Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
I A Sygn. 31¢ 1 c 135/11 ... T ..¢>' .i_*‘?¢.'<~ Y; fig: fa vii‘ 4,5; .1?‘fiu I/' .1 '_'¢ . ~_. __ =L — WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sqd Okrcpgow Dnia 9 lutego 2012 roku y W Czqtstochowie I WydziaiCywi1ny WI1E1Sf¢§JL1jE1,CyII1 sldadzie: PrzeW0d.ni¢zatcy: ’ SSO Katarzyna Sidyk Protokolanr. _ Tomasz Morejski p0 rozpoznaniu W dn'1u 31 stycznia 2012 rokuw Czegstochowie na rozprawie ' sprawy z powédztw ' " *a ‘ Przeciwkci ’ '5" ’ ‘ " ' 0 zaplatc; l 1. powédztwo oddala; 2. nie obciqza ‘p0Wodak0sztami“procesu, wjcym kosztami zastqpstwa prooespwego poniesionymi przezvpozwaneg _ ø -« sygn.z.1<±1c 135/11 „. T ..=~.' .ś_¬<fŚ.'<« V; ñçz' 'fr -- vw ,;,¿,' ŻÍÊJ Cl' 4' '-'_'z _ -‹_. __ =e _ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgow Dnia 9 lutego 2012 roku y W Częstochowie I Wydział Cywilny Wnastępuj ąoym składzie: Przewodniczący: Ÿ SSO Katarzyna Sidyk Protokolant'. _ Tomasz Morejski po rozpoznaniu W dn'1u 31 stycznia 2012 rokuw Częstochowie na rozprawie _ sprawy z powództv» ` 'I 'a ` Przeciwko - " '5' " " " ` o zapłatę I 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powodakosztami procesu, wñłym kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przezvpozwaneg _
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt IC 135/11 UZASADNIENIE l Powod W pozwie z dnia 14 kwietnia 2011r. (data zlozenia W admjnjstracji Zakladu Karnego) wnosii 0 zasqdzenie na jego rzecz od pozwanego_ kwoty 80 000 Z1 wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyclania Wyroku do dnia zapiaty. ’ W uzasadnieniu pozwu powod wskazal, i2 jego roszczcnie oparte jest na art. 24 k.c. W zwiqzkuz alft. 448 k.c., art. 417 k.c. i art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cflowieka. Powod podnios}, iz w trakcie odbywania kary we wskazanych jednostkach penitencjarnych naruszono zostaly jego dobra osobiste, godnoéé osobistai prawo do humanitamego traktowania, poprzez osadzenie W celach, W ktdrych powierzchnia na jednego osadzonego byla mniejsza nit 3 1112, przez okres od czerwca 20001‘. do stycznia 20041:, od maja 2U05r. do maja 2006;. i od czerwca 2010r. W ooenie ' powoda pozwany ponosi odpowiedzialnoéé za stloczone, niehigielliczne pomieszczenia, brak prywatnoéci, ograniczenie programow zajociowych poza celami, przeciqzony system opieki zdrowotnej. Zwirgkszone napiocia i wynikajapa z niego _ przemoc, to zdaniem powoda, negatywne efekty przeludniellia skutkujqce nieludzkimi i po11i2aja,cymi warmkami pozbawienia Wolnoéci. ‘ _ Pozwafly .2:.;._= I. ~ |.< 1 ;'.=;.;. | Wmosl 0 oddalenie powodztwa idzasqdzenie kosztéw postopowania wedlug norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew pozwany zaprzeczyl twie1‘dze;1i0m powoda, jakoby wskutek niezgodnego z prawem dzialahia lub zaniechania powéd mégl ponieéé jaka,1<o1wiek""szkodq." Pozwany wskazai, i2 nie stosowanod wobec powoda Zadnych niedopuszczalnych form postopowania, W pelni respektujqc jego godnoéé osobistq i nie naraiajqc go no zagroienia ba,dZ trudnoéci przewy2szaja,ce,nieunik11iony stopiefi dolcgliwoéci, spowodowany samym faktem pozbawienia wolnosici. Pozwany zarzucii rowivniez, iz 1'oszczenia'powoda zwiqzane 2' pobytem W ulegly przedawnieniu nflajpoiniej Z_ dniem 1 czerwca 2OD9r. Pozwany ipodal, Ze W powéd przebywa 0d 16 ozerwca 20101‘. z przerwq w' okresie od 26 stycznia 2011r. do 6 kwietnia 2011r. Sygn. akt IC 135/11 UZASADNIENIE I Powód w pozwie z dnia 14 kwietnia 2011r. (data złożenia W administracji Zakładu Karnego) wnosił o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego- kwoty 80 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. ' W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż jego roszczenie oparte jest na art. 24 k.c. w związkuz art. 448 k.c., art.. 417 k.c. i a1't. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Powód podniósł, iż w trakcie odbywania kary we wskazanych jednostkach penitencjarnych naruszone zostały jego dobra osobiste, godność osobistai prawo do humanitarnego traktowania, poprzez osadzeni_e w celach, W których powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 mz, przez okres od czerwca 2000r. do stycznia 2004r., od maja 2005r. do maja 2006:. i od czerwca 2010r. W ocenie ` powoda pozwany ponosi odpowiedzialność za stłoczone, niehigieniczne pomieszczenia, brak prywatności, ograniczenie programów zajęciowyeh poza celami, przeciążony system opieki zdrowotnej. Zwiększone napięcia i wynikająca z niego _ przemoc, to zdaniem powoda, negatywne efekty przeludnienia skutkujące nieludzkimi í poniżającymi wanuikaini pozbawienia wolności. ` _ Pßzwańy .Z-:.;._= I. ` |.‹ I ¦'.=.;.;. | wniosł o oddalenie powództwa iizasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. - W odpowiedzi na pozew pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, jakoby wskutek niezgodnego z prawem działania lub zaniechania powód mógł ponieść jaką1<o1wiek"“szkodęc" Pozwany wskazał, iż nie stosowano. wobec powoda Żadnych niedopuszczalnych form postępowania, W pełni respektując jego godność osobistą i nie narażając go na zagrożenia bądż trudności przewyzszające nieunikniony stopień dolegliwości, spowodowany samym faktem pozbawienia wolności. Pozwany zarzucił również, iż roszczenia powoda związane z pobytem w uległy przedawnieniu najpóźniej z_ dniem 1 czerwca 2009r. Pozwany podał, że W powód przebywa od 16 czerwca 2Ü1Ür. z przerwą W" okresie od 26 stycznia 2011r. do 6 kwietnia 2011r.
