Postanowienie z.1

--- STRONA 1 --- Sygn. 31¢ IACa 241109 uh‘ .—I|\—' 1I » \\\ ,.A.» $&;§$2§ 2*2 _"~a<b\_|.\\ *=> \)\\ WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Szgd Apelacyjny W Katowicach 1 Wydzizfl Cywilny w sldadzie: A Przewodniczqcy: SSA Mallgorzata Woiczafiska Srgdziowiez SA Rafa% Dzyr (spr.) SA Ewa Jastrzqbska Protokolant : Agnieszka Mustrofi po rozpoznaniu W dniu 7' maja 2009 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powédztwd Rafzfla K. f przeciwko Skarbowi Pafistwa — Dyrektorowi Aresztu §ledczeg0 w M. 0 zapmtq na skutek apelacji powoda ocl wyroku Sqdu Okrqgowego W K. 2 dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt’ '1 C 312108 Dnia '? maja 2009 r 1) zmienia zaskariony wyrok w punkcie 1 W ten sposéb, Ze zasqdza 0d pozwanego na rzecz powoda 3000 (trzy tysiqce) z%otych, a w pozostalrej czqéci powédztwo oddala; 2) oddala apelacjq w pOZOST8'lBj czqéci. sygn.z.1<± iz-xca 247109 mkr .-nn" 1-I » \\\ ,-.".z śååšëí „'-l _"›a¬`}_|.\\ ~=> \ş\\ WYROK W 1M1EN1U RzEczYP0sPoL1TEJ PoLs1qEJ Sąd Apelacyjny w Katowicach 1 Wydział Cywilny w składzie: A Przewodniczący: SSA Małgorzata Wołczańska Sędziowie: SA Rafał Dzyr (spf.) SA Ewa Jastrzębska Protokolant : Agnieszka Mustroń po rozpoznaniu W dniu T maja 2009 Y. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa" Rafała K. Í przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w M. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W K. z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. ak-t"I C 312108 Dnia 'I' maja 2009 r 1) zmienia zaskarżony Wyrok W punkcie 1 W ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powoda 3000 (trzy tysiące) złotych, a w pozostałej części powództwo oddala; 2) oddala apelację W pozostałej części. --- STRONA 2 --- Sygn.akt1ACa247/09 Uzasadnienie ’ Powod Rafa’; K. wni6s1 do zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa — Aresztu Sledczego w M. kwozy 150000 21 tytuiem zadoééuczynienia za to, Ze w okresie od 25.10.2006 r. do 19.05.2008 r. pozwany naruszyi jego dobra osobistc: godnoéé i prawo do intymnosioi oraz doprowadzfl do uszczerbku na zdrowiu. A Pozwany wniosi o oddalenie powodztwa i zasqdzenie od powoda na jego rzecz kosztow procesu wg norm przepisanych. Said Okrqgowy w K. wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I C 312/08 oddalii powodztwo i nie obcia_2y1 powoda kosztami procesu. Said Okrqgowy usta!i1 nastqpujapy stan faktyczny: Powod Rafa’; K., urodzony 20.09.1976 12, S}/1:1 J. i M., w okresie od 15.09.1999 r. do 1.07.2008 r. piqciokrotnie przebywzd w Areszcie Sledczym w M. Ostatni raz byi W nim osadzony od 25.10.2006 r. do 1.07.2008 r. Nastqpnic zosta1 przetransportowany do Aresztu 81edczego w S. A1eszt 81edczy w M. jest przewidziany 11a 399 osadzonych. Liczba ta w okresie wskazanym w pozwie byia stale przekroczona. I tak 22.11.2006 r. stan ewidencyjny wynosii 571 osadzonych, a 14.11.2007 r.  478. W zwiagtku z tym nie byio moiliwoéoi zapewnienia wszystkim osadzonym przewidzianej przez art. 110 § 2 Kodeksu kamego wykonawczego normy 3 ml powierzchni mieszkalnej na osobq. W okresic Wskazanym W pozwie powod przebywai w ce1 ach o nastopujqcych numerach: ~ od 25 do 26.10.2006 r. — m" 115 (cola przejéciowa), — od 26.10.2006 1'. do 2.03.2007 r. —11r 157, — od 2 do 27.03.2007 1'.  nr 149, — od 27.03 do 2.04.2007 r. — n1" 157, — od 2.04 do 406.2007 r. — nr 172, — od 4.06 do 21.12.2007 r.—n1' 151, — od 21.12.2007 1'. do 7.01.2008 I'.—_I1I' 172, — od 7.01. do 7.02.2008 1'. — 11rl5, — od 7.02 do 9.02.2008 r. — nr 172, — od 9.02 do 6.06.2008 1'. — nr 173 (dawne oznaozenie to cola nr 172). W tych celach za wyjqtkiem celi nr 172 (przcmianowanej poinicj na nr 173) powod zetknaj siq ze zjawiskiem przeludnienia. Osadzenie w takich warunkach nastqpowaio na mocy kolejnych decyzji Dyrcktora Aresztu 81edczeg0, 0 ktorych kazdorazowo inforrnowano Prezesa Satdu Okrqgowego. W dniach od 22 do 24 listopada 2006 r. i od 14 do 16 listopada 2007 r. sqdzia wizytator 2 zakresu spraw penitcncjarnych przeprowadzii okresowe wizytacje Aresztu. Wskazujqo na problemy zwiqzane z przeludnieniem scgdzia wizytator poda1, 2e jednostka funkcjon0wa1a prawicflowo i dlatego Anie zawafl zaleccfi powizytacyjnych. Nastqpstwami przeludnienia by} brak miejsca przy stole w czasie posflkow dla wszystkich osadzonych, usytuowanie muszli klozetowej i ioiek w odlegloéci nieprzekraczajqcoj 1 metra od sto1u. W oelach znajdowa1y sic; kahcikiisanitarnc zaopatrzone W umywalkq z biczaccao zimnq Wodq i ubikacjrg. Nad toaletami wmurowanc byiy dwa proty, na ktorych byiy zawieszonc Sygn.akt1ACa247/09 Uzasadnienie ' Powód Rafał K. wniósł "o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Sledczego w M. kwoty 150000 zł tytułem zadośćuczynienia zato, że w okresie od 25.10.2006 r. do 19.05.2008 r. pozwany naruszył jego dobra osobiste: godność i prawo do intymności oraz doprowadził do uszczerbku na zdrowiu. A Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu wg -norm przepisanych. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt 1 C 312/08 oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami procesu. