pomija kontekstu i powodu, r: z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt go- z jakiego stosuje się środki zabezpieczające, ale uważa, że prawa osób przebywa- s spodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia jących w zakładach psychiatrycznych (niezależnie od stopnia zabezpieczenia) EO i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Ep Zgodnie z postanowieniem $ 2 ust. 1 pkt 4 regulaminu środków zabezpie- RRT , s | czających, pacjent szpitała w warunkach wzmocnionego i maksymalnego zabez- """ Dz. U. Nr 179, poz. 1854, z późn. zm. | ioczeni, - lazi j zeba wskazać. że z 7 5” hitp://www.rpo.gov.pl/pl/content/raport-rpo-z-dzia% C5%82alna%C5%9Bci-w-polsce-kmp-w- se pieczenia mma prawo do ochrony WIĘZ rodzinnych. Trzeba wskazać, że z zupeł roku-2012-0 e nie niezrozumiałych względów przepisy prawa nie przewidują również prawa do 156 JĄ 57 --- STRONA 95 --- p AA” p a Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | o nnn. Szpitale psychiatryczne MARYNA |: ochrony więzi także z osobami bliskimi. Jest to tym. bardziej niepokojące, że takie | | razem decyduje sąd, rozpatrując indywidualnie wszystkie zaistniałe okoliczności, prawo zagwarantowane zostało skazanym na mocy przepisu art. 102 pkt 2 usta- 8 |: e nierzadko posiłkując się opinią biegłych, ale również Komisji psychiatrycznej do wy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy. Jedyny przepis dotyczący SĘ spraw środków zabezpieczających, która jest tworzona przez autorytety w dziedzi- zasad ochrony więzi rodzinnych zawarty został w $ 7 regulaminu środków zabez- są: nie psychiatrii sądowej. pieczających i stanowi, że odwiedziny pacjentów odbywają się w godzinach wy- 4) a Dodać w tym miejscu należy, że projekt z dnia 10 grudnia 2013 r. przewidu- znaczonych przez kierownika zakładu. o 3 je zezwolenie na kilkudniowy pobyt pacjenta poza szpitalem z ważnych wzglę- W ocenie przedstawicieli KMP status prawny pacjentów szpitala psychia- l dów rodzinnych lub terapeutycznych, z. wyłączeniem pacjentów przebywających trycznego (niezależnie od stopnia zabezpieczenia) znacznie różni się od statu- $$ 1 w szpitalach o innym niż podstawowym stopniu zabezpieczenia (por. art. 204d su prawnego osób, wobec których orzeczony został środek zabezpieczający. Jak s k.k.w.), co oznacza, że obecne regulacje prawne w tej mierze — jak wskazuje Rzecz- wskazano w Raporcie z 2012 r., obecnie obowiązujące przepisy nie regulują takich S88E" nik Praw Obywatelskich — trzeba uznać za niewystarczające. kwestii związanych z osobami, wobec których orzeczono zastosowanie środków 5 s zabezpieczających, jak: prawo do odmowy leczenia i terapii oraz przerw w wyko- „AB: 7.2.3. Brak spójnych systemowo procedur umożliwiających umieszczanie pacjentów nywaniu środka zabezpieczającego, które przysługuje innym pacjentom oraz ska- i; internowanych w domach pomocy społecznej zanym. Problemem dotykającym pacjentów, wobec których realizowane są środki | zabezpieczające, jest brak przepisów regulujących przerwy na konieczne leczenie Wskazany problem systemowy według pisma z dnia 30 września 2013 r. Pod- somatyczne czy przepustek losowych, związanych z ważnymi wydarzeniami ro- e sekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia nic występuje. dzinnymi. Warto zaznaczyć, że w przypadku śmierci osoby bliskiej, skazany może stktt: 'W piśmie Z-cy RPO z dnia 27 listopada 2013 r. wskazano dodatkowo, że ten brać udział w pogrzebie (w razie potrzeby również pod nadzorem (funkcjonariuszy Silk: problem sygnalizowali również kierownicy i personel wizytowanych placówek. Służby Więziennej). Brak możliwości udziału w tego typu uroczystości jest wska- 1 zł Analiza obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że wprawdzie istnieje zywany przez dyrektorów wizytowanych placówek, jako problem mogący pogor- poc: i: możliwość umieszczenia pacjenta w domu pomocy społecznej na wniosek organu szyć stan psychiczny leczonego pacjenta. Bez znaczenia w tej ostatniej sytuacji po- | s do spraw pomocy społecznej lub kierownika szpitala psychiatrycznego, niemniej zostaje, w placówce z jakim stopniem zabezpieczenia przebywa pacjent. Przepisy A P jednak z uwagi na okoliczność, iż o uchyleniu środka zabezpieczającego decyduje powinny mu dawać możliwość uczestniczenia w tych wydarzeniach. Problem ko- teg. sąd karny, a o umieszczeniu w DPS sąd rodzinny brak jest norm, które przewidy- rzystania z przepustek był także przedmiotem wystąpienia Rzecznika Praw Oby- sgt$. wałyby współpracę pomiędzy wskazanymi sądami. Przepisy prawa nie przewidują watelskich do Ministra Sprawiedliwości, który podziclił pogląd o potrzebie zmian Si o zsynchronizowanego algorytmu postępowania, które zapewniłoby ciągłość opieki w tej materii. a i nadzoru nad pacjentem. W piśmie z dnia 30 grudnia 2013 r. Podsekretarz Stanu Reasumując, Rzecznik Praw Obywatelskich uznaje, że rozdział XII? Kodek- z s Ministerstwa Zdrowia poinformował, że zagadnienie wymaga analizy zarówno ze su karnego wykonawczego poświęcony problematyce środków zapobiegawczych | s strony Ministra Zdrowia jak i Ministra Sprawiedliwości. Do chwili obecnej Rzecz- nie zawiera szczegółowych przepisów na wzór tych gwarantujących podstawowe - RE nik nie został poinformowany o wynikach wskazanych analiz. prawa osób skazanych, w których można byłoby uwzględnić ograniczenia okre- sg s ślonych praw i wolności, w zgodzie z art. 31 ust 3 Konstytucji RP czy art. 8 ust. 2 stę: 7.2.4. Umieszczanie pacjentów w pokojach obserwacyjnych/odcinkach obserwacyjno- Konwencji. A. diagnostycznych jako nieformalny środek przymusu bezpośredniego W dniu 30 grudnia 2013 r. Podsekretarz Slanu podtrzymał stanowisko, że 2 s stosowanie ogólnego regulaminu obowiązującego w szpitalu jest korzystniejsze dła 4 sz W Raporcie z 2012 r. Rzecznik wskazała, iż w oddziałach psychiatrycznych internowanych pacjentów, a odrębną kwestią pozostaje formułowanie przez kie- U wydziela się odcinki obscrwacyjno-diagnostyczne lub pokoje obserwacyjne, któ- rowników szpitali regulaminów w taki sposób, iż naruszają prawa pacjenta. Pod- JS U. rych statutu nie określa ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, dlatego w prak- trzymał również stanowisko, że istnieją wystarczające regulacje prawne dotyczące o tyce spełniają rolę wieloosobowych izolatek, przy czym czas i procedura pobytu udzielania przepustek losowych. internowanym pacjentom, o czym 7a każdym m pacjentów w tych miejscach nie jest określona, a izolacja w nich stosowana nie s. : 158 | SĄ: 159 ARENIE " 5 SE --- STRONA 96 --- sy _ KAR Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 s: Szpitale psychiatryczne MAN INA W MUSCO PTAJOWOBO WECHaIZU | TEWERCJI W | psl = ———— —-—--_o u o o JoJo o. 2a 2) piu == jest rejestrowana i opisana w sposób, w jaki czyni się to w przypadku stosowania może usprawiedliwiać uzależnienie od tyloniu, gdyż poza zagrożeniem bezpie- środków przymusu bezpośredniego. 5 czeństwa nie daje się to także pogodzić z. funkcją profilaktyczno-leczniczą pod- W piśmie z dnia 30 września 2013 r. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Ę s miotu leczniczego. Według Podsekretarza Stanu w przypadku nic dającego się Zdrowia uznał za uzasadnione stosowanie środka przymusu bezpośredniego wo- — SĘ: opanować głodu nikotynowego szpital dysponuje odpowiednimi środkami tera- bec pacjentów przebywających w odcinkach obserwacyjnych szpitali pod bezdy- : pcutycznymi (np. preparatami nikotynowymi). skusyjnym warunkiem zachowania wszystkich wytycznych rozporządzenia z dnia u Z-ca Rzecznik Praw Obywatelskich w polemice z tym stanowiskiem wskazał, 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania przymusu bez- SS że wśród przejawów dyskryminacji pacjentów, wobec których orzeczono wyko- pośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania?”, ze szczególną x nanie środków zabezpieczających, możliwość palenia przez nich wyrobów tyto- uwagą na zapewnienie bezpieczeństwa tym pacjentom oraz z zapewnienicm po- | niowych stanowi jeden z przykładów różnicowania sytuacji osób pozbawionych szanowania ich godności. s wolności, Wnioski płynące 7 wizytacji przeprowadzonych przez przedstawicieli Również w tej sprawie Z-ca RPO wyjaśnił w piśmie z dnia 27 listopada 2013 s Krajowego Mechanizmu Prewencji wskazują, że w praktyce dochodzi do łamania r., że sednem opisanego przez KMP problemu jest wykorzystywanie odcinków ob- 3 zakazu palenia. Ponadto, w niektórych placówkach palenie tytoniu dopuszczalne serwacyjno-diagnostycznych niezgodnie z ich przeznaczeniem. Brak szczegółowych x 3 jest w specjalnie do tego celu przeznaczonych pomieszczeniach. Wobec powyż- regulacji prawnych normujących funkcjonowanie odcinków obserwacyjno-diagno- o | szego argumentacja dotycząca potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa, nie może się stycznych w praktyce skutkuje powstaniem sytuacji, w której pomieszczenia te służą SE ostać skoro do palenia w tym placówkach faktycznie dochodzi za zgodą i wiedzą Jako wieloosobowe izolatki. Taki stan faktyczny prowadzi do naruszania przepisu w $ personelu bądź bez tej zgody. Jednocześnie należy wskazać, że kuracja antynikoty- art. 31 ust. £ Konstytucji RB, wobec pacjentów umieszczanych w tych pomieszcze- — 55% nowa jest dość droga i jak należy przypuszczać nie wszystkie placówki, ze względu niach. Przy czyra izolacja ta nie podlega rygorowi właściwemu dla stosowania przy- x na niedofinansowanie świadczonej opieki stać na to rozwiązanie. musu bezpośredniego i w oparciu o właściwe regulujące to zagadnienie przepisy. s | Odnosząc się do zagadnicnia całkowitego zakazu palenia w podmiotach Jednocześnie wskazano, że zdarza się, że umieszczenic w odcinku obserwacyjno- FE leczniczych Podsekretarz Stanu podtrzymał wcześniejsze stanowisko i zauważył, -diagnostycznym nie było wywołane potrzebą dokonania diagnozy pacjenta, a było u że dopuszczanie w niektórych placówkach możliwości palenia tytoniu świadczy związane z brakiem wolnych miejsc w innych salach lub stanowiło konsekwencję | ; o łamaniu przez te podmioty obowiązujących norm prawnych. Faktycznie jed- naruszenia przez pacjenta postanowień regulaminu. 'Iaka praktyka budzi sprzeciw ? ; nak nic odniósł się do zagadnienia, nierównego trakiowania osób pozbawionych Z-cy Rzecznika, który ponownie wskazał, że należy podjąć działania na rzecz w yeli- z 5 wolności. Trzeba też zauważyć, czego nie dostrzega ww., iż pobyt w zakładzie psy- minowania wskazanych nieprawidłowości, a nadto dokonać właściwego uregulowa- | chiatrycznym osób wobec których stosowany jest środek zabezpieczający nie jest nia tej materii na szczebiu ustawy. W odpowiedzi z. dnia 30 grudnia 2013 r. Podse- — 55% dobrowolny, tak jak innych pacjentów szpitali i nie można wymagać, ażeby te oso- kretarz Stanu Ministerstwa Zdrowia nie zgodził się ze stanowiskiem RPO w tej spra- sz ź by porzuciły nałóg, skoro nie wymagamy tego od innych osób pozbawionych wol- wie uznając, że nazwa odcinki obserwacyjno-diagnostyczne wystarczająco określa do so ności przebywających w innych miejscach zatrzymań (np. zakłady karne, areszty czego służą, a jednostkowe przypadki nieprawidłowego ich wykorzystywania nie są = 5 śledcze, pomieszczenia dla osób zatrzymanych, itd.). W związku z tym zagadnie- przesłanką do umieszczania przepisów dotyczących ich roli w dokumencie o randze ED nic to wciąż pozostaje w gestii zainteresowania przedstawicieli Mechanizmu. ustawy. Wskazana kwestia pozostaje w zainteresowaniu Rzecznika. s 1! 1 : 'W 2013 r. dostrzeżony zostały także kolejny problem systemowy. 7.2.5. Całkowity zakaz palenia w szpitalach so Opisane w Raporcie z 2012 r. zagadnienie w ocenic Podsekretarza Stanu Mi- r 7.2.6. Brak regulacji dotyczących konwojowania osób wobec których wykonywany jest nisterstwa Zdrowia również nie wymaga zmian w zakresie obowiązującego prawa, © IE środek zabezpieczający poza placówkę. albowiem używanie przez pacjentów akcesoriów mogących wzniecić ogień, nie że 'W ocenie przedstawicieli KMP niezbędne wydaje się podjęcie działań legisla- _ . 5 : cyjnych poprzez wskazanie warunków wykonywania konwojów tj. w jakich przy- 5 Dz. U. poz. 740, p padkach konwój może mieć miejsce, kto go powinien realizować, jaki powinien 160 |: 161 --- STRONA 97 --- ro i p „MARIE | Raport Rzecznika Praw Obysratelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ Be Szpitale psychiatryczne IE być skład osobowy konwojującego personelu, jaki powinien być to środek trans- | nieważ płatności za pobyty pacjentów leczonych poza zakontraktowaną liczbę portu, jakie powinny być zasady działania w celu zapobiegnięcia agresji czy też sa- , zależą każdorazowo od decyzji Narodowego Funduszu Zdrowia”. mowolnego oddalenia się pacjenta. Obecnie problem zorganizowania Lransportu Wśród pacjentów wizytowanych szpitali zdarzały się przypadki wieloletnic- i zapewnienia bezpieczeństwa w sytuacji konieczności zrealizowania ważnej kon- : go stosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psy- sultacji lekarskiej, badania czy zabiegu pacjenta poza szpitalem psychiatrycznym, chiatrycznym np. 18, 19, a nawet 27 lab, Przedstawiciele KMP poddają w wątpli- spoczywa wyłącznie w gestii szpitali psychiatrycznych. Dyrektorzy tego typu pla- wość czy są to osoby, które ciągle wymagają przebywania w warunkach zakładu cówek słusznie podnoszą, iż przynajmniej w niektórych przypadkach szczególnie psychiatrycznego. Jak zauważono dochodzi do powielania przez wiele łat opinii ; niebezpiecznych pacjentów, zasadna byłaby fachowa pomoc Policji. - sądowo — psychiatrycznych, przekazywanych zgodnie z art. 203 $ I k.k.w. do sądu wydającego postanowienie w przedmiocie dalszej detencji, choć w opinii eksperta KMP brakuje przekonywujących argumentów medycznych, przemawiających za 7.3. Obszary wymagające poprawy dalszym stosowaniem środka zabezpieczającego””. 7.3.1. Legalność pobytu 1.3.2. Traktowanie W trakcie wizytacji pracownicy Mechanizmu stwierdzili, że opinie o stanie - Z, rozmów 7. pacjentami oraz obserwacji wizytujących wynika, że atmosfe- zdrowia pacjentów i o postępach w ich leczeniu nie zawsze przesyłane były do ra panująca w wizytowanych w 2013 r. szpitalach była przyjazna. Personel reago- sądu z zachowaniem przewidzianego w art. 203 $ J k.k.w. 6-miesięcznego termi ź wał na prośby pacjentów oraz zgłaszane przez nich problemy. Pacjenci szpitali nu””. psychiatrycznych w rozmowach indywidualnych na ogół nie opisywali sytuacji Toza zawinieniami w tym obszarze po stronie szpitali, w zainteresowaniu wskazujących na złe traktowanie ich przez pracowników szpitala, takie jak agre- przedstawicieli KMP była też praca samych sądów. Zdarzają się bowiem. nieste sja fizyczna. Wyjątkiem było wskazanie w jednej placówce” na złe traktowanie ty przypadki nieterminowości w orzckaniu przez sąd co do dalszego stosowania pacjentów przez pielęgniarza oddziałowego, który według relacji niektórych roz środka zabezpieczającegoś” i inne uchybienia. : mówców odnosił się do nich w sposób nickulturalny i popędzał ich popychając do Na braki w dokumentacji jednego z pacjentów w postaci postanowienia sądu wykonania jakiś zadań. Doniesienia o naruszeniach nietykalności cielesnej i poni- o dalszym stosowaniu środka zabezpieczającego pracownicy KMP zwrócili rów żającym traktowaniu pacjentów Szpitala przez jednego z pracowników placówki nież uwagę w przypadku jednego z wizytowanych szpilali*?*, są szczególnie niepokojące dla pracowników KMP, dlatego zalecili, aby w tej spra Zdarza się leż, że pomimo braku miejsc w placówce, dowożone są lub : een : zgłaszają się kolejne osoby, co prowadzi do konieczności ustawiania dodal. 8 W piśmie z dnia 22 stycznia 2014 r. Komisja Psychiatryczna ds, Środków Zabezpieczających po- kowych łóżek. W jednym szpitalu” wizytujący otrzymali od jego personelu informowała RPO, i w swojej działalności z chwilą przeniesienia iej do Regionalnego Ośrodka Psy- : : s: - H , chiatrii Sądowej w Gostyninie, używa programu komputerowego, który moniloruje obłożenie wszyst informację o przekraczaniu liczby dopuszczalnego stanu pacjentów oddziału, kich łóżek w całym systemie lecznictwa sądowo-psychiatrycznego. Komisja wskazała, że skierowanie w którym jest wykonywany środek zabezpieczający umieszczenia w zakładzie konkretnego pacjenta do danego szpitala zawsze: poprzedzone jest sprawdzeniem, czy dany szpitał psychiatrycznym. Zgodnie z ich wyjaśnieniem, Komisja Psychiatryczna do posiada wolne miejsca. W przypadku braku miejsca w rejonowej placówce pacjent kierowany jest spraw środków zalbezpoeających przed wsksuniam sądowi szpitala psych zn aa Zoe a ac pne trycznego o odpowiednim stopniu zabezpieczenia nie zawsze weryfikuje czy nej liczby pacjentów, na pewno nie wynikała z nieprawidłowego funkcjonowania Kamisji. Może być są w nim wolne miejsca. DJa szpitala z. kolei jest to poważny problem, po- natomiast. efektem autonomicznej i niezależnej pracy sądów, które rozpalrują sprawy pacjentów we po własnym zakresie, zależnym od procedur postępowania karnego, w tym m.in. z uruchomienia proce *"" Szpitale w: Lublinie, Branicach i Radomiu su odwoławczego przez pacjenta lub jego przedstawiciela prawnego. 3%? Szpital w Ciborzu. Sprawa jest wyjaśniana. *« Szpital w: Toszku, Międzyrzeczu i Radomiu. 323 Szpital w Radecznicy. 32% Szpital w Toszku. 5% Szpital w Dębicy. 3% Szpital w Radecznicy. 162 163 --- STRONA 98 --- eS ze sziicm DE "Raport Rzecznika Praw Obywatelskich 7 działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ E ś s Szpitale psychiatryczne MRNA wie wszczęte zostały formalne działania wyjaśniające, zmierzające ewentnalnie do x mogą opuszczać sale jedynie za zgodą personelu**. Jest to zdaniem przedstawicieli | wyeliminowania opisanych praktyk*?. € i KMP postępowanie nieprawidłowe i nie sprzyja właściwemu prowadzeniu terapii, | W trakcie przeprowadzonych z pacjentami rozmów indywidualnych w jed- e zwłaszcza w zakresie psychoterapeutycznym. nym ze szpitali*** odnotowano głosy krytyczne dotyczące pracy personelu, który SE Treść regulaminów i wewnętrznych aktów normatywnych wizytowanych od zdaniem niektórych internowanych dokuczał i wyśmiewał się z bardziej chorych A działów, sporządzanych przez kierownictwo danego szpitala, nie budziła na ogół pacjentów oraz zwracał się do nich wyłącznie z użyciem nazwiska, bez stosowania s wątpliwości pracowników KMP poza dwiema placówkami. W pierwszym przypad- formy grzecznościowej Pan lub Pani. Sprawy tej nie udało się jednak wyjaśnić ze E H ku był to wymóg stosowania się pacjentów do bliżej nieokreślonych poleceń perso- względu na niewskazanie przez. rozmówców na konkretne przypadki i osoby do- ie ś nelu rzających na cełu dobro pacjenta i zakładu”, a w drugim zasady przeprowadza puszczające się niewłaściwych zachowań. s : nia kontroli rzeczy osobistych pacjentów oraz łóżek, szafek i innych mebli przez nich Zastrzeżenia dotyczące traktowania w innych placówkach pacjenci formuło- pĘ użytkowanych ukształtowane odmiennie niż opisuje to ustawa (k.k.w.)*. wali natomiast w odniesieniu do pracowników ochrony. Z rozmów z pacjentami EA Niepokojącą kwestią, zaobserwowaną w jednej z. wizytowanych placówek, było wynikało, że ochroniarze bardzo często zachowują się w stosunku do nich władczo, 2 : umieszczanie pacjentów na korytarzu”. Sytuację tę personel wyjaśniał względami bez- unoszą głos, wydają polecenia, wprowadzają wojskową dyscyplinę. Sytuacja taka po- r: pieczeństwa — zwłaszcza na odcinku obserwacyjnym. Przedstawiciele Mechanizmu nie wodowała liczne uwagi pacjentów odnośnie ich niewłaściwego traktowania i tym s widzą jednak uzasadnienia dla pobytu pacjentów na korytarzu. Co więcej, pozbawiając samym prowadziła do pogorszenia atmoslery panującej wśród chorych. Przedsta- e pacjentów miejsca w pokoju i przenosząc na ogólnodostępny korytarz, narusza się ich wiciele KMP w toku wizytacji stwierdzili, że może mieć to związek z przypadkami 9 prawo do prywatności. Podniesienia wymaga, iż takie warunki nie tylko nie sprzyjają zatrudniania pracowników ochrony, którzy nie posiadają właściwych kwalifikacji do 5. zdrowieniu, ale mogą wręcz nasilać zachowania chorobowe i agresywne. pracy z pacjentami chorymi psychicznie, gdyż jednym z głównych kryteriów wybo- E ż W jednym ze szpitali pacjenci nie mieli wiedzy o zasadach stosowania środ- ru konkretnej oferty firmy świadczącej usługi ochroniarskie była ich cena", x ka zabezpieczającego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym i trwali w złu Pracownicy Mechanizmu w jednej z wizytowanych placówek” ujawnili : dzeniu, że wkrótce będą wypisani””. Termin sporządzania następnych opinii do praktykę przeprowadzania przez personel szpitala badań pacjentów przy użyciu ty sądu poczytywali jako termin opuszczenia placówki. 'lymczasem, w rozmowie alkomatu oraz testów na obecność narkotyków. Zastrzeżenia wizytujących wzbu- ą z lekarzem prowadzącym, przedstawiciel KMP otrzymał informację, iż wskazani dziło domniemanie spożycia wymienionych środków w przypadku, gdy pacjent s pacjenci nie mają szans na opuszczenie szpitala w czasie, który można by było odmawiał poddania się badaniu. Należy zauważyć, że w przypadku osób wyka- sk określić. Krajowy Mechanizm Prewencji zwraca uwagę na potrzebę edukowania zujących zaburzenia psychiczne odmowa poddania się badaniu na obecność al- s pacjentów na temat zasad zakończenia stosowania środka zabezpieczającego. koholu lub narkotyków może znajdować uzasadnienie nie tylko w chęci ukrycia : Personel szpitali psychiatrycznych nie ma uprawnień do karania pacjen- faktu spożycia wymienionych środków, lecz także w stanic psychicznym pacjenta Ś. tów. Mimo braku podstaw prawnych, stosowanie nieuprawnionej odpowie- i wynikać przykładowo z treści doświadczanych objawów psychopatologicznych. a działności wobec internowanych, m.in. w postaci kary siedzenia na krześle na Pracownicy BRPO stwierdzili również, na podstawie informacji personelu, że l korytarzu przez 1-2 godziny za różne przewinienia, pracownicy KMP ujawnili w odcinkach obserwacyjnych jednego ze szpitali umieszczane są osoby nietrzeź- > w dwóch z wizytowanych szpitali”. we i te, dla których nie znalazło się miejsce w zwykłych salach chorych. Ponadto ; : W trakcie wizytacji innego szpitala pracownicy KMP uzyskali z kolei infor- pacjenci umieszczeni w tych salach mają obowiązek chodzenia w piżamach oraz p. mację od pacjentów na temat sprzątania przez nich pomieszczeń w zamian za pa- 5” Z odpowiedzi dyrektora szpitała w tej sprawie wynika, że zarzuty pacjentów w tej sprawie nie zo- 5 Szpital w Węgorzewie. stały potwierdzone. : 5% Szpital w Branicach. 5 Szpital w Toszku. +% Szpital w Radecznicy. *"' Szpitał w Lublinie. W Szpilalu w Dębicy planowane jest zastąpienie salowych pracownikami firmy 5% Szpita] w Radomiu. ochroniarskiej. : 5 Szpilał w Radorniu. * Szpital w Branicach. 5% Szpitale w Radecznicy i Branicach 164 165 --- STRONA 99 --- SA [I „Ama Raport Rzecznika Praw Obywatelskich < ddiałalności w Polste Krajowego Mechanizmu Prowencji w roku 2013 : Ę HB ___ Szpitale psychiatryczne „= pierosy. Zgodnie 2 informacją przekazaną przedstawicielom KMP w ten sposób cą przymusu oraz brakowało chronologicznych zapisów o środkach przymu- wyręcza się pacjentami jeden 7, salowych””. ź su w histarii choroby”. 'W działalności KMP dostrzeżono także problem umieszczania pacjentów |— ;Ą + Stosowano niejednokrotnie unieruchomienie w salach ogólnych bez para- w szpitalach położonych w dużej odległości od miejsca zamieszkania. W związku 5 wanu lub w salach obserwacyjnych tudzicż na korytarzach oddziału, bez z powyższym, częstokroć niemożliwe staje się utrzymanie kontaktów pacjentów | :;; zasłonięcia zasłoną, gwarantującego poszanowanie godności pacjenta pod- z rodziną oraz co najważniejsze — przygotowanie do opuszczenia placówki, ; danemu działaniu środka, co jest niezgodne z $ 7 uśl. 2 rozporządzenia MZ. , ś z dnia 28 czerwca 2012 r". 7.3.3. Środki przymusu bezpośredniego sm + Przechowywanie zapisu z monitoringu przez kilka dni, mimo wynikają- Eo cego z $ 8 ust. 4 rozporządzenia MZ. z dnia 28 czerwca 2012 r. obowiązku W wizytowanych placówkach, jeżeli pacjent z przyczyn chorobowych do- k co najmniej trzymiesięcznego przechowywania zapisów z monitoringu”. puszczał się agresywnych ataków wobec siebie, innych osób i mienia, stosowano z « Stosowanie unieruchomienia poprzez zastosowanie kaftana bezpieczeń - zgodnie z prawem krajowym - środki przymusu bezpośredniego, ij. głównie izo- 5 stwa każdorazowo podczas transportu pacjentów na konsultacje specja- lację, unieruchomienie w pasach bezpieczeństwa i podanie leków uspokajających. ś8 5 styczne realizowane poza szpitalem np. dentystyczne, co jest sprzeczne Przejrzane przez przedstawicieli Mechanizmu karty unieruchomień były prowa- : zart. 18 u.o.z.p., który daje podstawę do stosowania przymusu bezpośred- dzone na ogół dobrze, choć przypadki stosowania środków przymusu bezpośred- Ś niego w reakcji na wskazane w nim zachowanie pacjenta, bez możliwości niego nie były zupełnie wolne od nieprawidłowości": E prewencyjnego stosowania środków przymusu bezpośredniego”. * Zdarzały się, w ocenie eksperta KMB, przypadki braku uzasadnienia i czy- p telnego uzasadnienia zastosowania środka przymusu, niezgodnie z prze- — ©: 7.3.4. Prawo do informacji pisami art. 18 u.z.o.p. oraz stosowanie środków przymusu bezpośredniego ś na życzenie samego pacjenta, tudzież stosowanie indywidualnej interpre- że 'We wszystkich wizytowanych szpitalach obowiązywała zasada, że przyjmowany tacji wymogów odnotowywania faktu zabezpieczenia pasami, która jest ż do placówki pacjent jeśl zapoznawany przez pielęgniarkę w izbie przyjęć z prawami pa- niezgodna z $ 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 x cjenta. Na uwagę zasługuje także fakt, że w jednym ze szpitali w momencie przyjęcia, roku w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu | pacjenci otrzymywali również wydruk fnformacji o prawach pacjenta, a podczas pobytu jej przetwarzania", s na oddziale mieli dostęp do teczki zawierającej ustawy odnoszące się do szpitali psy- * Nic zawsze stosowano krótkotrwałe częściowe łub całkowite uwolnienie, — '; chiatrycznych, regulaminy obowiązujące w placówce oraz adresy Biura Rzecznika Praw wskazane w $ 11 ust. I pkt 2 rozporządzenia MZ z dnia 28 czerwca 2012 1.7, Pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego”. * Dochodziło też do nieprawidłowego dokumentowania środków przymu- sę W żadnym z wizytowanych szpitali nie służyła jednak do celów informa- su bezpośredniego: na kartach przymusu brakowało czytelnych podpisów : cyjnych zbiorcza broszura opisująca zasady obowiązujące na jego terenie”. lekarzy zlecających, przedłużających i kończących stosowanie środka, bra- Ę Żadna placówka nie dysponowała też materiałami informacyjnymi dla cudzo- kowało danych osób biorących udział w jego zastosowaniu, pojawiła się : ziemców i osób niewidomych. Przedstawiciele Mechanizmu podkreślają także, że niezgodność pomiędzy danymi osób kończących stosowanie przymusu ś SZ r LoMKcH, Jeszku, Międzyczecy, Branicach, Radomiu, Radocznicy (nna osoba s krce rzym inn oso w stoi choroby, brak paw i oi Pd Ken oz wało podsumowania czasu trwania środka i wskazania czasu zakończenia k 5» Szpital w Lublinie. . m = Szpital w Lublinie. ** Szpital w Radecznicy. = Szpital w Radomiu, *" Szpitale w: Międzyrzeczu, Branicach, Tublińcu, Tublinie, Gnieźnie, Radomiu, Toszku, Radecznicy śś CPT podkreśla, iż każdemu pacjentowi w czasie przyjmowania do ośrodka - oraz jego rodzinie i Węgorzewie. — powinno się udostępnić broszurę opisującą zasady obowiązujące na jego terenie, a lakże prawa pa- "' Dz. U. z 2010 r. Nr 252, poz. 1697, z późn. zm. Szpitale w: Lublińcu, Branicach, Radomiu. . cjenta. Pacjenci, którzy nie są w stanie zrozumieć broszury samodzielnie, powini uzyskać stosowny 3% Szpital w Międzyrzeczu pomoc [$ 53 Ósmego Sprawozdania Ogólnego CPL/Inf (98). 