--- STRONA 3 ---
Jednoczeénie pozvé/any podniosi, podczas pobytu powoda W Waxunki bytowe W celach mieszkalnych zgodne byly z obowiqzojqcynfi przepisami. _W czasie pobytu W tym Zakladzie powod przebywal W celi o zmniejszonym rnetrazu. W okresie od dnia 25 czerwca 2010r. do 8 lipca 20101". na podstawie decyzji W ocenie pozwanego, jego dzialania nie byly bezprawne} Jednoczeénie powod W Zaden skuteczny sposob nie wykazal, a nawet nie uprawdopodobnik domniemaagej szkody, jej wysokoéci ani tym bardziej nie wskazal normalnego zwiqzku przyczynowego.’ Wszystkie podjete przez pozwanego czynnoéci wynikaly 2 obovviqzujqcych przepisow. Pozwany Apowoial.“ sie na orzeczenie Sqdu Najwyzszego podkreélajqce, 2e W jednostkach penitencjarnych nie powinno sie oczekiwaé Warunkow podobnych’ do domowych, ktére dla Wielu ludzi bywaja, bardzo tnldne, a nie Wynikajq z odbywania zadnej kary (k. 3739). A Sgd ustalil, co nastgyujez Powod przebywal W W okresie od 19 lipca 199_7r. do 7 grudnia.1998'r;, od 6 listopada 1999r, do 8 maja 2000r., od 15 czerwca 20001:. do 24 styoznia 2004r., od 23 czerwca 200512 do 23 czerwca 20051, od 28 lipca 2005:‘. do 6 czerwca 2006r. . _' ' _ §rednie zaludnienie W okresie pobytu powoda W 'tej jednostce ksztaltowalo sie na poziomie: w 19971‘. — 88,27%, 1998r. — 97/‘,53%, 199912 100%, 2_000r. — 133,33%, 2001r. — 152,57“/0, 2002r. — 164%, 2003r. 1S0,72%, 20041‘.— 117,8S%, 2005r. — 13 8,03%, 20061:. 140,80;%. Umieszczanie osadzonyoh na czas okreélony “W Waronkach, W ktorych powierzchnia W oeli na jedna, osobe wynosila nmiej niz 3 111%, odbywaio sie W trybie_art. 248§I k.k.W. i 0 kaidym tdkim przypadku infotmowany by} sedzia penitencj arny. V I. Cele mieszkalne wyposazone byly 4i‘ 4s4qL_yv44‘$pr;_;§’§ kwatenmkowy obejmujqcy: iézko i taboretdla kazdego osaclzonego, stol maiy i duty, szafld make; i duzg, polke na érodki czystoéci, p6fl;c=; pod telewizor. Kqcflgi sanitame W Areszcie znajdujqusie W kazdej celi i’ WYPOSEIZOII6 sq W umywalke i muszle klozetowq. Oddzielone $2; od ozeéci mieszkalnej cel za pomocq konstrukcji Wykonanych Z plyty OSB. W celach .=.zapeW11io11a jest wiaéciwa wentylacja W po$taci_ okien uchylnych i klatek Welltylacyjnyoh Wyprowadzonych na korytarz gI6Wny“z naéwietlem, ktéry posiada otwory Wentylacyjne, a /ralaze oéwietlenieelektryczne. Osadzeni mogg korzystaé ze sprzetuelektrycznego W postaci Jednocześnie pozwany podniósł, podczas pobytu powoda w warunki _bytowe w -celach mieszkalnych zgodne były z obowiązującymi przepisami. _W czasie pobytu w tym Zakładzie powód przebywał w celi o zmniejszonym rnetrażu. w okresie od dnia 25 czerwca 2010r. do 8 lipca 20101: na podstawie decyzji W ocenie pozwanego, jego działania nie były bezprawne. Jednocześnie powód w żaden skuteczny sposób nie wykazał, a nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości ani tym bardziej nie wskazał normalnego związku przyczynowego; Wszystkie podjęte przez pozwanego czynności wynikały z obowiązujących przepisów. Pozwany powołał się na orzeczenie Sądu .Najwyższego podkreślające, że w »jednostkach penitencjarnych nie powinno się oczekiwać warunków podobnych' do domowych, które dla wielu ludzi bywają bardzo trudne, a nie wynikają z odbywania żadnej kary (k. 37-39). . Sąd ustalił, co następuje: Powód przebywał W w okresie od 19 lipca 199_7r. do 7 grudnia.l998`r;, od 6 listopada 1999r. do_ 8 maja 2000r., od- 15 czerwca 2000r. do 24 stycznia 2004r., od 23 czerwca 2005r. do 23 czerwca 2005r., od 28 lipca 2005r. do 6 czerwca 2006r. . _ ' ' _ Średnie zaludnienie w okresie pobytu powoda w "tej jednostce -kształtowała się na poziomie: W 19971: - 88,27%, 1998r. - 97,53%, 19991: - 100%, 2000r. - 133,33%, 2001r. - 152,57”/0, 20021: - 164%, 2003r. - 150,72%, 2004r.- - 117,8S%, 2005r. - l3 8,03%, 2006r. - 140,80%. Umieszczanie osadzonych na czas określony uw warunkach, w których powierzchnia W celi na jedną. osobę wynosiła mniej niż 3 mi, odbywało się W trybieart. 248§l k.k.w. io każdym takim przypadku informowany był sędzia penitencj arny. . I" Cele mieszkalne wyposażone były ji, ,s,ą_w,,şprzęt kwaterunkowy obejmujący: łóżko i taboret dla każdego osadzonego, stół mały i duży, szafki małą i dużą, półkę na srodki czystości, półkę pod telewizor. Kąciki sanitarne W Areszcie znajdująsię w każdej celi it wyposażone są W umywalkę i muszlę klozetową. Óddzielone są od części mieszkalnej cel za pomocą konstrukcji wykonanych Z płyty OSB. W celach -.zzapewniona jest właściwa wentylacja W postaci okien uchylnych- i klatek wentylacyjnych _wyprowadzonych na korytarz główny"z naświetlem, który posiada otwory wentylacyjne, a .także oświetlenie-elektryczne. Osadzeni mogą korzystać ze sprzętuelektrycznego w postaci
--- STRONA 4 ---
I grzalek, odbiornikow radiowych, TV, lampek nocnych. Za zgodq Dyrektora mega, posiadaé takze Wentylatory elektryozne. Ze Wszystkich przygotowanych W kuchni posilkow pobierane _s_a, proby smakowe i kontrolne przez ptzedstawiciela sluzzby zdrowia lub upowaznionego fimkcj onariusza. _ Osadzeni W majg mozliwoéé korzystania ze éwietlicy, biblioteki, zakupu prasy W kantynje, zajeé kulturalno oéwiatowych, udziaha W nabozefistwach i spotkaniach religijnych. Sq organizowane przez administracje tumieje tenisa stoiowego, konkursy plastyczne, poetyckie, 0 tematyce historycznej i sportowej. W Areszcie dzialajq koia zainteresowafiz plastyczne, literackie, elektroniczne oraz dyskusyjny klub filmowy. ' 0’ _ “iiI ‘ 0 v .;,: I. ff ]_i E . i _:__I_i ' 2 '. i ''3‘.’.I:" /dowcid: noratkcg sluibowa Fcierownikad z dnia ll paédziernika 20111‘. flr.._7880), nomtka sfuébowa 2 dnia J2 paidziernika 20111". (k. 81), nomtka s£uz'b0wa z dnia 8 grudnia 2011:". (71: 8283)/ ' Powdd W _ clniu 16 czerwca 2010r. zostal przetrensportowaliy do dniu 26 stycznia_20_1.1r. zootal przewieziony do Aresztu gledczego W W dnilu 6 kwietnia 20111‘. powod zostal ponownie przetransportowany do Zakiadu Kamego . ' W Zakladzie Kamym powod byl zakwaterowany W pawllonach A i B W celach mieszkalnych o powierzchni 9,20 m2 przeznaczonych dla trzech oséb. Lqeznie Z powodem W6318611 tych zakwaterowane byly zgodnie z nonnd trzy osoby, z Wyjajikiem okresu od 25 czerwca 2010r. do 8 lipca 2010r., kiedy to powod przebywai W ceii, W ktdrej na Osobq: przypadalo mniej niz 3 m2 powierzchni; co nastqpilo na pedstawie decyzji Dyrektora Zaldadu Kamego W z dnia 28 ozerwca 20I0r. uchylonej decyzjq Dyrektora z dnia 81ipca 2010r. ' 4 ‘ ‘ " ‘ ‘ ‘ Pawilony A i B» Zakiadu Kamego sq nowymi budynkami oddanymi do uzytkowania W 2006r. (pawilon A) i w 200911 (pawiion B). Cele mieszkalne