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód Rafał K., urodzony 20.09.1976 r., syn J. i M., w okresie od 15.09.1999 r. do 1.07.2008 r. pięciokrotnše przebywał w Areszcie Sledczym w M. Ostatni raz był w nim osadzony od 25.10.2006 r. do 1.07.2008 r. Następnie został przetransportowany do Aresztu Śledczego w S. Areszt Śledczy w M. jest przewidziany na 399 osadzonych. Liczba ta w okresie wskazanym w pozwie była stale przekroczona. I tak 22.11.2006 r. stan ewidencyjny wynosił 571 osadzonych, a 14.11.2007 r. - 478. W związku z tym nie było mozliwości zapewnienia wszystkim osadzonym przewidzianej przez art. 110 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego normy 3 mi powierzchni mieszkalnej na osobę. W okresie wskazanym w pozwie powód przebywał w celach o następujących numerach: ~ od 25 do 26.10.2006 r. - nr 115 (cela przejściowa), - od 26.10.2006 r. do 2.03.2007 r. ~11r 157, - od 2 do 27.03.2007 r. - nr 149, - od 27.03 do 2.04.2007 r. - nr 157, - od 2.04 do 4962007 r. - nr 172, - od 4.06 do 21.12.2007 r.-nr 151, - od 21.12.2007 1'. do 7.01.2008 r. -_nr 172, - od 7.01. do 7.02.2008 r. - nr 15, - od 7.02 do 9.02.2008 r. - nr 172, - od 9.02 do 6.06.2008 r. - nr 173 (dawne oznaczenie to cela nr 172). W tych celach za wyjątkiem celi nr 172 (przemianowanej póżniej na nr 173) powód zetknął się ze zjawiskiem przeludnienia. Osadzenie w takich warunkach następowało na mocy kolejnych decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego, c których każdorazowo informowano Prezesa Sądu Okręgowego. W dniach od 22 do 24 listopada 2006 r. i od 14 do 16 listopada 2007 r. sędzia wizytator z zakresu spraw penitencjarnych przeprowadził okresowe wizytacje Aresztu. Wskazując na problemy związane z przeludnieniem sędzia wizytator podał, że jednostka funkcjonowała prawidłowo i dlatego ,nie zawarł zaleceń powizytacyjnych. Następstwami przeludnienia był brak miejsca przy stole W czasie posiłków dla wszystkich osadzonych, usytuowanie muszli klozetowej i łóżek W odległości nieprzekraczającej 1 metra od stołu. W celach znajdowały się kącikisanitarnc zaopatrzone w umywalkę z bieżącą, zimną wodą i ubikację. Nad toaletami wmurowanc były dwa pręty, na których były zawieszone' --- STRONA 3 --- piocienne zastony. Zgodnie ze Wskazaniami Powiatowej Stacji Sanitamo  Epidemiologicznej zasiony sq obecnie sukcesywnie zastepowane wydzielonymi konstrukcjami 2 piyt OSB, ktore W sposob staiy oddzielajq ketcik sanitarny od pozostaiej czeéci celi. Taka modernizacja zostaia przeprowadzona W marcu 2008 1'. W oelach nr 172 i nr 65. W celi nr 172 powod przebywai koiejno z Sebastianem W., Jackiem P. i najdiuiej z Januszem L. Okna W celach sq otwierane. Umoiliwia to przewietrzanie eel i zapewnia WiEl§C1WE1 wentylacje. Za oknami zamontowane sq blendy. Jest to typowe zabezpieczenie, Lmiemozliwiaj qce osadzonyrn nawiqzanie kontaktu Wzrokowego z osobami na ZB\VI1€1_tI'Z. Cele sq wietrzone raz dziennie przez godzine W czasie, gdy osadzeni korzystajq z regularninowego spaceru. W okresie letnirn W celi nr 172 na ostatniej kondygnacji temperatura dochodziia do 37 stopni Celsjusza. . Na terenie budynkéw Aresztu zewnetrzna firma przeprowadzaia cyklicznie co dwa miesiqce akcje dezynsekcji i deratyzacji. Sqd Okregowy nie dai Wiary zeznaniom éWiad1<_a Sebastiana W. i powoda, 2e W Areszcie panowaia plaga insektow 4 karaluchow oraz, 2e przeprowadzane dezynsekcje byty nieskuteczne. Zeznania te staiy bowiem W sprzecznoéci z Wnioskami zawartymi W protokoiach Z Wizytacji i kontroli W tym Areszcie. Kontrole zostaiy przeprowadzone przez Powiatowego Lnspektora Sanitarnego W maju i grudniu 2006 r., W maju i paidziemiku 2007 r. oraz W lutym i marcu 2008 r. ' Powod pozostawai W Areszcie pod opiekq lekarzy W zwiqzku z bolem kolana i podudzia. Stwierdzono u niego przewlekiy stan zapalny kolan i Wd1‘OZOI10 leczenie farmakologiczne. Sqd Ohegowy nie dai Wiary zeznaniom powoda, Ze dolegliwoéci koficzyn dolnych zostaiy spowodowane Wilgocizt i chiodem panujapym W okresie 2imowym W celi nr 172. Pozostawaio to boWiem W sprzecznoéci z zasiwiadczeniem lek. med. specjalisty chirurgii Andrzeja N. z 17.06.2008 1". Sod Okregowy zwazyi, 2e odbywanie kary pozbawienia Wolnoéci W przeludnionej celi, z nieoddzielonq toaletq i Weziem sanitarnym, nieod_poWiedniq wentylacjq i plagq karaluchow moze stanowiéprzejaW' poniiajqcego traktowania naruszajapego godnoslé Wieinia i jego prawo do intymnoéci. W niniejszej sprawie powod Wykazai, 2e doszto do naruszenia jego débr osobistyoh przez osadzenie go W przeludnionyeh celach. Odbywanie kary W takich Warunkach jest niezgodne z polskimi i europejskimi normami. Pozwany Wykazai jednak, Ze osadzenie powoda W przeludnionych celach nastqpiio zgodnie z prawem, albowiem zostaiy speinione przesianki z art. 248 Kodeksu karnego Wykonawczego. Skoro zaé zaohowanie pozwanego nie byio bezprawne, to nie powstawaia jego odpowiedzialnoéé z art. 24 i 448 Kodeksu cywiinego. JV Pozwany nie naruszyi dobr osobistych osadzajqc ‘ go W celi 0 nieodpowiedniej Wentylacji W okresie letnim, a takze W celach, W ktorych toalety byiy odgrodzone tylko zasionkq. W celach tych nie zostaiy bowiem przekroczone obowiqzujqce normy, ktoryoh nie mozna odrywaé od przecietnych warunkow panujapych W szpitalach, doinach pomocy spoiecznej, internatach i akademikach. Klimatyzacja W tej strefie jest rzadkoéoia, W czasie upatow kazdy obywatel musi znosié