166 167 --- STRONA 100 --- sli | A 1 pz LIE Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 e "m . Szpitale psychiatryczne A ważne jest, aby w każdej placówce, na każdym oddziale, udostępniony był, pisany |. nym problemem w części płacówek jest dostęp do niektórych specjalistów np. dużą czcionką dla osób mających problem ze wzrokiem, komplet informacji dla pa- ś: stomatologów). Jeden ze szpitali”, ze względu na jego wieloprofilowy charakter, cjentów, w tym równicż często brakujący regulamin szpitala, rozkład dnia, informa- [s zatrudniał własnych lekarzy specjalistów leczących choroby somatyczne, posiadał cje o przepustkach, prawie do składania skargi. Ponadto przedstawiciele KMP zwra- Sy: bogate zaplecze diagnostyczne w zakresie diagnozowania chorób somatycznych : : m , l x g | gnosty: g ryczny: cają uwagę na konieczność wywieszenia adresów instytucji, do których mieszkańcy ro (m.in. pracownię radiodiagnostyczną, możliwość wykonania endoskopii, kolo- | mogą zwrócić się w sytuacji naruszenia ich praw, m.in. adresy i numery telefonó ie noskopii, badania USG) oraz dysponował własnym transportem sanitarnym, co ' P Y Y onów x Pp YSp' Y P U Rzecznika Praw Obywatelskich (bezpłatna infolinia 0 800 676 676), sędziego rodzin- Ej bardzo ułatwia przewóz pacjentów na konsultacje. W innym z kolei” istniała też nego, sędziego penitencjarnego, Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka**. EF możliwość rehabilitacji leczniczej i ruchowej, dzięki zatrudnionym w nim fizjote- | W tych placówkach, w których funkcjonował Rzecznik Praw Pacjenta Szpita- zz rapeutom. la Psychiatrycznego, podawano na tablicach informacje o osobie pełniącej w szpi- szo Pacjenci, z którymi przedstawiciele KMP rozmawiali, podobnie do rozmów- talu jego funkcję, na ogół ze wskazaniem dni kiedy jest dostępny, formy w jakich s H ców 7.2012 r. wiedzieli dlaczego przebywają w szpitalu i na co chorują. Na życzenie, możliwy jest z nim kontakt (osobiście, telefonicznie i listownie) oraz wskazaniem e mieli oni dostęp do informacji dotyczącej swego stanu zdrowia oraz dokumentacji spraw, w jakich można się do niego zwracać (wyjątkiem był Szpital w Lublinie). Ea lekarskiej. Większość pacjentów dobrze oceniała dostępność do świadczeń me- JacIcA | ego 4 YJ yi Szpi s: J. Wię pacj GP Pacjenci wizytowanych szpitali informowani byli odnośnie zalecanych leków |— 5* dycznych, zarówno podstawowego, jak i specjalistycznego stopnia. Nie zawsze jed- iich możliwych działań ubocznych. Pacjenci również sami dopylywali o działanie o: nak byli uświadamiani w zakresie prawa do odmowy przyjęcia zaordynowanych leków i czasami prosili o wgląd do dokumentacji medycznej, a ich prawo do infor- pix leków, ponieważ nie łeżało to w interesie personelu”. macji w tym zakresie było realizowane. s W wizytowanych szpitalach nie stosowano procedur o podwyższonym ryzy- | Tylko w części wizytowanych szpitali była prowadzona książka skarg i wnio- :! | ku (śpiączek insulinowych, atropinowych i leczenia elektrowstrząsami). sków dla przebywających w nim pacjentów lub też jej faktyczna dostępność była Be W jednej z placówek konieczne jest zwiększenie obsady lekarzy dyżurnych a ocenic członków Mechanizmu - iluzoryczna, biorąc pod uwagę, inicjsce jej A w godzinach popołudniowych ze względu na sytuacje wymagające szybkiej in- u Lepnjenia np. w mym budynku. W związku z tym pracownicy Mechanizmu Si terwencji jak nagłe zachorowania, czy przypadki agresji. W opinii pracowników zalecali w nieki : 7 ach s enie zia książki <! F P m . .- . H 7 55 ków, w kóre suryc przypadkach stworzenie oddziałowej książki skarg i wnio- ELA KMP jeden lekarz nie jest w slanie podołać wszystkim zadaniom”. sków, rej poza skarga s i i j ane ŻE s A n. F : 21: Pań sei ne przez c o. a MY a ymi, ewidencjonowane byłyby także zgłasza- Eo Przedstawiciele KMP nie stwierdzili żadnych ograniczeń w dostępności do e przez pacjentów ustnie zarzuty”. a 4 DE Ą m przez pic , YO ST leków dla pacjentów, w tym Jeków psycholropowych nowszych generacji oraz le- 'W żadnym z wizytowanych szpitali nie stosowano ograniczeń w zakresie do- Sa kówi z nsvc| z A 5 Xe ków innych niż psychotropowe. stępu internowanych pacjentów do prasy, radia i telewizji. RE : s P ; ; i ' LA Analiza dokumentacji medycznej, dotyczącej leczenia psychiatrycznego, 7.3.5. Prawo do ochrony zdrowia i terapii s którą udostępniono przedstawicielom KMP pozwala na uznanie, że w z 159 wizytowanych placówek prowadzona jest ona nieprawidłowo: w części z nich 1. . , . Jyef bra ieżących wpisó . ostatni wpis spr: miesiąca), informacji Oprócz leczenia psychiatrycznego, osoby leczące się w wizytowanych szpita- FC d akowało zany dań, (np o p k: R > |. ów I ” Lind) s lach, otrzymywały niezbędną pomoc w zakresie stanu somatycznego (choć pew- śe otyczących wyni ÓW acan> R econyc z * 9 czy WD!sów pa tema M yw Ee * pad dualnego planu terapii. Nieprawidłowości stwierdzono także w zakresie doku- "* Szpitale w: Radomiu, Radecznicy, Dębicy, Międzyrzeczu, Gnieźnie, Łublińcu, Branicach, Ciborzu, REY mentowania leczenia farmakołogicznego. Zaordynowane leki widniały w in- Węgorzewie. , a dywidualnej karcie zleceń, natomiast fakt ten nie był odnotowany w historii Szpitale w Toszku, Gnieźnie i Branicach. s choroby. Brakowało przy tym oceny stanu psychicznego, powodu włączenia * Zgodnie z zaleceniami CP): Leczenie psychiatryczne powinno opierać się na zindywidualizowanym | (577 , przy wy Y psy 5% P czenia podejściu, klóre implikuje sporządzenie plana leczenia dla każdego pacjenta. Plan taki powinien obcj Se mować szeroki zakres czynności rehabilitacyjnych i terapeutycznych, kontakt ze sztuką, teatrem, muzyką | | ** Szpital w Loszku. i sportem. Pacjenci powinni mieć regularny dostęp do właściwie wyposażonych pokojów rekreacyjnych ** Szpital w Radecznicy. oraz. mieć możliwość codziennych ćwiczeń na świeżym powielrzu; pożądane jest także stworzenie pacj en- : * Szpital w Radomiu tam możliwości nauki i odpowiedniej pracy ($ 37 Ósmego Sprawozdania Ogólnego [CPT/Tnf (98)]). . ** Szpital w Radomiu. 168 169 --- STRONA 101 --- p SB oz PapatRrecnka Paw Oba z lanoci w ose Krajowego Machniznu Prowenjiwroku 2013 SAY Szpteepscalyczne „PANNA leku i reakcji pacjenta. Podobnie - nie b i | ią - - nie były odnotowywane powody zmiany daw- jącymi, że pacj iai ścii ści w czasi ki leków. W niektórych przypadkach brakowało również jednoznacznego okre. EO Paziełayta ma pedoana rowach ar. 20 ust dz godności wozasie | ślenia, jaki okres obejmuje konkretne zlecenie i jaka i ę wość ” No. jaka powinna być częstotl A i ó i j 563 s podawania zleconego leku. Wątpliwości ekspertów KMP budziły również zapisy s r a rmakologe na a jednym szpitalem” prowadzone były różne dotyczące farmakoterapii, określaj. j o s | B jące zakres dawek jednorazowych danego leku .48RE" , i F i 5 i dające tym samym możliwość osobie wykonującej zleceni (pil jare 4 R Praca p” ychologa prowadzona była w indywidualnym kontakcie z pacjentem: | jęcia decyzji w tym zakresie”, Eksperci M r J ie (picłęgniarce) pod- SBE" który na ogół był inicjowany w dwojaki sposób: przez psychologa — gdy personel | sie”, erci Mechanizmu zwracali także uwagę n: SE ił ni j Ź j i 2 ie, ż problem nieczytelności lub małej czytelności niektórych wpisów do dokumentacj 1 s rsa ian e O kac p ie H Przy wymagają int Pwencji, i braku dokładnej identyfikacji opisywanego pacjenta”. Wady te wedłuj O gychologiezną obejmowane : - Wady te według wizytu- SBE: natomiast osoby, które nie inicjowały kontaktu - były pomijane. cych, mogą prz ć si iewłaści i H F ia „AEK K pobytu w ae pokłada z pa mowiaściwe leczenie pacjenta i przedłużanie jego : ? |. Wśród form oddziaływań o charakterze grupowym znajdowała się terapia za- Do inych wad dokumentacji 1 ależ + brak pi , , |: | jęciowa i spotkania społeczności. Ponadto prowadzone były zajęcia z psychoedu- | rającego pełne agane dane na : ESY a pieczątek lub wpisu zawie | 3 | kacji, treningi umiejętności społecznych, profilaktyki zdrowotnej, muzykoterapii, Jekarskich, w księgach chorych czy z onających wpisy np. W jaca zleceń | !. Dla pacjentów dostępny był terapeuta zajęciowy, który prowadził z nimi ryjnych udzielanych w izbie przyjęć”? oraz nieumieszczanie imienia azyeka yw PE O Eee r piel ac a x yła ana ” f e azwiska SME. jenci i i iektó ó j pacjenta na każdej stronie jego dokumentacji i brak numeracji każdej ze stron”, Ba p iemoś R I enie, e waza y ace z Petera zaj m U ych Wady te stoją w sprz o ac. cji każdej . niemożliwość uczestniczenia wskazanych pacjentów w terapii zajęciowej i innycl zdnia 21 b Ń dnia H ORAN z przes rozporządzenia Ministra Zdrowia |: formach zajęć organizowanych poza oddziałami” oraz przeznaczanie skromnych oraz sposobu jej przetwarzaniu” awie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej 488 A środków na zakup potrzebnych materiałów do prowadzenia zajęć (np. materiałów ” : a”. A: j 5 j jąsóó W jednej z wizytowanych placówek”*! treść historii chorób wskazywała na | | H pI , W wwie oprawa się też indywidualne niezajmowanie się przez lekarzy psychiatrów pacjentami wobec których orzeczo- U l x jen j. ie pi jsc7, w t dk śli A dnie no środek zabezpieczając i wyreczanie | O " Y Ź RE plany terapii pacjenta w formie pisemnej”. 'arto podkreślić, że zgodnie ze sta- tych pacjentów przez ps h nu zanie we wpisywaniu informacji dotyczących SE nowiskiem CPT, każdy pacjent powinien mieć sporządzony indywidualny plan le- Pracowni. c BRPO w ody szpitalu* stwierdzili , 3 | czenia obejmujący szeroki zakres czynności rehabilitacyjnych, terapeutycznych, kon- cjentów do intymności i prywatności ń rzy badaniach tek AC, an pa JE: takt.ze sztuką, teatrem, muzyką i sportem. Ponadto, pacjenci powinni mieć dostęp ar. ze wzi O ri . 15 . słonce O fakt obecności pracowników ochrony w gabinetach lel sżnych glę una 5 do właściwie wyposażonych pokojów rekreacyjnych oraz mieć możliwość codzien W opinii przedstawicieli KMP powyższa praktyka moza tn. [pocjalmości EG nych ćwiczeń na świeżym powietrzu, pożądane jest również stworzenie pacjentom ' 'S 9 utrudniać s' Sza żliwości ii 3 ie ó PT kontakt pacjenta z lekarzem stanowiący jeden z Kl a swobodny | i możliwości nauki i pracy [$ 37 Osmego Sprawozdania Ogólnego CPT/Inf (98)]. psychiatrycznego. Ponadto stanowi owa naruszenie ure_ył elementów badania | s Pracownicy Mechanizmu zalecali sporządzenie pacjentom indywidualnych pla- ? o " S lowań ustawy o pra- | z nów leczenia”**. wach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta uzależniającymi obecność innych osób | $ ŻY w trakcie udzielania świadczeń medycznych od zgody pacjenta (art. 22) oraz sta- | NN m _ o A 56 Szpital w Lublinie: 556 Szpitale w: Radomiu, Dębicy, Lublinie i Radecznic IE: 364 Szpital w Radomiu. = sza «w Kadk du ębicy, Lublinie i Radecznicy. s ża 565 Np. Szpital w Radecznicy. %% Szpitale w: Radecznicy i Radomiu. E: |. z Np. Szpital w Radomiu. , " O , 5» Szpitale w: Gnicźnie i Lublinie. s 367 Zgodnie z art.202 k.k.w. sprawcę, wobec którego wykonywany jesl środek zabezpieczający, obej- 560 [7 A muje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, terapeutycznym i rehabilitacyjnym, a także reso- Dz. U. z 2014 r, poz. 177. s ię odpowiednim post iem leczniczym, Lerapouty i rehabilt: także 56 Szpital w Radecznicy. U. s cjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu jego zdrowia i zachowania, w stopniu umożliwiają- 56 Szpital w Lublinie. KL cym powrót do życia w społeczeństwie i dalsze Jeczenie w warunkach poza zakładem. EE 565 Szpitale w: Radecznicy i Radomiu. 170 3. s m SĘ --- STRONA 102 --- _ MR Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | = Szpitale psychiatryczne „MA EE |||. Uwagi eksperta KMP wzbudził w jednym szpitalu” sposób przeprowadzania każdego oddziału. Odwiedziny mogą odbywać się codziennie od 7.00 do 18.00, tzw. terapii (ekonomii) żetonowej m.in. polegający na upublicznianiu danych pa- 1 a pacjenci przyjmują gości w swoim pokoju lub w jadalni na oddziale bądź poza cjentów, którzy otrzymali punkty ujemne. a | nim, w dowolnym, ogólnodostępnym miejscu na terenie szpitala. Na terenie tego SE szpitala funkcjonuje również płacówka Poczty Polskiej, za pośrednictwem której, 7.3.6. Prawo do kontaktu ze światem zewnętrznym A z pomocą administracji szpilala, pacjenci mogą przesyłać listy, Ich koresponden- = cja nie podlegała cenzurze. Dość dobrze warunki kontaktu ze światem zewnętrz- Wszyscy pacjenci przez cały czas pobylu w szpitalu powinni mieć zapewnio- a nym oceniono w innych placówkach”. ny kontakt ze światem zewnętrznym poprzez możliwość prowadzenia niecenzu- SE E: Wskazane wyżej prawo do kontaktu wiążące się z prawem pacjenta do posza- rowanej i nieczytanej korespondencji (również elektronicznej, przy wykorzystaniu si nowania życia prywatnego i rodzinnego w innych wizytowanych płacówkach było własnego urządzenia z dostępem do mobilnego Internetu), niekontrolowanych I częslo naruszane. rozmów telefonicznych (również przez własny telefon komórkowy) oraz odwie- i Należy w tym miejscu zauważyć, że częstokroć wynikało to z Lroski o po- dzin bez obecności osób z personelu szpitala. |. | szanowanie prawa do intymności innych pacjentów czy też braku szczegółowych Zgodnie z art, 33 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecz- s rozstrzygnięć prawnych. niku Praw Pacjenta” pacjent podmiotu leczniczego wykonującego działalność 1 Przykładowo w żadnej z placówek pacjenci nie korzystali z Internetu, łeczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumic- R. a w większości obowiązywał zakaz posiadania aparatów telefonicznych wyposażo- niu przepisów o działalności leczniczej ma prawo do kontaktu osobistego, telefo- 3 nych w funkcje wykonywania zdjęć oraz nagrywania dźwięku i obrazu lub jakich- nicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami”. s kolwiek telefonów”. Dodatkowym ograniczeniem bywał zakaz samodzielnego Należy oczywiście zrozumieć, że ze względów zdrowotnych w wyjątkowych U korzystania z ładowarek przewodowych”, sytuacjach konieczne jest czasowe ograniczenie kontaktów pacjentów szpitala s Mając na uwadze, iż większość oferowanych obecnie na rynku telefonów ko- | z osobami spoza placówki. W żadnym razie jednak ograniczenie to nie może być s mórkowych wyposażonych jest w funkcje rejestracyjne, pracownicy KMP jako ustalane w sposób dowolny i nie uwzględniający możliwości indywidualnego po- s jedną z metod pozwalającą na bezpieczne korzystanie z telefonów wyposażonych traktowania. s w funkcję nagrywania załecali zastosowanie naklejek typu VOID, których umiesz- W ocenic pracowników KMP prawo pacjentów do kontaktów ze światem s czenie na obiektywie telefonu komórkowego uniemożliwia wykonanie zdjęcia lub zewnętrznym w wizytowanych w 2013 r. szpitalach było realizowane prawi- 1 filmu. Jakakolwiek próba zdarcia naklejki jest zaś łatwo dostrzegalna przez perso- dłowo tylko w jednej placówce””, w której pacjenci, których stan zdrowia na | c nel, mogący dokonywać okresowych kontroli stanu zastosowanych zabezpieczeń. to pozwalał mogą samodzielnie poruszać się po terenie miasta, jak również 3 2. Kwestia nie udzielania przepustek okolicznościowych, jest problemem sysle- uczestniczyć w organizowanych w ramach zajęć kulturalno-oświatowych wy- EE mowym, który także według środowiska psychiatrów winien być rozwiązany na cieczkach. Przede wszystkim jednak mają zapewnioną możliwość swobodnego a poziomie ustawy. kontaktu z rodziną, w tym z dziećmi i przyjaciółmi. Warto zauważyć bowiem, SE Zastrzeżenia przedstawicieli Mechanizmu wzbudził brak odpowiednich wa- że pacjenci mogą posiadać przy sobie telefony komórkowe, jak również korzy- runków do realizacji odwiedzin pacjenla przez rodzinę, w tym dzieci w jednym stać z samoinkasujących aparatów lelefonicznych umieszczonych na korytarzu SĘ: ze szpitali, w którym odwiedziny odbywały się w tzw. śluzie — przejściu między 1 oddziałem sądowo-psychiatrycznym a pozostałymi oddziałami Kliniki”. Ponad- > Szpital w Toszku. a to w placówce tej zdarzały się sytuacje, w których podczas odwiedzin do śluzy 39 Dz. U. 2.2012 r., poz. 159, z późn. zm. RE p, 5 Wyjątkiem są osoby tymczasowo aresztowane przebywające w szpitalu psychiatrycznym, których i a 5 Szpital w: Radomiu i Węgorzewie. warunki umieszczenia, zgodnie z art. 213 $ f k.k.w. określa organ, do dyspozycji którego pozosta- < r 5 Dotyczy wszystkich płacówek poza Ciborzem i Radomiem, gdzie można było uzyskać indywidual ją i których warunki porozumiewania się z innymi osobami i podmiotami określają przepisy k.p.k. — SSS” ną zgodę na korzystanie z telefonu komórkowego. ikko. U 5:* Szpitale w: Toszku i Międzyrzeczu. *? Szpital w Ciborzu. ART ** Szpital w Lublinie. 172 R 173 TT [EP SUB --- STRONA 103 --- doprowadzani byli w kajdankach i pod konwojem funkcjonariuszy Policji także 4" nego korzystania ze świeżego powietrza. Bez wątpienia korzystanie z codziennych | nowi pacjenci. AE spacerów stanowi niezbędną do życia każdego człowieka okazję właściwego dotle- Problem 7 odwiedzinami dzieci dostrzeżono również w przypadku innych pła- : | nienia organizmu, a przede wszystkim umożliwia zmianę otoczenia wpływającą cówek, w których obowiązywał zakaz wstępu dzieci do 14 roku życia zarówno ze JR" korzystnie na poprawę zdrowia. Co więcej dostęp do świeżego powietrza stano- względu na brak odpowiedniego miejsca, jak i obawę o stan małoletnich”, Pracow- -';4 ss wi elementarny składnik wykonywania środków zabezpieczających, którego cele nicy KMP rozumieją, że kontakt z osobami chorymi psychicznie może okazać się E | wskazane zostały w treści art. 202 k.k.w. Sprawcę, wobec którego wykonywany jest dla dziecka trudnym doświadczeniem i że umożliwienie odwiedzin może być po- 38 środek zabezpieczający, obejmuje się odpowiednim postępowaniem leczniczym, dyktowane stanem psychicznym pacjenta, a także może zależeć od sytuacji panują- | sa terapeutycznym i rehabilitacyjnym, a także resocjalizacyjnym, którego celem jest cej na szpitalnym oddziale. Jednakże w ocenie przedstawicieli Mechanizmu pacjent siĘ s poprawa stanu jego zdrowia i zachowania, w stopniu umożliwiającym powrót do nie powinien otrzymywać komunikatu o całkowitym zakazie odwiedzin małolet- | | życia w społeczeństwie i dalsze leczenie w warunkach poza zakładem. Trudno wy- nich dzieci. W przypadku pacjentów wizytowanych szpitali, wobec których środek $ | obrazić sobie realizację celu resocjalizacji pacjenta bez umożliwienia mu kontaktu zabezpieczający może być stosowany przez długi czas, taki sygnał może stanowić SĘ" ze świeżym powietrzem, a przez to także czasowego „odinstytucjonalizowania” dodatkową dolegliwość. Nie negując potrzeby indywidualnego podejścia do kwestii | b: Pracownicy KMP uznają jednakże, że ograniczenia tego prawa mogą pojawić odwiedzin, należy podkreślić, że zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy pu- SB się tylko na skutek stanu psychofizycznego konkretnego pacjenta, który zagraża blicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tym miejscu należy zwrócić | A jego życiu lub zdrowiu, lub wiąże się z takim zagrożeniem dla osób postronnych. uwagę, iż w świetle art. 204c k.k.w. osobiste kontakty sprawcy przebywającego w za- |. | Dlatego też, stosowane wobec pacjentów z oddziału o podstawowym zabezpiecze- kładzie z osobami odwiedzającymi mogą odbywać się tylko za zgodą kierowników "s" | niu, pozbawienie możliwości wyjść na świeże powietrze, jest w ocenie przedstawi- tych zakładów. Można odmówić udzielenia takiej zgody, w szczególności gdy kon- 4) cieli Mechanizmu niewłaściwe. takty te powodują wzrost ryzyka zachowań niebezpiecznych. Jednakże ogranicze- s se nia te dotyczą jedynie szpitali dysponujących warunkami wzmocnionego i maksy- s xa 7.3.7. Prawo do korzystania z zajęć kulturalno-oświatowych małnego zabezpieczenia, a nie dotyczą zakładów dysponujących zabezpieczeniem | $ A podstawowym”. Należy przyjąć zatem, że wc wszystkich placówkach powinno być 4 s ż; Należy zauważyć, że podobnie do sytuacji w placówkach wizytowanych stworzone odpowiednie miejsce do odwiedzin pacjentów przez dzieci, sa. w2012 r., w wizytowanych w 2013 r. przez pracowników KMP szpitalach, pacjenci 'W części wizytowanych placówek, zwłaszcza o wyższym niż podstawowy po- 5 sy spędzali czas głównie na oddziałach. Jedynymi zajęciami w większości placówek, ziomie zabezpieczenia problemem było stworzenie warunków umożliwiających 3 | które nie były elementem terapii (leczenia) było oglądanie telewizji, słuchanie mu- pacjentom dostęp do świeżego powietrza. Niejednokrotnie czas trwania spacerów | | E | zyki czy audycji radiowych i czytanie książek/prasy. uzależniony był od liczby chętnych oraz pogody”. W skrajnych przypadkach pa- E Znaczna część szpitali nie dysponowała odpowiednim zapleczem do orga- cjenci nie korzystali z części zajęć terapeutycznych zorganizowanych w odrębnym | JE. nizowania większych imprez kulturalnych, a jeżeli nawet dysponowała takimi budynku, z praktyk religijnych, w przypadku zlokalizowania kaplicy poza szpital- | s pomieszczeniami (np. dużymi salami), to były one usytuowane poza oddziałami, nym oddziałem” i z wyjść na świeże powietrze nawet w zakładzie psychiatrycz- s : w których przebywają pacjenci, w związku z czym nie brali oni w nich udziału. nym podstawowym zabezpieczeniu". | 3 Pozytywnym przykładem dobrej organizacji pracy szpitala w omawianym 7a- Należy podkreślić, że członkowie Mechanizmu sloją na stanowisku, że wyko- Ę. 8 kresie są dwie placówki”*?, w których pacjenci mieli w czasie wizytacji zapewnioną nywanie środków zabezpieczających nie pozbawia pacjentów możliwości codzien- % z | bardzo bogatą ofertę zajęć terapeutycznych, kulturalno-oświatowych i sportowych. „ p: | Organizowane były dla nich rozmaite przedsięwzięcia np. światowy dzień *”' Szpitale w: Międzyrzeczu i Lublińcu. AE zdrowia psychicznego, andrzejki, spotkanie opłatkowe, jasełka, walentynki, dzień sx Zab. K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy, Komentarz, Warszawa 2012, s. 838. H za kobiet, zabawy karaoke i wieczorki taneczne. 5 Szpital w Lublinie, p " 5% Szpital w Radecznicy. SAY . * *"' Szpital w Gnieźnie. * z **? Szpitale w: Międzyrzeczu, Ciborzu. T7Ą o 175 --- STRONA 104 --- 2. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w raku 2013 | | Szpitale psychiatryczne ZANE Er nn=śćśn=n===śnn=""—nn="n===rćśn="n=n=n=nnnnrrc fo EA | a: Do zajęć sportowych, przeprowadzanych pod okiem wykwalifikowanego a członków Mechanizmu konieczności jej powiększenia dla potrzeb prawidłowej | pracownika, wykorzystywana była sala gimnastyczna. | | realizacji praw pacjentów oraz celów leczenia i terapii'*. | W szpitału tym” funkcjonowała również rada pacjentów. Personel starał się 3 a W części placówek nie zapewniono pacjenlom stosownej przestrzeni wo- zaktywizować jak największą liczbę pacjentów do udziału w pracach tego organu. | s kół łóżek, w tym dostępu do nich z trzech stron*** i panowało w nich nadmierne Na spotkaniach poruszane były kwestie funkcjonowania oddziałów, w tym nawet 35 zagęszczenie sal” wbrew temu, co nakazują przepisy $ 18 i 19 rozporządzenia i zmiany regulaminu. p. 1! Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań, | s oi : F . z < F s F z : i EG jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego | 7.3.8. Warunki bytowe EU działalność leczniczą”, s Z koli w jednej z placówek nie zapewniono pacjentom pełnej intymności Zgodnie ze stanowiskiem CP, należy przykładać szczególną uwagę do de- 355 w czasie korzystania z sanitariatów i możliwości korzystania z lustra”. s koracji pomieszczeń pacjentów oraz miejsc przeznaczonych do odpoczynku, w celu U j Przedsi e ze x A " ena na fakt prak p niee dostarczenia pacjentom stymulacji wzrokowej. Wysoce pożądane jest wyposażenie Set: rych placówek”, zwłaszcza sal chorych i sanitariatów do potrzeb osób z niepeł- cześć m e s: ; : . 4 nosprawnością ruchową. Mając to na uwadze, zalecano wyposażenie przynajmniej pomieszczeń w stoliki i szafki stojące obok łóżek; ponadto pacjentom powinno się : 2 k yk : sio m . : p - , . e poka jednej sali na każdym z oddziałów w urządzenia przeznaczone dla wymienionej pozwolić na przechowywanie określonych rzeczy osobistych (fotografie, książki, itp... Ok : : se l ; H A ; dze . 2 - p z SAY kategorii pacjentów. Formułując takie zalecenie, kierowano się przyjętą Kartą Należy także podkreślić znaczenie zapewnienia pacjentom określonego miejsca, A do : . z bz k W ” " o: Praw Osób Niepełnosprawnych oraz przepisami. Konwencji o prawach osób niepeł- w którym mogą przechowywać swoje rzeczy pod kluczem; brak takiego miejsca może | h, któ bowiązuje d zliwieni b iepet dzić w poczucie bezpieczeństwa i autonomii ienta (5 34; H d x nosprawnych, która zobowiązuje do umożliwienia osobom niepełnosprawnym 0 © . . SE . . u: B p 8 - , Ł p nom u pacjenta smego sprawozda- ik niezależnego życia i pełnego udziału we wszyslkich jego sferach. Wobec czego nia Ogólnego [CPT/Inf (98) 12]). SET zela: : se : ; « działania uki o Az , , o | , SEE wszelkie instytucje państwowe, winny podejmować działania ukierunkowane na | Wizytacje KMP ujawniły, że stan wizytowanych szpitali w zakresie zapewnie- s urzeczywistnienie praw osób z niepełnosprawnością. nia pacjentom dobrych warunków bytowych jest zróżnicowany, a wyżej wskazane s zalecenia nie są w pełni respektowane. m 7.3.9. Prawo do praktyk religijnych Część placówek wymaga większych remontów lub przynajmniej odświeżenia — 5: wnętrz i wymiany zużytych mebli, materacy, poduszek i koców, z uwzględnieniem |; s Pacjenci nie zgłaszali większych uwag w zakresie możliwości praktykowania | konieczności zapewnienia pacjentom umeblowania umożliwiającego przechowy- — s wyznawanej religii podczas pobytu w szpitalu. wanie wszystkich posiadanych rzeczy osobistych”**. x I W ocenie pracowników Mechanizmu, prawo pacjentów do praktyk religij- ! Wyjątkiem w tym zakresie były dwie placówki, w których członkowie Me- Sz: nych nie we wszystkich placówkach jest w pełni respektowane. W jednym szpitalu chanizmu wysoko ocenili warunki bytowe pacjentów, mając zastrzeżenia jedynie s przedstawiciele KMP ustalili, że pacjenci nie posiadający zgody na wyjście poza związane z przeciekającym dachem i surowym stanem placu służącego do spa- * s oddział nie mogli uczestniczyć w mszach św.””, z kolei w innej placówce” pacjen- cerów pacjentów” oraz długotrwałym pozostawianiem uszkodzonych przez pa- — SĘ ci mieli możliwość uczestniczenia we mszy św. tylko raz. w miesiącu. cjentów elementów sanitariatów”**, | W części szpitali, w ocenie pracowników KMP baza lokalowa oddziałów są- po: s" Szpital w Lublinie. dowo-psychiatrycznych jest dobra, zdarzały się jednak przypadki uznania przez — SĘ$ ś** Szpitale w: Toszku, Radomiu, Ciborzu i Węgorzewie. HE c *** Szpitale w: Branicach, Radomiu i Ciborzu. „o 1 * Dz. U. poz. 739. = Szpital w Międzyrzeczu. WSE "Szpital w Radomiu. ** Szpitale w: Toszku, Radomiu (w zakresie przechowywania rzeczy), Ciborzu i Radecznicy. o 5 Szpitale w: Toszku, Lublinie, Międzyrzeczu, Radomiu, Węgorzewie i Radecznicy. 335 Szpital w Dębicy. x 5 Szpital w Radecznicy. 5*6 Szpital w Międzyrzeczu. 