Wyposazone se W odpowiedni sprzet kwaterunkowy. Znajdujg sie w nich hfizka, stolik, krzesla, pélki pod lozkami, szaflci na artykuly spozywcze. Kazdy osadzony ma zapewnione osobne miejsce do spania {miejsce do spozywmia poeilkow. Osadzeni co mieéiiqc otrzymuja; érodki do utrzymania higieny osobistej oraz érodki do utrzymania Czystoéoi W celaoh. W celach sa, tez I grzałek, odbiorników radiowych, TV., lampek nocnych. Za zgodą Dyrektora mogą posiadać także wentylatory elektryczne. Ze wszystkich przygotowanych w kuchni posiłków pobierane są próby smakowe i kontrolne przez przedstawiciela służby zdrowia lub upoważnionego funkcj onariusza. _ Osadzeni W mają możliwośc korzystania ze świetlicy, biblioteki, zakupu prasy w kantynie, zajęć kulturalne - oświatowych, udziału w nabożeństwachi spotkaniach religijnych. Są organizowane przez administrację turnieje tenisa stołowego, konkursy plastyczne, poetyckie, 0 tematyce historycznej i sportowej. W Areszcie działają koła zainteresowań: plastyczne, literackie, elektroniczne oraz dyskusyjny klub filmowy. _ ii _ "jj-Ĺ `' h › .;,¿ ._. jf Ĺ._i E ~ . f _:_-;.5 ` 1 1 i -'-'Ĺ-=.'.i:"' . /dowód: notatka; 'służbowa Fcierownika. z dnia H października 201172 flf.._78~80), notatka służbowa z dmfo JZ października 2011›: (k. 81), notatka służbowa z dnia 8 grudnia 2011:". (lc 82-83)/ ' Powód W _ dniu 16 czerwca 2010r. został przetransportowany do dniu 26 stycznia_20l.1r. został przewieziony do Aresztu Śledczego w W dniu 6 kwietnia 201 11'. powód został ponownie przetransportowany do Zakładu Karnego- . ` ' W Zakładzie Karnym powód był zakwaterowany w pawilonach A i B w celach mieszkalnych o powierzchni 9,20 m2 przeznaczonych dla trzech osób. Łącznie z powodem w- celach; tych zakwaterowane były zgodnie z normą trzy osoby, z wyjątkiem okresu od 25 czerwca 2010r. do 8 lipca 201 Or., kiedy to powód przebywał w celi, w której na osobę przypadało mniej niż 3 mz powierzchni, co nastąpiło na pódstawie decyzji Dyrektora Zakładu Kamego W z dnia 28 czerwca 2010r. uchylonej decyzją Dyrektora z dnia 8 lipca 2010r. ' , “ “ 'r “ _ _ Pawilony A i B» Zakładu Kamego są nowymi budynkami oddanymi do użytkowania w 2006r. (pawilon A) i w 2009r. (pawilon B). Cele mieszkalne, wyposażone są W odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. Znajdują się w nich łóżka, stolik, krzesła, półki pod łóżkami, szaflci na artykuły spożywcze. Każdy osadzony ma zapewnione osobne miejsce do spania imiejsce do spożywmia posiłków. Osadzeni co miesiąc otrzymują środki do utrzymania higieny osobistej oraz środki do utrzymania czystości w celach. W celach są też
--- STRONA 5 ---
Wiaderka i szczotki. Keciki sanitarne sa, zabudowane i zamykane drzwiami. WeWna,trz kqcika znaj duje sic; uniywaika, ubikacj a, lusterko, szaika na kosmetyki. Posiiki przygotowywane sq it Wydawanezgodnie z normami Wyzywienia okresloigigii W rozporzqdzeiiiu Ministra Sprawiedliwosci z dnia 2 Wrzesnia 2003r. W sprawie okreslenia wartosci dziennej normy Wyzywienia oraz rodzaju diet Wydawanych osobom osadzonym W zakiadaoh karnych i aresztach éledczych. Wartosé smakowa i jakosé Wszystkich p0si1k6W przygotowywanych w kuchni kontrolowana jest przez lekarza lub upowaznionego przez niego pracownika sluzby zdrowia, a W razie nieobecnoéci przez dowédce zmiany lub jego zastepce. Pawiloiiy A i B posiadaja} iiifrastrukture przeznaczonal do prowadzenia zajeé sportowyéh i kulturaino oswiatowych, tj; swietlice, place rekreacyjne. W Zakiadzie jest tez biblioteka. W ceiach osadzeni majq telewizory, radia. /dowcid: decyzja Dyrektora Zakfadu Kamego z dnia 23 . czerwcci 2010?. (k. 42), decyzja Dyrektora Zakfadu Karnego 2010;‘. (£2 45’), nofatka sfuébowa kierownika Dzialu Kwarermisrrzowsidego Zakfadu Karnego 2 dmfa Z 2 paédziemika 2011?. (k. 4]), notatka sluébowa kierownika Dzialu Ewidencji Zakfadu Kamego w z dnia 14 grudnia 2011;". (k. 86), czgéciowo zezncinia iiviadkagdowod (k. 11 7120)/ Sgd zwa;:_\§'1, co nastggujez . Powod sformuiowal w pozwie pod adiesem pozwanego E — Dyrektora Aresztu dledczego i Dyrektora Zakiadu Karnego 5 jako zasadniczy zarzut dotyczqcy przeludnienia We Wskazanych jedliostkach penitencjarnych,' a konkretnie zakwaterowania ‘W Wai'unl<ach, W ktorych na jednego osadzonego przypadaia powierzchnia nmiejsza niz 3 m2; Powod podnosil tez zarzuty odnosnie Wanmkow bytowych W tych jednostkach. Powod W pozwie i W toku procesu podkreélai jednak przede Wszystkim problem dotyczqcy przeludnienia, z kt6ry1n_borykai<yi.sie i borykajq — W mniejszym lub wiekszym stopniu ~ zaldady kame cizy areszty sledcze W Polsce. , . 5 Powod nie Wykazal jednak W toku propesu, aby W jego konkretnym piczypadku,__doz1_1a% jakiejs szkody (krzywdy) ze strony pozwanego. Dopiero po Wykazaniu przez powoda, i2 doszio do naruszenia jego ddbr osobistych pozwflny byiby zobowizgzanydo Wykazaniét braku bezpravmosci tego naruszenia jako przeslanki zwalniajqcej go od odpowiedzialnosci. Tymczasem zarzuty postawione przez powoda miaiy bardziej ogolny charakter, polegaly na wiaderka i szczotki. Kąciki sanitarne są zabudowane i zamykane drzwiami. Wewnątrz kącika znajduje się uniyfwallra, ubikacj a, lusterko, szaika na kosmetyki. Posiłki przygotowywane są ii wydawane ,zgodnie z normami wyżywienia określonyrni w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003r. W sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym W zakładach karnych i arcsztach śledczych. Wartość smakowa i jakość wszystkich posiłków przygotowywanych W kuchni kontrolowana jest przez lekarza lub upoważnionego przez niego pracownika służby zdrowia, a W razie nieobecności przez dowódcę zmiany lub jego zastępcę. - Pawilony A i B posiadają iirfrastrukturę przeznaczoną do prowadzenia zajęć sportowych i kulturalne - oświatowych, tj. świetlice, place rekreacyjne. W Zakładzie jest też biblioteka. W celach osadzeni mają telewizory, radia. /dowód: decyzja Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 23 . czerwca" 201071 (k. 42), decyzja Dyrektora Zakładu Karnego 2010!: (A: 43), notatka służbowa kierownika Działu Kwatermistrzowsidego Zakładu Karnego z dnia Z 2 października 2011?. (k. 41), notatka służbowa kierownika Działu Ewr`dencjr` Zakłada Karnego w z dnia 14 grudnia 2011r. (k. 86), częściowo zeznania świadkapowod (k. I I 7-120)/ Sad zwagzy'ł, co następuje: _ - Powód - sformułował w pozwie pod adresem pozwanego Ê - Dyrektora Aresztu Śledczego -i Dyrektora Zakładu Karnego- Ê jako zasadniczy zarzut' dotyczący przeiudnienia we wskazanych jednostkach penitencjarnych, a konkretnie zakwaterowania `w warunkach, W których na jednego osadzonego przypadała powierzchnia mniejsza niz 3 mz; Powód podnosił tez zarzuty odnośnie warunków bytowych W tych jednostkach. Powód W pozwie i W toku procesu podkreślał jednak przede wszystkim problem dotyczący przeludníenia, z którym .bory.kały..si.ę i borykają - W mniejszym lub większym' stopniu ¬ zakłady karne czy areszty śledcze W Polsce. j - . . - 5 Powód nie wykazał jednak w toku procesu, aby W jego konkretnym przypadku, _doznał jakiejś szkody- (krzywdy) ze strony pozwanego. Dopiero po wykazaniu przez powoda, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych pozwany byłby zobowiązanydo wykazania braku bezpravvności tego naruszenia jako przesłanki zwalniającej go od odpowiedzialności. Tymczasem zarzuty postawione przez powoda miały bardziej ogólny charakter, polegały na