niedogodnoéci zwiaczane z upaiem. Osioniecie sanitariatu piociennq zasionq lub plytami OSB W dostateczny sposob zapewniaiy osadzonym prawo do intymnoéci. W Areszcie nie panowaia plaga karaluchow. PraWid10W0 zostaia rowniez rozwiqzana kwestia oéwietlenia eel éwiatiem elektrycznym. Powod nie Wykazai istnienia zwiqzku przyczynowego pomiedzy rozstrojem zdrowia (stanem zapalnym kolan), a Wamnkami pdnujqcyxni W celi nr 172. W zwiqzku 2. tym W éwietle art. 361 § 1 k.c. nalezaio uznaé, 2e nie zachodziia odpowiedzialnoéé deliktowa pozwanego, uregulowana W art. 417 § 1 k.c. » . O kosztach postepowania Sqd Okregowy orzeki na podstawie alt. 102 Kodeksu postepowania cywilnego. " . ' płócienne zasłony. Zgodnie ze wskazaniami Powiatowej Stacji Sanitarno - E-pidemiologicznej zasłony są obecnie sukcesywnie zastępowane wydzielonymi konstrukcjami z płyt OSB, które W sposób stały oddzielają kącik sanitarny od pozostałej części celi. Taka modernizacja została przeprowadzona W marcu 2008 r. W celach nr 172 i nr 65. W celi nr 172 powód przebywał kolejno z. Sebastianem W., Jackiem P. i najdłużej z Januszem L. Okna w celach są otwierane. Umożliwia to przewietrzanie cel i zapewnia właściwą wentylację.. Za oknami zamontowane są blendy. Jest to typowe zabezpieczenie, uniemożliwiające osadzonym nawiązanie kontaktu wzrokowego z osobami na zewnątrz. Ceie są wietrzone raz dziennie przez godzinę W czasie, gdy osadzeni korzystają z regulaminowego spaceru. W okresie letnim w celi nr 172 na ostatniej kondygnacji temperatura dochodziła do 37 stopni Celsjusza. . Na terenie budynków Aresztu zewnętrzna firma przeprowadzała cyklicznie co dwa miesiące akcje dezynsekcji i deratyzacji. Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom świadka Sebastiana W. i powoda, ze w Areszcie panowała plaga insektów 4 karaluchów oraz, ze przeprowadzane dezynsekcje były nieskuteczne. Zeznania te stały bowiem W sprzeczności z wnioskami zawartymi w protokołach z wizytacji i kontroli W tym Areszcie. Kontrole zostały przeprowadzone przez Powiatowego inspektora Sanitarnego W maju i grudniu 2006 r., w maju i październiku 2007 r. oraz w lutym i marcu 2008 r. " Powód pozostawał w Areszcie pod opieką lekarzy W związku z bólem kolana i podudzia. Stwierdzono u niego przewlekły stan zapalny kolan i wdrozono leczenie farmakologiczne. Sąd Ohęgowy nie dał wiary zeznaniom powoda, że dolegliwości kończyn dolnych zostały spowodowane wilgocią i chłodem panującym w okresie zimowym w celi nr 172. Pozostawało to bowiem w sprzeczności z zaświadczeniem lek. med. specjalisty chirurgii Andrzeja N. z 17.06.2008 r. Sąd Okręgowy zważył, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionej celi, z nieoddzieloną toaletą i węzłem sanitarnym, nieodpowiednią wentylacja i plagą karaluchów może stanowić-przejaw' poniżającego traktowania naruszającego godność więźnia i jego prawo do intymności. W niniejszej sprawie powód wykazał, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych przez osadzenie go w przeludnionych celach. Odbywaníe kary W takich warunkach jest niezgodne z polskimi i europejskimi normami. Pozwany wykazał jednak, ze osadzenie powoda w przeludnionych celach nastąpiło zgodnie z prawem, albowiem zostały spełnione przesłanki z art. 248 Kodeksu karnego wykonawczego. Skoro zaś zachowanie pozwanego nie było bezprawne, to nie powstawała jego odpowiedzialność z art. 24 i 448 Kodeksu cywiłnego. 7)' Pozwany nie naruszył dóbr osobistych osadzając ` go w celi o nieodpowiedniej wentylacji w okresie letnim, a także W celach, W których toalety były odgrodzone tylko zasłonką. W celach tych nie zostały bowiem przekroczone obowiązujące normy, których nie można odrywać od przeciętnych warunków panujących W szpitalach, domach pomocy społecznej, internatach i akademikach. Klimatyzacja W tej strefie jest rzadkością. W czasie upałów każdy obywatel musi znosić niedogodności związane z upałem. Osłonięcie sanitariatu płócienną zasłoną lub płytami OSB w dostateczny sposób zapewníały osadzonym prawo do intymności. W Areszcie nie panowała plaga karaluchów. Prawidłowo została również rozwiązana kwestia oświetlenia cel światłem elektrycznym. Powód nie wykazał istnienia związku przyczynowego pomiędzy rozstrojem zdrowia (stanem zapalnym kolan), a warunkami panującymi W celi nr 172. W związku 2. tym W świetle art. 361 § 1 k.c. należało uznać, ze nie zachodziła odpowiedzialność deliktowa pozwanego, uregulowana w art. 417 § 1 k.c. › . O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego. ' . " --- STRONA 4 --- Powod W apelacji Wni6s1 0 uchylenie zaskarzonego wyroku W caioéci i przekazanie sprawy Sqdowi Okregowemu do ponownego 1ozpoznania. PoW6d zarzucii: — nieuzasadnione oddalenie Wniosku o dopuszczenie dowodu 2 zeznafi éwiadkow Kazimierza K. iJanusza L., — niedanie Wiary zeznaniom éwiadka Sebastiana W. i powoda na okolicznoéé istnienia plagi karaluchdw i nieskutecznoéci akcji dezynsekcji, — niedanie Wiary zeznaniom powoda, it W celi nie byio Wiaéciwej Wentyiacji i dopiywu éwiezego powietrza, chociaz W drugim protokole z wizytacji przeprowadzonej 13.12.2006 r. (k. 95) Wskazano na brak Wentylacji, — niewziecie pod uwage Wpiywu blendy bez atestu zamontowanej za oknem i braku kratek wentylaoyjnych (zamontowanych dopiero