5 **' Szpitał w Toszku | se 176 17 | --- STRONA 105 --- s | s | m Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prowencji w roku 2013 x Rekontrolo _MMNA | | Sasek 7.310 Personel 1 8. Rekontrole | W większości wizylowanych szpitali wskaźnik zatrudnienia, zgodnie z infor- 1 macją dyrektorów placówek, był zgodny z obowiązującymi przepisami. Niewłaści- Obowiązkiem władz każdej wizytowanej placówki jest zareagowanie na ra- wie wywiązywano się z obowiązku zapewnienia określonego poziomu zatrudnie. 45; porl przedstawicieli KMP poprzez zajęcie stanowiska i odniesienie się do wszyst- nia jedynie w jednej z placówek”. a | kich rekomendacji wydanych w wyniku wizytacji. Jedną z form monitorowania Jednak w ocenie ekspertów KMP, w niektórych placówkach w celu zagwa- a : sposobu i stanu wdrażania zaleceń są rekontrole, w trakcie których przedstawiciele rantowania pacjentom należytego dostępu do opieki medycznej i terapeutycznej x KMP sprawdzają, czy przekazywane im pisemnie oficjalne informacje odpowiada- powinno się pozyskać dodatkowego psychologa” lub zwiększyć wymiar pracy 1 : ją faktycznej sytuacji na miejscu i czy zalecone środki lub działania zostały pod- psychologa w oddziale sądowo-psychiatrycznym”. Z padobnych względów zale- s jęte. Podczas rekontroli przedstawiciele KMP pytają równicż pracowników pla- | cane było zwiększenie obsady personelu lekarskiego podczas dyżuru i zwiększenie w cówki oraz osoby pozbawione wolności, czy nie spotkały ich jakiekolwiek sankcje | wymiaru pracy terapeuty zajęciowego na oddziale”. w i konsekwencje ze strony władz lub funkcjonariuszy w związku z tym, iż zgodziły Z dokumentacji udostępnionej wizytującym przez władze poszczególnych | set się rozmawiać z wizytującymi (o gwarancji takiej mówi art. 21 ust. 1 OPCAT). szpitali, zawierającej plany szkoleń dla podległego im personelu wynikało na ogół, U W 2013 r. przedstawiciele KMP przeprowadzili rekontrole dwóch placó- że zakres oraz rodzaj odbytych w latach 2012-2013 szkoleń był wszechstronny. Wi- | wek: Domu Pomocy Społecznej w Górze Kalwarii oraz Zakładu Poprawczego zytujący zalecali jednakże, ze względu na wskazywane w niniejszym rozdziale wąt- s w Białymstoku. pliwości i spostrzeżenia krytyczne, objęcie praktycznymi szkoleniami dotyczący- | | 'W przypadku Domu Pomocy Społecznej w Górze Kalwarii wizytujący spraw- mi stosowania przymusu bezpośredniego wszystkich członków personelu, którzy | z dzili stan realizacji zaleceń wydanych w wyniku wizytacji Domu przeprowadzonej | sprawują bezpośrednią opiekę nad pacjentami oraz każdorazowe potwierdzanie sa w dniach 22-23 lutego 2010 r. W rekontroli placówki wzięła udział ekspert KMP - w dokumentacji osobowej personelu faktu odbycia wszelkich, również teoretycz- se psychiatra. Przedstawiciele KMP ustalili, iż spośród 7 zaleceń wydanych w trakcie nych, szkoleń z tego zakresu”. Zalecano też zapewnienie personelowi placówki s wizytacji, która miała miejsce w 2010 r., zrealizowano 5. | większej liczby szkoleń w zakresie zagadnień niezbędnych w pracy z. osobami za- O) Ekspert KMP zbadała, czy wobec mieszkańców prawidłowo stosowana jest | burzonymi psychicznie, w tym przeszkolenia w zakresie prawidłowego prowadze- s Farmakoterapia (zalecenie 1). W swojej ckspertyzie uznała, iż placówka dobrze nia dokumentacji medycznej, | spełnia funkcje opiekuńcze wobec mieszkańców. Dom umożliwia i organizu- W niektórych szpitalach brakowało pracowników o określonej płci np. męż- e je mieszkańcom dostęp do świadczeń zdrowotnych. Zatrudniony lekarz POZ, 2 czyzn pielęgniarzy w oddziale przeznaczonym dla mężczyzn”, W ocenie przed- s psychiatrów, 3 psychologów oraz lekarz hospicjum domowego w pełni zapew- stawicieli KMP niezatrudnianie w oddziale przeznaczonym wyłącznie dla określo- = niają mieszkańcom opiekę. Przygotowanie personeht do długoterminowej opieki nej płci, personelu tej samej płci, godzi w prawo pacjentów do intymności. | medycznej, do specyfiki pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi, niepeł- , | nosprawnymi fizycznie i intelektualnie, starszymi, z. problemami alkoholowymi |. 3 zostało ocenione przez eksperta KMP jako bardzo dobre. W przypadku opieki s specjalistycznej poza DPS oraz konsultacji specjalistycznej, czas oczekiwania na . e SAL wizyty jest stosunkowo krótki, konsultacje są realizowane na bicżąco. Na terenie z Szpital w Lublińcu. | | | DPS prowadzona jest również rehabilitacja ruchowa i fizykoterapia w odpowied - m sza w Lupin R AA nio wyposażonej sali rehabilitacyjnej i w gabinecie fizykoterapii, które czynne są 9% Szpitale w: Lublinie i Branicach. ke: s codziennie. Prowadzona jest także rehabilitacja przyłóżkowa. U osoby niepełno- 3 Szpital w Branicy. s sprawnej, klóra wymaga rehabilitacji ciągłej, zamontowano drabinkę do ćwiczeń *"' Szpital w Radecznicy. SA” gimnastycznych również w pokoju jej pobytu. Podczas analizy raportów pielę. © Szpital w Radecznicy. | 178 de 179 --- STRONA 106 --- Mo" Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 x Rekontrole _ŚMMANEBA gniarskich ekspert KMP nie odnotowała siosowania przymusu bezpośredniego. x w internacie ocenione zostały wówczas przez przedslawicieli KMP jako bardzo Wyposażenie w sprzęt i leki oceniony został jako dobry. Ewentualnie w celu jesz- s. złe - panowała w nim ciasnota, brud, zajęcia terapeutyczne odbywały się w bardzo cze lepszego zabezpieczenia tak dużej liczby pacjentów DPS winien rozważyć za- r ograniczonym zakresie. W trakcie rekoniroli w styczniu 2013 r. wszyscy miesz- kup defibrylatora. a kańcy zakwaterowani byli budynkach. mieszkalnych DPS (zalecenie 5), spełniają- Zgodnie z harmonogramem szkoleń działu opiekuńczo-terapeutycznego | $* cych standardy określone w $ 6 rozporządzenia MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 r. w 2012 r. personel zosiał przeszkolony m.in. z zakresu stosowania i zasad doku- s Za niezrealizowane zalecenie przedstawiciele KMP uznali dokumentowanie mentowania przymusu bezpośredniego oraz praw i obowiązków mieszkańca (7a- s ustnych skarg mieszkańców (zalecenie 6). Ponadlo analiza protokołów z zebrań lecenie 2). s Rady Mieszkańców wykazała, że przedstawione są w nich wyłącznie postulaty kie- Kolejną kwestią (zalecenie 3) było sprawdzenie dostosowania warunków I rowane do dyrektor placówki, nie ma zaś informacji o sposobie ich załatwienia. bytowych do standardów zawartych w rozporządzeniu MPiPS z dnia 23 sierpnia < Dyrektor placówki zapewniała, że prośby przedstawiane przez Radę Mieszkańców 2012 r. Przedstawiciele KMP ustalili, że mieszkańcy mają zapewnione odpowied- h | nie są ignorowane, lecz każdorazowo rozpatrywane. Przedstawiciele KMP uzna- nie warunki bytowe. Pomieszczenia oddziałów są czyste, starannie sprzątane, po- — li, iż wobec tej sytuacji konieczne jest formalne, pisemne powiadomienie Rady koje mieszkańców wyposażone w nowe, funkcjonalne meble. Mieszkańcy mają m Mieszkańców o sposobie załatwiania wnoszonych przez nich spraw oraz doku- możność ozdabiania ich według swego gustu, mogą mieć prywatne sprzęty. Ko- | 3 mentowanie ustnych skarg. rytarze często są miejscem prezentacji prac artystycznych mieszkańców. Wątpli- | Podczas oglądu placówki, wizytujący zauważyli, że w niektórych oddziałach wości wizytujących wzbudziły ograniczenia dotyczące korzystania z gorącej wody w mieszkalnych, kąpiele wykonywane są w pomieszczeniu wyposażonym w 2 wan- do przygotowania napojów. W niektórych oddziałach wizytujący zauważyli wy- s ny stojące obok siebie. Tylko w niektórych z tych łaźni wanny odgrodzone były wieszone na korytarzu kartki informujące mieszkańców o godzinach wydawania — St od siebie parawanami. Taka sytuacja powoduje, że podczas jednoczesnej kąpieli gorącej wody do kawy lub herbaty. W jednym z oddziałów wrzątek wydawano np. 3 dwóch mieszkańców nie zapewnia się im. minimum intymności i prywatności. tylko 4 razy dziennie przez okres 15 min., w innym - 3 razy dziennie. Wizytujący 4 Mieszkańcy w rozmowach z przedstawicielami KMP wielokrotnie wskazywali, że usłyszeli wyjaśnienie od dyrektorki placówki, że ograniczenia te wynikają z po- s taka sytuacja jest dla nich krępująca. Wobec powyższego zalecenie dotyczące tego, trzeby zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom oraz służą zapobieganiu wy- s; aby wszelkie czynności higieniczno-sanitarne odbywały się z poszanowaniem padkom, np. takich jak poparzenie się. Poza tym wizytując kuchenki, znajdujące — | prawa do prywatności i intymności mieszkańców przedstawiciele KMP uznali za się w każdym oddziale mieszkalnym, przedstawiciele KMP dostrzegli, że są one — 3% * niezrealizowane (zalecenie 7). bardzo skromnie zaopatrzone w jedzenie, W wielu znajdował się jedynie chleb SEI i pojedyncze słoiki dżemu. Tymczasem zgodnie z $ 6 ust. 1 pkt. 6 lil. d rozporzą- x Druga rekontroła miała miejsce w Zakładzie Poprawczym w Białymstoku. Do- dzenia MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 r. podstawowe produkty żywnościowe oraz — 3% tychczas przedstawiciele KMP wizytowali Zakład trzykrotnie: w 2008 r., w 2010 r., napoje są dostępne przez całą dobę. W ocenie przedstawicieli KMP, wprowadzenie s w 2012 r. W trakcie rekontroli, która odbyła się w dniach 21-23.05.2013 r., ograniczeń w dostarczeniu wrzątku dla mieszkańców, jest zbyt daleko idące i nie : sł przedstawiciele KMP. sprawdzali realizację zaleceń wydanych podczas trzech znajduje swojego odzwierciedlenia w żadnym przepisie. si wcześniejszych wizytacji. 'W budynkach mieszkalnych Domu wyodrębnione zostały także palarnie | | Czynności podjęte w ramach przeprowadzonej wizytacji pozwoliły stwier- znajdujące się w zamykanych pomieszczeniach tak, aby osoby niepalące nie były | $$ dzić, że większość zaleceń (10) zostało zrealizowanych, 4 zalecenia przedstawiciele zmuszane do przebywania w zadymionym środowisku (zalecenie 4). Pomieszcze- F I KMP uznali za częściowo zrealizowane, natomiast 5 zaleceń pozostało niezreali- nia takie zostały wyznaczone prawie w każdym budynku mieszkalnym oprócz pa- s z zowanych. wilonów typu Sue Ryder, w których kwaterowane są osoby niepalące. | R 'W wyniku rekomendacji formułowanych przez przedstawicieli KMP w trak- Podczas pierwszej wizytacji Domu w 2010 r. trwał remont jednego z oddzia- s cie wielokrotnych wizytacji Zakładu, oddzielne pomieszczenia mieszkalne zamie- łów. W związku z tym mieszkańcy tego oddziału zakwaterowani zostali w budyn- = niono na izby przejściowe, a wychowankom w nim umieszczanych zapewniono ku po dawnym internacie szkolnym. Ich pobyt trwał tam ok. 8 miesięcy. Warunki | takie same prawa, jak pozostałym nieletnim, w zakresie utrzymywania kontaktów 180 | : 181 --- STRONA 107 --- pom s pm ZE rgń Raka rw Dore iśc w Poe Kao nim eworej wr 218_ Pure BEM z rodziną, prawa do prywalności oraz dostarczania im bodźców niezbędnych do x Za częściowo zrealizowane zalecenia przedstawiciele KMP uznali umożli- właściwego rozwoju i resucjalizacji. T' ym samym poprawiły się warunki nieletnich I wienie odbierania i wykonywania połączeń telefonicznych przez podopiecznych umieszczanych w izbach przejściowych. Mogą oni uczestniczyć w zajęciach szkol- 3 SĄ w izbie przejściowej. Dyrektor umożliwił nieletnim przebywającym w izbach nych, mają kontakt z rodziną, zlikwidowano obowiązek przymusowej porannej 4 | przejściowych odbieranie rozmów telefonicznych na podobnych zasadach jak in- rozgrzewki oraz, zakaz przebywania na łóżku w ciągu dnia. Z regulaminów pla- 5 nym nieletnim. Jednakże z zebranych materiałów wynika, że nieletni przebywają- cówki usunięto zapisy mówiące o stosowaniu dwóch środków dyscyplinarnych za 3 e cy w izbach przejściowych nadal nie mogą sami inicjować rozmów telefonicznych jedno przewinienie. Ponadto zaprzestano praktyki niszczenia depozytów rzeczo- | (na swój koszt). Poza tym, rozmowy te odbywają się w obecności pracowników wych wychowanka. Zmniejszona została liczba godzin obowiązkowej, bezpłatnej 3 a zakładu w systemie „głośnomówiącyn”. Przedstawiciele KMP podkreślają, iż nie pracy wychowanków na rzecz. Zakładu, do wymiaru określonego w art. 95f $ 2 TT ma przepisów zezwalających na kontrolowanie rozmów telefonicznych nieletnich u.p.n. (do 30 godzin miesięcznie). Nieletnim przebywającym w grupach wycho- | a umieszczonych w zakładach poprawczych. Powyższa praktyka narusza prawo wy- wawczych zapewniono możliwość codziennego spaceru na świeżym powietrzu, a s chowanków do prywatności i zaleca się wyeliminowanie jej stosowania. jeżeli pozwala na to pogoda. Zainstalowano aparat telefoniczny, z którego wycho- Tv Przedstawiciele KMP zalecili także zamieszczenie w Regulaminie izby przejścio- wankowie mogą wykonywać połączenia na swój koszt. Zaprzestano także praktyki s! wej prawa nieletnich do codziennych zajęć na świeżym powietrzu, co zostało uczy- proszenia rodziców nowoprzybyłych nieletnich o wstrzymanie się przed odwie- |: = nione. Natomiast na podstawie analizy Książki służb posterunku izb przejściowych dzinami w izbie przejściowej. Dyrektor zakładu wprowadził ponadto możliwość — $ x wizytujący dostrzegli, że nie wszyscy nieletni mieli takie prawo zapewnione. Przedsta- odwiedzin nieletnich przez osoby spoza zakładu niczależnie od oceny z zachowa- o wiciele KMP uznali zatem za częściowe zrealizowanie powyższej rekomendacji. nia i poziomu terapeutycznego oraz możliwość odwiedzania przez osoby spoza s "Wobec zalecenia zaprzestania stosowania przez personel w grupie readaptacyjnej rodziny nieletniego. Podczas oglądu sypialni wychowanków, przedstawiciele KMP 1 nieuzasadnionych wychowawczo praktyk służących utrzymaniu nadmiernej dyscypii- zauważyli, że nieletni mają możliwość posiadania rzeczy osobistych. 3 ny, a także wyraźne określenie systemu punktowego w tej grupie i zasad jego stosowa- i Wizytujący zwrócili również uwagę na umożliwienie nieletnim swobodnego | nia, dyrektor Zakładu dokonał zmiany programu polegającej na wprowadzeniu m.in.: korzystania z prawa do składania wniosków i skarg do władzy odpowiedzialnej za a oceny opisowej w postaci informacji zwrotnej do wychowanków, zmniejszenia licz- instytucję, w której są umieszczeni, bez ponoszenia z tego tytułu żadnych negatyw- s by godzin prac porządkowych wykonywanych przez wychowanków, wprowadzeniu nych konsekwencji i sankcji. Kwestia ta była przedmiotem kontroli przedstawicieli Ę a m.in.: zajęć modelarskich, zajęć kulinarnych, zajęć z zakresu przygotowania do życia Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji w Ministerstwie Sprawiedliwości, x w rodzinie, zwiększenia ilości czasu wolnego dla wychowanków. Wychowankowie wy- którzy szczególną uwagę zwrócili na to, czy wobec nieletnich stosowane są jakie- r: posażeni zostali ponadto w elektryczną froterkę do czyszczenia powierzchni płaskich. kolwiek szykany na skutek wnoszonych przez nich skarg. Przedstawiciele KMP 3 Hi: Jednakże podczas wizytacji przedstawiciele KMP powzięli informację, iż w placówce nie odnotowali, aby od czasu ostatniej wizytacji miały miejsce tego typu sytuacje. 3 funkcjonuje kara w postaci umieszczenia w tzw. „substandardzie” Test to jeden z po- W raporcie powizytacyjnym przedstawiciele KMP zalecili ponadto Dyrekto- s koi, wyposażony znacznie gorzej niż pozostałe pokoje mieszkalne (popsute, uszkodzo- rowi Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji przeprowadzanie systema- T ne meble nienadające się do użytku). W tym pokoju zostaje umieszczony wychowa- tycznych wizytacji w ZP w Białymstoku oraz monitorowanie stanu przestrzegania SET nek, który „narozrabia” Podczas pobytu w „substandardzie” nieletni pozbawiony jest praw nieletnich tam przebywających. Zalecenie to zostało zrealizowane. Wizyta- wszelkich przywilejów: nic może słuchać radia, oglądać TV, wyjść na dwór, wycho- cje przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości miały miejsce w następujących Ę dzić do innych pomieszczeń w grupie, nikt z wychowanków nie może go odwiedzać. dniach: 20.03.2012 r., 19.06.2012 r., 29.10.2012 r. Przedstawiciele Ministerstwa : z Przedstawiciele KMP uznali zalecenie jako częściowo zrealizowane i rekomendowali Sprawiedliwości, podczas swoich lustracji zakładu, sprawdzali stan realizacji zale- A x natychmiastowe zaprzestanie stosowania tego typu kary, jako niedopuszczalnej i nie- ceń wydanych przez KMP w 2012 1. O wynikach kontroli każdorazowo informo- o znajdującej odzwierciedlenia w przepisach, wano Rzecznika Praw Obywatelskich. W wyniku wizytacji przedstawicieli Mini- SE Taki sam stan realizacji dotyczy zalecenia zapewnienia nieletnim bielizny sterstwa Sprawiedliwości oraz Krajowego Mechanizmu Prewencji, stan przestrze- s w ilości umożliwiającej utrzymanie właściwej higieny osobistej, czyli minimum 2 gania praw nieletnich w zakładzie uległ polepszeniu w wielu obszarach. Ro sztuk. Dyrektor zakładu wprowadził możliwość otrzymania 2 szt. slipów na osobę 5 182 | 183 GC --- STRONA 108 --- cd dm | pom a _ MINA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 A s Rekontrole ten | w Ę , , PN miesięcznie, Jednakże w dnin wizytacji przedstawiciele KMP zauważali, że nowo- s ($ 25 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ZP/SdN). Zaznaczył jednak, że w istocie chłopcy przyjęty wychowanek umieszczony w izbie przejściowej nie posiadał bielizny. Zgod- — 5% są umieszczani w izbie przejściowej w celu odseparowania od grupy i stworzenia im nie z. uzyskanymi od dyrektora informacjami, nieletni nowo przyjęci otrzymują ją sy dogodnych warunków do wyjaśnienia okoliczności zdarzenia. Zdaniem przedstawi | w chwili, gdy przechodzą do wyznaczonej grupy wychowawczej. Przedstawiciele s 1 cieli KMP umieszczenie w izbie przejściowej z tego powodu nie wypełnia znamion KMP uważają jednak, że każdy wychowanek od momentu przyjęcia do placów- se! przesłanki zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w placówce. Ponadto wizytujący ki powinien zostać wyposażony w podstawowe środki higieny osobistej, bieliznę — 383 mają poważne wątpliwości co do tego, czy surowe warunki i rygor panujący w tym iodzież. Wskazuje na to również przepis $ 57 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie | SB4 pomieszczeniu oraz odseparowanie od innych, może wpłynąć na wytworzenie uczu- ZP/SdN, Uwagę wizytujących zwrócił również fakt, że wychowankowie umieszczeni s : cia bezpieczeństwa i zaufania do pracowników placówki, niezbędnego do swobodnego w izbie przejściowej mogą brać kąpiel tylko 2 razy w tygodniu. Przedstawiciele KMP | ż wyrażenia przez wychowanka rzeczywistych powodów stanowiących przyczynę nie- zalecili dyrektorowi placówki zwiększenie częstotliwości kąpieli, szczególnie w okre- A właściwego zachowania. W związku z powyższym przedstawiciele KMP zalecili odstą- sie letnim, gdzie w niewielkich izbach przejściowych panuje zaduch. pienia od umieszczania wychowanków w izbie przejściowej „do wyjaśnienia praw | Mimo powyższych zmian przedstawiciele KMP za niezrealizowane uznali — s Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji, w oparciu o standardy zalecenia dotyczące zaprzestania praklyki umieszczania nieletnich w izbie przej- x * prawa międzynarodowego uważają, że tak długie separowanie nieletnich w izbach ściowej z powodów nieznajdujących odzwierciedlenia w przepisach prawnych 4) przejściowych jest nicludzkim i poniżającym traktowaniem. Dolegliwości związa- oraz umieszczanie nicletnich w oddzielnych pomieszczeniach mieszkalnych tylko — 4. ne z długą izolacją podkreślali również sami nieletni, rozmawiając z wizytującymi w sytuacjach, które wskazują na faktyczną potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa s lub wysyłając listy do Rzecznika Praw Obywatelskich. Mimo tego, że wizytujący | i 7 adzi aiz afkróts B ; B Sag. - zdei wizylacii i age ko- i porządku w zakładzie oraz na jak najkrótszy czas. W dalszym ciągu wątpliwo- — 3) c od 2008 r. podczas każdej wizylacji zwracali uwagę na ten problem oraz rel ści budzą przyczyny umieszczania wychowanków w izbie przejściowej (rezygna- 15 mendowali odstąpienie od takich przypadków z uwagi na zbyt duże dolegliwo- cji z programu grupy) oraz czas ich pobytu. Analiza dokumentacji wykazała, że x ści, dyrektor zakładu nie wdrożył tych zaleceń. W związku z tym, przedstawiciele jeden nieletni spędził w izbie przejściowej od stycznia 2013 r. do dnia wizytacji s: KMP zwrócili się do Dyrektora Departamentu Wykonania Orzeczeń i Probacji (21-22.05.2013 r.) 99 dni, z czego od dnia 18.02.2013 r. przebywał tam bez. przerwy. — 3 w Ministerstwie Sprawiedliwości, pełniącego nadzór nad zakładami poprawczy- Oficjalnie większość pobytów nie trwała dłużej niż 14 dni (za wyjątkiem jednego, U mi, aby zobowiązał dyrektora zakładu do parychmiasowego zaprzestania praktyki który trwał 41 dni). Dyrektor zakładu po 14 dniach przedłużał pobyt na kolejne — $$ długoterminowego izolowania nieletnich w izbach przejściowych. 14 dni, Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku innego nieletniego, któ- 1 Dyrektor zakładu nie zrealizował również zalecenia dotyczącego wyposaże- rego pobyt w izbie przejściowej trwał nieustannie przez 98 dni. a nia izb przejściowych w sposób odpowiad ający warunkom pomieszczenia miesz Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji wielokrotnie podkreślali, s kalnego. Izby przejściowe, będące wcześniej oddzielnymi pomieszczeniami yotykę że praktyka umieszczania nieletnich w izbach przejściowych w sytuacjach takich jak s kalnymi, sprawiają lepsze wrażenie estetyczne, z uwagi na meble 1 ich kol orys sę i np. rezygnacja z programu grupy, świadczy o dokonywaniu rozszerzającej interpre- KS oraz kolor ścian. Pozostałe izby przejściowe wyposażone są jedynie w łóżko, stół tacji przepisów w zakresie stosowania izby przejściowej bez dostatecznego uzasad- s i krzesło. Zdaniem przedstawicieli KMP ich surowy wystrój może wpływać nega- nienia. W dalszym ciągu zatem rekomendacja dotycząca zaprzestania praktykowa- Po tywnie na nieletnich przebywających w tych pomieszczeniach, szczególnie w sytu- nia umieszczania nieletnich w izbie przejściowej z powodów takich jak rezygnacja a acji, gdy taki pobyt trwa kilka miesięcy. | z programu i oczekiwanie na przeniesienie do innego zakładu, pozostaje aktualna. p Ponadto dyrektor zmienił zapis Regulaminu izb przejściowych dopuszczaj ący Wątpliwości przedstawicieli KMP wzbudził fakt umieszczenia w izbie przej- s . możliwość usunięcia wyposażenia izby przejściowej „W przypadku używania nie- ściowej 2 nieletnich „do wyjaśniania sprawy” (sprawa dotyczyła posiadania i wyda- Lo zgodnie z przeznaczeniem”. W obecnie obowiązującym Key ane nadal smieje nia pieniędzy bez zgody personelu zakładu). Podczas pobytu wychowanków w izbie, SS taka możliwość, lecz „w przypadku niszczenia wyposażenia”. Je na że przedstawi - pracownicy przeprowadzali z nimi rozmowy, które miały doprowadzić do ustalenia s ciele KMP wielokrotnie podkreślali, że rozporządzenie w sprawie ZP/SdN wska: okoliczności tego wydarzenia. Dyrektor placówki wskazywał, że każdy z tych przy- s zuje, że izbą przejściową jest wyodrębnione pomieszczenie urządzone w sposób padków związany był z potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w zakładzie EU odpowiadający warunkom pomieszczenia mieszkalnego. Przepisy nie wskazują na e SASA Rzy 184 185 --- STRONA 109 --- pom s Forermani | yacje. kóre Ke powa żeni ZA ' tj mierze i dopuszczałby możliwość | 9, Zespół wizytujący KMP (w kolejność alfabetycznej) sażenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wtym — 5 zakresie, aby przeciwdziałać niszczeniu mienia, wobec nieletniego umieszczonego SĄ | w zakładzie poprawczym można użyć środka przymusu bezpośredniego w postaci | 4 Magdalena Filipiak - prawnik i psycholog, absolwentka Wydziału Prawa siły fizycznej (art. 11 pkt 8 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. ośrodkach przymusu bez- | „8; i Administracji oraz Wydziału Nauk Społecznych na Uniwersytecie im. Adama | pośredniego i broni palnej”), nie zaś usuwać wyposażenie pokoi mieszkalnych. 3 1 Mickiewicza w Poznaniu, obecnic uczestniczka Interdyscyplinarnych Studiów | W dalszym ciągu w zakładzie obowiązuje niewłaściwa praktyka postępowa- A Doktoranckich SWPS w Warszawie. Od 2012 r, pracownik Zespołu Krajowy Me- nia 7 korespondencją nieletnich. Biorąc pod uwagę, że wizytowany zakład jest x chanizm Prewencji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. placówką przeznaczona dla chłopców uzależnionych od środków odurzających | $ | Bogumił Furche - prawnik, adwokat, absolwent Uniwersytetu Gdańskiego. i psychotropowych, przedstawiciele KMP rozumieją, że nadzorowanie korespon- w Pracownik Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w latach 2008-2013, uczestniczył | dencji w celu sprawdzenia, czy nie zawiera ona środków psychoaktywnych, jest se w wizytacjach Krajowego Mechanizmu Prewencji na terenie właściwości Pełno- uzasadnione. Jednakże otwieranie koper i sprawdzanie ich zawartości powinno * mocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich w Gdańsku. odbywać się w obecności wychowanka, tak by miał on świadomość i pewność, że | :: Karolina Goral - pedagog resocjalizacyjny, absolwentka Akademii Pedagogiki nikt nie zapoznaje się z treścią listu. | Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Od 2010 r. zatrudniona w Biu- W trakcie rekontroli przedstawiciele KMP zwrócili ponadto uwagę na inne sz rze Rzecznika Praw Obywatelskich, pracownik Krajowego Mechanizmu Prewencji. problemy. W 3 grupach wychowawczych dyrektor zakładu zwiększył liczbę wycho- 3% Aleksandra Iwanowska - doktor nauk prawnych, absolwentka Wydziału wanków bez złożenia odpowiedniego wniosku do Ministra Sprawiedliwości, a zatem l Prawa oraz Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Białymstoku ze specjalno- z pominięciem $ 11 rozporządzenia w sprawie ZP/SdN. Wizytujący zwrócili także 3 ścią filologia rosyjska z językiem angielskim. Od 2012 r. pracownik Zespołu „Kra- uwagę na to, że procedura stosowania środków przymusu bezpośredniego opraco- | jowy Mechanizm Prewencji” w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. wana w zakładzie, oparta jest na nieaktualnym już rozporządzeniu Rady Ministrów Ko Justyna Jóźwiak — absolwentka Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocja- | z dnia 1 lutego 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu użycia środków |: są lizacji Uniwersytetu Warszawskiego, obecnie doktorantka w Instytucie Socjologii przymusu bezpośredniego wobec nieletnich umieszczonych w zakładach poprawczych, | Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2008 r. pracownik Krajowego Mechanizmu Pre- schroniskach dla nieletnich, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżo- | wencji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. | wych ośrodkach socjoterapii*"*, które uchylono z dniem 24.08.2009 r. r Przemysław Kazimirski - prawnik, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Ponadto zapisy z monitoringu wizyjnego, zainstalowanego w placówce, są 1 Łubelskiego. Od 2002 r. pracuje w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich - po- przechowywane na serwerze przez ok. 3 miesiące, po tym okresie obraz jest nad- s | czątkowo w Zespole Prawa Karnego Wykonawczego, a od 2008 r. pracownik Kra- pisywany. Powyższy okres przechowywania nagrań nie spełnia wymogów wska- 3% są jowego Mechanizmu Prewencji. Reprezentował KMP w Programie Współpracy zanych w $ 105? rozporządzenia w sprawie ZP/SdN, zgodnie z którym cyfrowy s Ombudsmanów Państw Partnerstwa Wschodniego UE 2009 - 2013. zapis z monitoringu izb mieszkalnych, przejściowych, izolacyjnych i izb chorych x Michał Kleszcz — prawnik, absolwent Uniwersytetu Śląskiego oraz Podyplo- jest archiwizowany do czasu opuszczenia przez nieletnich w nich przebywających l mowego Stadium Prawa Gospodarczego i Handlowego. Od 2011 r. aplikant rad- zakładu lub schroniska. | cowski. Pracownik Biura RPO od 2007 r. Od 2008 r. uczestniczył w wizytacjach Wizytujący zauważyli także, że w analizowanym jadłospisie nie uwzględnio- 3 Krajowego Mechanizmu Prewencji na terenie właściwości Pełnomocnika Tereno- no owoców. Ich ciągły brak został potwierdzony w rozmowach z nieletnimi, Ę 5 wego Rzecznika Praw Obywatelskich w Katowicach, a od IV 2013 r. pracownik Powyższe uwagi znalazły odzwierciedlenie w rekomendacjach wydanych dy- 3 ; Zespołu „Krajowego Mechanizmu Prewencji”. rektorowi zakładu. s : Natalia Kłączyńska -- doktor nauk prawnych Uniwersytetu Wrocławskiego, —— EF nauczyciel akademicki. Pracownik Biura RPO od 2005 r. Uczestniczy w wizyta- 60 Dz. U. poz. 628. © cjach Krajowego Mechanizmu Prewencji na terenic właściwości Pełnomocnika © Dz. U. z 2005 r. Nr 25, poz. 203. 