--- STRONA 6 ---
generalizowaniu zdarzeii, bez Wskazania konkretnych negatywnych ioh skutkow dla samego powoda. " ,.. Nalezy podkreéiié, iz urnieszczaiiie powoda podczas pobytu W Areszcie Sledczyrng W celach, W ktérych powierzchnia na j6d118gO osadzonego bjria mniejsza. niz 3 mg odbywaioi sie 11a podstawie przepisu art. 248 k.k.W. . Przepis alt. 248 k.k_.W. ‘uznany Wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 200812, sygn. akt SK 25/O7, za niezgodny z Konstytucja, RP utracil moo dopieifo z dniem 6 A grudnia 2009r., a zatem nie mozna pozwanemu : zarzucié naruszenia tego ' przepisu, czy bezpravmosci z powodu postepowahia W zgodzie z powyzszym uregulowaniem, alboWiem' do 6 grudnia 20091:. nonna ta obowigzywala W polskim p0rza,dku prawnym Qzor. .' w;vr0k Trjybunalu Konszjvtucyjnego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/07, OTKA 2008/4/62, Dz. U.RP 2008/96/620). . Uznanie, ze samo stwierdzenie niekonstytucyjnosci aktu normatywnego jest _ W'yS1IH1‘CZ&j8fi6_ do przypisania 0dpoWiedzia1nosci za bezprawie Iegalizacyjne, a odroczenie Wej scia W zycie orzeczenia Trybtinahl nie ma Zadnego znaozenia, musialoby prowadzié do dysfunkcjonalnoéci W dzialalnosci organow Paiistwa. Z jednej strony z_ orzeczenia Tryblmahl Wynikaloby boWiem jednoznacznie, Ze okreslony przepis pomimo jego'_sprzecznos'.ci z ustawq, umowq miedzynerodowq lub Konstytucjq nadal. obowiqzuje. Organy paflstwa powinny sit; Wieo do niego, W czasie odroczenia utraty jego mocy obowiqzujqcej, stosowaé. Z drugiej strony gdyby _pr_zyjqé, Ze Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnosé odszkodowawczq zwiqzanq Z obowiqzywaniem takiego przepisu, zaden . racjona1nie.dzia1ajqcy organ nie powinien go stosowaé, gdyz naraza W ten sposob Skarb Paiistwa, czyli siebie samego, na koniecznosé ponoszenia nieraz dotkliwej odpowiedzialnosci odszkodowawczej. JeZe1i Wiec Trybunal KonstytL1cyjny,__‘biorgc pod uwage Wszystkie chronione Konstytucja, Wartoéci, decyduje sie na utrzymanie W mocy przepisu sprzeoznego z USt0.W£}, umowq miedzynarodowq lub Konstytucjq, oznaoza to, ze tak dingo jak on obowia,zuje, Zadnemu zachowaniu, do ktérego ten przepis sie odnosi, nie mozna coo do.z.a.s.a.d5c,.._ przypisaé ceohy bezprawnosci. Prowadzi to do wniosku, ze ‘nie mozna uznaé w rozumieniu aft. 77 Konstytucji i ait. 4l71§1 1<.c., aby dziaiania organéw Paiistwa, dla ktoiych przepis ten stanowi 'podstaWe,¥ byiy niezgodne z prawem, a tyni Asemym pooidgaly za sobq odpowiedzialnosé odszkodowawczg Skarbu Pafistwa, réwniez W okresie gdy Tryb_una1 odroczyi utrate jego mocy obowizgzujqcej. Qion: uchwaia Sqdu Najwyzszego z dnia 7 grudnia 20071‘. z uzasadnieniem, III CZP 125/07, LEXnr 322105). _ generalizowaniu zdarzeń, bez wskazania konkretnych negatywnych ich skutków dla samego powoda. ' r.. -Nalezy podkreślić, iż umieszczanie powoda podczas pobytu W Areszcie Sledczymā w celach, W których powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 mz odbywało się na podstawie przepisu art. 248 k.k.w. _ Przepis art. 248 k.k_.w. uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25/07, za niezgodny z Konstytucją RP utracił moc dopiero z dniem 6 . grudnia 2009r., a zatem nie można pozwanemu Ś zarzucić naruszenia tego ' przepisu, czy bezprawności z powodu postępowania w zgodzie z powyższym uregulowaniem, - albowiem' do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiązywała W polskim porządku prawnym Qaor. .' wjvrok Trybunału Konszj/incyjnego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/07, OTK-A 2008/4/62, Dz. U.RP 2008/96/620). .- Uznanie, że samo stwierdzenie niekonstytucyjnošci aktu norrnatywnego jest _ wystarczające_ do przypisania odpowiedzialności za bezprawie legalizacyjne, a odroczenie wejścia W życie orzeczenia Trybunału nie ma żadnego znaczenia, musiałoby prowadzić do dysfunkcjonalności W działalności organów Państwa. Z jednej strony z_ orzeczenia Trybunału wynikałoby bowiem jednoznacznie, że określony przepis pomimo jegosprzeczności z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją nadal. obowiązuje. Organy państwa powinny się więc do niego, w czasie odroczenia utraty jego mocy - obowiązującej, stosować. Z drugiej strony gdyby _pr_zyjąć, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą związaną Z obowiązywaniem takiego przepisu, żaden- . racjonalniedziałający organ nie powinien go Stosować, gdyz naraża W ten sposób Skarb Państwa, czyli siebie samego, na konieczność ponoszenia nieraz dotkliwej odpowiedzialności odszkodowawczej. Jeżeli .więc Trybunał Konstytucyjny, __ biorąc pod uwagę wszystkie chronione Konstytucją wartości, decyduje się na utrzymanie w mocy przepisu sprzecznego z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją, oznacza to, ze tak dlugo jak on obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego ten przepis się odnosi, nie można co do..z_aS_a_d3Ł,_._ przypisać cechy bezprawności. Prowadzi to do wniosku, że nie można uznać W rozumieniu air. 77 Konstytucji i art. 4l71§l k.c., aby działania organów Państwa, dla których przepis ten stanowi `podstawę,Í= były niezgodne z prawem, a tym ,samym pociągały za sobą odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa, również W okresie gdy Trybunał odroczył utratę jego mocy obowiązującej. Qøor.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 20071". z uzasadnieniem, III CZP 125/07, LEXnr 322105). _
--- STRONA 7 ---