W iutym 2008 r.) na moziiwoéé przewietrzania celi, — biedne uznanie braku zwiqzku czasowego pomiedzy osadzeniem powoda W zawilgoconej i zagrzybionej celi  co zostaio potwierdzone W protokole kontroli sanitarnej z 26.03.2008 r. (k. 120) — a rozpoczeciem sie u niego choroby nog i podjeciem leczenia, — niewziecie pod uwage, Ze brak oddzielenia toa1etWp1yWa1 na intensywnoéé fetoru W celach, a istniej ape zasionki nie pozwalaiy na ZE1C110W2lI11B intymnoéci. PoW6d podkreélii Wpiyw przeludnienia. na Warunki przebywania W celi, a nawet na brak moiliwoéci skorzystania W peinym zakresie z 1621421 (niemoznoéé poiozeniasie na wznak na skutek ciasnoty). Powoiai sie na to, Ze podobne powodztwa innych osadzonych W Areszcie 81edczym W M. zostaiy juz uwzglednione przez sqdy. Pozwany Wni6s1 0 oddaienie apelacji i zasqdzenie od powoda kosztdw postepowania. odwoiawczego Wg norm przepisanyoh. ' Sqd Apelacyjny ustalil, co nastepuje: Ustalenia Satdu Okregowego dotyczqcego pornieszczefi, W ktorych powod przebywz11 W okresie objetym pozwem Sqd Apelacyjny przyjaj za WiE1Sl1€. Wprawdzie zeznania powoda W tym zakresie nie byiy zbieine z ustaleniami Sqdu, ale ostatecznie W apelaeji powod tych usta1e6 nie zakwestionowai. Z przedioionych przez pozwanego odpiséw informacji skierowanych W okresie od styczfiia 2006 r. maja 2008 r. do Prezesa Sa_du Okregowego W K. (k. 37 — 65) Wynika, ie powod przebywai W przeludnionych celach W nastepujapych terminach: — od 26 paidziernika 2006 r. do 2 marca 2007 r. W celi nr 157, ' ~ od 2 do 27 marca 2007 r. W celi nr 149, — od 4 czerwca do 21 grudnia 2007 1'. W celi nr 151. Oznacza to, 2e przez okres okoio 12 miesiecy powod by} osadzony W pomieszczeniu, W ktorym przypadaio na niego ponizej 3 m’ powierzchni. Przeludnienie Wia_za1o sie z takimi konsekwencjami jak: bmk mozliwoéci przestawiania sprzetow, niemoznoéé spoiywania positkéw przez Wszystkich osadzonych przy jednym stole, kiopoty z 1eZeniem na Wznak na 162ku pod oknem, spoiywanie posiikow W bardzo bliskiej odlegioéci od toalety, koniecznoéé znoszenia fetom zwiqzanego 2 uzywaniém toalety przez inne osoby, brak intymnosici przy korzystaniu z toalety. ‘ We Wszystkich celaoh powod zetknqi sir; z toaletq oddzielonq jedynie piéciennq, przeéwimjapet zasion:.1‘. Dopiero W Iparcu 2008 r. dokonano modemizacji celi nr 172, WS’[fiW1ELj£1_C écianki z piyty OSB. _  Powód w apelacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Powód zarzucił: - nieuzasadnione oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków Kazimierza K. i Janusza L., - niedanie wiary zeznaniom świadka Sebastiana W. i powoda na okoliczność istnienia plagi karaluchów i nieskuteczności akcji dezynsekcji, - niedanie wiary zeznaniom powoda, iz w celi nie było właściwej wentylacji i dopływu świeżego powietrza, chociaz w drugim protokole z wizytacji przeprowadzonej 13.12.2006 r. (k. 95) wskazano na brak wentylacji, - niewzięcie pod uwagę wpływu blendy bez atestu zamontowanej za oknem i braku kratek wentylacyjnych (zarnontowanych dopiero w lutym 2008 r.) na możliwość przewietrzania celi, - błędne uznanie braku związku czasowego pomiędzy osadzeniem powoda w zawilgoconej i zagrzybionej celi - co zostało potwierdzone w protokole kontroli sanitarnej z 26.03.2008 r. (k. 120) - a rozpoczęciem się u niego choroby nóg i podjęciem leczenia, - niewzięcie pod uwagę, że brak oddzielenia toalet wpływał na intensywność fetoru W celach, a istniejące zasłonki nie pozwalały na zachowanie intymności. Powód podkreślił wpływ przeludnienia na warunki przebywania W celi, a nawet na brak możliwości skorzystania w pełnym zakresie z łóżka (niemożność położenia-się na wznak na skutek ciasnoty). Powołał się na to, że podobne powództwa innych osadzonych W Areszcie Śledczym w M. zostały już uwzględnione przez sądy. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda kosztów postępowania odwoławczego wg norm przepisanych. ` Sąd Apelacyjny ustalił, co następuje: Ustalenia Sądu Okręgowego dotyczącego pomieszczeń, w których powód przebywał w okresie objętym pozwem Sąd Apelacyjny przyjął za własne. Wprawdzie zeznania powoda w tym zakresie nie były zbieżne z ustaleniami Sądu, ale ostatecznie w apelacji powód tych ustaleń nie zakwestionował. Z przedłożonych przez pozwanego odpisów informacji skierowanych w okresie od styczńia 2006 r. maja 2008 r. do Prezesa Sądu Okręgowego w K. (k. 37 F 65) wynika, że powód przebywał w przeludnionych celach w następujących terminach: - od 26 października 2006 r. do 2 marca 2007 r. w celi nr 157, ` F od 2 do 27 marca 2007 r. w celi nr 149, - od 4 czerwca do 21 grudnia 2007 r. W celi nr 151. Oznacza to, że przez okres około 12 miesięcy powód był osadzony w pomieszczeniu, W którym przypadało na niego poniżej 3 m2 powierzchni. Przeludnienie wiązało się z takimi konsekwencjami jak: brak możliwości przestawiania sprzętów, niemożność spożywania posiłków przez wszystkich osadzonych przy jednym stole, kłopoty z leżeniem na wznak na łóżku pod oknem, spożywanie posiłków w bardzo bliskiej odległości od toalety, konieczność znoszenia fetom związanego z używaniem toalety przez inne osoby, brak intymności przy korzystaniu z toalety. ' _We wszystkich celach powód zetknął się z toaletą oddzieloną jedynie płócienną, prześwitującą