4 "Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich we Wrocławiu. dE 186 © 187 = --- STRONA 110 --- Dorota Krzysztoń - kryminolog, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. 4 |: skich pracuje od 2004 r., początkowo w Zespole Prawa Karnego Wykonawczego, Wieloletni urzędnik państwowy, działający w zakresie ochrony uprawnień oby- :* | a następnie w Zespole „Krajowy Mechanizm Prewencji”. Autor artykułów z zakre- watelskich oraz mediator w sprawach karnych. Od 2011 r. pracownik Krajowego | 58; su prawa karnego. - | Mechanizmu Prewencji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. | : Ę Wojciech Sadownik - prawnik, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skło- | Marcin Kusy - prawnik, absolwent Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego | ;; E dowskiej w Lublinie. Pracował m.in. w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższe- oraz Szkoły Praw i Wolności Człowieka Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Aka- | I: go. Od 2010 r. pracownik Krajowego Mechanizmu Prewencji w Biurze Rzecznika demii Nauk. Posiada szeroką wiedzę z zakresu prawa amerykańskiego — certy- — 4 B Praw Obywatelskich. - fikat Chicago Kent College of Law. Zainteresowania w dziedzinie orzecznictwa + x Maria Sobocińska-Szeluga — lekarz medycyny pracy. Pracowała w Biurze Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu oraz prawa antydyskry- 5 Rzecznika Praw Obywatelskich w latach 2004-2014 w charakterze kierownika am minacyjnego. Od 2008 r. pracownik Krajowego Mechanizmu Prewencji w Biurze SBE bulatorium. W okresie od 1 października 2012 r. do 31 marca 20 13 T. brała udział Rzecznika Praw Obywatelskich. 5 s w przeprowadzaniu wizytacji w miejscach detencji w ramach wyjazdów Zespołu Justyna Lewandowska - dyrektor Zespołu „Krajowy Mechanizm Prewen- 3 1 „Krajowy Mechanizm Prewencji”. cji” w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Prawnik, absolwentka Uniwersytetu | Estera Tarnowska - prawnik i psycholog, absolwentka Uniwersytetu Gdań- Warszawskiego. W roku 2007 ukończyła aplikację prokuratorską w Warszawie, $$ ś% skiego. W 2011 r. ukończyła aplikację adwokacką w Gdańsku. Od r. 2007 r. zatrud- a od roku 2010 jest członkiem Izby Adwokackiej w Warszawie. Długoletni pra- x niona w Biurze RPO, od 2008 r. uczestniczy w wizytacjach Krajowego Mechani- cownik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. W Fundacji zajmowała się głównie | s zmu Prewencji na terenie właściwości Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw prawami osób pozbawionych wolności oraz osób zażywających substancje psy- |. 3! Obywatelskich w Gdańsku. o , choaktywne, a także żyjących z wirusem HIV/AIDS. W łatach 2007/2008 była Ę | Joanna Klara Żuchowska - doktor nauk medycznych, specjalista chorób we- członkiem Zespołu ds. zmiany ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz nie- BE wnętrznych II stopnia. W latach 1961-2011 czynnie wykonywała zawód lekarza. których innych ustaw powołanego przez Ministra Sprawiedliwości, 3 Współautor książki „zawał serca” oraz 12 prac ogłoszonych w fachowych czasopi- Małgorzata Molak - absolwentka pedagogiki specjalnej ze specjalnością re- * 11 smach polskich i zagranicznych. Absolwent Szkoły Praw Człowieka przy HFPC. socjalizacja i wspomaganie rodziny na Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii I a „Współautor publikacji „Prawa człowieka w szpitalach psychiatrycznych i domach Grzegorzewskiej w Warszawie. W 2011 r. ukończyła studia podyplomowe w za- — 5 opieki społecznej”(Raporty, Bkspertyzy Opinie HFPC Nr 17/1996). W latach 1996 kresie przygotowania psychologiczno-pedagogiczno-prawnego do pracy z Irudną E zi do 2001 r. uczestniczyła w monitoringach z ramienia HFPC. Od 2009 r. współpra- młodzieżą w Wyższej Szkole Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi E. Ę cuje z Biurem RPO (od kwietnia 2012 r. zatrudniona na 1/4 etatu). w Józefowie. Konsultant-wolontariusz w Poradni telefonicznej dla osób w kryzysie 3 emocjonalnym Instytutu Psychologii Zdrowia. Od 2011 roku pracownik Krajowe- E + go Mechanizmu Prewencji w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. | k Marcin Mazur — zastępca dyrektora Zespołu „Krajowy Mechanizm Prewen- 3 i cji” w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Prawnik, absolwent Katolickiego z Uniwersytetu Lubelskiego. W 2011 r. zdał egzamin radcowski i został wpisany na © listę radców prawnych OIRP w Warszawie. W latach 2003-2008 odbywał studia sa | doktoranckie w KUL im. Jana Pawła II na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego x i Administracji w zakresie nauk prawnych — prawo karne. W 2014 r. został mu I otworzony przewód doktorski pracy zatytułowanej „Penalizacja prania pieniędzy”, A |. która została przygotowana pod kierownictwem A. Zolla w Wyższej Szkole Prawa s i Administracji w Rzeszowie. W latach 2005-2006 ukończył studia podyplomowe s ” w zakresie — Przygotowanie pedagogiczne, W Biurze Rzecznika Praw Obywatel- 3 188 o 189 BL s) --- STRONA 111 --- Eo Ferry EJ Ragor Rzecznika Praw Obywałelskch z działalnośc w Polsce Krajowego echanizmu Prewencji wroku 2013 | Eksperci Krajowego Mechanizmu Prewencji MARINA. 10. Eksperci Krajowego Mechanizmu Prewencji s % Tomasz Szafrański — dr n.med., specjalista psychiatra. W latach 1994-2012 | 3! pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, gdzie od 1999 był : 1 kierownikiem psychiatrycznego oddziału całodobowego, jak również prowadził A. Psychiatrzy 3% | prace naukowo-badawcze. Autor lub współautor ponad 70 publikacji w czasopi- s smach, monografiach oraz rozdziałów w podręcznikach psychiatrii. Absolwent Łeszek Asman - lekarz specjalista psychiatra. Obecne zatrudniony w Cen- + | Szkoły Praw Człowieka Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Przez wiele lat eks- trum Zdrowia Psychicznego w Zabrzu jako kierownik ds. medycznych oraz ordy- | | pert Fundacji, współautor raportów „Prawa człowieka w szpitalach psychiatrycz- nator dziennego oddziału psychiatrycznego i kierownik zespołu poradni (porad- | | nychi domach pomocy społecznej” (1996) oraz „Monitoring zakładów psychiatrii nia zdrowia psychicznego, poradnia leczenia zaburzeń nerwicowych, zespół Jecze- a sądowej” (2006). Organizator wielu psychiatrycznych konferencji naukowych. nia środowiskowego). Wieloletni ordynator oddziałów psychiatrycznych (Olkusz, cl W ramach działalności edukacyjnej zrealizował wiele wykładów, szkoleń i warsz- Rybnik). Przez rok pracował w Oddziale Śląskim Narodowego Funduszu Zdrowia | 1 tatów dla lekarzy a także psychologów, pielęgniarek, pracowników socjalnych, pra- w wydziałe kontroli. Posiada wieloletnie doświadczenie jako biegły sąd owy 7. za- p: cowników opieki społecznej. Prowadził również szkolenia w zakresie praw czło- kresu psychiatrii. Ukończył szkołę podyplomową w zakresie organizacji ochrony / s wieka w psychiatrii między innymi w Gruzji, Kirgizji, na Litwie, Mołdawii i Rosji. zdrowia. Prowadzi indywidualną praktykę lekarską w Żorach. + Członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, International Early Psychosis Jolanta Paszko - lekarz specjalista psychiatra. Absolwentka Akademii Me- | |: Association i Schizophrenia International Research Society. Od 2013 roku redaktor dycznej w Lublinie, doświadczenie zawodowe zdobywała w Szpitalu Psychiatrycz- | I naczelny czasopisma „Psychiatra Prowadzi praktykę prywatną w Warszawie. nym w Gnieźnie, a następnie w Szpitalu Bródnowskim i Bielańskim w Warszawie. x Agnieszka Szaniawska-Bartnicka — lekarz specjalista psychiatra (od 1999 r. W atach 1992-2008 asystent vaukowy w IV Klinice Instytutu Psychiatrii i Neu- 4] — — Specjalista II stopnia). Absolwentka Akademii Medycznej w Warszawie. Doświad. rologii w Warszawie. Autor prac naukowych z zakresu psychiatrii środowiskowej, — '; Ti czenie zawodowe zdobywała w III Klinice Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neu- klinicznej. W chwili obecnej ma otwarty przewód doktorski. Odbyła szkolenie | rologii w Warszawie, gdzie od 1 stycznia 2013 r. kieruje oddziałem ogólnopsychia- w psychoterapii psychodynamicznej w Krakowie. s trycznym. Absolwentka studiów podyplomowych „Prawa medyczne i bioetyka” Kama Katarasińska - Pierzgalska - lekarz specjalista psychiatra. Absolwent- i na Wydziale Prawa UW. ka Akademii Medycznej w Łodzi, doświadczenie zawodowe zdobywała w Szpi- x. Maria Załuska - prof. nadzw. dr hab., specjalista psychiatra. Dyplom lekar- talu Psychiatrycznym MSWiA w Łodzi i ZOZ Łódź-Bałuty. Od 2001 r. pracuje 4 | ski uzyskała w 1973 r. w Akademii Medycznej w Warszawie. Ordynator oddziału w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, a od 2008 r. prowadzi również 1 i Kierownik JV kliniki Psychiatrii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Szpitalu Bie- indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską. Od kilku lat współpracuje także a lańskim. Wykładowca na Wydziale Studiów nad Rodziną Uniwersytetu Kardynała z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, prowadząc wykłady, warsztaty oraz uczest- z Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. nicząc w projektach edukacyjnych. Z wykształcenia również psycholog. 3 Anna Rusek - dr n. med., absolwentka Wydziału Lekarskiego Śląskiej Aka- x demii Medycznej, specjalista TI stopnia w dziedzinie psychiatrii. W 1989 r. uzy- da B. Psychołodzy skała tytuł doktora nauk medycznych, broniąc pracy dotyczącej zaburzeń psy- | . chicznych w chorobie oparzeniowej. Ukończyła studia podyplomowe w zakresie | JE Paweł Jezierski - psychoterapeuta, pracuje w nurcie psychodynamicznym. zarządzanie kadrami, przedsiębiorczości i doradztwa zawodowego - organizacja | - Absolwent Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. Jest słuchaczem ostatniego zakładów opieki zdrowotnej. W latach 1978 — 1992 zatrudniona w Klinice Psy- | roku Studium Psychoterapii Indywidualnej oraz Studium Psychoterapii Grupo- chiatrii Śląskiej Akademii Medycznej w Tarnowskich Górach. Od 1992 do chwili a wej - szkoleń organizowanych przez Laboratorium Psychoedukacji. Doświad- obecnej zatrudniona w Szpitalu Psychiatrycznym w Toszku. Bie gła Sądu Okręgo- k czenie kliniczne zdobywał na Oddziale Psychiatrycznym w Szpitalu Wojewódz- wego w Gliwicach, biegła Sądu Biskupiego w Gliwicach. s kim w Łomży. Pracował w Szpitalu Psychiatrycznym w Choroszczy na Oddziale s Psychiatrii Sądowej o wzmocnionym zabezpieczeniu. Współpracował z Poradnią 190 SE 191 | --- STRONA 112 --- < B M | Papui Rzecznika Praw Obywatelskich z działaności ) ; : | | tacie kra ; a zz aport Koecznika Praw Obywałelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wioku 2013 3 | Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji -- tabela wę jednostek NA s Psychologiczno-Pedagogiczną nr 6 w Warszawie. Współprowadzi grupę terapeu- | |! i i i i ii tyczną w Przychodni Psyche. Od 2011 roku pracuje w Szpitalu Nowowiejskimm, | | 11. Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji początkowo na Oddziale Psychogeriatrycznym, a obecnie na Oddziale XTTI Lecze- 4 | = tabela wg jednostek nia Zaburzeń Nerwicowych i w Poradni Leczenia Nerwic. Posiada doświadczenie | 3% w diagnozowaniu, prowadzeniu konsultacji, terapii indywidualnej krótko- i dłu- + HH [ ze goterminowej oraz terapii grupowej o charakterze terapeutycznym, interpersonal- + e Aresrty Śledcze... BY Lakiscy Karne a V treningowym. Ukończył także roczne seminarium z ISTDP (Intensywnej I Ty —aiejscowość 5601 EET = z onie T67-09 EE rótkoterminowej : apii icznej i również *% ydgoszcz 30.010102 ZYtkowice WUW kę prywatną, owej Psychoterapii Psychodynamicznej). Prowadzi również prakty- 4 : | Świdnica __ 19-20,02.2013 Dębica 13-14.03.2013___ Katarzyna Kossobudzka - certyfikowany psychoterapeuta ( Europejski Cer- z pięc ' RETTE ada Nb © ETEN tyfikat Psychoterapii oraz Certyfikat Psychoterapeuty Sekcji Naukowej Psycho- | Chojnioć 15-16.05.2013 Gdańsk. Przeróbka | |12-14.06.2013 terapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego). Od 2003 r. pracownik Dolno- $ Białystok " [33:24.05.2013 Nysa ""|02-03.07.2013 śląskiego Centrum Zdrowia Psychicznego. Od 2008r. dydaktyk w Wyższej Szkole 4 Lubań 06-07.06.2013 Tława 23-24.07.2013 Psychologii Społecznej. W przeszłości pracowała w Poradni Zdrowia Psychiczne- — 4 : Szamotuły — — |01-02.08.2013 Goleniów. |06-07.08.2013___ go oraz Domu Pomocy Społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a tak- 1 x Lubsko 05-06.09.2013 Jastrzębie Zdrój _ | 28-30.08.2013 że prowadziła szkolenia dla pielęgniarek na specjalizacji z psychiatrii. Aktualnie c Szczytno | |11-12.09.2013 Kłodzko i 18-20.09.2013 m ukończyła 5 letnią specjalizację z psychologii klinicznej. s Bytom _ 7 [05.06.1 1.2013 _ Krzywaniec - 24-25.09.2013__ ps _ Razem 11 | [Medyka |03-04.10.2013 " a s Biała Podlaska [16-17.10.2013 | 1 Oddziały Zewnętrzne jednostek ” Grudziądz Nr2__ 13-14.11.2013___ a | i _.. penitencjarnych NT Razem 14__ | EG _ Miejscowość _ Data : | | Pionki (Oddział Zewnętrzny 08.01.2013 Młodzieżowe Ośrodki Wychowawcze | | s: ZK Żytkowice) Miejscowość Data * A E Czersk (Oddział Zewnętrzny 13- Podgłębokie 16.01.2013 s AŚ Chojnice) _ 14.05.2013 | |Samostrzel |28-29.01.2013 T Grodzisk Mazowiecki (Oddział " Pogroszyn 77 26.022013 > Szy AŚ Warszawa- 22.05.20: | |Goniase___. 25-26.03.2013 s - ad hoc, z przedstawicielami Lidzbark Warmiński _._ [17-18.04.2013 s | Ormbudsmana Albanii | Wrocław | 1 Przywary (Oddział Zewnętrzny o Rudy . „__[09-10.05.2015 : | ZKNr i w Strzelcach 05.07.2013 Warszawa (Nr 3) - ad hoc__ | 18.07.2013 | YB Opolskich) | k sz - Polanów |. 22-23.08.2013 A | Razem 4, Nysa 1... |16-17.09.2013 = Babimost | | 26-27.09.2013 z] Borowie I 05.11.2013 s Wola Rowska 06.11.2013 IE , Jaworek - 02.12.2013 Bo Józefów K/Otwocka „| 03.12.2013 x _ Razem 15 192 o ś 153 PERI --- STRONA 113 --- s Z EJ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2013_ AE: o Mizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg jednostek = | s | Pomieszczenia dla osób zatrzymanych " Zakłady Poprawcze m | 9 ” Szpitale Psychiatryczne Domy Pomocy Społecznej „jednostek organizacyjnych Policji | Miejscowość k Data A : Miejscowość , Data___- _ Miejscowość. | Data - „ Miejscowość „Data Trzemeszno 7 13.02.2013 | l Tublin 15.01.2013 Góra Kalwaria- 23-25.01.2013 Oborniki Śląskie KP (PIOZ 15.01.2013 Kcynia - 14-15.02.2013 | sz Gniezno 11-12.02.2013 rekontrola ac I. zamknięty) se LIT | [Barczewo 18-19.04-2013 | Radom „. |28.02-01.03.2013 | | Poznań „Serafitki” __ |07-08.02.2013 Puck KPP 15.01.2013 | |Białystokcrekontrola. | |21.22.05.2013 s Lubliniec |07.08.03.2013 Radom „Nad Potokiem” |27-28.02.2013 Ryki KPP [14.01.2013 | [Gdańsk (ul. Polanki 122) |10-11.062013 || Dębica „ 12-13.03.2013 | |Lubliniec KPP 06.03.2013 Kościan KPP___ | „.4 96.02.2013 | (Koszalin(MOAS) — |26-28.06.2013 4 Braniee_ |112.042013 Grajewo 26-27.03.2013 Ząbkowice Śląskie KPP____ |18.02.2013 Szubin (MOAS) [31.07.2013 | Radecznica | [28.052013 | [Przasnysz „1 04-05.04.2013 Mielec KPP (PAOZ | | 1.03.2013 RER | Toszek 26-27.08.2013 Mysłowice _ 06-07.05.2013 wremoncie) | . = eT TT 7 Tv Międzyrzecz |02-03.09.2013 | | Jaworzno .. ..[07-08.05.2013 | Kolbuszowa KPP „11.03.2013 || — Thy Wyżnia | = Cibórz : 04.09.2013 Biłgoraj 27, 29.05.2013 Swodla eee" fimo] | Miessownść | Da |] [emer A ek(aL Flak 127 1112062013 Strzelin „03. — m |. — "TF" SE 5. F . nki -12.06. "Maków Mazowiecki KPP 03.04.2013 Poznań — 05.02.2013___ T : —————— Razem 5 eT) Tonow 43) [18-19.06.2013 Lidzbark Warmiński KPP 16.04.2013 | |Bytom___ [04.03.2013 I - : Kraków „Seniora m Sieradz KPP 7 22.04.2013 | [Legnica [03.06.2013 | Zakłady Poprawcze i Schroniska la Naftowca” 202105013 Biłgoraj KPP _ [27.05.2013 [posia = 124-25.06.2013 . | 1! Susz | 25-26.07.2013 || Miastko KP : 28.05.2013 | |—. . — Om 4 Machowinko k/Ustki 20-21.08.2015 Bytów KPP__ | |. _ [28.05.2013 | Kojec Duka s Olsztyn „Laurentiuś 12-13.09.2013 Białogard KPP i 25.06.2013 Mo 7by za SUB Koronowo | Przemyśl-Lipowica 01-02.10.2013 Krapkowice KPP 01.07.2013 _ Miejscowość |... Data | Razem 3 Węgorzewo _ 10-11.10.2013 Morag KPP 22.07.2013 | | Będzin 08.04.2013____ s : Bytom „Kombatani” _ |07-08.11.2013 Piła KPP__ __ [30.07.2013 | [Białystok |20.05.2013 SI : Warszawa „Leśny” 18-20.11.2013 Wałcz KPP " | 30.07.2013 Kraków 17.06.2013____| p | Ełk „Tęczowy Dom” 28-29.11.2013 | Gryfino KPP | 05.08.2013 | | Koszalin 25.06.2013 x z ad hoc - | Łobcz KPP 08.08.2013 | | PID zamiknięta) s „.. Razem 21 Słupsk KPP_ 19.08.2015 Razem 4 1 ” Polanica Zdrój KPP | 19.09.2013 s: Nowa Sól KPP „_ [23.09.2013 4 Węgorzewo KPP__ 08.10.2013 I Biała Podlaska KMP 18.10.2013 | SĘ. Chełmno KPP___ | J12.0.2013 2 Golub-Dobrzyń KPP 15.11.2013 x : Wołomin KPP : 04.12.2013 3 - GarwolinKPP__ | _. | 05.12.2013 SE | Razem 31 _ s 5 SOBA 194 4 15 SIE --- STRONA 114 --- SZ. „zzz Rano Raecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 5 | Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — iabela wg daty wizytacji fi: IE 1 2. Wizyta cje Kraj owego M ec h anizmu Prewencj l ha 8 |Dom Pomocy Społecznej |Góra Kal. |23-25.01.2013 | Ana Rusek R HH SE - rekontrola — Przemysław | waria — psychiatra — tabela wg daty wizytacji s 3 Kazimirski - Wojciech Maria Sobociń- | AB Sadownik - Marcin Kusy - ska-Szeluga - 34 A. Małgorzata Molak - Mag- specjalista me- | Ba Filipiak - Jus Ta WIZYTACJE KRAJOWEGO MECHANIZMU PREWENCJI W 2013 R. . Jóźwiak psk ssa ycyny pracy "| Udziatpra- |: | 9 |Młodzieżowy Ośrodek | | Samostrzel |28-29.01.2013 |drn. med. ; ON Udział cowników Bi Ea Wychowawczy — Przemy- Joanna Klara Lp Ważytowana Faraona Mijsco Data ekspertów ze- wkaricdażei 1 sław Kazimirski - Dorota Żuchowska -spe- wnętrznych Terenowych ssak Krzysztoń - Karolina Goral cjalista chorób O b nm RPO AE — Aleksandra Iwanowska - wewnętrznych Zakład Karny - Marcin — | Żytkowice: |7-9.01.2013 7 p | J Wojciech Sadownik, . . Kusy - Magdalena Filipiak CAE 10 | Areszt Śledczy - Przemy- | Bydgoszcz |30.01- dr n. med. - Justyna Jóźwiak - Małgo- z sław Kazimirski - Dorota 01.02.2013 Joanna Klara rzata Molak - _ AB. Krzysztoń - Karolina Goral Żuchowska -spe- 2, | Oddział Zewnętrzny Pionki 08.01.2013 r i E! — Aleksandra Iwanowska - cjalista chorób Zakładu Karnego w Żyt- [a Wojciech Sadownik wewnętrznych HY: kowicach - Marcin Kusy - | 11 |rzba Wytrzeźwień - Woj- |Poznań 05.02.2013 Magdalena Filipiak - Justy- | ty: ciech Sadownik — Marcin na Jóźwiak - Małgorzata SOSA Kusy - Justyna Jóźwiak - | Molak i A Malgorzata Molak _ - | . 3 |Pomieszczenia dla Osób | Oborniki | | 15.01.2013 77 | Natalia Klą- = 12 (Pomieszczenia dla Osób | Kościan | 06.02.2013 Zatrzymanych przy Ko- | Śląskie czyńska BPT a s Zatrzymanych przy : mendzie Powiatowej Poli- | (PIOZ we Wrocławiu E Komendzie Powiatowej cji - Natalia Kłączyńska zamknięty) p |. z Policji - Wojciech Sadow- Pomieszczenia dla Osób | Puck 15.01.2013 Bogumił s nik — Marcin Kusy - Justy- Zatrzymanych przy Furche Estera E: . | na Jóźwiak - Małgorzata Komendzie Powiatowej Tarnowska SE: Molak_ - - - c - Policji - Bogumił Furche — BPT w Gdań- :: sa 13 | Dom Pomocy Społecznej |Poznań 07-08.02.2013 | Paweł Jezierski - Dstera Tarnowska sku X a „Serafitki” - Wojciech psycholog . - Pomieszczenia dla Osób | Ryki 14.01.2013 " = AI Sadownik - Marcin Kusy Zatrzymanych przy | — Justyna Jóźwiak — Małgo- Komendzie Powiatowej | rzata Molak . . Policji — Aleksandra Iwa- SE 14 | Wojewódzki Szpital dla |Gniezno_- | 11-12.02.2013 | Daniel Dudek - nowska - Karolina Goral AU Nerwowo i Psychicznie psychiatra — Dorota Krzysztoń - Woj- po Chorych „Dziekanka” im. ciech Sadownik ns sa Aleksandra Piotrowskiego Samodzielny Publiczny Lublin 15.01.2013 Daniel Dudek - 7 |. 1 - Przemysław Kazimirski — Szpital Kliniczny-Klinika psychiatra 4 i Dorota Krzysztoń - Karoli- Psychiatrii - Aleksandra . SE = na Goral z Marcin Mazur __ J " = Iwanowska - Karolina A 15 | Zakład Poprawczy - Prze- |'Trzemeszno | 13.02.2013 Gorał — Dorota Krzysztoń sz mysław Kazimirski - Do- = Wojciech Sadownik - | rota Krzysztoń - Karolina 7 |Młodzieżowy Ośrodek — | Podgłebokie | 16.01.2013 = x |_| Goral - Marcin Mazur_ s . Wychowawczy - Aleksan- 5 16 | Zakład Poprawczy - Prze- | Kcynia 14-15.02.2013 dra Iwanowska — Karolina w mysław Kazimirski - Do- Goral - Dorota Krzysztoń ś s. rota Krzysztoń — Karolina € „_ |- Wojciech Sadownik _ 1% s Goral - Marcin Mazur - 196 r w ES --- STRONA 115 --- A T o. EE „zzz. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | H Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg daty wizyłacji „=, a AW ywa skl z dzialalności w !olsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 58 o Wizytacje Krajowego Mechanizmu Frewencji — tabela wę (aty wizytacji 17 |Pomieszczenia dla Osób | Ząbkowice. |18.02.2013 Maria Sobociń- Natalia Kłą- A sa 25 |Pomieszczeniadła Osób | Lubliniec 06.03.2013 Michał Zatrzymanych przy Ko- — | Śląskie ska-Szeluga - | czyńska BPT' s Zatrzymanych przy Kleszcz BPT mendzie Powiatowej Po- specjalista me- | we Wrocławiu s Komendzie Powiatowej w Katowicach licji - Wojciech Sadownik dycyny pracy ai Policji - Michał Kleszcz — Aleksandra Iwanowska . Ee — Przemysław Kazimirski — Justyna Jóźwiak — Natalia L k — Justyna Jóźwiak - Mag- Kłączyńska : R 3 | dalena Filipiak F _ - _ Areszt Śledczy - Wojciech |Świdiica 19-20.02.2013 |Maria Sobociń- |Natalia Kłą- ad 26 | Wojewódzki Szpital Neu- |Lubliniec 07-08.03.2013 Leszek Asman - | Michał Sadownik — Aleksandra ska-Szeluga- — |czyńska BPT SKT ropsychiatryczny im. dr psychiatra Kleszcz BPT Iwanowska - Justyna Jóź- specjalista mo- | we Wrocławiu 8: Emila Cyrana - Michał w Katowicach wiak - Natalia Kłączyńska _ dycyny pracy p Kleszcz - Przemysław Ka- 19 || Zakład Poprawczy Świdnica | |21-22.02.2013 [Maria Sobociń- |Natalia Kłą- 4 zimirski - Justyna Jóźwiak i Schronisko dla Nielet- ska-Szeluga- — |czyńska BPT NE „| - Magdalena Filipiak___ | z _ nich - Wojciech Sadownik specjalista me- - | we Wrocławiu i: 1 27 |Pomieszczenia dla Osób . | Mielec 11.03.2013 Maria Sobociń- - Aleksandra Iwanowska dycyny.pracy ŻE Zatrzymanych przy (PdOZ w re- ska-Szeluga - — Justyna Jóźwiak — Natalia Ę: s Komendzie Powiatowej moncie) specjalista me- Kłączyńska . p Policji - Marcin Kusy - dycyny pracy 20 |Młodzieżowy Ośrodek — | Pogroszyn | 26.02.2013 drm. med. | | Karolina Goral - Wojciech Wychowawczy - Małgo- Joanna Klara BE Sadownik _ . = e rząta Molak - Marcin Kusy Żuchowska -spe- sz e 28 |Pomieszczenia dla Osób | Kolbuszowa | 11.03.2013 - Karolina Goral cjalista chorób SŁ Zatrzymanych przy _. . . „| wewnętrznych | b. x Komendzie Powiatowej 21 |Dom Pomocy Społecznej |Radom 27-28.02.2013 |drn. med. ” BA Policji - Marcin Kusy — » Nad Potokiem” - Małgo- |, Joanna Klara w Karolina Goral - Wojciech rzata Molak - Marcin Kusy Żuchowska -spe- | Sadownik _——— = — Karolina Goral cjalista chorób A 29 | Oddział Psychiatryczny | | Dębica 12-13.03.2013 | Maria Sobo- - a | wewnętrznych s Zespołu Opieki Zdrowot- cińska-Szeluga 22 |Samodzielny Wojewódzki | Radom 28.02- dr n. med. 7 |: - | mej - Marcin Kusy - Ka- - specjalista Publiczny Zespół Za- 01.03.2013 | Joanna Klara pa , rolina Goral - Wojciech medycyny pracy Kładów Psychiatrycznej Żuchowska -spo- DA Sadownik Leszek Asman - Opieki Zdrowotnej im. cjalista chorób Ea - — B e chiatra . Barbary Borzym - Małgo- wewnętrznych BY Zakład Karny - Marcin | Dębica 13-14.03.2013 | Maria Sobociń- rzata Molak - Marcin Kusy Jolanta Paszko - a Kusy - Karolina Goral - ska-Szeluga s — Karolina Goral . _ psychiatra a Wojciech Sadownik ' specjalista me- Centrum Pomocy Oso- | Bytom 04.03.2013 Michał BEI r : - dycyny pracy LL. bom Uzależnionym od Kleszcz BPT SU 31 |Pomieszczenia dla Osób | Dębica 15.03.2013 | Maria Sobociń- Alkoholu i Ich Rodzinom w Katowicach Sa Zatrzymanych przy ska-Szeluga - (Izba Wytrzeźwień) - Mi- |. Komendzie Powiatowej specjalista me- chał Kleszcz — Przemysław SĘ: Policji - Marcin Kusy - dycyny pracy Kazimirski -- Justyna Jóź- IE Karolina Goral - Wojciech wiak — Magdalena Filipiak | ABEL Sadownik ee | _ . Areszt Śledczy - Michał | Częstocho- |05-06.03.2013 Michał SE. 32 | Pomieszczenia dła Osób | Strzelin | 18.03.2013 Natalia Klą- Kleszcz — Przemysław Ka- |wa Kleszcz BPT s Zatrzymanych przy Ko- czyńska BPT zimirski - Justyna Jóźwiak w Katowicach RET mendzie Powiatowej Poli- we Wrocławiu - Magdalena Filipiak " _ © |cji - Natalia Kłączyńska „ . . = s ja A o ARE, | 198 SE 199 SE --- STRONA 116 --- sis, | zadam sł p | „MA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Kraj i j z izytacje Kraji ji jzytacji _ PBN | zm Vapor zecynika Hraw Obywatelskich z dzialalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 1 o Mizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg daty wizytacji = | | 33 |AresztŚledczy” Fstera | [Elbląg 18-20.03.2013 Estera Tar- | w: 42 |Pomieszczenia dla Osób [Lidzbark | | 16.04.2013 Tarnowska - Małgorza- nowska BPT od Zatrzymanych przy Warmński ta Molak -- Przemysław w Gdańsku E Komendzie Powiatowej Kazimirski -- Aleksandra 5 H Policji - Magdalena Fili. Iwanowska__ R R Ę - = | piłak Wojciech Sadownik | 34 | Zakład Karny - Małgo- — |Braniewo — | 20-22.03.2013 | 7 SE E - Dorota Krzysztoń — Ju- rzata Mołak - Przemysław EA stypa Lewandowska | e 1 en Kazimirski - Aleksandra c 43 | Młodzieżowy Ośrodek | |Lidzbark | |17-18.04.2013 | |_ [Iwanowska - m - * Wychowawczy - Magda- | Warmiński 35 |Młodzieżowy Ośrodek | |Goniądz — |25-26.03.2013 | dr n. med, " EH lena Filipiak - Wojciech Wychowawczy „Promyk” Joanna Klara 1 Sadownik — Dorota - Justyna Jóźwiak - Woj- Żuchowska -spe- we Krzysztoń -- Justyna Le- ciech Sadownik - Dorota cjalista chorób szą _..| wandowska BE „ Krzysztoń - | | wewnętrznych _ * 44 | Zakład Poprawczy - Mag- | Barczewo | | 18-19.04.2013 36 |Dom Pomocy Społecznej |Grajewo 26-27.03.2013 | dr n. med. " | dalena Filipiak - Woj- - Justyna Jóźwiak - Woj- Joanna Klara H ciech Sadownik - Dorota | ciech Sadownik -- Dorota Żuchowska -spe- s Krzysztoń - Justyna Le- Krzysztoń cjalista chorób pos l wandowska e e : „| wewnętrznych |_| |: | 45 | Pomieszczenia dla Osób | Sieradz 22.04.2013 37 |Pomieszczenia dla Osób | Maków Ma- | 03.04.2013 dr n. med. z ź Zatrzymanych przy Zatrzymanych przy zowiecki Joanna Klara Ki Komendzie Powiatowej Komendzie Powiatowej Żuchowska -spe- sr Policji — Karolina Goral Policji - Przemysław Kazi- cjalista chorób z — Małgorzata MoJak - Mi- miski — Aleksandra Iwa- | | wewnętrznych EE chał Kleszcz — Przemysław nowska - Karolina Goral | - s Kazimirski ___ e en sem emienej 38 | Dom Pomocy Społecznej | Przasnysz 04-05.04.2013 | dr n. med. 7 s . 