Niezaleznie od poWyZsz'ego', roszczenja powoda odnoszaoe sie W caiosci do pobytow W Areszoie 81edczy1'n W okresie od 19 lipca 199'./'r. do 7 grudnia 19981.2, od 6 listopada 19991". do 8 maja 2000r., od 15 czerwca 20001". do 24 stycznia 2004r., od 23 czerwca 2005r. do 23 czerwca 200S1'., od 28 lipoa 2005r. do 6 czerwca 2006r. sa przedawnione. Zgodnie z art. 2 ustawy z. dnia 16 iutego 200?'r. 0 zmianie ustawy — Kodeks cywilny (Dz.U. z 200'7r., nr 80, poz. 538) do roszczefi, 0 ktérych mowa W art. 1 (0 naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym), powstalych przed dniem wejscia W Zycie niniejszej ustawy, a Wedlug pizepisow dotychczasowych W tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje sie przepisy art. 4421 k.c. W niniejszej sprawie zatem bedzie rniai zastosowanie art. 442§1 k.c. W poprzednim brzmieniu do okresu pobytu powoda W W/W jednostce penitencjarnej do 9 sierpnia 20041, albowiem roszczenie powoda W tej ozesci byio juz przedawnione przed dniem 10 sierpnia 2007r., a za okres od 10 sierpnia 20041". do 6 czerwoa 20061‘. bedzie miai zastosowanie art. 4421 k.c. ‘ W mysl art. 442§1 k.c. (Wlorzmieniu obowiazujaoym do dnia 10 sierpnia 20071) roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upiywem lat trzeoh od dnia, W ktdrym poszkodowany doWiedzia1 sie o szkodzie i o osobie oboWiazanej _ do jej _napraWienia. Podobnie W myéi art. 442I§1 14.0., W brzmieniu obowiazujacym od dnia 10 sierpnia 2007r., roszczenie o naprawienie szkody wyrzadzonej oz}/"nem niedozwolonym uloga przedawnieniu z’ uplywem lat trzeoh od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedzial sic; 0 szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Charakter roszczenia swiadczy, iz 0 ewentualnej krzywdzie i osobieobowiazariej do jej napravyienia powod Wiedzial. W momencie zaistnieiiia poszczegolnyoh zdarzefi osadzenia W przeludnionych celach. _ '_ ' Powodztwo zostaio natomiast Wytoczone W dniu 014 kwietnia 2011r. (data ziozenia pozwu W administracji Zakiadu Karnego k. 10). Roszczenia za okres do idnia 6 czerwca 2006i. sa zatem przedawnione. Przedawnienie nastapiio najpozniej z dniem 6 czerWoa_2_0H0_9i'.__ ___ Termin przedawnieilia, o ktorym mowa, dotyczy Wszelkich roszczefl dnaprawienie szkody wyrzadzonej czynem niedozwolonym, w tym tez roszczefi majatkowyoh o naprawienie krzywdy niemajatkowej. Do jkategorii roszczeri, ktore ulegaia, przedawnieniu W tiybie art. 442 k.c. zalicza sie tez roszczenia majatkowe Z art. 445 k.c. i art. 448 k.c. @:>0r..' Komemiarz do Kodeksu Cywilnego, G. Bieniek 17 in., Ks. III, Zobowiqzania Tom31, Wyd. Praw. _l996r., str. 346). U _ Niezależnie od powyższego", roszczenia powoda odnoszące sie W całości do pobytow W Areszcie Śledczym W okresie od 19 lipca 1997r. do 7 grudnia 1998r., od 6 listopada 1999r. do 8 maja 2000r., od 15 czerwca 20001". do 24 stycznia 2004r., od 23 czerwca 2005r. do 23 czerwca 200512, od ZS lipca 2005r. do 6 czerwca 2006r. - są przedawnione. ' Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 200?`r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2007r., nr 80, poz. 538) do roszczeń, 0 których mowa w art. 1 (o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym), powstałych przed dniem wejścia W życie niniejszej ustawy, a Według przepisów dotychczasowych W tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 4421 k.c. W niniejszej sprawie zatem będzie miał zastosowanie art. 442§1 k.c. W poprzednim brzmieniu do okresu pobytu powoda W w/w jednostce pcnitencjarnej do 9 sierpnia 2004r., albowiem roszczenie powoda W tej części było już przedawnione przed dniem 10 sierpnia 2007r., a za okres od 10 sierpnia 20041: do 6 czerwca 20061: będzie miał zastosowanie art. 4421 k.c. - _ W myśl art. 442§l k.c. (W-brzmieniu obowiązującym do dnia 10 sierpnia 2007r.) roszczenie o naprawienie -szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnienia z upływem lat trzech od dnia, W którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej _ do jej naprawienia. Podobnie W myśl art. 442l§1 k.c., .W brzmieniu obowiązującym od dnia 10 sierpnia 2007r., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z' upływem lat trzech od dnia, W którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Charakter roszczenia świadczy, iż o ewentualnej krzywdzie i osobie-obowiązanej do jej naprawienia powód wiedział. W momencie zaistnienia poszczególnych zdarzeń osadzenia W przeludnionych celach. _ "_ ' Powództwo zostało natomiast Wytoczone W dniu 914 kwietnia 2011r. (data złożenia pozwu W administracji Zakładu Karnego k. 10). Roszczenia za okres do Ídnia 6 czerwca 20061; są zatem przedawnione. Przedawnienie nastąpiło najpóźniej z dniem 6 czerjwca_j2_O_0_9r.__ ___ Termin przedawnienia, o którym mowa, dotyczy wszelkich roszczeń onaprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, w tym też roszczeń majątkowych o naprawienie krzywdy niemajątkowej. Do kategorii roszczeń, które ulegają przedawnieniu w trybie art. 442 k.c. zalicza się też roszczenia majątkowe z art. 445 k.c. Í art. 448 k.c. @:›or..' Komemtarz do Kodeksu Cywilnego, G. Bieniek í in., KS. 111, Zobowiązania Tom-;Ĺ Wyd. Praw. 1996r., str. 346). - " _ -
--- STRONA 8 ---
_ Nieprzedawnione roszczenie dotyczy jedynie okresu pobytu powoda W Zakiadzie Karnyni W ' ' Zeznania powoda (1;. 118120) i éwiadka (1; 118) nie daja jednak podstawy do przyjecia, Ze Warunki odbywania kary przez powoda W Zakiadzie Karnym byly przejawem ponizajacego traktowania, oz}/1i naruszenia dobr osobistych osadzonego badi naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci sporzadzonej w Rzymie 4 listopada I950r. (Dz.U. 1993r., nr 61, poz. 284 ze 2.111.), zgodnie z ktoiym nikt nie moze byé poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizajacemu traktowaniu aibo karaniu. . Traktowanie jest uznawane za ,,nie1udzkie”, jezeli miedzy imiymi bylo zamierzone, dokonywane. z premedytaoja, stosowane pIZ6Z wiele godzin bez przerwy, ma c11a:ral<ter ciagiy oraz powoduje badz urazy oielesne, badz glebokie fizyczne i psychiczne cierpienie, a takze jest ,,poniZajace”, gdy miaio takie natezenie, ze spowodowaio u ofiar uczucie strachu, cierpienia i upokorzenia W stopniu bedacym W stanie je ponizyé. Aby traktowanie czy karanie mozna byio uznaé za ,,nie1ud_zkie” lub ,,Po11izajace”, cierpienie i upoizorzenie z nimi zwiazane inusi W. kazdyrn Wypadku Wykraczaé daleko pozaniezbedny element dolegliwosci, stopiefi nieu.niknionego_ cierpienia i upokorzenia, ktére pociaga za soba stosowanie zgodnyoh z prawem form traktowania lub karania. Quart: wyrok Europejskiego Trjvbzmalu Pmw Czfowieka z dniau 6 kwietnia 2000r., nr 26772/95, LEX nr 76872; wyrok Eur0pejsIn'eg0_ Trybunafu Praw Cziowieka z dnia 26paédziernika ~2000r., m" 30210/96, LEX nr 42804; wyrok Europejskiego Tryburzatu Prfaw Cziowieka z dnia 15 listopada 20OZr., nr 25196/94, LEX nr 49822,' wyrok Europejskiego Trybunalu