zasłoną. Dopiero w marcu 2008 r. dokonano modemizacji celi nr 172, wstawiając ścianki z płyty OSB. _ - --- STRONA 5 --- Sod Apelacyjny podzielil ustalenia Sqdu Okregowego dotyozsrce wystepowania W celach insektow. W Areszcie tym stale Wystepowal problem z karaluohami i by? on zwalczany przy pomocy Wyspeojalizowanych firm zewnetrznych. Kwestia ta podlegaia kontroli ze strony innych siuzb publicznych. Problem ten nigdy nie przybral postaci plagi. Gdyby tak bowiem byio, to Areszt 8ledczy nie moglby ukryé tego zjawiska przed sluzbami zajmujqcymi sie kontrolq sanitarnqi Warunkami przebywania Wieiniow. Zeznania éwiadkow i powoda potwierdzajqjedynie, Ze obecnoéé karaluchow byia zauwazalna przez powoda i jego towarzyszy oraz denerwujqca dla nich. Nie oznacza to jedna, 2e doszio do stanu, ktory mozna byioby okreéiié mianem plagi. Nalezy réwniez mieé na uwadze, ze ze zjawiskiem tym administracja pozwanego konsekwentnie Walczyla. Kolejnym problemern byiy warunki przebywania powoda W ce1i nr 172, przemianowanej poiniej na nr 173. Powéd byi osadzony W niej od 2 kwietnia do 4 czerwca 2007 1'., od 21 grudnia do 7 stycznia 2008 1'. oraz od 7 lutego do 6 ozerwca 2008 r. W celi tej przebywaio dW6ch osadzonych. Specyfika tej celi Wynikaia Z usytuowaniajej na najwyiszym pietrze, pod samym dachem od naslonecznionej strony. W tej celi przez prawie caiy okres pobytu powoda nie byio odrebnej kratki Wentylacyjnej. Okno byio przysioniete od zewnzrtrz blend:1, ktora dodatkowo utrudniaia dostep éwiezego powietrza. Cela byia przewietrzana przez otwarcie drzwi jedynie pod nieobecnoéé wszystkich osadzonych. W praktyoe oznaczaio to, Ze byia wietrzona raz na dobe przez godzine W trakcie spacerow osadzonyoh. Powod i éwiadek Sebastian W. W swoich zeznaniach podkresilali, Ze W celi byio bardzo gorapo i duszno. Wg éwiadka, ktory nie dysponowal termometrem, temperatura Wynosiia nawet 50° C (k. 205). Na. skutek takioh Warunkow éciana W celi byia zagrzybiona, co potwierdzono W protokole kontroli sanitarnej. Stan taki czeéciowo potwierdzili r6Wnic:2 f11111<cjonariusze Siuzby Wieziennej. 8Wiadek Zbigniew zeznal, Ze W okresie ietnim Wydawano osadzonym zWiekszonat iloéé napojow. 8Wiadek Marek S. zeznai, Ze W celi nr 172 latem bywa gorqco. Osadzeni muszq byé lekko ubrani i lezeé W 16Zkach. Majq do dyspozycji Wentylatory. Powodowi zaproponowano przeniesienie do lepszej i Wyremontowanej celi na oddziale V, jednakie powod odmowil z uwagi na to, fie oddziai V byi izolowany od pozostalyoh oddzia16W. ' ' Sqd Apelacyjny uznai za Wiasne ustalenia Sqdu Okregowego dotyozape stanu zdrowia powoda. Sqd Apelacyjny zwaiyi, co nastepuje: Apelacja czeéciowo zasiugiwala na uwzglednienie. Zarzut naruszenia przepisow o postepowaniu dowodowym byl uzasadniony o tyle, 2e Said Okregowy nie Wyjaénii przycij/11, dla ktorych nie zgodzii sie na ich przeprowadzenie. Z akt sprawy Wynika, Ze powéd na rozprawie 23.10.2008 r. (k. 209) Wniosl o dopuszczenie dowodu ze éwiadkow Janusza L. i Wlodzimierza K. na okolicznoéé Warunkow socjalno  bytowych W celach, W ktorych W roinyoh tenninach przebywali z powodem. Said Okregowy oddalii wnioski powoda 0 dopuszczenie dowodu z zeznari tych s’Wiadkow. Po 9 zaprotokoiowaniu protestu powoda Said Okregowy zmienii swoje postanowienie W ten sposob, Ze dopuécil dowody wskazane przez powoda (k. 211). Janusz L. W pi§mie z dnia 27.10.2008 r. Wniosl 0 pominiqcie jego zeznafi, poniewaz nie miat nic do powiedzenia W sprawie Warunkéw odbywania kary, a z. uwagi na stan zdrowia powinien unikao stresow. Wlodzimierz K. zostal zwolniony z aresztu 22.08.2008 r. Wezwanie Wyslane na adres Wskazany przez powoda zostaio awizowane 26.11.2008 r. i zwrooone Szrdowi 2 adnotacjq ,,nie podjeto W terminie”. Sod Okregowy na rozprawie W dniu 18.12.2008 r. zmienii swoje postanowienie z 23.10.2008 r. W ten sposob, ie Wnioski powoda 0 przesiuohanie W/W éwiadkow oddaiii. ‘ Zauwazyé nalezaio, ice sta.noWi$ko zajete przez Janusza L. W jego oéwiadczeniu nie byio przeszkodq do odebrania od niego zeznafl. W kwestii mozliwoéoi przesluchania go ze Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące występowania w celach insektów. W Areszcie tym stale występował problem z karaluchami i był on zwalczany przy pomocy wyspecjalizowanych finn zewnętrznych. Kwestia ta podlegała kontroli ze strony innych służb publicznych. Problem ten nigdy nie przybrał postaci plagi. Gdyby tak bowiem było, to Areszt Śledczy nie mógłby ukryć tego zjawiska przed służbami zajmującymi się kontrolą sanitarnąi warunkami przebywania więźniów. Zeznania świadków i powoda potwierdzająjedynie, że obecność karaluchów była zauważalna przez powoda i jego towarzyszy oraz denerwująca dla nich. Nie oznacza to jedna, że doszło do stanu, który można byłoby określić mianem plagi. Należy również mieć na uwadze, że ze zjawiskiem tym administracja pozwanego konsekwentnie walczyła. Kolejnym problemem były' warunki przebywania powoda w celi nr 172, przemianowanej później na nr 173. Powód był osadzony W niej od 2 kwietnia do 4 czerwca 2007 1'., od 21 grudnia do 7 stycznia 2008 r. oraz od 7 lutego do 6 czerwca 2008 r. W celi tej przebywało dwóch osadzonych. Specyfika tej celi wynikała z usytuowaniajej na najwyższym piętrze, pod samym dachem od nasłonecznionej