46 | Młodzieżowy Ośrodek Wrocław 23.04.2013 Natalia Kłą- Przemysław Kazimirski Joanna Klara JI Wychowawczy im. Wojtka czyńska BPT | — Aleksandra Ilwanowska Żuchowska -spe- = Bellona - Karolina Goral we Wrocławiu Karolina Goral cjalista chorób x 3 | - Małgorzata Molak - Mi- wewnętrznych s chał Kleszcz - Przemysław prof. Maria | : Kazimirski — Nalalia Kłą- Załuska - psy- s czyńska s _| - — z . chiatra___ w 47 | Zakład Karny Nr 1 - Ka- |Wrocław — |24-26.04.2013 Natalia Kłą- 39 |Policyjna Izba Dziecka - | Będzin 08.04.2013 ” ” E rolina Goral - Małgorzata " czyńska BPT Michał Kleszcz - Marcin e Molak - Michał Kleszcz we Wrocławiu Kusy - Justyna Jóźwiak I s - Przemysław Kazimirski - 40 | Zakład Poprawczy Racibórz | | a9-10.04.2013 | 7 "| = „.....| Natalia Kłączyńska e e neon i Schronisko dla Nielet- A 48 | Dom Pomocy Społecznej |Mysłowice |06.07.05.2013 | Zastępca Rzecz- nich — Michał Kleszcz SE ż - Michał Kleszcz — Mag- nika Praw Oby- - Marcin Kusy - Justyna ST : dalena Filipiak -- Dorota watelskich Jóźwiak sk 5 Krzysztoń - Przemysław 41 |Samodzielny Wojewódz- |Branice | |11-12,042013 | Leszek Asian - 7 . Kazimirski me | ki Szpitał dla Nerwowo psychiatra 5 z: 49 |TDom Pomocy Społecznej | Jaworzno 07-08.05.2013 |dr n. med. i Psychicznie Chorych im. Ks - Michał Kleszcz + Mag: Joanna Klara ks.bp. Józefa Nathana — s dalena Filipiak -- Dorota Żuchowska -spe- Michał Kleszcz -- Marcin H ty Krzysztoń - Przemysław cjalista chorób Kusy — Justyna Jóźwiak | x Kazimirski - | _ wewnętrznych = 200 e 204 --- STRONA 117 --- ZMNONNŃ | Papo Rzecznika Praw Obywatelskich z działlości w Polsce Ki ) j TT jzytacje Kraj jj jzytacji _eiewn „zzzzmn, Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 S$ Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg daty wizytacji = | "00 U..—IE OC —HŁEEECJUEEEEE OO | > ——,.>ć:_. <-___ = A = = ss: =" ie - = 50 Młodzieżowy Ośrodek | |Rudy 09-10.05.2013 s 60 |Samodzielny Publiczny — | Radecznica |28.05.2013 |drn. med. Ke owawczy - Michal SE Wojewódzki Szpital Psy- Joanna Klara ak Do Ta ena Fili- e chiatryczny - Małgorzata Żuchowska -spe- | z ena Ka zycza - Ę x Molak - Marcin Kusy - cjalista chorób mystaw Mazlmurski | J. 2 e _.L. _ SET i Dorota Krzysztoń — Mag- wewnętrznych 51 Oddźiał Zewnetz Czersk 13-14.05.2013 E < dalena Filipiak Jołanta Paszko — ny Aresztu Śledczego s psychiatra - m Chojnicach - Karolina s c 61 |Pomieszczenia dla Osób Miastko 28.05.2013 Bogumił Fur- .. Wojciech Sadownik a Zatrzymanych przy Komi" ea jeiecą adowni _ Jo RR. sariacie Policji — Estera Tar- nowska BPT 52 | Areszt Śledczy - Karolina |Chojnice — |15-16.05.2013 s nowska — Bogumił Furche e - w Gdańsku Ge c Majgorzata Molak R 62 |Pomieszczenia dla Osób | Bytów 28.05.2013 Bogumił | z aclownik | za Zatrzymanych przy Furche Estera —_— se = SARAD 53 Zakład Poprawczy Koronowo |16-17.05.2013 3 I Komendzie Powiatowej Tarnowska i Schronisko dla Nielet- Ę x Policji — Estera Tarnowska BPT w Gdań- nich 7 Karolina Goral A - Bogumił Furche . e „| sku | Ciech 8 dow nik — Woj- |: | 63 |Miejska Izba Wytrzeź- Legnica 03.06.2013 Natalia Kłą- sc wacownik ll. - AJ. BE wień - Dorota Krzysztoń czyńska BPT 54 | Policyjna Izba Dziecka | | Białystok — | 20.05.2013 s - Przemysław Kazimirski we Wrocławiu | — Michał Kleszcz - Mag- SZR - Michał Kleszcz — Natalia dalena Filipiak — Justyna 3 Kłączyńska Jóźwiak > Aleksandra | "| 64 | Dom Pomocy Społecz- Legnickie | 04-05.06.2013 Natalia Klą- = e L.. = Ee nej - Dorota Krzysztoń — | Pole czyńska BPT 55 |Zakład Poprawczy re- |Białystok | 21-22.05.2013 | Zasępca Rzecz- - Przemysław Każimirski we Wrocławiu kontrola - Michał Kleszcz. nika Praw Oby- 5 sai - Michał Kleszcz — Natalia : - Magdalena Filipiak — watelskich . sa | [Kłączyńska |_| NE e BN Jystyca Jóźwiak — Aleksan- si 65 | Areszt Śledczy - Dorota | Lubań 06-07.06.2013 Natalia Kłą- | = a |. z Eos * | Krzysztoń - Przemysław czyńska BPT 56 |Oddział Zewnętrzny Aresz- | Grodzisk | |22.05.2013 | Przedstawiciele x Kazimirski - Michał we Wrocławiu tu Śledczego w Warszawie- |Mazowiecki Ombudsmana SE Kleszcz — Natalia Kłą- -Służewcu - ad hoc - Ka- Albanii b czyńska o na Goral - Przemysław SSB 66 | Zakład Poprawczy (ul. — | Gdańsk 10-11.06.2013 Bogumił azimirski — Marcin Kusy__| e _. s Polanki 122) — Aleksandra , Furche BPT 57 Areszt Śledczy - Michał — | Białystok 23-24.05.2013 LĄ Iwanowska — Małgorzata w Gdańsku Kleszcz - Magdalena Fi- EA Molak - Magdalena Fili- RZECE | | zo sandra Iwanowska ___ z „e s „| - Bogumił Furche e - 58 pomieszczen ja dla Osób | Biłgoraj 27.05.2013 dr n. med. 7 | %: 67 |Dom Pomocy Społecznej | Gdańsk 11-12.06.2013 Bogamił vatrzymanych przy Joanna Klara AB (ul. Połanki 121) - Alek- Furche BPT Komendzie Powiatowej Żuchowska -spe- H 1 sandra Iwanowska — Mał- w Gdańsku Policji - Małgorzata Molak cjalista chorób a gorzata Molak + Magda- - Marcin Kusy - Dorota wewnętrznych EE lena Filipiak - Wojciech Krzysztoń - Magdalena BE Sadownik - Bogumił _ ilipiał i . _ - GB Furche _ m NE _ 59 | Dom Pomocy Społecz- — | Biłgoraj 27,29.05.2013 |drn. med. r | Zakład Karny - Aleksan- | Gdańsk- 12-14.06.2013 Bogumił nej Malgorzata Molak Joanna Klara : | dra Iwanowska - Małgo- — |-Przeróbka Furche BPT — Marcin Kusy - Dorota Żuchowska -spe- KE rzata Molak Magdalena w Gdańsku Krzysztoń - Magdalena : cjalista chorób : Filipiak - Wojciech Sadow- m „J Filipiak . wewnętrznych s. nik Bogumił Furche__ | , zee = Gie 202 s 203 --- STRONA 118 --- pz s p NA Raport Rzecznika Praw Oby sh 7 dyiałalnośni B B P EE . F irytacji Morka m Waport Reecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013_ SBE: Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg daty wizytacji BREE. SR. m” 69. Policyjna Izba Dziecka | |Kraków | [17.06.2013 | |/ 7 ” a "77 | Zakład Karny - Wojciech [Nysa - .. -[02-03.07.2013 7 - Dorota Krzysztoń - Ka- EE Sadownik - Marcin Kusy — rolina Goral - Przemysław ; | a Justyna Jóźwiak - Dorota Kazimirski — Michał SME Krzysztoń — Aleksandra Kleszcz Justyna Jóźwiak _|| - - | BY Iwanowska — Karolina | 70 |Dom Pomocy Społecznej |Kraków — |18-19.06.2013 3 Goral ee _.L. (ul. Łanowa 2 R Dorota SE. 78 | Oddział Zewnętrzny Przywary — | 04-05.07.2013 ' zysztoń — Karolina Goral : SBE Przywary Zakładu Kar- | (Sieraków — Przemysław Kazimirski OE nego Nr 1 w Strzelcach | | Śląski) jezackał Kleszcz — Justyna EA Opolskich - Wojciech ozwiak EE Sadownik - Marcin Kusy — 71 | Dom Pomocy Społecznej |Kraków * . |20-21.06.2013 7 AL Justyna Jóźwiak - Dorota „Seniora Nafiowca” — Do- z Krzysztoń - Aleksandra rota Krzysztoń - Karolina ET Iwanowska - Karolina ' Goral - Przemysław Ka- : DK. Goral... nh zimie e jehał Kleszcz s 79 | Młodzieżowy Ośrodek — | Warszawa | 18.07.2013 = Justyna Jóźwi; H! _ BE Wychowawczy Nr 3 (ul. 72 |Policyjna Izba Dziecka - |Koszalin —|25.06.2013 |dr.n. med, l s Patriotów 90) - ad hoc Magdalena Filipiak — Mał- |(PID za: Joanna Kłarą ow - Karolina Goral - Mar- gorzata Molsk - Wojciech |mknięty) Żuchowska -spe- |: 4) cin Maze - Małgorzata Jadownii cjalista chorób CURE Bilipiś m wewnętrznych - a 30 | Pomieszczenia dla Osób | Morąg 22.07.2013 dr n. med. 73 |Izba Wytrzeźwień - Mag- | Koszalin — |24-25.06.2013 | dr n. med. szt Zatrzymanych przy Komi- Joanna Klara dalena Filipiak - Małgo- | Joana Klara A sariacie Policji - Przemy- [| Zuchowska -spe- rzata Molak - Wojciech Żuchowska -spe- ą sław Kazimirski - Marcin cjalista chorób Sadownik cjalista chorób RE Kusy - Magdalena Filipiak | * wewnętrznych. e - wewnętrznych Ę> A | - Małgorzata Molak -- Mi. . 74 | Pomieszczenia dla Osób | Białogard > |25.06.2013 |drm. med, -- SE - [chat Kleszcz | en Kzirzymanych przy Joanna Klara F. sA * Zakład Karmy Przemy- |Iława 23-24.07.2013 ie med. omendzie Powiatowej Żiuchowśka -spe- SBE sław Kazimirski - Marcin Joanna Klara Policji - Magdalena Fili- cjalista chorób SEO Kusy - Magdalena Filipiak Żuchowska -spe- piak - Małgorzata Molak . wewnętrznych AB: — Małgorzata Molak - Mi- cjalista chorób - Wojciech Sadownik JE chał Kleszcz wewnętrznych, 75 | Młodzieżowy Ośrodek |Koszalin - |26-28.06.2013 |drn. med, U a " „psycholog Pa- Adaptacji Społecznej — Joanna Klara JS. e weł Jezierski Magdalena Filipiak - Mał- Żuchowska "spe- SIZE 82 .| Dom Pomocy Społecznej |Susz 25-26.07.2013 | dr n.med. gorzata Molak - Wojciech cjalista chorób: HT — Przemysław Kazimirski Joanna Klara * Sadownik wewnętrznych sai: — Marcin Kusy - Magda- Zauchowska -spe- 76 | Pomieszczenia dla Osób | Krapkowice | 01.07.2013 7 SAD lena Filipiak - Małgorzata cjalista chorób Zatrzymanych przy Ko- A Molak - Michał Kleszcz wewnętrznych : | mendzie Powiatowej Po- . z . psycholog Par. cji - Wojciech Sadownik s a 4 wet Jezierski - Marcin Kusy - Justyna : ZA 83 |Pomieszczenia dla Osób [Wałcz 30.07.2013 : Jóźwiak - Dorota Krzysz- SR Zatrzymanych przy toń - Aleksandra Iwanow- sz s Komendzie Powiatowej „_ | ska - Karolina Goral x Policji - Wojciech Sadow- = u " ==" EE nik - Dorota Krzysztoń H s - Aleksandra Twanowska . , „ERC: - Małgorzata Molak ” CBE 1 ozn c | 204 x 205 pos --- STRONA 119 --- wi err ód | 5. tabel wy dały wizytacji TY | EN Dort Rzecznika Praw Obywatelskich z działaności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2018 $ o Wizytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji tabela wg daty wizytacji = w e posz 84 |Pomieszczenia dla Osób | Piła 30.07.2013 7 | * Młodzieżowy Ośrodek | |Polanów | [22 23.08.2013 | Bogumił B | Zatrzymanych przy 3 Wychowawczy - Wojciech pare A | Komendzie Powiatowej Ę Sadownik -- Marcin Kusy - |_ w Gda Policji -. Wojciech Sadow- a Bogumił Furche ee oem nik - Dorota Krzysztoń = Spital Psychiatryczny - | Toszek 26-27.08.2013 | Leszek Asman - - Aleksandra Iwanowska | Michał Kleszcz - Przemy psychiatra | _ = Małgorzata Molak |. Ę R . o Ą sław Kazimirski - Justyna i 85 |Młodzieżowy Ośrodek | | Szubin 31.07.2013 x Jóźwiak — Magdalena Fili- Adaptacji Społecznej 5 piak - Małgorzata Molak = z ' : Wojciech Sadownik - a Zakład Karny. Michał | | Jastrzębie — | 28-30.08.2013 |drn. med. : Dorota Krzysztoń — Alek- Ri Kleszcz -- Przemysław Zdrój Joanna Klara i sandra Iwanowska - Mał- 5 Kazimirski — Justyna Jóż- Żuchowska -spe- „| gorzata Molak .. = . .. . | 1 wiak — Magdalena Filipiak cjalista chorób 86 | Aresmt Śledczy Woj. | |Szamomuły |01.02.08.2013 gi - Małgorzata Molak |_|... wewnętrznych ciech Sadownik - Dorota z: 95 |Samodzielny Publiczny | Międzyrzecz | 02-03.09.2013 | Krzysztoń - Aleksandra tę Szpital dla Nerwowo | Iwanowska - Małgorzata z i Psychicznie Chorych — Molak . _ - - . 3 Wojciech Sadownik — Ka- | 87 | Pomieszczenia dla Osób | |Gryfino 05.08.2013 A rolina Goral - Aleksandra ! Zatrzymanych przy E Iwanowska -. Justyna Le- Komendzie Powiatowej E wandowska see ee Policji - Przemysław z 96 | Wojewódzki Szpital Spe- |Cibórz 04.09.2013 | Kazimirski — Marcin Kusy 2% cjalistyczny dła Nerwowo | - Magdalena Filipiak — , % i Psychicznie Chorych Karolina Goral — Michał % Wojciech Sadownik - Klesrez | - 4 o _ Ee Karolina Goral — Aleksan- 38 |Zakład Karny - Przemy- |Goleniów — |06-08.08.2013 | Paweł Jezierski - a | dra Iwanowska - Justyna sław Kazimirski - Marcin psycholog s i | Lewandowska ee - Kusy - Magdalena Filipiak ść "97 |Areszt Śledczy - Wojciech | Lubsko 05-06.09.2013 — Karolina Goral - Michał s Sadownik - Karolina Gorał Kleszcz : - - " | — Aleksandra Iwanowska 89 |Pomieszczenia dla Osób | Łobez 08.08.2013 a Justyna Lewandowska _ i a Zatrzymanych przy a 98 | Areszt Śledczy - Dorota |Szczytno | | 11:12.09.2013 Komendzie Powiatowej By Krzysztoń — Małgorzata Policji - Przemysław Si Molak - Przemysław Ka- Kazimirski - Marcin Kusy ji zimirski m _ = 7 Magdalena Filipiak - 99 |Dom Pomocy Społecznej |Olsztyn — |12-13.09.2013 | Karolina Goral - Michał Ś + |„Lanrentius” - Dorota | Kleszcz . . . — JL - —. i Krzysztoń - Małgorzata 90 | Pomieszczenia dla Osób | Słupsk 19.08.2013 Bogumił z Molak — Przemysław Ka- Zatrzymanych przy Furche BPT |. zimirski : = osp Komendzie Powiatowej w Gdańsku 4 / 100 Mło dzieżowy Ośrodek Nysa 16-17.09.2013 | Policji - Wojciech Sadow- Wychowawczy - Doro- | nik - Marcin Kusy - Bogu- H ta Krzysztoń - Michał mił Furche___ | _.|. JO. . _— : Kleszcz - Magdalena 91 |Dom Pomocy Społecz- Machowin- |20-21.08.2013 |Paweł Jezierski — Bogumił Filipiak > Aleksandra nej — Wojciech $adownik [ko k/Ustki psycholog Furche BPT Iwanowska . - Marcin Kusy - Bogumił w Gdańsku : 7 | Furche , - i ik 206 207 --- STRONA 120 --- s tei * . | fytacje Krajowego Mechanizmu Prewencji — tabela wg daty wizytacji „RIN ZE Rp rrnka Paw Oby z ńekności w Pos Kojweg Mecłanu Prenerjrtu 013 Maj Krajowego Nechaniznu Prewencji —abla wg aty wytacj „SEAS, — - — — —— BU _ - - 101 | Pomieszczenia dla Osób | Polanica 18.09.2013 EE 110 | Dom Pomocy Społecznej Twęgorzewo 10-11.10.2013 |drmn. med. Zatrzymanych przyKo- | Zdrój SE - Karolina Goral - Magda- Agnieszka misariacie Policji - Do- Ee lena Filipiak - Justyna Jóź- Szaniawska- | rota Krzysztoń — Michał ad wiak - Dorota Krzysztoń -Bartnicka - Kleszcz — Magdalena EG .. - Jpsychiawa || Filipiak + Aleksandra 1 111 | Zakład Karny - Aleksan- | Biała Pod- - | 16-17.10.2013 | drn. med. Iwanowska m m | z: dra Iwanowska - Małgo- — |laska Joanna Klara 102 | Zakład Karny - Doro- Kłodzko 18-20.09.2013 |Katarzyna Kos- Bik rzata Molak - Wojciech Żuchowska -spe- ta Krzysztoń - Michał sobudzka - psy- Eo Sadownik - Przemysław cjalista chorób Kleszcz - Magdalena cholog EY Kazimirski wewnętrznych Hilipiak - Aleksandra SE -psycholog Pa- Twanowska . Eo są | - em weł Jezierski 103 | Pomieszczenia dla Osób — | Nowa Sół 23.09.2013 dr n. med. 7 112 | Pomieszczenia dla Osób | Biała Pod- | 18.10.2013 dr n. med, Zatrzymanych przy Ko- Joanna Klara EG Zatrzymanych przy Ko- — | laska Joanna Klara mendzie Powiatowej Poli- Żuchowska -spe- sa mendzie Miejskiej Policji Żuchowska -spe- cji - Przemysław Kazimir- cjalista chorób = — Aleksandra [wanowska cjalista chorób | ski - Marcin Kusy - Justyna wewnętrznych = z — Małgorzata Molak - wewnętrznych „. | Jóźwiak — Marcin Mazur I - . T Wojciech Sadownik - Prze- 104 | Zakład Karny - Przemy- |Krzywaniec |24-25.09.2013 |drn, med. $ Ą „| mysław Kazimirski ez sław Kazimirski — Marcin Joanna Klara Ut 113 ; Młodziczżowy Ośrodek Borowie 05.11.2013 Kusy -- Justyna Jóźwiak — Żuchowska -spe- s j Wychowawczy Przemy- Marcin Matar cjalista chorób w sław Kazimirski - Aleksan- - _——. „Jo wewnętrznych Sy i dra Iwanowska — Dorota 105 | Młodzieżowy Ośrodek | |.Babimost — | 26-27.09.2013 |dr.n. med. w „| Krzysztoń smaewed Wychowawczy - Przemy- Joanna Klara SE 114 | Młodzieżowy Ośrodek Woła Row- |06.11.2013 sław Kazimirski - Marcin Żuchowska -spe- B Wychowawczy - Justyna | | ska Kusy - Justyna Jóźwiak - cjalista chorób RE - | Jóźwiak - Małgorzala Marcin Mazur , R wewnętrznych 0. Molak - Przemysław Ka- 106 | Dom Pomocy Społecznej |Przemyśl. |01-02.10.2013 |dr n. med. To- Bi zimirski ed e — Michał Kleszcz - Marcin |-Lipowica masz Szafrański |: | 115 | Areszt Śledczy - Karolina | Bytom 05-06,11.2013 | Kusy Małgorzata Molak - psychiatra p Goral - Michał Kleszcz - „Wojciech Sadownik " , x Magdalena Filipiak - Woj- i 107 | Zakład Karny - Michał | | Medyka 03-04. 10.2013 ży ciech Sadownik | ___. .. Kleszcz - Marcin Kusy — z 116 | Dom Pomocy Społecznej |Bytom 07-08.11.2013 : Małgorzata Molak -- Woj- s „Kombatant” - Karolina 1 | ciech Sadownik | 5 Goral - Michał Kleszcz — 108 | Pomieszczenia dła Osób | Węgorzewo |08.10.2013 ” AE Magdalena Filipiak + Woj Zatrzymanych przy pa ciech Sadownik | HH ZĘ STS Komendzie Powiatowej AE 117 | Pomieszczenia dla Osób |Chełmno | |12.11.2013 Policji - Karolina Goral ć Zatrzymanych przy - Magdalena Hilipiak - r Komendzie Powiatowej Justyna Jóźwiak - Dorota = Policji Wojciech Sadow- Krzysztoń . Sa nik - Dorota Krzysztoń l 109 | Szpital Psychiatryczny Węgorzewo |09.10.2013 dr n. med, i EA - Aleksandra Iwanowska Samodzielny Publiczny Agnieszka A - Małgorzata Molak -- Ju. Zespół Opieki Zdrowotnej Szaniawska- |: styna Jóźwiak - p: e — Karolina Goral - Mag- -Bartnicka — p dalena Filipiak — Justyna psychiatra ów | Jóźwiak - Dorota Krzysztoń _ . * 208 x 209 --- STRONA 121 --- 148 | p ONE PS | 118 | Zakład Karny Nr 2 - Woj- [Grudziądz | 13-14.11.2013 | | s ciech Sadownik - Dorota CRA 12 - Akty prawne Krzysztoń — Aleksandra he Twanowska - Małgorzata EE : Molak Justyna Jóźwiak - . | KONWENCJA 119 | Pomieszczenia dla Osób |Golub-Do- | 15.11.2013 s. Zatrzymanych przy brzyń : Ep: B i. Komendzie Powiatowej 8 w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego ik Dorot Kozyntat " s» lub poniżającego traktowania albo karania, -- Aleksandra Iwanowska 1 ź 3 przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych - Małgorzata Molak - Ju- AE dnia 10 grudnia 1984 r. Dom oma Społecznej |W; 18-20.11.2013 | dr n. med. Kama | — SE (Dz. U. z dnia 2 grudnia 1989 r.***) 'omocy Społeczne farszawa -20.11.i e B "AAC. PRZ soi sei : „Leśny” - Magdalena BIL Ę Kateresińska u e W imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej piak - Marcin Kusy — Ka- -Pierzgalska - stk RADA PAŃSTWA Kimi YE psychiatra s. POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ e _ R B iwi ści: Dom Pomocy Społecznej |Btk 28-29.11.2013 |Leszek Asman - SB: podaje do powszechnej wiadomości: | , „Tęczowy Dom” - ad hoc psychiatra I W dniu 10 grudnia 1984 r. została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Marcin Kusy - Przemy I Narodów Zjednoczonych Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz sław Kazimirski -- Dorota st H - 2 ia albo k ; | Krzysztoń _ e SE innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania bo karania, 122 | Młodzieżowy Ośrodek | | Jaworek 02.12.2013 m BE Po zaznajomieniu się z powyższą konwencją Rada Państwa uznała ją i uznaje za kokiykiwsja zzolna EO słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych; i oświadcza, 'oral - Wojciech Sadow- Ao: LAZA . ą : p P nik - ustyna Jóźwiak - k s że jest ona przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona, oraz przyrzeka, że będzie Przemysław Kazimirski__ | s A " niezmiennie zachowywana. Młodzieżowy Ośrodek | | Józefów k/ |03.12.2013 1 sł. Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Polskiej Wychowawczy Nr 5 - Otwocka MOZA K a ; Magdalena Filipiak - Mar- a Rzeczypospolitej Ludowej. | cin Kusy — Dorota Krzysz- . CSR” (Tekst konwencji zawiera załącznik do niniejszego numeru) toń - Małgorzata Molak - SABĘE 124 | Pomieszczenia dla Osób | Wołomin — | 04.12.2013 7 s ZAŁĄCZNIK ” Zatrzymanych przy Bi Komendzie Powiatowej RE, KONWENCJA i policji - Przemysław Kazi- DS w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego mirski — Justyna Jóźwiak — BO no B B „| Justyna Lewandowska e pe | lub poniżającego traktowania albo karania, 125 | Pomieszczenia dla Osób |Garwolin |05.12.2013 ” 7 x sA przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Zatrzymanych przy A . dnia 10 grudnia 1984 r. Komendzie Powiatowej IE. R sDiajcyci z: Policji — Aleksandra Iwa- A Państwa Strony niniejszej konwencji, | - św Zied. nowska — Marcin Kusy - , s zważając, że zgodnie z zasadami proklamowanymi w Karcie Narodów Zjed- Marcin Mazur e e A a noczonych uznanie równych i niezaprzeczalnych praw wszystkich członków rodu a ONA ludzkiego stanowi podstawę wolności, sprawiedliwości i powszechnego pokoju, | s uznając, że prawa te wynikają z godności właściwej istocie ludzkiej, CAE - = 3 : x 6 Dz. U, z. 1989 Nr 63, poz. 378 zał. s 210 x i s --- STRONA 122 --- SE" zam m |: 1 Akty prawne MINA | „MN Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 s EU _". c MNRęgęoA NE | oco Uwe. : zważając, że państwa zobowiązane są, zgodnie z Kartą, a w szczególności z jej 1 2. Żadne okoliczności wyjątkowe, takie jak stan wojny gro/ba wojny, brak | artykułem 55, do popierania powszechnego i skutecznego poszanowania praw 1. wewnętrznej stabilizacji politycznej lub jakakolwiek inna sytuacja wyją » i człowieka i podstawowych swobód, p mogą stanowić usprawiedliwienia dla stosowania tortur. e uzasadniać sto. 1 uwzględniając artykuł 5 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i artykuł 7 z R 3, Polecenie zwierzchnika lub władzy państwowej nic może uzasadniać sto | Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, przewidujące, że A sowania torLur. | nikt nie może być poddawany torturom lub innemu okrutnemu, nicludzkiemu lub | 1 o | poniżającemu traktowaniu albo karaniu, sa Artykuł 3 , Ki dawać i " | uwzględniając równicż Deklarację o ochronie wszystkich osób przed tortura- RE 1. Żadne Państwo Strona nie może wydalać, zwracać lub „wyć awac am | mi oraź innym okrutnym, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo kara- | państwu danej osoby, jeżeli istnieją poważne podstawy, by sądzić, że może jej | niem, uchwaloną przez Zgromadzenie Ogólne dnia 9 grudnia 1975 r., Sa grozić stosowanie tortur. | | " jadze uwzględniają i pragnąc zwiększyć efektywność walki przeciw torturom oraz innemu okrut- ss 2. Dla ustalenia istnienia takich podstaw właściwe wła ń m W: < aa i nemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu w całym świecie, s wszelkie stosowne okoliczności, w tym, w odpowiednich PA wruszeń, aw | uzgodniły, co następuje: A w danym państwie stałej praktyki poważnych, jawnych i masowych n P > człowieka. | CZĘŚĆ I s R Artykuł 4 | ; Artykuł I U 1. Każde Państwo Strona zapewnia, aby wszelkie akty tortur stanowiły prze ” | L. W rozumieniu niniejszej konwencji określenie „tortury” oznacza każde z stępstwa w rozumieniu jego prawa karnego. Powyższe odnosi się u. ołudział ń działanie, którym jakiejkolwiek osobie umyślnie zadaje się ostry ból lub cierpie- ss łowania użycia tortur i do czynów jakiejkolwiek osoby, stanowiących współudzi | nie, fizyczne bądź psychiczne, w celu uzyskania od niej Jub od osoby trzeciej in- s lub udział w stosowaniu tortur. o I zestępstwa : formacji lub wyznania, w celu ukarania jej za czyn popełniony przez nią lub osobę e - 2. Każde Państwo Śtrona przewiduje odpowiednie kary za te przestęj trzecią albo o którego dokonanie jest ona podejrzana, a także w celu zastrasze- s © przy uwzględnieniu ich poważnego charakteru. nia lub wywarcia nacisku na nią lub trzecią osobę albo w jakimkolwick innym 3 Artykuł 5 ł celu wynikającym z wszelkiej formy dyskryminacji, gdy taki ból lub cierpienie — JS: okżś sani. _ | powodowane są przez funkcjonariusza państwowego lub inną osobę występującą se 1. Każde Państwo Strona podejmuje środki niezbędne dla awa u. l w charakterze urzędowym lub z ich polecenia albo za wyraźną lub milczącą zgodą. s. jej właściwości x oniesienia do przestępstw wymienionych w arlykuie € Określenie to nie obejmuje bólu lub cierpienia wynikających jedynie ze zgodnych SLE pujących wypadkach: , : F , | z. prawem sankcji, nieodłącznie związanych z tymi sankcjami lub wywołanych s a) gdy przestępstwa zostały popełnione na terytorium podlegającym Je | przez nie przypadkowo. SE. jurysdykcji lub na pokładzie statku powietrznego bądź morskiego, zar | 2. Artykuł ten nie narusza umów międzynarodowych lub ustawodawstwa U jestrowanego w tym państwie, . 20 państwa | wewnętrznego, zawierających lub mogących zwierać postanowienia o szerszym b) gdy domniemany sprawca przestępstwa jest obywatelem tego pars Joe zastosowaniu. x c) gdy ofiara jest obywatelem tego państwa, a państwo jo za - " ce : > 2. Każde Państwo Strona podejmuje również środki niezbędne dla us 9 | Artykuł 2 Sano wienia swojej właściwości w odniesieniu do tych przestępstw w wypadkach, gdy i ny sa F ) h je się na di h terytorium pozostającym pod | 1. Każde Państwo Strona podejmuje skuteczne środki uslawodawcze, admi- we domniemany ich sprawca znajduje się na dowolnym fe yt $ m Wz państw nistracyjne, sądowe oraz inne w celu zapobieżenia stosowaniu tortur na całym | jego jurysdykcją, a państwo to nie wydaje go, zgodnie z art. 8, jednernu z pańs | terytorium znajdującym się pod jego jurysdykcją. s > wymienionych w ustępie 1 niniejszego artykułu. B | | O] 22 ŻA 213 | --- STRONA 123 --- o Il: ETL Rapor Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Kraj i ji i I | a ya CA alaneśc w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2013 sę o Myra Z | 3. Niniejsza konwencja nie wyłącza jurysdykcji w sprawach karnych, wyko- w Artykuł 8 | nywanej zgodnie z ustawodawstwem wewnętrznym. SE 1. Przestępstwa określone w artykule 4są uważane 7a przestępstwa uzasad- | ! $. niające wydanie i podlegają włączeniu do wszelkich umów o ekstradycji zawartych i Artykuł 6 FE między Państwami Stronami. Państwa Strony zobowiązują się włączyć te przestęp- | - L Upewniwszy się, po rozpatrzeniu będących w jego dyspozycji informa- * stwa, jako przestępstwa uzasadniające wydanie, do umów o ekstradycji, które zo- cji, że okoliczności tego wymagają, każde Państwo Strona, na którego terytorium — 8 staną między nimi zawarte. | znajduje się osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa określonego w artykule ©. 