Praw Cziowieka 2 dnia 29 kwiemia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79498). i . _ . Dokonujac oceny, czy kara Iub traktowanie jest 5=Po11izajace” W rozumieniu art. 3 Konwencji, naiezy Wziaé pod uwage, czy W zam.ierzeniu ma ponizyé i upokorzyé daiia osobe oraz czy, W odniesieniu do nastepstw, Wywarlo negatywny wptyw na jej osobowosé W sposob sprzeczny z art. 3 Konwencji (p0r.’: wyrok Europejskiego Trybunaiu Pmw Czlowieka. z..dm'a_____ 19 kwietnia 200111, nr 28524/95, LEX nr 76215; wyrok ETPC z a’m'a 3 Icwiemia 200.712, nr 27229/95, LEX nr 76211). » A . _ ' I ' Wyjéciowe izaiozenie dla okreélenia Wymaganego poziomu, na ktorym Warunki uwiezienia nie naruszaja przyrodzonej, niezbywalnej godnosci czlowieka, jest wiec takie, aby traktowariie cziowieka pozbawionego Wolnosci ifie byio ponizajace i niehumanitarne, a ograniczenia i dolegliwosci nie przekraczaly koniecznego rozmiaru Wynikajacego z zadaii ochroxinyoh i celu zastosowanego srodka oraz nie przekraczaiy ciezaru nieuniknionego _- Nieprzedawnione roszczenie dotyczy jedynie okresu pobytu powoda w Zakładzie Karnym W ' ` zeznama p@w0aa(1<. 118-120) 1 świadka gr, ll8) nie dają jednak podstawy do przyjęcia, że warunki odbywania kary przez powoda w Zakładzie Karnym były przejawem ponizającego traktowania, czyli naruszenia dóbr osobistych osadzonego bądź naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej W Rzymie 4 listopada 1950r. (Dz.U. 1993r., nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z któtym nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizającemu traktowaniu albo karaniu. . - Traktowanie jest uznawane za „nieludzkie”, jeżeli miedzy innymi było zamierzone, dokonywane. z premedytacją, stosowane przez wiele godzin bez przerwy, ma charakter ciągły oraz powoduje bądż urazy cielesne, bądź głębokie fizyczne i psychiczne cierpienie, a także jest „poniżające”, gdy miało takie natężenie, że spowodowało u ofiar uczucie strachu, cierpienia i upokorzenia W stopniu będącym W stanie je poniżyó. Aby traktowanie czy karanie można było uznać za „nieludzkie” lub „Poniżające”, cierpienie i upokorzenie z nimi związane musi W. każdym wypadku wykraczać daleko pozaniezbędny element dolegliwości, stopień nieuniknionego cierpienia i upokorzenia, które pociąga za sobą stosowanie zgodnych z prawem form traktowania lub karania. Qnor.: wyrok Europejskiego Trybunału Pmw Człowieka z dnia" 6 kwietnia 2000r., nr 26772/95, LEX nr 76872,' wyrok Europejsk¿ego_ Trybunału Praw Człowieka z dnia 26października 2000r., m' 30210/96, LEX nr 42804,' wyrok Europejskiego Tryburzołu Praw Człowieka z dnia 15 listopada 2001r., nr 25196/94, LEX nr 49822-,' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 2_9 kwiemia 2003?., nr 38812/97, LEX m' 79498)-_ ' , _ . Dokonując oceny, czy kara lub traktowanie jest àzponiżające” W rozumieniu art. 3 Konwencji, należy wziąć pod uwage, czy W zamierzeiliu ma poniżyć iupokorzyó daną osobę oraz czy, W odniesieniu do następstw, wywarło negatywny wpływ na jej osobowość W sposób sprzeczny z art. 3 Konwencji (por.) wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. z...dm'a_____ 19 kwietnia 2001r., nr 28524/95, LEX nr 76215; wyrok ETPC z dnia 3 kwiemia 200lr., nr 27229/95, LEX nr 76211). › , . _ ` Ĺ " Wyjściowe założenie dla określenia wymaganego poziomu, na którym warunki uwięzienia nie naruszają przyrodzonej, niezbywalnej godności człowieka, jest więc takie, aby traktowanie człowieka pozbawionego Wolności nie było poniżające i niehumanitarne, a ograniczenia i dolegliwości nie przekraczały koniecznego rozmiaru wynikającego -z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka oraz nie przekraczały ciężaru nieuniknionego
--- STRONA 9 ---
cierpienia nieodiaoznie zwiazahego z samym faktem uwiezienia. Na i<O1]1<f61‘fl6 W&1"!.l1l1(_1 uwiezienia s1dadaja sie roznie parametry i ocenianie ich lacznie, okresiane jako kumulatyvme, jest stosowane W orzeczeniach Sadu Najwyzszego i sadow powszechnych oraz Europej skiego T1‘YbLl11&iL1 PraW Cziowieka. Naleiy przy tym pamietaé, ze przesiaiika przyznania zadoééuczynienia jest — zgodnie z art. 448 k.o. — doznanie przez osadzonego krzywdy; jej ustalenie i ocena rozmiaru naljezy do sadu orzekajacego, uwzgledniajacego Wszystkie okolicznoéci konkretnej sprawy. 3 . 1 A V Qaor. .' uzasadnienie uchwaly Sqdu Nay'wyz'szeg0 (7.9) z‘ dnia 18 paédziernika 20Z1r., III CZP 25/ll; wyrok Scgdu Najwyzszego z dnia 2 paédziernika 20071". z uzasadnieniem, H CSK 269/07, LEX nr 315849; por. Iakze wyroki Europejslciego Trjvbunaiu Praw Cziowieka: z dnia 6 marca 2001r., nr 40907/98, LEX nr 76229; z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 50390/99, LEX nr 79555," z dzzia 29 kwiemia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79498; 2 dnia 22 paédziernika 200911, rrr 17885/04', LEX nr 523324; uzasadnienie postanowienia Sqdu Najwyzszego 2 dnia 20 lcwietnia 20.7012, I CSK 553/09, nie publ). ' ' . Z zeznaii powoda wynika, iz W czasie pobytu WZ_&1(i&dZ16 Kamym W zakwaterowany byi W celaoh, W ktérych lacznie Z nim byiy osadzone trzy osoby. Podkreslié nalezy, i2 z zestawienia cel przedstawionego przez pozwanego Wynika, Ze cele, W ktdrych powod by} osadzony, byiy celami trzyosobowymi o powlerzchni 9,20 mz (k. 86), _a zatem norrna 3 mg na osobe W przypadku osadzeniauw takiej celi trzech osob, byia zachowana. Wprawdzie poW6d twierdzil, Ze cele te, jego zdaniem, nie sa przystosowane do pobytu 3 osob, jednakze W zaden sposob nie udowodnii tego twierdzenia, W szczegolnosci nie Wykazai, aby powierzohnia Wskazanych cel byia faktycznie mniejsza niz podana przez pozwanego, tj. 9,20 m2. Z;_zezna1i powoda Wynika, iz jedynie W poozatkowym okresie przez okoio tydzieii czasu przebywal W celi trzyosobowej, W ktorej lacznie z 111111 byiy zakwaterowane eztery osoby. W tym Wypadkujednak pozwany udowodnil brak bezprawnosci po swojej stronie, Wykazujac iz osadzenie powoda W okresie od 28 czerwoa 20101‘. do 8 Iipoa 20101‘. W Wa1'1331k8Ch, W ktorych powierzchnia przypadajaca na osadzonego Wy;1osi_4poj1}ijZ§j m2,iodby1o sie zgodnie 2,, obowiazujqeymi przepisami na podstawie decyzji Dyrektora Zakiadu Karnego Wydanej W oparcio o art. 110§2b pkt 2 oraz 2e k.k.W. A _ " Powéd stwierdzil, iz jest osoba zdrowa. W Zakiadzie Karnym leczyi sie jedynie u ortopedy z powodu naderwanych Wiazadei. Nie korzystai z wizyt 11 psyohologa. Nadmienié nalezy, iz W Zakiadzie Karnym jest zapewniona mozliwosé korzystania z porad psychologicznych, pomooy m_edy'cz11ej. PoW6d zeznai r6Wnie2_, iz nie miai konfliktow z zadiiymi osadzonymi, z ktorymi przebywal razem W celach. ' _ cierpienia 'nieodłąoznie związanego z samym faktem uwięzienia. Na konkretne warunki uwíęzienia składają się różnie parametry i ocenianie ich łącznie, określane jako kumulatywne, jest stosowane W orzeczeniach Sądu Najwyższego i sądów powszechnych oraz Europejskiego Trybunału- Praw Człowieka. Należy przy tym pamiętać, - że przesłanką przyznania zadośćuczynienia jest _ zgodnie z art. 448 k.c. - doznanie przez osadzonego krzywdy; jej ustalenie i ocena rozmiaru należy do sądu orzekającego, uwzględniającego Wszystkie okoliczności konkretnej sprawy. 