strony. W tej celi przez prawie cały okres pobytu powoda nie było odrębnej kratki wentylacyjnej. Okno było przysłonięte od zewnątrz blendą, która dodatkowo utrudniała dostęp świeżego powietrza. Cela była przewietrzana przez otwarcie drzwi jedynie pod nieobecność wszystkich osadzonych. W praktyce oznaczało to, że była wietrzona raz na dobę przez godzinę w trakcie spacerów osadzonych. Powód i świadek Sebastian W. w swoich zeznaniach podkreślali, że W celi było bardzo gorąco i duszno. Wg świadka, który nie dysponował termometrem, temperatura wynosiła nawet 50° C (k. 205). Na skutek takich warunków ściana w celi była zagrzybiona, co potwierdzono w protokole kontroli sanitarnej. Stan taki częściowo potwierdzili również funkcjonariusze Służby Więziennej. Świadek Zbigniew zeznał, że w okresie letnim wydawano osadzonym zwiększoną ilość napojów. Świadek Marek S. zeznał, że w celi nr 172 latem bywa gorąco. Osadzení muszą być lekko ubrani i leżeć w łózkach. Mają do dyspozycji wentylatory. Powodowi zaproponowano przeniesienie do lepszej i wyremontowanej celi na oddziale V, jednakże powód odmówił z uwagi na to, że oddział V był izolowany od pozostałych oddziałów. ` ' Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące stanu zdrowia powoda. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja częściowo zasługiwała na uwzględnienie. _Zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym był uzasadniony o tyle, że Sąd Okręgowy nie wyjaśnił przycźyn, dla których nie zgodził się na ich przeprowadzenie. Z akt sprawy wynika, że powód na rozprawie 23.10.2008 r. (k. 209) wniósł o dopuszczenie dowodu ze świadków Janusza L. i Włodzimierza K. na okoliczność warunków socjalno - bytowych w celach, w których w różnych terminach przebywali z powodem. Sąd Okręgowy oddalił wnioski powoda o dopuszczenie dowodu z zeznań tych świadków. Po 1 zaprotokołowaniu protestu powoda Sąd Okręgowy zmienił swoje postanowienie W ten sposób, że dopuścił dowody wskazane przez powoda (k. 211). Janusz L. W piśmie z dnia 27.10.2008 r. wniósł o pominięcie jego zeznań, ponieważ nie miał nic do powiedzenia w sprawie warunków odbywania kary, a z uwagi na stan zdrowia powinien unikać stresów. Włodzimierz K. został zwolniony z aresztu 22.08.2008 r. Wezwanie wysłane na adres wskazany przez powoda zostało awizowane 26.11.2008 r. i zwrócone Sądowi z adnotacją ,,nie podjęto w terminie”. Sąd Okręgowy na rozprawie W dniu 18.12.2008 r. zmienił swoje postanowienie z 23.10.2008 r. w ten sposób, źe wnioski powoda o przesłuchanie w/w świadków oddalił. ` Zauważyć należało, że stanowisko zajęte przez Janusza L. w jego oświadczeniu nie było przeszkodą do odebrania od niego zeznań. W kwestii możliwości przesłuchania go ze --- STRONA 6 --- Wzgledu na stan zdrowia powinien by’: Wypowiedzieé sie lekarz. Oczywistym byio natomiast, is Janusz L. musiai mieé W18dZQ na temat warunkow, W jakioh przebywai W celi nr 172. Zwrocenie awizowanego Wezwania, wys1anego na adres éwiadka Wiodzimierza K., nie byio rownoznaczne z uzyskaniem informacji o zmianie adresu tego éwiadka. Naieiaio zatem sprawdzié, czy éwiadek ten istotnie przebywai pod adresem Wskazanym przez powoda i rozwaiyé zastosowanie érodkow przymusu, od ktorych mowa W art. 274 § 1 i 276 Kodeksu postepowania cywilnego. Porniniqcie dowodu z zeznafi tych éwiadkow ostateoznie nie miaio jednak Wplywu na Wynik rozstrzygniecia. Nie zachodzila koniecznoéé ich przesiuchania, poniewaz W ocenie Sadu Apelacyjnego zgromadzony materiai dowodowy W dostateczny sposob potwierdzil niektore twierdzenia powoda. Natomiast W tym zakresie, W ktory twierdzenia powoda nie zostaly uznane za Wykazane, dowéd 2 samych éwiadkow byiby dowodem niewystarczajaoym. Stan prawny zwiazany z mozliwoécia odstapienia od stosowania normy 3 ml powierzchni mieszkalnej na osobe zostal szozegolowo opisany W uzasadnieniu Wyroku Trybunaiu Konstytucyjnego 2 dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25707 (Orzecznictwo Trybunaiu Konstytucyjnego Seria A rok 2008, Nr 4, poz. 62). Z treéoi sentencji tego Wyroku Wynika, 2e przepis art. 248 § 1 k.1<.W. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytuoji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, Ze utraci on moc z uplywem 18 miesiecy od dnia ogioszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Ustaw nr 96 (poz. 620) zostai ogioszony 5 czerwca 2008 r. Przepis art. 248 § 1 k.k.W. straci zatem moc dopiero z dniem 6.12.2009 r. Sad Okregowy trafnie zatem WSl(E1Zfii, Ze pozwanemu nie moina bylo zarzuoié naruszenia tego przepisu W okxesie objotym pozwem, gdyi at do 6.12.2009 r. norrna ta obowiazuje W polskim porzadku prawnym. Ograniczenie sie przez Sad Okregowy do anaiizy zaohowania pozwanego tylko W éwietle tego przepisu doprowadzilo do biodnej oceny przesianki lJ6Zp1‘21Wl‘l0§Ci. Zabrakio bowiem oceny caioksztaitu zachowafi pozwanego Wzgledem powoda pod katem Wymagafi naioionyoh na Paristwo przez art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji oraz art. 3 Konwenoji o ochronie praw czlowieka i podstawowyoh W0lI"lO§Ci (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Przepisy te zawierajazaicaz ponizajacego i nieludzkiego traktowania oraz karania, a takze nakazuja traktowanie W sposob humanitarny osoby