2. Jeżeli Państwo Strona, które uzależnia wydanie od istnienia umowy, otrzy- | 4, dokonuję jej zatrzymania lub podejmuje inne środki prawne zabezpieczające jej * muje wniosek o wydanie od innego Państwa Strony, z którym nie posiada umowy |: obecność. Zatrzymanie oraz inne środki prawne realizowane są zgodnie z usta- : o ekstradycji, może ono uznać niniejszą konwencję w odnicsieniu do tych prze- | wodawstwem tego Państwa i mogą być utrzymane tylko na okres niezbędny dla s stępstw za podstawę prawną wydania. Wydanie poddane jeśl innym warunkom, j podjęcia ścigania lub dokonania wydania osoby. | : przewidzianym przez prawo państwa wezwanego. : 2. Wyżej wymienione Państwo przeprowadza niezwłocznie wstępne badanie 2 3, Państwa Strony nie uzależniające wydania od istnienia umowy użnają | Sprawy. ą : w stosunkach między sobą przestępstwa te za przestępstwa uzasadniające wyda- | 3. Każdej osobie zalrzymanej na podstawie ustępu 1 niniejszego artykułu za- x nie, na warunkach przewidzianych przez prawo Państwa wezwanego. | pewnia się możliwość niezwłocznego porozumienia się 7 najbliższym odpowied- : 4. Dla celów wydania w stosunkach między Państwami Stronami przestęp- | nim przedstawicielem państwa, klórego jest obywatelem, lub w razic gdy chodzi © stwa te są uznawane ża popełnione zarówno w miejscu ich popełnienia, jak i na | o bezpaństwowca, z przedstawiciclem państwa, w którym zwykle zamieszkuje. | ; terytoriach pod jurysdykcją Państw obowiązanych do ustanowienia swojej jurys- | 4. Jeżeli dane Państwo zgodnie z niniejszym artykułem dokonało zatrzyma- 1 dykcji na mocy ustępu ! artykułu 5. | nia osoby, zawiadamia o tym niezwłocznie państwa wymienione w ustępie 1 arty- | : kułu 5, informując jednocześnie o podstawach zatrzymania. Państwo prowadzące < | Artykuł 9 | dochodzenie wsiępne, określone w ustępie 2 niniejszego artykułu, informuje nie- s L. Państwa Strony udzielają sobie wzajemnie możliwie najpełniejszej pomo- | zwłocznie o jego wynikach powyższe państwa i wskazuje, czy zamierza skorzystać z cy we wszelkich postępowaniach karnych dotyczących przestępstw określonych | z własnej jurysdykcji. = w artykule 4, łącznie z przekazywaniem wszystkich, będących w ich dyspozycji, i 5 dowodów, niczbędnych dla celów postępowania. Artykuł 7 ź 2, Państwa Strony wypełniają swoje zobowiązania określone w ustępie 1 ni- i! | 1, Państwo Strona, na którego terytorium pozostającym pod jego jurysdyk- % niejszego artykułu zgodnie z wszelkimi umowami o wzajemnej pomocy prawnej, | cją została ujawniona osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa określonego | zawartymi pomiędzy nimi. | w artykule 4, w przypadkach określonych w artykule 5 i jeżeli nie wydaje tej osoby, | | przekazuje sprawę swoim właściwym organom w celu przeprowadzenia postępo- śe Artykuł 10 | wania karnego. r 1. Każde Państwo Strona czuwa, aby materiały szkoleniowe i informacje do- | 2. Powyższe organy wydają orzeczenie na takich samych zasadach jak w wy- m. tyczące zakazu stosowania tortur były w pełni włączone do programów szkolenio- padku każdego poważnego przestępstwa pospolitego, zgodnie z ustawodawstwem 4 wych dla personelu cywilnego lub wojskowego organów wymiaru sprawiedliwo- il tego Państwa. W wypadkach określonych w ustępie 2 artykułu 5, wymogi doty- | ści, personelu lekarskiego, [unkcjonariuszy państwowych oraz innych osób, które i czące dowodów, obowiązujące w ramach ścigania i postępowania sądowego, nie Ś: mogą brać udział w nadzorowaniu, przesłucbiwaniu lub postępowaniu z osobami | nogą ynie surowe niż te, które stosuje się w wypadkach określonych w ustę- : poddanymi jakiejkolwiek formie zatrzymania, aresztowania lub pozbawienia wol- | pie 1 artykułu 5. g ności. , 3. Osobie ściganej za jedno z przestępstw określonych w artykule 4 gwarantu- 1 2. Każde Państwo Strona włącza powyższy zakaz do instrukcji lub regulami- je się sprawiedliwe traktowanie we wszystkich etapach postępowania. | nów określających zadania i obowiązki wyżej określonego personelu. i 214 Ę 2015 | --- STRONA 124 --- = x = | ZE epotornka Pr Obecności w Plr Kojmogo Menu ewerejwnku 03 Akty prawne „MNA. o Artykuł 11 |. Artykuł 16 re dotyczące przej a ayycznie nadzoruje zasady, instrukcje, metody ZĘ 1. Każde Państwo Strona zobowiązuje się do zapobiegania na całym tery- chodzenia się : a ny odda wania, a IK © PrZepsy dotyczące nadzoru iob- | torium podlegającym jego jurysdykcji stosowania innych aktów okrutnego, nie- nia lub pozbawiania wolności . a wsze SANA zatr zymania, aresztowa- | łudzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, nie określonych w definicji niedopuszczenia d dkó a erytorium podlegającym jego jurysdykcji w celu Ś 3 tortur zawartej w artykule 1, gdy akty takie dokonywane są przez funkcjonariusza puszczenia do wypadków stosowania tortur. p. państwowego lub inną osobę występującą w charakterze urzędowym, na skutek | Artykuł 12 a sl ich polecenia lub za ich wyraźną lub milczącą zgodą. W szczególności zobowią- Każde Państwo Si , untykuł " |. zania zawarte w artykułach 10, 11, 12 i 13 stosowane są z zastąpieniem wzmianki saźcie Państwo Strona zapewnia, aby jego właściwe organy przeprowadzały © o torturze wzmiankami o innych formach okrutnego, nieludzkiego lub poniżają- szybkie i bezstronne dochodzenie, gdy istnieją uzasadnione podstawy, by sądzić, A cego traktowania albo karania. iż na terytorium podlegającym jego jurysdykcji były stosowane tortury. |: 2. Postanowienia niniejszej konwencji nie naruszają postanowień innych 4 3 umów międzynarodowych lub ustawodawstwa wewnętrznego, które zakazują Każde Państwo Strona za Artykuł 13 | O + okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania bądź też doty- pewnia, by każda osoba, która twierdzi, że została z czą wydania lub wydalenia. poddana torturom na terytorium podlegającym jurysdykcji tego Państwa, miała | s prawo złożenia skargi do właściwych organów oraz do szybkiego i bezstronnego | | CZĘŚĆ H rozpatrzenia przez nie takiej skargi. Podejmowane będą środki dla zapewnienia 4 | ochrony skarżącego i świadków przed wszelkimi formami złego traktowania lub A * | Artykuł 17 zastraszania w związku z jego skargą lub zeznaniami świadków. 4 : 1. Tworzy się niniejszym Komitet przeciwko torturom (zwany dalej Komite- . U tem), który realizuje niżej określone zadania. Komitet składa się z dziesięciu eks- L. Każde Państwo Strona zapę Ay 'kuł la o x pertów o nieposzlakowanej moralności, posiadających uznaną wiedzę w dziedzinie tur miała gwarantowane ay " dosc systemie prawnym, aby ofiara tor- s praw człowieka i występujących w imieniu własnym. Eksperci wybierani są przez kwatnego o dszkodowania łącznie za odka MiCZyo oraz sprawiedliwego i ade- | Państwa Strony z uwzględnieniem sprawiedliwego podziału geograficznego oraz ce- niejszej rehabilitacji. W a e śro kami pie ędnymi dla możliwie najpeł- | Ę: lowości udziału w pracach Komitetu osób posiadających doświadczenie prawnicze. odszkodowania przechodzi na os by p w wyniku stosowania tortur, prawo do 4x 2. Członkowie Komitetu wybierani są w głosowaniu tajnym z listy osób zgło- 2. Artykuł niniejszy w niczym a re pozostawały ma jej utrzymaniu, | * szonych przez Państwa Strony. Każde Państwo Strona może wysunąć jedną kan- | odszkodowanie u: JSZY zym nie wyłącza prawa ofiary lub innych osób do Ea dydaturę spośród swoich obywateli. Państwa Strony uwzględniają celowość wy- a mocy przepisów prawa wewnętrznego. | znaczenia osób, które są także członkami Komitetu do Spraw Praw Człowieka, x | utworzonego zgodnie z Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Poli- Każde Państwo S Artykuł 15 I o 4 tycznych, i wyrażają chęć do pracy w Komitecie przeciwko torturom. e Pańsi two trona zapewni, aby jakiekolwiek oświadczenie, które, jak ZE 3. Wybory członków Komitetu przeprowadza się na spotkaniach Państw ustalono zostało złożone w wyniku zastosowania tortur, nie zostało wykorzystane 4 Stron, zwoływanych przez Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjed- korzystywane orzec o OB POWaNIc z wyjątkiem wypadku, gdy jest ono wy- | noczonych raz na dwa lata. Na spotkaniach, na których kworum stanowi dwie że oświadczenie zostało złożone onej o stosowanie tortur, jako dowód na to, : l trzecie Państw Stron, członkami Komitetu stają się kandydaci, którzy otrzymali : 3% największą liczbę głosów i bezwzględną większość głosów obecnych i uczestniczą- UB cych w głosowaniu przedstawicieli Państw Stron. = 4. Pierwsze wybory zostaną przeprowadzone nie później niż po upływie sze- | s | ściu miesięcy od daty wejścia w życie niniejszej konwencji. Przynajmniej na cztery 216 TT 217 1 --- STRONA 125 --- A pr w zadam fc Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z dzialalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 $ : Akty prawne „HM miesiące przed datą każdych wyborów Sekretarz Cieneralny Organizacji Narodów Ę | i wyposażenia, zapewniane przez Organizację Narodów Zjednoczonych zgodnie | Zjednoczonych przekazuje Państwom Stronom pismo z propozycją przedstawie- Ś ': z ustępem 3 niniejszego artykułu. 4 nia w terminie trzymiesięcznym swoich kandydatów. Sekretarz Generalny przy- | i | golowuje listę, na której umieszcza w porządku alfabetycznym wysunięte w ten 4 Artykuł 19 : sposób osoby, ze wskazaniem Państw Stron, które je wysunęły, i przekazuje ją Pań- ę : L. Państwa Strony przedkładają Komitetowi - za pośrednictwem Sekretarza li stwom Stronom. s Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych - raporty o podjętych przez I 5. Członkowie Komitetu wybierani są na okres czteroletni. Mają oni prawo do | siebie środkach w zakresie realizacji zobowiązań podjętych zgodnie z niniejszą | ponownego wyboru przy powtórnym zgłoszeniu ich kandydatur. Jednakże termin | konwencją w ciągu jednego roku po wejściu konwencji w życie w stosunku do tego | kadencji pięciu członków wybranych w pierwszych wyborach upływa po dwóch Sa Państwa Strony. Następnie Państwa Strony przedkładają raz na cztery lata raporty | latach; niezwłocznie po pierwszych wyborach nazwiska tych pięciu członków 8 uzupełniające o wszelkich nowych podjętych przez siebie środkach, a także inne | ustalone zostaną w drodze losowania przez przewodniczącego spotkania, określo- | ; raporty, o które zwróci się Komitet. | nego w ustępie 3 niniejszego artykułu. s 4 2, Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych przekazuje ra- t 6. W wypadku śmierci, zrzeczenia się obowiązków przez członka Komitetu lub s porty wszystkim Państwom Stronom. | niemożności ich pełnienia przez niego z jakichkolwiek innych przyczyn, Państwo r : 3. Każdy raport badany jest przez Komitet, który może wnieść uwagi o cha- | Strona, które wysunęło jego kandydaturę, wyznacza na pozostały okres innego eks- T rakterze ogólnym, jakie uzna za celowe, i przekazać je zainteresowanemu Państwu | perta spośród swoich obywateli za akceptacją większości Państw Stron. Kandydaturę x Stronie. Dane Państwo Strona może w odpowiedzi przedstawić Komitetowi swoje ; uważa się za przyjętą, jeżeli połowa lub więcej Państw Stron nie dało negatywnej od- 5 ś uwagi, jakie uzna za stosowne. | powiedzi w ciągu sześciu tygodni od otrzymania informacji Sekretarza Generalnego Ź r 4. Komitet według swego uznania może zdecydować o włączeniu wszelkich U Organizacji Narodów Zjednoczonych o proponowanym mianowaniu. k uwag, jakie zostały przezeń wniesione zgodnie z ustępem 3 niniejszego artyku- 7. Państwa Strony podejmują się pokrywać wydatki członków Komitetu A łu, wraz 7 uwagami do nich, otrzymanymi od odpowiedniego Państwa Strony do | w okresie pełnienia przez nich zadań w Komitecie. | swego sprawozdania rocznego, przygotowywanego zgodnie z artykułem 24. Na k s wniosek zainteresowanego Państwa Strony Komitet może również włączyć raport i Artykuł 18 * przedłożony zgodnie z ustępem I niniejszego artykułu. Ę 1. Komitet wybiera swoich funkcjonariuszy na okres dwóch lat. Mogą oni być : | wybrani ponownie. i Artykuł 20 | 2, Komitet ustala własny regulamin wewnętrzny, który jednakże powinien m. 5. L. Jeżeli Komitet otrzyma wiarygodną informację, która jego zdaniem zawie- | in. zawierać następujące postanowienia: | Ta W pełni uzasadnione dane o systematycznym stosowaniu tortur na terytorium | a) sześciu członków tworzy kworum, a Państwa Strony, zwraca się do tego Państwa Strony o współpracę w zbadaniu tej b) decyzje Komitetu podejmuje się większością głosów obecnych członków. 4 informacji i przedłożenie w tym celu swych uwag odnoszących się do tej informacji. | 3. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych zapewnia do x 2. Z uwzględnieniem wszelkich uwag, które mogą być przedstawione przez ; dyspozycji Komitetu niezbędny personel oraz wyposażenie niezbędne dla sku- | dane Państwo Stronę, a także każdej innej odnoszącej się do sprawy informacji, i tecznego wypełniania przez niego zadań określonych w niniejszej konwencji. % będącej w jego dyspozycji, Komitet może, jeżeli uzna to za celowe, wyznaczyć | 4. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych zwołuje pierw- Ś jednego lub kilku swoich członków dla przeprowadzenia poufnego dochodzenia sze posiedzenie Komitetu. Po tym posiedzeniu Komitet zbiera się w wypadkach ź i pilnego przedłożenia Komitetowi odpowiedniego sprawozdania. | określonych w jego regulaminie wewnętrznym. ię 3. Jeżeli na mocy ustępu 2 niniejszego artykułu prowadzone jest dochodzenie, | 5. Państwa Strony zobowiązują się pokrywać wydatki wynikłe ze spotkań E Komitet dąży do nawiązania współpracy z odpowiednim Państwem Stroną. Za i Państw Stron i Komitetu, łącznie z pokryciem poniesionych przez Organiza- zgodą tego Państwa Strony dochodzenie takie może być połączone z przybyciem | cję Narodów Zjednoczonych wszelkich wydatków, takich jak: opłata personelu na jego terytorium. | 218 = * 219 I --- STRONA 126 --- „Mama Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 Ś My prawe „Cu | 4. Po zbadaniu wyników dochodzenia przeprowadzonego przez członka lub ź: środki wewnętrzne zostały zastosowane i wyczerpane w danym przypad- | członków Komitetu, przedłożonych zgodnie z ustępem 2 niniejszego artykułu, : : ku zgodnie z powszechnie uznanymi zasadami prawa międzynarodowego. | Komitet przekazuje je odpowiedniemu Państwu Stronie, wraz ze wszelkimi uwa- ź Zasady tej nie stosuje się w przypadkach, gdy zastosowanie takich środków | gami lub wnioskami, które w danej sytuacji wydają się być stosowne, $ wymagałoby zbyt długich terminów lub nasuwa wątpliwości, czy przyniesie | 5. Wsżelkie prace Komitetu, określone w ustępach 1-4 niniejszego artykułu, HI efektywną pomoc osobie będącej ofiarą naruszenia ninicjszej konwencji; | mają charakter poufny i na wszystkich ich etapach należy dążyć do współpracy |: d) przy rozpatrywaniu zawiadomień określonych w niniejszym artykule Ko- F z Państwem Stroną. Po zakończeniu prac w zakresie dochodzenia, przeprowa- z mitet odbywa posiedzenia przy drzwiach zamkniętych; | dzonego zgodnie z ustępem 2, Komitet może po konsultacji z odpowiednim Pań- k e) z zastrzeżeniem postanowień punktu c) Komitet świadczy dobre usługi stwem Stroną podjąć decyzję o włączeniu krótkiego sprawozdania z wyników wy- o zainteresowanym Państwom Stronom w celu ugodowego rozstrzygnięcia konanej pracy do swego corocznego sprawozdania, przygotowywanego zgodnie 5 $ sprawy na podstawie poszanowania zobowiązań określonych w niniejszej z artykułem 24. ż ) konwencji. W tym celu Komitet może w razie potrzeby powołać ad hoc zł specjalną komisję rozjemczą; Artykuł 21 | f) w każdej przekazanej mu zgodnie z niniejszym artykułem sprawie Komi- 1. Na mocy niniejszego artykułu każde Państwo Strona niniejszej konwencji | tet może wezwać odpowiednie Państwa Strony, określone w punkcie b), może w dowolnym czasie oświadczyć, iż uznaje kompetencje Komitetu w sprawie ię do przedstawienia informacji odnoszącej się do sprawy; otrzymywania i rozpatrywania informacji dotyczących doniesień jednego Państwa 7. g) Państwa Strony określone w punkcie b) mają prawo być reprezentowane Strony, że inne Państwo Strona nie wypełnia swoich zobowiązań wynikających zi przy rozpatrywaniu sprawy w Komitecie i przedstawiać slanowisko ustnie z niniejszej konwencji. Informacje takie mogą być przyjmowane i rozpatrywane : i lub pisemnie bądź w obu tych formach; | 7godnie z niniejszym artykułem tylko w przypadku, gdy przedstawiło je Państwo $ h) Komitet powinien w ciągu dwunastu miesięcy od dnia otrzymania zawia- | Strona, które samo złożyło oświadczenie o uznaniu kompetencji Komitelu w tym KA domienia określonego w punkcie b) przedstawić informację: | zakresie. Komitet nie rozpatruje informacji, jeżeli dotyczą one Państwa Strony, H i) jeżeli osiągnięto rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w punkcie e), które nie złożyło odnośnego oświadczenia. Informacje otrzymane zgodnie z ni- z Komitet w swojej informacji ogranicza się do krótkiego przedstawienia niejszym artykułem rozpatrywane są według następującej procedury: | faktów i osiągniętego rozstrzygnięcia; a) jeżeli Państwo Strona uważa, że inne Państwo Strona nie wypełnia posta- $ " ii) jeżeli w ramach punktu e) rozstrzygnięcia nie osiągnięto, Komitet w swo- nowień niniejszej konwencji, może ono w drodze pisemnej zwrócić mit | Ć jej informacji ogranicza się do krótkiego przedstawienia faktów; wywody na to uwagę. W ciągu trzech miesięcy od otrzymania takiej wiadomości $ pisemne i zapis ustnych oświadczeń, przedstawionych przez odpowiednie Państwo, do którego była ona skierowana, przedstawia w formie pisemnej % Państwa Strony, załącza się do informacji. Państwu przesyłającemnu wyjaśnienie lub inne pisemne oświadczenie wiej | W każdej sprawie informację przekazuje się zainteresowanym Państwom sprawie, które powinno zawierać, o ile jest to możliwe i celowe, informacje i Stronom. na temat swoich przepisów lub środków odwoławczych, które były, będą Ś 2. Postanowienia niniejszego artykułu wejdą w życie, gdy pięć Państw Stron lub mogą być podjęte w danej sprawie; a niniejszej konwencji złoży oświadczenie określone w ustępie 1 niniejszego arty- b) jeżeli sprawa nie została rozstrzygnięta ku zadowoleniu obu zaintereso- ś kułu. Oświadczenia takie składane są przez Państwa Strony Sekretarzowi Gene- | wanych Państw Stron w ciągu sześciu miesięcy od otrzymania przez Pań- śe ralnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych, który przesyła ich odpisy innym stwo otrzymujące pierwotnej wiadomości, każde z tych Państw ma prawo Państwom Stronom. Oświadczenie może być w każdym czasie cofnięte w drodze skierować sprawę do Komitetu, zawiadamiając o tym Komitet oraz drugie 5 zawiadomienia, przesłanego do Sekretarza Cieneralnego. Cofnięcie nie stoj na Państwo; E przeszkodzie rozpatrzeniu sprawy będącej przedmiotem informacji, przekazanej c) Komitet może rozpatrzyć sprawę przekazaną mu zgodnie z niniejszym i już stosownie do niniejszego artykułu; po otrzymaniu przez Sekretarza General- artykułem dopiero po uprzednim upewnieniu się, że wszystkie dostępne IJ nego zawiadomienia o cofnięciu oświadczenia żadne kolejne informacje jakiego- 220 r 21 --- STRONA 127 --- ME, ; ib 7 dyiałalnnści j EE Akty prawne Mat zm Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 BC: == UNDO ORNRNNNNRRRRO NN... A. U ——— ! a: i . I 6 s iG _ | kolwiek Państwa Strony nie będą przyjmowane, w myśl niniejszego artykułu, chy- LI Oświadczenia takie przekazywane są przez Państwa Strony Sekretarzowi Generalne ba że odpowiednie Państwo Strona złoży nowe oświadczenie. X mu Organizacji Narodów Zjednoczonych, który przesyła ich odpisy pozostałym Pań- - | R stwom Stronom. Oświadczenie może być w każdym czasie cofnięte w drodze zawiado- | Artykuł 22 x mienia, skierowanego do Sekretarza Generalnego. Cofnięcie oświadczenia nie stoi na | L. Państwo Strona niniejszej konwencji może w każdym czasie oświadczyć, © przeszkodzie rozpatrzeniu sprawy stanowiącej przedmiot zawiadomienia przekazane- zgodnie z niniejszym artykułem, że uznaje kompetencje Komiletu w zakresic otrzy- 3 go już stosownie do niniejszego artykułu. Żadne kolejne zawiadomienia, przesyłane mywania i rozpatrywania zawiadomień przekazywanych przez lub w imieniu osób |: przez osobę lub w jej imieniu, nie będą przyjmowane zgodnie z niniejszym artykułem podlegających jego jurysdykcji, które twierdzą, że są ofiarami naruszenia przez Pań- x po otrzymaniu przez Sekretarza Generalnego zawiadomienia o cofnięciu oświadcze- | stwo Stronę postanowień konwencji. Komitet nic przyjmuje żadnych zawiadomień, 6 nia, chyba że odpowiednie Państwo Strona złoży nowe oświadczenie. jeżeli dotyczą one Państwa Strony, które nie złożyło takiego oświadczenia. s 2, Komitel nie przyjmuje zawiadomienia przekazanego zgodnie z niniejszym S$ : Artykuł 23 artykułem, jeżeli jest ono anonimowe lub jego zdaniem stanowi nadużycie prawa s Członkowie Komitetu oraz komisji rozjemczych ad hoc, którzy mogą być | do przedstawiania takich zawiadomień albo jest sprzeczne z postanowieniami ni- z mianowani zgodnie z punktem e) ustępu 1 artykułu 21, mają prawo do ulg, przy- | niejszej konwencji. - - Ą wilejów i immunitetów należnych ekspertom działającym na zlecenie Organizacji 3. Z zastrzeżeniem poslanowień ustępu 2 Komitet przekazuje do wiadomości | Narodów Zjednoczonych, określonych w odpowiednich postanowieniach Kon- Państwa Strony niniejszej konwencji, które złożyło oświadczenie zgodnie z ustę- 2 ń wencji o przywilejach i immunitetach Organizacji Narodów Zjednoczonych. pem I i które posądzane jest o naruszenie postanowienia konwencji, wszelkie za- z 4 | wiadomienia przedłożone zgodnic z niniejszym artykułem. Państwo, które otrzy- s Artykuł 24 | B san : : Ą : s zac sdi 8 mało zawiadomienie, przedstawia Komitetowi w ciągu sześciu miesięcy wyjaśnie- a Komitet przedkłada Państwom Stronom oraz Zgromadzeniu Ogólnemu Or- nie pisemne lub oświadczenie wyjaśniające sprawę i wskazujące środki podjęte dla |: ganiżacji Narodów Zjednoczonych roczny raport o swej działalności prowadzonej rozwiązania sytuacji. EE > we si ; P ę sani : sia 3 w celu stosowania niniejszej konwencji. 4. Komitet rozpatruje zawiadomienia otrzymane zgodnie z niniejszym ar- zy tykułem w świetle wszystkich informacji, przedstawionych przez daną osobę lub s CZĘŚĆ HI w jej imieniu oraz odpowiednie Państwo Stronę. T , 5. Komitet nie rozpatruje zawiadomień pochodzących od osoby, na mocy ni- ś : Artykuł 25 niejszego artykułu, bez upewnienia SIę, e: Ą . : i 1. Niniejsza konwencja jest otwarta do podpisania przez wszystkie państwa. a) ta sama sprawa nie była Imie jest rozpatrywana przez inny organ międzyna- | 2. Niniejsza konwencja podlega ratyfikacji. Dokumenty ratyfikacyjne składa rodowy zajmujący się postępowaniem wyjaśniającym lub rozstrzyganiem; * : ne są Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych. b) dana osoba wyczerpała wszelkie dostępne w prawie wewnętrznym środki R: ochrony prawnej; zasada ta nie obowiązuje w wypadkach, gdy stosowanie © : Artykuł 26 tych środków przewa sę u Spos ób nasa o NY lub jest wątpliwe, x ż Niniejsza konwencja jest otwarta do przystąpienia dla wszystkich państw. niejsz ej konwencji To kuszyM gni oso Ble bęcącej ollarą Baruszenia ni- s Przystąpienic następuje w drodze złożenia Sekretarzowi Generalnemu Organiza- 6. Przy rozpatrywaniu zawiadomień w trybie niniejszego artykułu Komitet i cji Narodów Zjednoczonych dokumentu przystąpienia. obraduje przy drzwiach zamkniętych. e "A kuł 27 7. Komitet przekazuje swoją opinię odpowiedniemu Państwu Stronie i danej cą ry! u! . . ni osobie, HA l. Niniejsza konwencja wchodzi w życie trzydziestego dnia po złożeniu $e- 8. Postanowienia niniejszego artykułu wejdą w życie, gdy pięć Państw Stron ni- s kretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych dwudziestego do niejszej konwencji złoży oświadczenie określone w ustępie ! niniejszego artykułu. Eo kumenta ratyfikacyjnego lub dokumentu przystąpienia. 222 ab 28 --- STRONA 128 --- „MA Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 : | Akty prawe EE | 2. Dla każdego państwa, które ratyfikuje niniejszą konwencję lub do niej t w drodze rokowań, przekazywany jest na wniosck jednego z nich do arbitrażu. Je- przystąpi po złożeniu dwudziestego dokumentu ratyfikacyjnego lub dokumentu | * żeli wciągu sześciu miesięcy od daty zgłoszenia wniosku w sprawie arbitrażu Stro- i przystąpienia, konwencja wchodzi w życie trzydziestego dnia po złożeniu przez © : ny nie są w stanie dojść do porozumienia w kwestii organizacji arbitrażu, każda | nie dokumentu ratyfikacyjnego lub dokumentu przystąpienia. 3 z nich może przekazać spór do rozstrzygnięcia przez Międzynarodowy Trybunał | s Sprawiedliwości, zgodnie ze Statutem Trybunału. i Artykuł 28 Ż 2. Każde państwo, w czasie podpisania lub ratyfikacji niniejszej konwencji i 1. Każde państwo w czasie podpisania lub ratyfikacji niniejszej konwencji Ź albo przystąpienia do niej, może złożyć oświadczenie, że nie uważa się za związa- | albo przystąpienia do niej może oświadczyć, że nie uznaje kompetencji Komitetu | , ne postanowieniami ustępu 1 niniejszego artykułu, Jnne Państwa Strony nie będą | określonej w artykule 20, dka związane postanowieniami ustępu 1 niniejszego artykułu w stosunku do Państwa l 2. Każde Państwo Strona, które zgłosiło zastrzeżenie zgodnie z ustępem | ni- 5 : Strony, które zgłosiło takie zastrzeżenie. | niejszego artykułu, może w dowolnym czasie cofnąć to zastrzeżenie, w drodze za- s ; 3. Każde Państwo Strona, które zgłosiło zastrzeżenie w trybie ustępu 2 niniej- | wiadomienia o tym Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych. 3 szego artykułu, może w dowolnym czasie cofnąć to zastrzeżenie w drodze zawia- | g domienia o tym Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych. Artykuł 29 ś | I. Każde Państwo Strona niniejszej konwencji może zaproponować poprawkę sp Artykuł 31 | i przedstawić ją Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych. 5 L. Państwo Strona może wypowiedzieć niniejszą konwencję w drodze pisem- | Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych przesyła następnie za- s nego zawiadomienia Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczo- | proponowaną poprawkę Państwom Stronom z prośbą o powiadomienie go, czy 5 nych. Wypowiedzenie wywiera skutek po upływie roku od otrzymania zawiado- opowiadają się one za zwołaniem konferencji Państw Stron w celu rozpatrzenia tej s mienia przez Sekretarza Generalnego. : propozycji i przeprowadzenia nad nią głosowania. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy ki 2. Wypowiedzenie nie zwalnia Państwa Strony od jego zobowiązań na mocy | od daty przekazania odnośnego pisma przynajmniej jedna trzecia Państw Stron ś niniejszej konwencji za wszelkie działania lub zaniechania, które miały miejsce | opowie się za laką konferencją, Sekretarz Generalny zwołuje konferencję pod au- | przed datą wywarcia skutku przez wypowiedzenie; wypowiedzenie nie stoi na spicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Każdą poprawkę przyjętą przez s przeszkodzie sprawie, która była już w Komitecie rozpatrywana przed wywarciem większość Państw ŚLron, obecnych i biorących udział w głosowaniu na tej kon- FI skutku przez wypowiedzenie. | ferencji, Sekretarz Generalny przedstawia wszystkim Państwom Stronom w celu Ę 3. Po wywarciu skutku przez wypowiedzenie w odniesieniu do Państwa Stro- | zatwierdzenia. ś ny Komitet nie rozpatruje nowych spraw dotyczących tego Państwa. 2. Poprawka, przyjęta zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu, wchodzi © | w życie po zawiadomieniu Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjed- z 4 Artykuł 32 | noczonych przez dwie trzecie Państw Stron niniejszej konwencji o przyjęciu przez KĘ Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych przekazuje wszyst- nie danej poprawki zgodnie z ich odpowiednimi procedurami konstytucyjnymi. EA kim państwom członkowskim Organizacji Narodów Zjednoczonych i wszystkim 3. Po ich wejściu w życie, poprawki stają się obowiązujące dla tych Państw e państwom, które podpisały niniejszą konwencję lub do niej przystąpiły, informa- | Stron, które je przyjęły, natomiast dla innych Państw Stron pozostają obowiązują- | cje dotyczące: | ce postanowienia niniejszej konwencji i wszelkie poprzednie poprawki, które były iż a) podpisania, ratyfikacji i przystąpień zgodnie z artykułami 25 i 26; | przez nie przyjęte. g: b) daty wejścia w życie niniejszej konwencji zgodnie z artykułem 27 i daty ” wejścia w życie wszelkich poprawek stosownie do artykułu 29; Artykuł 30 : c) wypowiedzeń dokonanych zgodnie z artykułem 31. 1. Każdy spór między dwoma lub więcej Państwami Stronami dotyczący in- : terpretacji lub stosowania niniejszej konwencji, który nie może być rozstrzygnięty Ą 224 225 --- STRONA 129 --- Artykuł 33 | PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY | | 1. Niniejsza konwencja, której teksty w językach angielskim, arabskim, chiń- U: | skim, francuskim, hiszpańskim i rosyjskim są jednakowo autentyczne, zostanie k do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, | złożona do depozytu Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjedno- E nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, | czonych. | , przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku | 2. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych przekaże uwie- p dnia 18 grudnia 2002 r. i rzytelnione odpisy niniejszej konwencji wszystkim państwom. $ (Dz. U. z dnia 22 lutego 2007 r.