2 , Ą A t Qøor. .' uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego (78) z' dnia 18 października 2031r., .UI CZP 25/11,' wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007r. z uzasadnieniem, II CSK 269/07, LEX nr 315849,' por. także wyroki Europejskiego Tłjvbunału Praw Człowieka: z dnia 6 marca 2001r., nr 40907/98, LEX nr 76229,' z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 50390/99, LEX nr 79555,' z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79498,' z dnia 22 października 20091*., nr 17885/04', LEX" nr 523324; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010r., I CSK 553/O9, nie pubi). ' ' _ Z zeznań powoda wynika, iz W czasie pobytu W- Zakładzie Karnyrn W zakwaterowany był W celach, W których łącznie z nim _były osadzone trzy osoby. Podkreśiić należy, iż z zestawienia cel przedstawionego przez pozwanego Wynika, że cele, W których powód był osadzony, były celami trzyosobowymi o powierzchni 9,20 mz (k. 86), _a zatem norma 3 mg na osobę W przypadku .osadzenialw takiej celi trzech osób, była zachowana. Wprawdzie powód twierdził, że cele te, jego zdaniem, nie są przystosowane do pobytu 3 osób, jednakże W zaden sposób nie udowodnił tego twierdzenia, W szczególności nie wykazał, aby powierzchnia wskazanych cel była faktycznie mniejsza niż podana przez pozwanego, tj. 9,20 mz. Z;_zeznań powoda wynika, iż jedynie W początkowym okresie przez około tydzień czasu przebywał W celi trzyosobowej, W której łącznie Z nim były zakwaterowane _cztery osoby. W tym wypadkujednak pozwany udowodnił brak bezprawności po swojej stronie, wykazując iż osadzenie powoda W okresie od 28 czerwca 2010r. do S lipca 2010r. W warunkach, W których powierzclmía przypadająca na osadzonego Wynoşi_jpoj1}i,żęj mz, odbyło się zgodnie z„ obowiązującymi przepisami na podstawie decyzji Dyrektora Zakładu Karnego wydanej W oparciu o art. 110§2b pkt 2 oraz 2e k.k.W. A - _ ' Powód stwierdził, iz jest osobą zdrową. W Zakładzie Karnym _leczył się jedynie u ortopedy z powodu naderwanych Wiązadeł. Nie korzystał z wizyt u psychologa. Nadmienić należy, iż W Zakładzie Karnym jest zapewniona możliwość korzystania z porad psychologicznych, pomocy medycznej. Powód zeznał również, iż nie miał konfliktów z żadnymi osadzonymi, z którymi przebywał razem W celach. ` _
--- STRONA 10 ---
61: Cele W W/W jednostce penitencjarnej pozwariego maja Wydzielone kaciki sanitarne, ktore odgrodzone sa od reszty celi mieszkalnej. ' _ Powod narzekat na ziy 1ozklad celi, co powoduje trudnosci W po1'1;s_z_:;.1i_1_j_L_1,__z_,'',—_1__,i'_1'1§§a,__ _ __ jego zdaniem, ilosé Wydawanych srodkow czystosci, brak ciepiej Wody (jest tyiko zimna), oswietlenie W postaci lamp jarzeniowyoh, gesta siatke okienna, zakaz przesyiania W paczkaeh srodkow higienicznych. ' ’ . Jednakze o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godnoéci osadzonego W jednostce penitencjamej nie mozna méwié W przypadku pewnyoh uciazliwosci lub iliedogodriosci, zwiazanych z pobytem W takiej jednostce, polegajacych np. na nizszej od oczekiwanej jakosci Warunkow sanitarnyeh, albo okresowym przebywaniu W celi z Wieksza njz okreslona staiidardarni Iiczba osadzonych; nie powirmo sie oczeidwaé Warunkow podobnych do. domowych, ktore dla Wiéillj ludzi bywaja bardzo trudne (np. “W Wieloosobowych rodzinachzajmuj acych lokale socjalne czy mieszkania o‘ nieduzy11imetraz'u, gorszym dostepie do mediow, bezrobotnych, ‘oséb zamieszkujacych przytuliska), a nie Wynikaja z odbywaiiia zadnej kaiy. (par; uzasadifienie postanowienio Sqdzi Najvayzszego z dnia 20 grudnia 2010:; IVCSK 449/10, niepubl). ' _' ' " Niewatpliwie pobyt 'W jednostce periitencjarnej rodzi pewne uciazliwosci i iiiedogodnosoi, tym iiierruiiej Wymaga podkreslenia, iz przebywanie W gmpie, nietylko W Wamnkach zakladu karnego '1u_b aresztu sledczego, ale nawet W killauosobowych rodzinaoh Wymusza Ws_p_61dzia1anie', Wzajenmeustepstwa i koniecznosé uwzgledniania potrzeb innych Iudzi, W tym niej ednokrotnie tez znoszenia pewnyoh uciazliwosci _z tym zwiazaiiych. . W uzasadnieniu postanowienia zjdnia~4 s'ierpn__ia 20091, sygn. akt II CSK223/09 (nie pub1.), Sad Najwyzszy Wskazal natomiast, iz ,,Trudne wdrunki bytowe powoda przed osadzeniem wskazujq na to, Ze z'ycie‘ w ustalonych w celi wtmmkach, nie mogfo prowadzié do naruszemfa godrzoici powoda w znaczqcym stopniu. Jesli wigzfuvvzglgednié, 2e zasqdzenie zadoiéuczynienia na podstawie art. 1448 kc. ma charakterf fakultatywny, to nie ismiafiv przeslankiprzjgigcia skargi kasacyfnej do rozpoznania ()”. — — I POW“ nie wykazal, aby Wartmki wt Zaktadzie Kamym Q spowodowaly u niego jakies negatywne skutki W postaci szkody majatkowej czy krzyWdy niernajatkowej, ani nie okreslii W pozwiétakiej szkody czy krzywdy, nie podai na"ozy1'n miaiaby ona polegaé, nie Iiipotetyoziiiefale W odniesieniu konkretnie do jego osoby. u Bezspomym jest bowiem, iz juz sam pozbawienia Wolnosci (izolacji) moze powodowaé zie samopoczueie," agresje, przygnebienie czy nawet depresje lub iime zaburzenia aa Cele w W/W jednostce penitencjarnej pozwanego mają wydzielone kąciki sanitarne, - które odgrodzone są od reszty celi mieszkalnej. ' _ Powód narzekał na zły rozkład celi, co powoduje trudności w poms_z_ar_1_i}_1,__z_ą_;nałą,__ _ __ jego zdaniem, ilość wydawanych środków czystości, brak ciepłej wody (jest tylko zimna), oświetlenie w postaci lamp jarzeníowych, gęstą siatkę okienna, zakaz przesyłania W paczkach' środków higienicznych. ` ' . Jednakże o naruszeniu dobra osobistego W postaci uchybienia godności osadżonego w jednostce ,penitencjamej nie można mówić W przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności, związanych z pobytem W takiej jednostce, polegających np; na niższej od oczekiwanej jakości _warunków sanitarnych, albo okresowym przebywaniu w celi z większą niż określona standardami liczba osadzonych; nie powinno sie oczekiwać warunków podobnych _do domowych, które dla wielu ludzi bywają bardzo trudne (np. "w wieloosobowych rodzinach-zajmuj ących lokale socjalne czy mieszkania o' niedużym""metraz'u, gorszym dostępie _do mediów, bezrobotnych, “osób zamieszkujących przytuliska), a nie wynikają z odbywania żadnej kary. (por; uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 20Í0r., IVCSK 449/I 0, niepubi). ` . - _` " " Niewątpliwie pobyt `-W .jednostce penitencjarnej rodzi pewne uciążliwości i niedogodności, tym niemiiiej wymaga podkreślenia, iż przebywanie w grupie, nietylko W Warunkach zakładu -karnego 'lub aresztu Śledczego, ale nawet W kilkuosobowych rodzinach wymusza ws_p_ółdziałanie, wzajemnelustępstwa i konieczność uwzględnienia potrzeb innych ludzi, W tym niejednokrotnie też znoszenía pewnych uciążliwości _z tym związanych. _ W uzasadnieniu postanowienia zdnia~4 s'ie1'pn__ia 2009r., sygn. akt II CSK223/09 (nie pub1.), Sąd Najwyższy wskazał natomiast, iż „Trudne warunki bytowe powoda przed osadzeniem wskazują na to, że życie w ustalonych w celi warunkach, nie mogło prowadzić do naruszenia godności powoda w znaczącym stopniu. Jeśli więäuwzględnić, że zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. V448 kc. nia charakter faicultatywny, to nie istniazfv przesłanki _przjyęcia skargi kasacjynej do rozpoznania ()”. - - ł P°WÓä sie vvykazał, aby `wz.am1‹1 W zasadzie kzmm Q spowodowały u niego jakieś negatywne skutki W postaci szkody majątkowej czy krzywdy niemajątkowej, ani nie określił W pozwiéiiakiej szkody czy krzywdy, nie podał na' czym miałaby ona polegać, nie lńpotetyczlńefäle w odniesieniu konkretnie do jego osoby. - I Bezspomym jest bowiem, iż już sam pozbawienia Wolności (izolacji) może 'powodować złe samopoczucie, agresję, przygnębieníe czy nawet depresję lub inne zaburzenia
--- STRONA 11 ---
psychiczne. W kazdym przypadku uciqzliwoéci zwiqzane z izolacjq stanowiq niem1i1<11i0i1y element cierpienia wpisanego W pozbawienie wolnoéci wynikaj a,cy z chara1<:’cen1tej kary. . Iednoczeénie z zebranego materiaiu dowodowego Wynika, it powéd nie skarzyli sic; na Zadne dfilegliwoéci psycl1iczne_ czy inns, ktérc 0111 Sam wiqzalb z przeludnieniem W cclach. Tym niemmej, powéd mial zapewniong bezpiatnq opiekq; medyczna, W jednostkach penitencj amych, W ktérych przebywal. Zdrowie fizyczne i psychiczne oraz samopoczucie powoda byly zatem Qdpowiednio zabezpieczone poprzez miedzy innyrni zapewnienie 0pieki’1ekarskiej i pomocy psychologicznej. ‘ Nalezy dodaé, i2 jednq z,oko1icznos';ci, ktéra wy1a,cza bezprawnoéé zachowania sir; sprawcy 11an1sz_<znia dobraiosobistego jest zgodapokrzywdzonego. Z akt osobowych wynika, i2 powéd nie zglaszai w tralccie pobytu W jednostkacll penitencjamych uwag czy skarg pod édresem skiadu eel, kwestii zwiqzanych Z przeludllieniem. Z zeznafi powoda i flkt osobowych wynika, i2 powéd jest osobq dobrze radzqcq sobie W wa1'unkac]1 wiepzienrlych, przystosowanq dorealiéw jednostek penitencjarnych, znajqcq regzfiy komlliljkowélllia sin; z administracjq Zakliadu i.korzystajqcq z nich, A00 pozwala na stwierdzenie, ZeW przypadku powoda, brak zastrzeiefi do warunkéw odbywaniakary pozbawienia wolnoéci, nie by} podyktowany np. niewiedzq uprawnionego co do moiliwoéci sprzeciw11, ani brakiem UI1'1iBj.QTl‘10§0i Zareagowarlia czy obawqprzed skutkami wyrefieilia sprzeciiwu; _ @901’. £32: wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 12 grudnia 200611, H CSK 280/06, LEX m» 232817). _ _ ' ' _ Reasumuj go, ‘W przypadku ' powoda nie 1105210 do Wiqkszego ograniczenia praw czlowieka i jego godnoéci, niz to _WynikaZ zadafi ochronnych i celu zastosowania §r0dka=W postaci tymczasowego aresztowania.i kary pozbawieniawolnoéci. Mozna stwierdzié, Z6:_'l.1CiQZ1iW'O§Ci zW1a,za.ne z izolacjag w przypadku powoda nie przelqaczaky nieuniknionego Blementu Cierpienia Wpisanego W pozbawienie Woh1Q§ci._ _ Maj qc powyiszfi na uwadze, Sqd oddalii powédztwo W caloécié I Na podstawie art. 102 k.p.c., Z uwagi na syfiuacje; materialnq powoda _ Sqd»nie obciqiai go kosztami procesu pohiesionynfi przez pozwan‘ego.4 ‘ 4 psychiczne. W każdym przypadku uciążliwości związane z izolacja stanowią nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności wynikaj acy z charaktent tej kary. _ Jednocześnie z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powód nie skarżył się na żadne dolegliwości psychicznej czy inne, które on- sam wiazałb z przeludnieniein W celach. Tym niemniej, powód miał zapewnioną bezpłatną opiekę medyczna, w jednostkach penitencj arnych, W których przebywał. Zdrowie fizyczne i psychiczne oraz samopoczucie powoda były zatem odpowiednio zabezpieczone poprzez miedzy innymi zapewnienie opieki lekarskiej i pomocy psychologicznej. Ą Należy dodać, iz jedną ze okoliczności, która wyłącza bezprawność zachowania się sprawcy naruszenia dobraosobistego jest zgoda pokrzywdzonego. Z akt osobowych wynika, iż powód nie zgłaszał W trakcie pobytu w jednostkach penitencjarnych uwag czy skarg pod "adresem składu cel, kwestii związanych Z przeludnieniem. Z zeznań powoda i akt osobowych wynika, iż powód jest osobą dobrze radzącą sobie w warunkach więziennych, przystosowana do-realiów jednostek penitencjarnych, znającą reguły komunikowania się z administracją Zakładu i.-korzystajacą z nich, co pozwala na stwierdzenie, że-W przypadku powoda, brak zastrzeżeń do warunków odbywaniakary pozbawienia wolności, nie był podyktowany np. niewiedza uprawnionego co do możliwości sprzeciwu, ani brakiem umiejętności zareagowania czy obawą .przed skutkami wyrażenia sprzeciwu; _ (por. tęż: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2006r., II CSK 280/06, LEX nr 232817). _ _ ` ' _ Reasumując, 'w przypadku ` powoda nie ' doszło do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to _wynika-z zadań ochronnych i celu zastosowania środkaw postaci" tymczasowego aresztowania.-i kary pozbawieniawolności. Można stwierdzić, że-;uciążliwości związane z izolacją W przypadku powoda nie przekraczały níeuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności._ _ Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo W całościi I Na podstawie art. 102 l{.p.c., z uwagi na sytuację materialną powoda _ Sądinie obciążał go kosztami procesu poniesionymi przez pozwanegoi Ą Ą
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Najwyższy wskazał natomiast#z.1#art. 24 k.c.#art. 417 k.c.#art. 3 Europejskiej#art. 448 k.c.#art. 248 k.k.W.#art. 248 k.k.w.#art. 248 k.k#art. 2 ustawy#art. 4421 k.c.#art. 442§1 k.c.#art. 442 k.c.#art. 445 k.c.#art. 442l§1 k.c.#art. 3 Konwencji#art. 448 k.o.#art. 110§2b pkt 2 oraz#art. 1448 kc.#art. 102 k.p.c.