*5) i < W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej | ś PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ | Ę podaje do powszechnej wiadomości: ) W dniu 18 grudnia 2002 r, w Nowym Jorku został przyjęty przez, Zgroma- | | : dzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Protokół fakultatywny do Konwencji i : w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub po- | Ś niżającego traktowania albo karania, w następującym brzmieniu: | :! Przekład | i l |: PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY | z do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, | nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania ' ; Preambuła 4 Państwa Strony niniejszego protokołu, | s potwierdzając ponownie, że tortury oraz inne okrutne, nieludzkie lub poni- | s: żające traktowanie albo karanie są zabronione i stanowią poważne pogwałcenie | ; praw człowieka, i ja przekonane, że konieczne są dalsze środki, aby osiągnąć cele Konwencji | Ę w sprawie zakazu stosowania tortiir oraz. innego okrutnego, nieludzkiego lub ś : | poniżającego traktowania albo karania (zwanej dalej „Konwencją”) i wzmocnić | : ochronę osób pozbawionych wolności przed torturami oraz innym okrutnym, i ś nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem, | : przypominając, że artykuły 2 i 16 Konwencji zobowiązują każde Państwo : 5 Stronę do podjęcia skutecznych środków w celu zapobieżenia aktom tortur i inne- | Ę go okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania na jakim- ż kolwiek terytorium pod jego jurysdykcją, i : uznając, że w pierwszej kolejności państwa są odpowiedzialne za realizację | | tych artykułów, że wszyscy ponoszą wspólną odpowiedzialność za wzmocnienie | Bd ochrony osób pozbawionych wolności i pełne przestrzeganie w stosunku do nich | : 6% Dy. U. z 2007 r. Nr 30, poz. 192. | 2% 227 | --- STRONA 130 --- pm | 3 sdm li „Ta MEW Raport Rzecznika Praw Obywaleskich z dziaalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 s My prawe „a. | 1. | praw człowieka oraz że międzynarodowe organy odpowiedzialne za ich realizację x : 4. Podkomitet do spraw prewencji i Państwa Strony współpracują przy reali- | uzupełniają i wzmacniają środki krajowe, I zacji niniejszego protokołu. | przypominając, że skuteczne zapobieganie torturom oraz innemu okrutnemu, | 5: l nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu wymaga edukacji i połą- a Artykuł 3 I! ! czenia szeregu środków legislacyjnych, administracyjnych, sądowych i innych, pI 'W celu zapobiegania torturom i innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poni- | przypominając także, że podczas Światowej Konferencji Praw Człowieka sta- s ; żającemu traktowaniu albo karaniu każde Państwo Strona na poziomie krajowym | nowczo oświadczono, że wysiłki w celu wyeliminowania tortur powinny przede % tworzy, wyznacza bądź utrzymuje już istniejący jeden lub kilka krajowych orga- | | wszystkim koncentrować się na prewencji, oraz zaapelowano o przyjęcie protoko- s nów wizytujących (zwanych dalej „krajowym mechanizmem prewencji”). : łu fakultatywnego do Konwencji, którego celem jest ustanowienie prewencyjnego x | systemu regularnych wizyt w miejscach zatrzymań, s Artykuł 4 przekonane, że ochrona osób pozbawionych wolności przed torturami oraz a 1. Każde Państwo Strona zezwala na przeprowadzanie wizyt zgodnie z ni- innym okrutnym, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem x niejszym protokołem przez mechanizmy, o których mowa jest w artykułach 2 i 3, i może zostać wzmocniona przez pozasądowe środki o charakterze prewencyjnym s w jakimkolwiek miejscu pozostającym pod jego jurysdykcją i kontrolą, gdzie prze- | oparte na regularnych wizytach w miejscach zatrzymań, 3: bywają lub mogą przebywać osoby pozbawione wolności na podstawie polecenia U uzgodniły, co następuje: s organu władzy publicznej bądź za jego namową, zgodą lub przyzwoleniem (zwa- | > Ą nych dalej „miejscami zatrzymań”). Wizyty te przeprowadza się w celu wzmocnie- i CZĘŚCI X | 4 nia, o ile to konieczne, ochrony tych osób przed torturami oraz innym okrutnym, | 4: nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem. ' Zasady ogólne 4 w 2. Do celów niniejszego protokołu, pozbawienie wolności oznacza jakąkolwiek 3 formaę zatrzymania lub uwięzienia bądź umieszczenia osoby w publicznym lub pry- | Artykuł 1 T watnym miejscu odosobnienia, którego osobie tej nie wolno z własnej woli opusz- | Celem niniejszego protokołu jest ustanowienie systemu regularnych wizyt % ' czać, na mocy polecenia jakiejkolwiek władzy sądowej, administracyjnej lub innej. | w celu zapobiegania torturom oraz innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniża- x ŚĆ jącemu traktowaniu albo karaniu przeprowadzanych przez niezależne międzynaro- a CZĘŚCI ! dowe i krajowe organy w miejscach, gdzie przebywają osoby pozbawione wolności. © PODKOMITET DO SPRAW PREWENCJI | AE . | Artykuł 2 I Artykuł 5 | - 1. Powołuje się podkomitet Komitetu przeciwko torturom, do spraw zapobie- | 47 1. Podkomitet do spraw prewencji składa się z dziesięciu członków. Po pięć- | gania torturom oraz innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu trak- s dziesiątej ratyfikacji bądź przystąpieniu do niniejszego protokołu liczba członków towaniu albo karaniu (zwany dalej „Podkomitetem do spraw prewencji”), który * s. Podkomitetu do spraw prewencji wzrasta do dwudziestu pięciu. realizuje zadania przewidziane w niniejszym protokole, s 2. Członkowie Podkomitetu do spraw prewencji wybierani są spośród osób 2. Podkomitet do spraw prewencji wykonuje swoją pracę w ramach systemu s o wysokim poziomie moralnym, posiadających uznane doświadczenie zawodowe Karty Narodów Zjednoczonych oraz kieruje się celami i zasadami tara zawartymi, s | w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, w szczególności w zakresie prawa karne- jak równicż standardami Narodów Zjednoczonych dotyczącymi traktowania osób z go, w więziennictwie lub policji bądź w różnych dziedzinach związanych z postę- pozbawionych wolności. W powaniem z osobami pozbawionymi wolności. | 3. W równym stopniu Podkomitet do spraw prewencji kieruje się zasadami se 3. Przy ustalaniu składu Podkomitetu do spraw prewencji bierze się pod uwa- pouźności, bezstronności, nieselektywnego traktowania, powszechności i obiek- : e gę zapewnienie sprawiedliwego podziału geograficznego oraz reprezentacji róż- | tywizmu. 1 nych form cywilizacji i systemów prawnych Państw Stron. | | 228 1 m | BEI | --- STRONA 131 --- I 1 5 z PapetRaznia raw Obywatelskich z dzałaności w Folsce Kajwego Mechanizmu Prewencji wraku 2018 Myra 4. Przy ustalaniu tego składu bierze się także pod uwagę zapewnienie zrów- | : ganizacji Narodów Zjednoczonych raz na dwa lata. Na spotkaniach tych, noważonej reprezentacji pod względem płci, w oparciu o zasady równości i nie- * na których kworum stanowi dwie trzecie Państw Stron, wybranymi do dyskryminacji. +. składu Podkomitetu do spraw prewencji zostają te osoby, które uzyska- 5. Wśród członków Podkomitetu do spraw prewencji nie może być dwóch | 5 ją największą liczbę głosów i bezwzględną większość głosów obecnych obywateli tego samego państwa, * i uczestniczących w głosowaniu przedstawicieli Państw Stron. |— 6. Członkowie Podkomitetu do spraw prewencji pełnią tę funkcję w imieniu | i 2. Jeśli w trakcie wyborów uprawnionymi do objęcia funkcji członków Pod- własnym, są niezależni i bezstronni oraz powinni być w stanie skutecznie wykony- Lo komitetu do spraw prewencji stanie się dwóch obywateli Państwa Strony, funk- wać zadania w Podkomitecie do spraw prewencji. s cję członka Podkomitetu do spraw prewencji obejmie kandydat, który otrzymał 1 wyższą liczbę głosów. W przypadku gdy obywatele Państwa Strony otrzymali taką Artykuł 6 «© samą liczbę głosów, stosuje się następującą procedurę: , I. Każde państwo może zgłosić zgodnie z ustępem drugim niniejszego arty- SE a) w przypadku gdy tylko jeden z nich był zgłoszony przez Państwo Stronę, kułu maksymalnie dwóch kandydatów posiadających kwalifikacje i spełniających | 5 którego jest obywatelem, on obejmie funkcję członka Podkomitetu do spraw wymagania przewidziane w artykule 5, dostarczając jednocześnie szczegółowych El prewencji. " , informacji na temat kwalifikacji osób zgłaszanych. sl b) w przypadku gdy obu kandydatów było zgłoszonych przez Państwo Stro- 2. a) osoby zgłaszane powinny posiadać obywatelstwo Państwa Strony niniej- + nę, którego są obywatelami, przeprowadzone zostanie odrębne tajne gło- szego protokołu, . r sowanie w celu określenia, który z nich zostanie członkiem, | b) przynajmniej jeden z dwóch kandydatów powinien posiadać obywatel. r c) w przypadku gdy żaden z kandydatów nie był zgłoszony przez Państwo stwo zgłaszającego Państwa Strony, Ad X Stronę, którego jest obywatelem, przeprowadzone zostanie odrębne tajne c) nie zgłasza się więcej niż dwóch obywateli danego Państwa Strony, © głosowanie w celu określenia, który z nich zostanie członkiem. d) zanim Państwo Strona zgłosi obywatela innego Państwa Strony, uzyskuje a ono zgodę tego Państwa Strony. . x Ą Artykuł 8 , , 3. Przynajmniej na pięć miesięcy przed datą spotkania Państw Stron, w trak- SE Jeśli członek Podkomitetu do spraw prewencji umrze lub zrezygnuje bądź cie którego odbędą się wybory, Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjed- sz z jakiejkolwiek przyczyny nie będzie mógł dłużej wykonywać swoich obowiązków, noczonych zwraca się do Państw Stron z pismem zawierającym zaproszenie do | | ; Państwo Strona, którego zgłosiło, zgłosi inną uprawnioną osobę posiadającą kwa- składania zgłoszeń w okresie trzech miesięcy. Sekretarz Generalny przedstawia (U. lifikacje i. spełniającą wymogi określone w artykule 5, przy wzięciu pod uwagę po- sporządzoną według porządku alfabetycznego listę wszystkich zgłoszonych w ten | E trzeby właściwej równowagi pomiędzy różnymi dziedzinami kwalifikacji, w celu sposób osób, ze wskazaniem Państw Stron, które osoby te zgłosiły. s pełnienia funkcji członka aż do kolejnego spotkania Państw Stron, z zastrzeże- © niem uzyskania akceptacji większości Państw Stron. Uznaje się, że akceptacja zo0- Artykuł 7 x stała udzielona, o ile połowa lub większość Państw Stron nie wypowie się negatyw- Ł. Członkowie Podkomitetu do spraw prewencji wybierani są w następujący 3» nie w ciągu sześciu miesięcy od otrzymania informacji od Sekretarza Generalnego sposób: w Organizacji Narodów Zjednoczonych w kwestii proponowanej kandydatury. a) wpierwszej kolejności bierze się pod uwagę spełnianie wymogów i kryte- ' x riów przewidzianych w artykule 5 niniejszego protokołu, | " Artykuł 9 b) pierwsze wybory zostaną przeprowadzone nie później niż po upływie ro Członkowie Podkomitetu do spraw prewencji wybierani są na okres czte- sześciu miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego protokołu, A: roletni. Są oni uprawnieni do jednokrotnego ponownego wyboru przy powtór- c) Państwa Strony wybierają członków Podkomitetu do spraw prewencji a nym zgłoszeniu ich kandydatur. Termin kadencji połowy członków wybranych w głosowaniu tajnym, 28 * w pierwszych wyborach upływa po dwóch latach; niezwłocznie po pierwszych d) wybory członków Podkomitetu do spraw prewencji odbywają się na spo- ke wyborach nazwiska tych członków ustalone zostaną w drodze losowania przez tkaniach Państw Stron zwoływanych przez Sekretarza Generalnego Or- : | przewodniczącego spotkania, określonego w artykule 7 ust. 1 lit. d. 230 sei 231 --- STRONA 132 --- ZANE. Tapio Powdbieeh diarośiw o je Mahaiu Peron 208 |, Nygrme „AR | 1. Podkomitet do spraw prewencji wb swoich funkcj , i : innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu | dwóch lat. Mogą oni być wybrani _ mi wola TuseJonariuszy na Okres + albo karaniu; | 2. Podkomitet do praw prewencji notsła własny regulami 5 ; c) współpracuje, na rzecz zapobiegania torturom w ogóle, z odpowiednimi | gulamin ten powinien zawierać między innymi nast " e post wewnętrzny. Re- ? organami i mechanizmami Narodów Zjednoczonych, jak również z mię- i a) połowa członków plus jeden tworzy wora jące postanowienia: s dzynarodowyrni, regionalnymi i krajowymi instytucjami Jab organiescje: | b) d H B H nu ,. 5 mi działającymi na rzecz wzmocnienia ochrony wszystkich osób prze Ą sów ) e mic do spraw prewencji podejmuje się większością gło- i torturami oraz innym okrutnym, nieludzkim lub poniżającym traktowa- | c) spotkania Podkomitetu do spraw prewencji odbywają się przy drzwiach ; niem albo karaniem. | zamkniętych. © ' | 3. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych zwołuje pierw- | ani A rtyku E12 PR sze posiedzenie Podkomitetu do spraw preweni cji. Po tym posiedzeniu Podkomi- x: W celu umożliwienia Podkomitetowi do spraw prewencji realizacji jego man- | omi z h , o ci tet do spraw prewencji zbiera się w wypadkach określonych w jego regulaminie s dlatu określonego " artykule u Państwa Strony zobowiązują sę F | wewnętrznym. Podkomitet do spraw prewencji oraz Komitet przeciwko torturom |: a) przyjmować Podkomitet do spraw prewencji na swoim terytorium i przynajmniej raz w roku będą odbywać swoje sesje równocześnie. + i udzielać mu dostępu do wszystkich miejsc zatrzymań określonych w ar- | 1 tykule 4 niniejszego protokołu, CZĘŚĆ II ! b) dostarczać wszelkich stosownych informacji, o które zwracać się będzie Gk Podkomitet do spraw prewencji w celu dokonania oceny potrzeb i środ- MANDAT PODKOMITETU DO SPRAW PREWENCJI e: ków, które powinny zostać przyjęte, aby wzmocnić ochronę osób pozba- i s wionych wolności przed torturami oraz innym okrutnym, nieludzkim lub Artykuł 11 k poniżającym traktowaniem albo karaniem, | Podkomitet do spraw prewencji: s c) popierać i ułatwiać kontakty pomiędzy Podkomitetem do spraw prewen- | a) przeprowadza wizyty w miej-scach, o których mowa jest w artykule 4, $ cji oraz krajowymi mechanizmami prewencji, | i przedstawia rekomendacje Państwom Stronom odnoszące się do ochro. 3 d) analizować rekomendacje Podkomitetu do spraw prewencji oraz prowa- | ny osób pozbawionych wolności przed torturami oraz innym okrutnym, ' dzić z nim dialog na temat możliwych środków ich realizacji. nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem; ' » | b) w oduiesieniu do krajowych mechanizmów prewencji: * Artykuł 13 | () gdy jest to konieczne, doradza i udziela pomocy Państwom Stronom X 1. Podkomitet do spraw prewencji ustala, początkowo w drodze losowania, | w ich ustanowieniu, sk program regularnych wizyt w Państwach Stronach w celu realizacji mandatu okre- ; Gi) utrzymuj c bezpośredni i, jeśli jest to konieczne, poufny kontakt z: ślonego w artykule 11. | z krajowymi mechanizmami prewencji oraz oferuje im szkolenie 4 2. Po konsultacjach Podkomitet do spraw prewencji informuje Państwa Stro- | _ pomoc techniczną mające na celu wzmocnienie ich uprawnień, A ny o swoim programie, aby mogły one bez zwłoki poczynić niczbędne praktyczne (iii) doradza i udziela im pomocy w ocenie potrzeb oraz środków po- | przygotowania do wizyty. pe o azmocnienia ochrony osób pozbawionych wolności |: 3. Wizyty przeprowadza przynajmniej dwóch członków Podkomitetu do | cym uraktowaniem albo karanie ym, nieludzkim lub poniżają- EH spraw prewencji. Mogą im towarzyszyć, jeśli zajdzie taka potrzeba, eksperci | (iv) przedstawia rekomendacje i uwa) I Państwom Sl " ź o uznanym doświadczeniu zawodowym i wiedzy w dziedzinach, do których od- | celu wzmocnienie uprawnień a mandata ch ao FE na : nosi się niniejszy protokół, którzy wybierani są z listy ekspertów przygotowanej na nizmów prewencji działających n , bi ajowych mecha- : podstawie propozycji składanych przez Państwa Strony, Biuro Wysokiego Komi- Jącyca na rzec zapobiegania torturom oraz sarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka oraz Centrum Narodów 232 233 --- STRONA 133 --- pz tł H MEAN rot Rocanka Pa Olki zońdeość w os jeg Vsaanuenrj wu 203 | Mpa: JA | Zjednoczonych do Spraw Zapobiegania Przestępczości. Podczas przygotowywa- | : Artykuł 16 | nia listy dane Państwo Strona może zaproponować nie więcej niż pięciu krajowych Ś : i 1. Podkomitet do spraw prewencji przedstawia w sposób poufny swoje reko- |] ekspertów. Dane Państwo Strona może sprzeciwić się włączeniu określonego eks- a. mendacje i uwagi Państwu $tronie oraz, w odpowiednich przypadkach, krajowe- | perta w przeprowadzenie danej wizyty; w takim wypadku Podkomitet do spraw | i mu mechanizmowi prewencji, | prewencji proponuje innego eksperta. SĘ 2. Podkomitet do spraw prewencji publikuje swój raport wraz z jakimikolwiek | 4. Jeśli Podkomitet do spraw prewencji uznaje to za wskazane, może zapropo- | : komentarzami danego Państwa Strony w każdym przypadku, gdy zwróci się o to Pań- | nować ponowną krótką wizytę sprawdzającą po przeprowadzeniu wizyty zwykłej. x stwo Strona. Jeśli Państwo Strona opublikuje część raportu, Podkomitet do spraw pre- ' | | wencji, będzie mógł opublikować ten raport w całości lub w części. Niemniej, żadne | ! Artykuł 14 s i informacje osobiste nie zostaną opublikowane bez zgody osoby, której one dotyczą. | 1. W celu umożliwienia Podkomitetowi do spraw prewencji realizacji jego sk 3. Podkomitet do spraw prewencji przedstawia publiczny roczny raport | mandatu Państwa Strony niniejszego protokołu zobowiązują się przyznać mu: | o swojej działalności Komitetowi przeciwko torturom. 1 a) nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących liczby osób | | 4. Jeśli Państwo Strona odmówi współpracy z Podkomitetem do spraw pre- | pozbawionych wolności w miejscach zatrzymań określonych w artykule La wencji zgodnie z artykułami 12 i 14 bądź podjęcia kroków w celu poprawy sytu- | 4, jak również liczby miejsc i ich położenia, |: acji w świetle rekomendacji Podkomitetu do spraw prewencji, Komitet przeciwko | b) nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących traktowa- | torturom może, na wniosek Podkomitetu do spraw prewencji, większością głosów | nia tych osób, jak również warunków ich zatrzymania, 1 swoich członków, po umożliwieniu Państwu Stronie przedstawienia jego stanowi- c) z zastrzeżeniem postanowień ustępu 2 poniżej, nieograniczony dostęp do | : ska, zadecydować o wydaniu publicznego oświadczenia w tej kwestii bądź o opu- | wszystkich miejsc zatrzymań, ich instałacji i urządzeń, ś : blikowaniu raportu Podkomitetu do spraw prewencji. | d) możliwość odbywania prywatnych rozmów bez świadków z osobami po- : 5 zbawionymi wolności, bądź osobiście, bądź poprzez tłumacza, jeśli uzna- 5 : CZĘŚĆ Iv | ne to zostanie za niezbędne, jak również z każdą inną osobą, co do której | | Podkomitet do spraw prewencji uzna, że może ona dostarczyć stosow- | KRAJOWE MECHANIZMY PREWENCJI ! nych informacji, s | e) swobodę wyboru miejsc, które zechce odwiedzić, oraz osób, z którymi z Artykuł 17 i zechce odbyć rozmowy. 1 Każde Państwo Strona utrzyma, wyznaczy bądź utworzy, najpóźniej w okresie 2. Sprzeciw wobec wizyty w konkretnym miejscu zatrzymań może być zgłoszony z roku od wejścia w życie niniejszego protokołu bądź też od jego ratyfikacji lub przy- tylko z powodu pilnych i przymusowych okoliczności dotyczących obrony narodowej, x stąpienia do niego, jeden lub kilka niezależnych krajowych mechanizmów prewencji | bezpieczeństwa publicznego, katastrof naturalnych lub poważnych zakłóceń porządku 1 wcehu zapobiegania torturom na poziomie krajowym. Mechanizmy ustanowione przez ! w miejscach, w których wizyta ma się odbyć, które przejściowo uniemożliwiają prze- U jednostki zdecentralizowane mogą być wyznaczone jako krajowe mechanizmy prewen- | | prowadzenie takiej wizyty. Oficjalne wprowadzenie stanu wyjątkowego nie będzie © cji dła celów niniejszego protokośu, o ile odpowiadają one jego postanowieniom. przywoływane przez Państwa Strony jako powód sprzeciwu wobec wizyty. 5 Artykuł 18 FH : 1. Państwa Strony gwarantują funkcjonalną niezależność krajowych mecha- ! - Artykuł 15 s : nizmów prewencji, jak również niezależność ich personelu. | Żadna władza lub funkcjonariusz nie nakaże, nie zastosuje, nie pozwoli ani ko 2. Państwa Strony podejmą niezbędne kroku w celu zapewnienia, by eksperci | nie dopuści do stosowania jakiejkolwiek sankcji przeciwko jakiejkolwiek osobie E krajowych mechanizmów prewencji posiadali wymagane umiejętności oraz wie- lub organizacji za przekazanie Podkomitetowi do spraw prewencji lub jego dele- * dzę zawodową. Będą dążyć do zapewnienia równowagi pod względem płci oraz gatom jakiejkolwiek informacji, prawdziwej bądź fałszywej, i żadna taka osoba lub 4 odpowiedniej reprezenLacji grup etnicznych i mniejszościowych w kraju. organizacja nie poniesie żadnego uszczerbku w jakikolwiek inny sposób. w 3, Państwa Strony podejmują się-udostępnić niezbędne środki dla działania x krajowych mechanizmów prewencji. . 234 x 235 | --- STRONA 134 --- a 5 Hi | p EE Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 ź o Ay prawne pam 4. Ustanawiając krajowe mechanizmy prewencji, Państwa Strony poświęcą p lub organizacji, za przekazanie krajowemu mechanizmowi prewencji jakiejkol- należną uwagę Zasadom odnoszącym się do statusu krajowych instytucji działają- x wiek informacji, prawdziwej bądź fałszywej, i żadna taka osoba lub organizacja | cych na rzecz popierania i ochrony praw człowieka. nie poniesie żadnego uszczerbku w jakikolwiek inny sposób. | Artykuł 19 : 2. Poufne informacje zebrane przez krajawe mechanizmy prewencji są obję- | Krajowym mechanizmom prewencji przyznaje się uprawnienia co najmniej do: Ż te tajemnicą. Żadne osobiste dane nie zostaną opublikowane bez wyraźnej zgody | a) regularnego sprawdzania sposobu traktowania osób pozbawionych wol- © osoby, której one dotyczą. ności w miejscach zatrzymań określonych w artykule 4, w celu wzmoc- x nienia, jeśli to niezbędne, ich ochrony przed torturami oraz innym okrut- Artykuł 22 nym, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem, z Odpowiednie władze danego Państwa Strony będą analizować rekomendacje b) przedstawiania rekomendacji właściwym władzom w celu poprawy trak- a krajowych mechanizmów prewencji oraz nawiązywać z nimi dialog na temat moż- towania oraz warunków osób pozbawionych wolności i zapobiegania tor- E liwych środków ich realizacji. | turom oraz innemu okrutnenu, nieludzkiemu lub poniżającemu trakto- z waniu albo karaniu, mając na uwadze odpowiednie normy Organizacji x Artykuł 23 | Narodów Zjednoczonych, | Państwa Strony niniejszego protokołu zobowiązują się publikować i rozpo- c) przedstawiania propozycji i uwag odnośnie do obowiązujących oraz pro- 5 wszechniać roczne raporty krajowych mechanizmów prewencji. jektowanych przepisów prawnych. © " s CZĘŚĆ V Artykuł 20 5 W celu umożliwienia krajowym mechanizmom prewencji wypełniania ich | DEKLARACJA mandatu Państwa Strony niniejszego protokołu podejmują się przyznać im: e | a) dosięp do wszystkich informacji dotyczących liczby osób pozbawionych » Artykuł 24 wolności w miejscach zatrzymań określonych w artykule 4, jak również $ 1. W momencie ratyfikacji Państwa Strony mogą złożyć deklarację odraczają- liczby miejsc i ich położenia, ź cą realizację ich zobowiązań wynikających z części IIT albo z części IV niniejszego b) dosięp do wszystkich informacji dotyczących traktowania tych osób, jak = protokołu. również warunków ich zatrzymania, 5 2. Odroczenie to będzie skuteczne przez maksymalnie trzy lata. Po przed- c) dostęp do wszystkich miejsc uwięzienia, ich instalacji i urządzeń, k stawieniu uzasadnionych okoliczności i po konsultacji z Podkomitetem do spraw d) możliwość odbywania prywatnych rozmów bez świadków z osobami pozba- HI prewencji Komitet przeciwko torturom może przedłużyć ten okres na następne | wionymi wolności, bądź osobiście, bądź poprzez tłumacza, jeśli uznane to 5 dwa lata. zostanie za niezbędne, jak również z każdą inną osobą, co do której krajowy : CZĘŚĆ VI mechanizm prewencji uzna, że może ona dostarczyć stosownych informacji, : e) swobodę. wyboru miejsc, które zechce odwiedzić, oraz osób, z klórymi 5 POSTANOWIENIA FINANSOWE zechce odbyć rozmowy, * " ! f). prawo kontaktowania się z Podkomitetem do spraw prewencji, przesyła- Ź Artykuł 25 nia mu informacji oraz spotykania się z nim. Ę 1. Wydatki ponoszone przez Podkomitet do spraw prewencji w związku z re- | alizacją niniejszego protokołu pokrywane są przez Organizację Narodów Zjedno- Artykuł 21 ży czonych. 1. Żadna władza lub funkcjonariusz nie nakaże, nic zastosuje, nie pozwoli ani 2. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych zapewnia do nie dopuści do stosowania jakiejkolwiek sankcji przeciwko jakiejkolwiek osobie : dyspozycji Podkomitetu do spraw prewencji niezbędny personel oraz wyposa- 236 " 237 --- STRONA 135 --- TS re | MONA. Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 ź Akty prawne I. | żenie niezbędne do skutecznego wykonywania zadań określonych w niniejszym ś stąpienia, niniejszy protokół wchodzi w życie trzydziestego dnia po złożeniu ich protokole, s własnego dokumentu ratyfikacyjnego lub dokumentu przystąpienia. Artykuł 26 Artykuł 29 +, Zgodnie z właściwymi procedurami Zgromadzenia Ogólnego zostanie 5 Postanowienia niniejszego protokołu dotyczą wszystkich części państw fede- utworzony Fundusz Specjalny, który będzie zarządzany zgodnie z finansowymi ź ralnych bez jakichkolwiek ograniczeń bądź wyjątków. przepisami i zasadami Organizacji Narodów Zjednoczonych, aby wspomagać fi- I nansowanie realizacji rekomendacji Podkomitetu do spraw prewencji wydanych * Artykuł 30 po wizycie w Państwie Stronie, jak również programów edukacyjnych krajowych o: Nie jest dopuszczalne składanie zastrzeżeń do niniejszego protokołu. mechanizmów prewencji. i 2. Fundusz Specjalny może być finansowany z dobrowolnych składek uiszcza- ER Artykuł 31 nych przez rządy, organizacje międzynarodowe i pozarządowe oraz inne jednostki si Postanowienia niniejszego protokołu nie naruszają zobowiązań Państw Stron | publiczne lub prywatne. | : wynikających z jakiejkolwiek regionalnej konwencji przewidującej system wi- | " | zyt do miejsc zatrzymań. Podkomitet do spraw prewencji oraz organy powołane | CZĘŚĆ VII Ę w oparciu o takie regionalne konwencje zachęca się do konsultacji i współpracy | w celu unikania powielania pracy oraz efektywnego promowania celów niniejsze- Postanowienia końcowe | : go protokołu. Artykuł 27 p Artykuł 32 1. Niniejszy protokół jest otwarty do podpisu dla każdego państwa, które 5 i Postanowienia niniejszego protokołu nie naruszają zobowiązań Państw Stron podpisało Konwencję. si wynikających z czterech Konwencji genewskich z dnia 12 sierpnia 1949 r. oraz 2. Niniejszy protokół podlega ratyfikacji przez każde państwo, które ratyfiko- = z ich Protokołów dodatkowych z dnia 8 czerwca 1977 r. ani też możliwości do- | wało lub przystąpiło do Konwencji. Dokumenty ratyfikacyjne składane są Sekre- 3 stępnej każdemu państwu do upoważnienia Międzynarodowego Komitetu Czer- tarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych. 5 ' wonego Krzyża do przeprowadzania wizyt w miejscach zatrzymań w sytuacjach 3, Niniejszy protokół jest otwarty do przystąpienia dla każdego państwa, któ- x . nieuregulowanych w międzynarodowym prawie humanitarnym. re ratyfikowało bądź przystąpiło do Konwencji. I . 4, Przystąpienie następuje w drodze złożenia Sekretarzowi Generalnemu Or- z Artykuł 33 i ganizacji Narodów Zjednoczonych dokumentu przystąpienia. | 1. Każde Państwo Strona może wypowiedzieć niniejszy protokół w każdym 5. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych przekazuje I czasie w drodze pisemnego zawiadomienia skierowanego do Sekretarza General- wszystkim państwom, które podpisały niniejszy protokół lub przystąpiły do niego, $ nego Organizacji Narodów Zjednoczonych, który następnie poinformuje inne Pań- informacje dotyczące złożenia każdego dokumentu ratyfikacji lub przystąpienia. Ę: ś stwa Strony niniejszego protokołu oraz Konwencji. Wypowiedzenie wywiera skutek * i po upływie roku od otrzymania zawiadomienia przez Sekretarza Generalnego. Artykuł 28 i 2. Wypowiedzenie takie nie zwalnia Państwa Strony z jego zobowiązań na 1. Niniejszy protokół wchodzi w życie trzydziestego dnia po złożeniu Sekre- Ś mocy niniejszego protokołu w odniesieniu do jakichkolwiek działań lub sytuacji, tarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych dwudziestego doku- : które miały miejsce przed datą wywarcia skutku przez wypowiedzenie, bądź w od- mentu ratyfikacyjnego lub przystąpienia. śe niesieniu do czynności, o których podjęciu w przypadku danego Państwa Stro- | 2. Dla każdego państwa, które ratyfikuje niniejszy protokół lub do niego przy- s! ny zadecydował lub może zadecydować Podkomitet do spraw prewencji, ani też stąpi po złożeniu dwudziestego dokumentu ratyfikacyjnego lub dokumentu przy- A wypowiedzenie nie narusza w żaden sposób rozpatrywania jakiejkolwiek kwestii 238 s 239 | --- STRONA 136 --- MIANA | Raport Recznka Praw Obywaeskichzdiałalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji wroku 2013 3 nnn RY prawnie EE | będącej już w trakcie rozpatrywania przez Podkomitet do spraw prewencji przed € | Artykuł 36 datą wywarcia skutku przez wypowiedzenie. ix Wizytując Państwo Stronę członkowie Podkomitetu do spraw prewencji 3. Po wywarciu skutku przez wypowiedzenie w odniesieniu do Państwa Stro- s będą, bez uszczerbku dla postanowień i cełów niniejszego protokołu oraz przysłu- i ny Podkomitet do spraw prewencji nie rozpatruje nowych spraw dotyczących tego s | gujących im przywilejów i immunitetów: | państwa. | s a) przestrzegać praw i przepisów wizytowanego państwa, ' * b) powstrzymywać się od jakichkolwiek czynności bądź działalności nie- | Artykuł 34 | zgodnych z bezstronnym i międzynarodowym charakterem ich obowiąz- l. Każde Państwo Strona niniejszego protokołu może zaproponować po- p ków. prawkę i przedstawić ją Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjed- s | noczonych. Sekretarz Generalny przesyła następnie zaproponowaną poprawkę ką |: | Artykuł 37 1 Państwom Stronom niniejszego protokołu z prośbą o powiadomienie go, czy opo- RE! 1. Niniejszy protokół, którego teksty w językach angielskim, arabskim, chiń- i wiadają się one za zwołaniem konferencji Państw Stron w celu rozpatrzenia tej s skim, francuskim, hiszpańskim i rosyjskim są jednakowo autentyczne, zostanie | propozycji i przeprowadzenia nad nią głosowania. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy LJ złożony do depozytu Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjedno- od daty przekazania odnośnego pisma przynajmniej jedna trzecia Państw Stron r czonych. opowie się za taką konferencją, Sekretarz Generalny zwołuje konferencję pod au- x 2. Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych przekaże uwie- spicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Każdą poprawkę przyjętą przez % 3 rzytelnione odpisy niniejszego protokołu wszystkim państwom. | większość dwóch trzecich Państw Stron obecnych i biorących udział w głosowa- s Po zaznajomieniu się z powyższym Protokołem fakultatywnym, w imieniu niu na tej konferencji Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych — 5% Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że: przedstawia wszystkim Państwom Stronom w celu zatwierdzenia. s * - został on uznany za słuszny zarówno w całości, jak i każde z postanowień 2. Poprawka przyjęta zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu wchodzi |: w nim zawartych, w życie po zalwierdzeniu przez większość dwóch trzecich Państw Stron niniejsze- są - jest przyjęty, ratyfikowany i potwierdzony, go protokołu zgodnie z ich odpowiednimi procedurami konstytucyjnymi. | | — będzie niezmiennie zachowywany. ' 3, Po ich wejściu w życie poprawki stają się obowiązujące dla tych Państw SR Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypo- Stron, które je przyjęły, natomiast dla innych Państw Stron pozostają obowiązu- s m spolitej Polskiej. jące postanowienia niniejszego protokołu i wszystkie poprzednie poprawki, które SE Dano w Warszawie dnia 2 września 2005 r. zostały przez nie przyjęte. a . Artykuł 35 s | Członkom Podkomitetu do spraw prewencji i krajowych mechanizmów TT prewencji przyznaje się takie przywileje i immunitety, jakie są potrzebne do nie- — ;5Ek* zależnego wypełnienia ich funkcji. Członkom Podkomitetu do spraw prewencji 1 przyznaje się przywileje i immunitety określone w $ 22 Konwencji dotyczącej A " przywilejów i immunitetów Narodów Zjednoczonych z daia 13 lutego 1946 r., | s z zastrzeżeniem postanowień $ 23 tej Konwencji. 5 no zał DEE 240 SO 241 IT --- STRONA 137 --- MN Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 Akty prawne p USTAWA 5. Jeżeli Senat odmawia wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika, Sejm powo- z dnia 15 lipca 1987 r. łuje na stanowisko Rzecznika inną osobę. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio. o Rzeczniku Praw Obywatelskich.” > 6. Dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowi- (tekst jednolity*'*) : ska przez nowego Rzecznika. Art. 4. Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Rzecznik składa i Art. 1. 1. Ustanawia się Rzecznika Praw Obywatelskich. przed Sejmem następujące ślubowanie: : 2. Rzecznik Praw Obywatelskich, zwany dalej „Rzecznikien”, stoi na straży „Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków : wolności i praw człowieka i obywateła określonych w Konstytucji Rzeczypospoli- ! Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji Rzeczypospo- : tej Polskiej oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realiza- : litej Polskiej, będę strzec wolności i praw człowieka i obywateła, kierując się prze- cji zasady równego traktowania. H pisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości. Ślubuję, że 2a. W sprawach dzieci Rzecznik współpracuje z Rzecznikiem Praw Dziecka. R powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością 3. W sprawach o ochronę wolności i praw człowieka i obywatela Rzecznik ś i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz docho- i bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji, obo- sę wam tajemnicy prawnie chronionej”. | wiązanych do przestrzegania i realizacji tych wolności i praw, nie nastąpiło naru- * Ślubowanie może być złożone z dodaniem zdania „Tak mi dopomóż Bóg”. szenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. | Art. 5. I. Kadencja Rzecznika trwa pięć lat, licząc od dnia złożenia ślubowa- 4. Rzecznik wykonuje funkcje organu wizytującego do spraw zapobiegania . nia przed Sejmem. torturom i innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo 2, Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje. karaniu (krajowy mechanizm prewencji) w rozumieniu Protokołu fakultatywnego Art. 6. Po zaprzestaniu wykonywania obowiązków Rzecznik ma prawo po- do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nie- wrócić na stanowisko zajmowane poprzednio albo otrzymać stanowisko równo- ludzkiego łub poniżającego traktowania albo karania, przyjętego przez Zgroma- : rzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli nie ma przeszkód prawnych. dzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku dnia 18 grudnia 2002 r. Art. 7. 1. Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został | (Dz. U. 2 2007 r. Nr 30, poz. 192). : powołany, jeżeli: | Art. 2. Rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą praw- ś 1) zrzekł się wykonywania obowiązków, niczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na 2) stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, swe walory moralne i wrażliwość społeczną. ź ułomności lub upadku sił - stwierdzonych orzeczeniem lekarskim, Art. 3. 1. Rzecznika powołuje Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka . 3) złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawo- Sejmu albo grupy 35 posłów. ; mocnym orzeczeniem sądu. 2. Szczegółowy tryb zgłaszania kandydatów na Rzecznika Praw Obywatel- 2. Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany, | skich określa uchwała Scjmu. Ę również jeżeli Rzecznik sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu. | 3, Uchwałę Sejmu o powołaniu Rzecznika Marszałek Sejmu przesyła nie- 3. Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania Rzecznika, w przypadku | zwłocznie Marszałkowi Senatu. określonym w ust. 1 pkt 1, na wniosek Marszałka Sejmu. | 4. Senat podejmuje uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie Rzecz- 4. Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania Rzecznika, w przypadkach nika w ciągu miesiąca od dnia przekazania Senatowi uchwały Sejmu, o której określonych w ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2, na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co mowa w ust. 3. Niepodjęcie uchwały przez Senat w ciągu miesiąca oznacza wyra- najmniej 35 posłów, większością co najmniej 3/5 głosów w obecności co najmniej żenie zgody. połowy ustawowej liczby posłów. Art. 8. 1. Rzecznik podejmuje czynności przewidziane w ustawie, jeżeli po- weźmie wiadomość wskazującą na naruszenie wolności i praw człowieka i obywa- | © Dz. U. . 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm. tela, w tym zasady równego traktowania. | 242 243 --- STRONA 138 --- CIĘ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | Akty prawne IE 2, Rzecznik regularnie sprawdza sposób traktowania osób pozbawionych A 3) żądać przedłożenia informacji o stanie sprawy prowadzonej przez sądy, wolności. x a także prokuraturę i inne organy ścigania oraz żądać do wglądu w Biurze Rzeczni- Art. 9. Podjęcie czynności przez Rzecznika następuje: ka Praw Obywatelskich akt sądowych i prokuratorskich oraz akt innych organów 1) na wniosek obywateli lub ich organizacji, ścigania po zakończeniu postępowania i zapadnięciu rozstrzygnięcia, 2) na wniosek organów samorządów, 3 4) zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii. 2a) na wniosek Rzecznika Praw Dziecka, ka la. Podczas wykonywania zadania, o którym mowa w art. 8 ust. 2, Rzecznik 3) z własnej inicjatywy. + na również prawo: Art. 10. Wniosek kierowany do Rzecznika jest wolny od opłat, nie wymaga t 1) rejestrować dźwięk lub obraz w miejscach, w których przebywają osoby zachowania szczególnej formy, lecz powinien zawierać oznaczenie wnioskodaw- | pozbawione wolności, za zgodą osób, które będą rejestrowane, cy oraz osoby, której wolności i praw sprawa dotyczy, a także określać przedmiot ŻE 2) odbywać spotkania z osobami pozbawionymi wolności, bez obecności sprawy. | ; innych osób, a także z. innymi osobami, co do których uzna, że mogą dostarczyć Art, IL. 1, Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego s : istotnych informacji. wnioskiem może: s Ib. Zarejestrowany obraz i dźwięk: 1) podjąć sprawę, s 1) przechowuje się w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, w pomieszcze- 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków sę niach zabezpieczonych przed dostępem osób nieupoważnionych, przez okres nie- działania, 3 zbędny w danej sprawie, jednak nie dłużej niż przez 10 lat, 3) przekazać sprawę według właściwości, | 2) udostępnia się osobie, która została zarejestrowana, a także jej przedsta- 4) nie podjąć sprawy I wicielowi ustawowemu lub pełnomocnikowi. - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy. * 2, W sprawach stanowiących informację niejawną o klauzuli tajności „tajne” 2. W zakresie realizacji zasady równego traktowania między podmiotami x lub „ściśle tajne” udzielanie informacji lub umożliwianie Rzecznikowi wglądu do prywatnymi Rzecznik może podjąć działania, o których mowa w ust. 1 pkt 2. :: akt następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o ochronie infor- Art. 12. Podejmując sprawę Rzecznik może: p: macji niejawnych. 1) samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające, x 3. Rzecznik odmawia ujawnienia nazwiska i innych danych osobowych skar- 2) zwrócić się o zbadanie sprawy lub jej części do właściwych organów, sz żącego, w tym także wobec organów władzy publicznej, jeżeli uzna to za niezbędne w szczególności organów nadzoru, prokuratury, kontroli państwowej, zawodowej , z | dla ochrony wolności, praw i interesów jednostki. lub społecznej, z | Art. 14. Po zbadaniu sprawy Rzecznik może: 3) zwrócić się do Sejmu o zlecenie Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadze- s i 1) wyjaśnić wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia wolności i praw | nia kontroli dła zbadania określonej sprawy lub jej części. KI i człowieka i obywatela, Art. 13. 1. Prowadząc postępowanie, o którym mowa w art. 12 pkt 1, Rzecz- | 2) skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których nik ma prawo: | i działalności stwierdził naruszenie wolności i praw człowieka i obywatela; wystą- | 1) zbadać, nawet bez uprzedzenia, każdą sprawę na miejscu, | | pienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej, | 2) żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej " i 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt | przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji 4 i 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa, rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społecz- "| i 4) żądać wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych, jak również wziąć * no-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość s i udział w każdym toczącym się już postępowaniu — na prawach przysługujących prawną, a także organy jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jed- sd prokuratorowi, nostek organizacyjnych, s | 5) żądać wszczęcia przez uprawnionego oskarżycieła postępowania przygo- | T | * towawczego w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu, | 24 BE | | 65 --- STRONA 139 --- Ę | pom :.) sc | „MARE Tem cna Paw Obra ali w eos jg arnej wołużae | kneme EĄ 6) zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi 4 Ę 1) zapewniać dostęp do akti dokumentów na zasadach określonych w art. 13, do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na pra- SE 2) udzielać Rzecznikowi żądanych przez niego informacji i wyjaśnień, wach przysługujących prokuratorowi, s 3) udzielać wyjaśnień dotyczących podstawy faktycznej i prawnej swoich 7) wystąpić z wnioskiem o ukaranie, a także o uchylenie prawomocnego $ rozstrzygnięć, | rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, na zasadach i w try- 3% 4) ustosunkowywać się do ogólnych ocen, uwag i opinii Rzecznika, | bie określonych w odrębnych przepisach, 3 2. Rzecznik może określić termin, w jakim powinny być dokonane czynności, 8) wnieść kasację lub rewizję nadzwyczajną od prawomocnego orzeczenia, * o których mowa w ust. I. na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach. 8 Art. 17a. Rzecznik współdziała ze stowarzyszeniami, ruchami obywatelski- Art. 15. I. W wystąpieniu, o którym mowa w art. 14 pkt 2, Rzecznik for- LT mi, ianymi dobrowolnymi zrzeszeniami i fundacjami oraz z zagranicznymi i mię- mułuje opinie i wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać 3 :! dzynarodowymi organamii organizacjami na rzecz ochrony wolności i praw czło- wszczęcia postępowania dyscyplinarnego Jub zastosowania sankcji służbowych. % wieka i obywatela, także w zakresie równego traktowania. 2. Organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpie- 4% Art. 17b. Do zakresu działania Rzecznika, dotyczącego realizacji zasady rów- nie, obowiązane są bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni, 4 nego traktowania, należy również: poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W wy- 3 1) analizowanie, monitorowanie i wspieranie równego traktowania wszyst- padku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwej i kich osób, jednostki nadrzędnej o podjęcie odpowiednich działań. 3% 2) prowadzenie niezależnych badań dotyczących dyskryminacji, informacje o jednostce s 3) opracowywanie i wydawanie niezależnych sprawozdań i wydawanie zale- komentarze w: ceń odnośnie do problemów związanych z dyskryminacją, Art. 16. 1. W związku z rozpatrywanymi sprawami Rzecznik może przedsta- * Art. 17c. Rzecznik może przetwarzać wszelkie informacje, w tym dane oso- wiać właściwym organom, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski zmierza- $ bowe, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. 0 ochronie jące do zapewnienia skutecznej ochrony wolności i praw człowieka i obywatela 4 danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm.), niezbędne do i usprawnienia trybu załatwiania ich spraw. EĄ realizacji swoich ustawowych zadań. 2. Rzecznik może również: | Art. 18. Przepisy ustawy dotyczące ochrony wolności i praw człowieka i oby- 1) występować do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy + watela stosuje się również odpowiednio do: ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych w sprawach 3 1) osób niebędących obywatelami polskimi, znajdujących się pod władzą dotyczących wolności i praw człowieka i obywatela, 4 Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie przysługujących im wolności i praw, 2) występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami w sprawach, | 2). osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami praw- o których mowa w art. 188 Konstytucji, . si nymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną — w zakresie określonym w prze- 3) zgłosić udział w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym SI pisach ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii w sprawach skarg konstytucyjnych i brać udział w tym postępowaniu, : ! Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700). 4) występować z wnioskami do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały ma- a : Art. 19. L. Rzecznik corocznie informuje Sejm i Senat o swojej działalności jącej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce s " oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela, w tym prze- lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. 3: kazuje: 3. W przypadku wystąpienia przez Rzecznika do Trybunału Konstytucyjnego 4 1) informację o prowadzonej działalności w obszarze równego traktowania z wnioskiem, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, informuje on o tym Rzecznika Praw E oraz jej wynikach, Dziecka, jeżeli wniosek dotyczy praw dziecka. zł 2) informację o przestrzeganiu zasady równego traktowania w Rzeczypo- Art. 17. 1. Organ, organizacja lub instytucja, do których zwróci się Rzecznik, I spolitej Polskiej, przygotowaną w szczególności na podstawie badań, o których obowiązane są z nim współdziałać i udzielać mu pomocy, a w szczególności: : mowa w art. 17b pkt 2, 246 E 247 + --- STRONA 140 --- prom | 3 pom „a Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 Ly Dokumentacja fotograficzna JE 3) wnioski oraz rekomendacje dotyczące działań, które należy podjąć w celu | 14. Doku mentacj a fotograficzna (przykłady) zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania. *% 2. Informacja Rzecznika podawana jest do wiadomości publicznej. 3 . 3. Rzecznik może przedkładać Sejmowi Senatowi określone sprawy wynika- | l. Warunki pozbawienia wolności w miejscach detencji ocenione dobrze jące z jego działalności. * przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji 4. Rzecznik na wniosek Marszałka Sejmu przedstawia informację lub podej- |: . muje czynności w określonych sprawach. Fi son . Art. 20. 1. Rzecznik wykonuje swoje zadania przy pomocy Biura Rzecznika | U za pm Praw Obywatelskich. * Aa zza s. i- 2. Rzecznik nadaje, w drodze zarządzenia, statut, który określa zadania i or- LI LR aa r ganizację Biura. b 5 TT $ 3. Rzecznik może powołać nie więcej niż trzech zastępców Rzecznika. Rzecz- 3 3 sl | a m . nik odwołuje zastępców Rzecznika. s gm © z: 4. Rzecznik określa zakres zadań zastępcy (zastępców) Rzecznika. x PT e s 5. Do zastępców Rzecznika oraz pracowników Biura Rzecznika Praw Obywa- Sa. mj 0. orsk | e a: Ę . H , sA GP Oza telskich stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach urzędów państwowych. I AE SP : 6. (skreślony). + | 1 ROT 7. (skreślony). 1 4 Tad go Art. 21. Wydatki związane z funkcjonowaniem Rzecznika Praw Obywatel- * e m sko : skich pokrywane są z budżetu państwa. Li ch ze 1 MLO: Art. 22. Rzecznik, za zgodą Sejmu, może ustanowić swoich pełnomocników sk s | Ap : terenowych, 3 koda wany + Kae 8 WORD — s Korytarz polisensoryczny (DPS dla dzieci Poznań) » Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących * dyrektyw Wspólnot Europejskich: 4 R sal » dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej I Sc w De w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie raso- R " Bs we lub etniczne (Dz. Urz. WE L 180 z 19.07.2000, str. 22; Dz. Urz. UE Polskie > da 1 FDD SCR wydanie specjalne, rozdz. 20, t. 1, str. 23); o saa: x : Es" RE r |) 2 dyrektywy Rady 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzającej c | AA TE * eg o me m w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu 1a BI RAY: Ea m $ do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług (Dz. Urz. UE L 373 | anni nA iż |: | zd = z 21.12.2004, str. 37); |: s a Szm 3 | s: * dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca s O PRREEEE x , 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady. równości szans oraz równe- | : | e SEA 2 HA SR e go traktowania kobiet i męeżcz: zjedzinie zatrudnienia i pracy (wersja sA Pok m. | przeredagowana) (Dz. R OZNZA STR E fo 23). ” U a SHRENCI nr „.JO.031 ee , | Kaplica (DPS Laurentius Olsztyn) Patio (DPS Legnickie Pole) 248 w Kluczborś..: | 249 --- STRONA 141 --- p Dokumentacja fotograficzna _ ME 14. Dokumentacja fotograficzna (przykłady) I. Warunki pozbawienia wolności w miejscach detencji ocenione dobrze przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji [Be RU | s ! MS ri : smi || ' U „da yy / » cza 6 s zyzł YYY Ja | SO | AE VT Tys ;' A Nut p „2 TU | || e i „dh | £. dis” p dł A Korytarz polisensoryczny (DPS dla dzieci Poznań) | z , I I E koncowy zł TH U ENEI ar l; "YU TT | s 4» ie = b] Li de e Bo s ['* rasy p Kaplica (DPS Laurentius Olsztyn) Patio (DPS Legnickie Pole) 249 --- STRONA 142 --- e TĘ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 9 r! ' G. RR WA a r ' m pij Ze! * « Bp z |. e prz o | w o SLE | | „łac = ) NE LEI" La Bs. o . : pa A e. w (9 R j TBI OR Z AM = 1 ' Ą u. =) 15 5 SBE Te | x, | Łazienka dla osób z niepełnosprawnością Sala kinezyterapii (DPS Leśny Warszawa) PO LT s Bez | | Raw: k * " pew Wh MORT : 4 konia A | p = w .-mssć FET ) |. mw. > ŻE : szosy e e 9% =. | * igp % : Jedna z sal Domu Matki i Dziecka (ZK Krzywaniec) 250 --- STRONA 143 --- Dokumentacja fotograficzna E-ę |" PO zsaji APP! pe aj: OBI Za WY PROSOOWN SRS ow | BB BB TI PB om BB o Rapacz c | | A : 8 WTU I HH 5 , a JE = s ŁR. ZU . ! | :. 5 * "R" e > IL ” r. h ALA | a s | a TĄ . Up DOE Pokój mieszkańca (DPS dla dzieci Poznań) Łazienka przy pokoju mieszkańca (DPS Węgrzynów) WIRE „ie 4 x) [ świ LE s - BB" PG s m. a ol b - sia JĄ L c: s Tm ed. ME . > * dl "s | 7 s | Pokój wychowanek (MOW Samostrzel) Siłownia dla wychowanków (MOW Samostrzel) 251 --- STRONA 144 --- s „M | Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 r „si E g3a40 sa == i HH! drei pa 'E s. | Ne as Pochylnie umożliwiające osobie z niepełno- Sala edukacyjno-terapeutyczna sprawnością wjazd wózkiem (DPS dla dzieci Ełk) (DPS dla dzieci Ełk) JE Tm Wygrodzone stanowiska kąpielowe Stanowisko w łaźni dla więźnia o obniżonej właźni (OZ Grodzisk Mazowiecki) sprawności fizycznej (ZK Iława) "SPrzET iż || NI | [A l [ | RR : sy EEE ' m Ę sld ) r | R s Izba przejściowa (ZP Racibórz) Pokój wychowanków (ZP Racibórz) 252 --- STRONA 145 --- p Dokumentacja fotograficzna M Il. Warunki pozbawienia wolności w miejscach detencji ocenione źle przez przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji p PETRO RIU SN" MU o a oska | w TT mo l U a HEA e AU TE STAC ja Pa zn A RE | LU | "| . | | O OR UTP" | eS kai * A ka. u 1) BE TL | ! = zje m. e. Na e ! BY (CZĄ s - S.A : si b= t-. 5 p Ę dech a! © % p = : ies * ma 4 z 4 de , bi a pa R | : | w = Cela 22-osobowa (AŚ Bytom) yti | 5 sce" "IBN ( u | :,ORINANIEY ! "ao. ; I - f_ 0. m |] prze. | : 8: . I ' 0 I. | / : Ę s m a EE. | ADC > Kącik sanitarny (AŚ Chojnice) Kącik sanitarny w celi 19-osobowej (AŚ Bytom) | 253 --- STRONA 146 --- TT Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 : TT 5a ' k b TR a są k s p PAWIA | | SĄ żój i ! zyk | s | A =”. 4. wink s pó s Stemple w jednej z cel mieszkalnych Sposób zabudowy kącika sanitarnego | > (ZK Jastrzębie Zdrój) (AŚ Szczytno) l Ń U j TY : * SE i / Tm STM 3 Cela przejściowa (ZK Iława) Zniszczenia pokrycia dachowego spowodowane pracą kopalni (ZK Jastrzębie Zdrój) ETA TN TURA a: l TAA - s | e r A RI | TOMI PR Pokój nieletniego i łazienka (PID Będzin) 254 --- STRONA 147 --- p Dokumentacja fotograficzna M z ETATY | ; p U R | So sA s | | | PRO OLA l : sa 1 | | | BB a BW i | W 4 l / Lis 5 ż - k l: LZ perm s ) ed Be R" ś HAY Li Łazienka (DPS Węgorzewo) Pokój nieletnich (PID Kraków) . EETETE smuwywum ż. 44 ń KOH THEE | CA i Fin Śminozazm 4). RAA EEG L] AEO l. s DH TELECHTT r x SH CI TEE m smi EPEE EH . st s ZK : u g ) 4 - " Ę z p a JB ń 1 E iii s sd; + ARON R T u PU, UE X a A RO". ść Sz Pokój dla zatrzymanych (POZ Nowa Sól) Regulamin za kratą (PIOZ Morąg) 255 --- STRONA 148 --- TĘ Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 M H ae SE ino _ OUN = ; AH SEE Ą o > TAE N LN ii Ee NY GER RAN m rka < TUBE | * Prem" || e Ww ua i SS ; 4 o 5 > Y A : U g 3 AA GA z 4 f i K"; [e Ę Hi Jedno z pól spacerowych (AŚ Bytom) | |; CSPSnE STROP TERN: THA; a | Jk, RTW Z U. s a c | W h bk | s Wę / m s i Ą | : Ustęp i wnętrze brodzika prysznicowego dla zatrzymanych (PdOZ Sieradz) 256 --- STRONA 149 --- IKONWENCJA GDN'Z o PRAWACH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH wewsietter [><] www.rpo.gov.pl Zapisz się! RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Aleja Solidarności 77, 00-090 Warszawa tel.: +48 22 55 17 700 PEŁNOMOCNICY TERENOWI RPO: Pełnomocnik Terenowy RPO w Gdańsku ul. Chmielna 54/57, 80-748 Gdańsk, tel.: +48 58 76 47 302 Pełnomocnik Terenowy RPO w Katowicach . ul. Jagiellońska 25, 40-032 Katowice, tel.: +48 32 72 86 800 Pełnomocnik Terenowy RPO we Wrocławiu ul. Wierzbowa 5, 50-056 Wrocław, tel.: +48 71 34 69 115 800 676 676 połącz SiĘ! --- STRONA 150 --- Biuletynu Rzecznika Praw Obywatelskich 2014, nr 4 Źródła sir. 2 | Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z dzialalności we Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w roku 2013 | Jest i Powinno być i l Opracowanie Raportu | Opracowanie Raportu ' + Zespół „Krajowy Mechanizm Prewencji” w Biurze RPO: | Zespół „Krajowy Mechanizm Prewencji" w Biurze RPO: Karolina Goral - Część II: 3.1 - 3.4; Karolina Coral - Część I: pkt 10, Część II: pkt 3 i 3A; Aleksandra Iwanowska - Część 11: 7,1-7.4 | Aleksandra Iwanowska — Część l: pkt 6; . Justyna Jóźwiak — Część IL 4.1 - 4.4; * Justyna Jóźwiak - Część II: pkt 8; i : | Przemysław Kazimirski - Część I] 2.1-2.4, 14 Przemysław Kazimirski — Część !1: pkt 2; i Dorota Krzysztoń - Część II: 8.1 - 8-4; Dorota Krzysztoń - Część M: pkt 7; Marcin Kusy - Część I: 1,3,4,5,7. Część II: 1 Marcin Kusy — Część I: pkt 1, 3-9, Czość II: pkt 1; | . Marcin Mazur - Część I: 2,6. Marcin Mazur - Część E: 2, * Pol Część II. 2.2, 3.2,5.2,6.2,10, 13 | Część H: pkt 2 (ppkt 119).9-10; | | Małgorzata Molak - Część II: 6.1 - 6.4; | Malgorzata Molak — Część II: pkt 3B; * * Wojciech Sadownik -Część H: 5.1-5.4 "Wojciech Sadownik — Część II: pkL 3 i d; Grażyna Kalisiewicz - Część II: il, 12 Magdalena Filipiak — Część II: pkt 5; Grażyna Kalisiewicz - Część II: 11, 12; H i * z _— << |