pozbawione Wolnoéei. Rozpoznajac powodztwo nalefzaio W éwietle tych przepisow ocenié sytuaoje powoda, W jakiej faktycznie odbywai kare pozbawienia Wolnoéci. Z zalecefi Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom Wynika, Ze powierzchnia celi rnieszalnej przypadajaca na Wieinia powinnalwynosié 4 m2. Wg art. 110 k.k.W. norma ta Wynosi 3 1112. Normy innych paristw europejskioh okreélaja Wieksza powierzchnie mieszkalna na jednego osadzonego, nit ma to miejsce W Poisce. Ponadto obowiazujapy nadal przepis art. 248 § 1 k.k.W. pozwala na perrnanentne odstepowanie od bardzo juz niskiej nomiy 3 111?. Jui W éwietle tych danych naleiaio stwierdzié, Ze W Areszcie Sledczym W M. powod przebywai W przeludnionej celi, a stan taki byl sprzeczny z Wymogami przewidzianymi W art. 3 Konwencji. Sad Apelacyjny wziai pod uwage wykladnie Konwencji dokonana przez Europejski Trybunal Praw Cziowieka. W Wyroku z dnia 15 lipca 2002 r. (Kaiasznikow przeciwko Rosji, 111' 47095/99) Trybunal stwierdzil, 2e warunki, na ktére uskariaja sie Wieiniowie przebywajacy W przeludnionych celach nie ograniczaja sie do samego nieprzestrzegania metraiu. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt tyoh Warunkow takich jak np: zie Wa1'1111ki sanitarne, niehigienicznoéé i brak prywatnoéci przy korzystaniu z urzadzefi sanitarnych, zla Wentylacja. Majap na. uwadze '10 stanowisko Sad Apelacyjny uznai, 2e osadzenie powoda przez okres 12 miesiecy W przeludnionych celach, niezapewniajacych prywatnoéoi przy korzystaniu z toalety, pozbawiajapych mozliwoéci spoiywania posiikéw przy stole, zmuszajacyoh do przebywania W tym sarnym pomieszczeniu z osoba zaiatwiajaca względu na stan zdrowia powinien był wypowiedzieć się lekarz. Oczywistym było natomiast, że Janusz L. musiał mieć wiedzę na temat warunków, W jakich przebywał w celi nr 172. Zwrócenie awizowanego wezwania, wysłanego na adres świadka Włodzimierza K., nie było równoznaczne z uzyskaniem informacji o zmianie adresu tego świadka. Należało zatem sprawdzić, czy świadek ten istotnie przebywał pod adresem wskazanym przez powoda i rozważyć zastosowanie środków przymusu, od których mowa w art. 274 § 1 i 226 Kodeksu postępowania cywilnego. Porninięcie dowodu z zeznań tych świadków ostatecznie nie miało jednak wplywu na wynik rozstrzygnięcia. Nie zachodziła konieczność ich przesłuchania, ponieważ w ocenie Sądu Apelacyjnego zgromadzony materiał dowodowy w dostateczny sposób potwierdził niektóre twierdzenia powoda. Natomiast w tym zakresie, w który twierdzenia powoda nie zostały uznane za wykazane, dowód z samych świadków' byłby dowodem niewystarczającym. Stan prawny związany z możliwością odstąpienia od stosowania normy 3 mz powierzchni mieszkalnej na osobę został szczegółowo opisany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25.f07 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A rok 2008, Nr 4, poz. 62). Z treści sentencji tego wyroku wynika, że przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że utraci on moc z upływem 18 miesięcy' od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Ustaw nr 96 (poz. 620) został ogłoszony 5 czerwca 2008 r. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. straci zatem moc dopiero z dniem 6.12.2009 r. Sąd Okręgowy trafnie zatem wskazał, że pozwanemu nie można było zarzucić naruszenia tego przepisu w okresie objętym pozwem, gdyż aż do 6.12.2009 r. norma ta obowiązuje w polskim porządku prawnym. Ograniczenie się przez Sąd Okręgowy do analizy zachowania pozwanego tylko w świetle tego przepisu doprowadziło do błędnej oceny przesłanki bezprawności. Zabrakło bowiem oceny całokształtu zachowań pozwanego względem powoda pod kątem wymagań nałożonych na Państwo przez art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji oraz art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz.. 284 ze zm.). Przepisy te zawierają zakaz poniżającego i nieludzkiego traktowania oraz karania, a także nakazują traktowanie w sposób humanitarny osoby pozbawione wolności. Rozpoznając powództwo należało w świetle tych przepisów ocenić sytuację powoda, w jakiej faktycznie odbywał karę pozbawienia wolności. Z zaleceń Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom wynika, że powierzchnia celi mieszalnej przypadająca na więżnia powinna,wynosić 4 mz. Wg art. 110 k.k.w. norma ta wynosi 3 m2. Normy innych państw europejskich określają większą powierzchnię mieszkalną na jednego osadzonego, niż ma to miejsce w Polsce. Ponadto obowiązujący nadal przepis art. 248 § 1 k.k.w. pozwala na permanentne odstępowanie od bardzo już niskiej normy 3 m?. Już w świetle tych danych należało stwierdzić, że W Areszcie Śledczym w M. powód przebywał w przeludnionej celi, a stan taki był sprzeczny z wymogami przewidzianymi w art. 3 Konwencji. Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę wykładnię Konwencji dokonaną przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. W wyroku z dnia 15 lipca 2002 r. (Kałasznikow przeciwko Rosji, nr 42095/99) Trybunał stwierdził, że warunki, na które uskarżają się więźniowie przebywający w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzeganie metrażu. Ocenie prawnej podlega skurnulowany efekt tych warunków takich jak np: złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja. Mając na uwadze “to stanowisko Sąd Apelacyjny uznał, że osadzenie powoda przez okres 12 miesięcy w przeludnionych celach, niezapewniających prywatności przy korzystaniu z toalety, pozbawiających możliwości spożywania posiłków przy stole, zmuszających do przebywania w tym samym pomieszczeniu z osobą załatwiającą --- STRONA 7 --- sWoje potrzeby fizjologicznc, stanowito przejaw poni2ajacego traktowania. Tym samym pozwany naru szyt godnosé powoda i jego prawo do zachowania intymnoéci. Zachowanie pozwanego W swietle zardwno Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jaki i Konwencji o ochronie praw cziowieka i podstawowych Wolnosci naieiaio uznadza bezprawne. Rodziio to odpowiedzialnosé pozwanego okreslonaw art. 24 § 1 art. 448 k.c. Sad Apelacyj ny uznat, 2e godnosé powoda zostala naruszona r6Wnie2 na skutek umieszczenia go W celi nr 172 W miesiacach chara1<te13/zujacych sic Wysoka temperatura, a to W zwiazku 2 brakiem Wystarczajacej Wentylacji tego pomieszczenia i mozliwosci zmniejszenia panujacej W nim temperatury. W powiazaniu 2 otW'a1tatoa1etaWarunki W tej celi uznaé nalezalo za nieznosne i niehumanitarne. W Warunkach takich powod spedzit okoto 4 miesiecy. lstnienie niekorzystnych Warunkow W tej celi zostaio potwierdzone zeznaniami funkcj onariusza Sluzby Wiezicnnej, faktem zaoferowania powodowi moiiiwoéci przeniesienia do innej celi, protokotami 2 kontroli wskazuj acymi na brak wentylacji i zagrzybienie sciany. Zachowanie pozwanego W tym zakresie pozostawaio W sprzecznosci nie tylko 2 Wyzej Wyinienionymi przepisami Konstytucji i Konwencji, lccz takze 2 art. 110 § 2 k.k.W. Przepis ten Wprost nakazuje zapewnienie osadzonemu dostatecznego dopiywu powietrza i odpowiedniej do pory roku temperatury. W tym zakresie pozwany ponosii odpowiedzialnosé ureguiowana W art. 24 § 1 art. 448k.c. Okreslajac Wysokosé zadoééuczynienia Sad Apelacyjny miai na uwadze rozmiar krzywdy jakiej powod doznai na skutek dlugotrwaiego przebywania W Warunkach naruszajacych jego dobra osobiste. Szacunki samego powoda (kwota 150000 21 obejrnujaca ponadto zadoséuczynienia za krzywde Wyrzadzona doznanym uszczerbkiem na zdrowiu) nalezaio uznac 2a zupeinie nieadekwatne do doznanej krzywdy. Powod odbywa kare pozbawienia Wolnosci i ju2 przez to znalazi sic W niezwykle niekomfortowcj sytuacji, Wywoianej jego Wiasnym zachowaniem, a stanowiacej element kary. Zadoséuczynicnie ma na celu jedynie naprawienie tej czesci krzywdy, ktdra zwiazana jest 2 niezgodnym 2 prawem zwiekszeniem ucia,21iWos'ci odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Okreslajac Wysokosé zadoééuczynienia trzcba mieé na uW'ad2e zarowno mozliwosci zarobkowe powoda W Warunkach pozbawienia Wolnosci, jak 1 mozliwosci zaspokajania przez nicgo potrzeb osobistych. Kwota dochodzona przez powoda wskazywaiaby natomiast nie tyle na choc uzyskania rekompensaty za krzywde, lecz na daienie do Wzbogacenia sie. Nie mozna r6Wnie2 abstrahowaé od realiow 2ycia W naszyrn kraju W ktérym zj awisko zageszczenia osob W jednym mieszkaniu, czy koniecznosé znoszenia Wysokich temperatur W miesiacach letnich jest nadal powszechne. Wiaze sic to bowiem 2 poziomem 2amo211osci spoieczefistwa i jego zdolnoscia do Wypelniania r62nyc11”zTada6 spoiccznych, W tym utrzym ywaniu Wicziennictwa. Nie mozna jednak zgodzio sie ze stanowiskiem Sadu Okregowego, 2e Wzgiad na Warunki panuj ace W niektdrych szpitalach, czy innych instytucj ach oraz mieszkaniach mo2e uzasadniaé caikowite zwolnienie pozwanego od odpowiedzialnosci zwiazanej 2 naruszeniem dobr osobistych. Polska przyjeia bowiem na siebie obowiazek respektowania Wysokich standardow uregulowanych zarowno W Konstytucji i k.k.W., jak i prawie konwencyjnym. Powinna zatem stopniowo daiyé do ich Wypelniania. Trzeba rowniei mieé swiadomosé, 2e W przeciwiefistwie do osob pozbawionych Wolnosci, inne osoby maja mozliwosé opuszczenia na pewien czas przeludnionego lub przegrzanego pomieszczenia. Poza tym nieprawidiowosci panuj ace W niektorych instytucjach publicznych takich jak szpitalc nierespektuj ace obowiazuj acych standardow, nie moga usprawiediiwiaé ich nieprzestrzegania W imiych instytucjach, W tym W aresztach sledczycli‘ i zakladach karnych. Okreslaj ac Wysokosé zadoséuczynienia trzeba byio r6Wnie2 Wziaé pod uwage zachowanie samego pozwanego, ktdry przebywvaj ac W przegrzanej celi nie Wykorzystywal wszystkich mozliwosci jej opuszczenia przez udziai W zajeciach zorganizowanych przez Siuzbe Wiezienna. Powod bez podania przekonywujacych przyczyn odmowil r6Wnie2 zgody na przeniesienie do lepszej celi swoje potrzeby fizjologiczne, stanowiło przejaw' poniżającego traktowania. Tym samym pozwany naruszył godność powoda i jego prawo do zachowania intymności. Zachowanie pozwanego w świetle zarówno Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jaki i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności należało uznaćza bezprawne. Rodziło to odpowiedzialność pozwanego określonąw art. 24 § 1 art. 448 k.c. Sąd Apelacyjny uznał, że godność powoda została naruszona również na skutek umieszczenia go w celi nr 172 w miesiącach charakteiyzuj ących się wysoką temperaturą, a to w związku z brakiem wystarczającej wentylacji tego pomieszczenia i możliwości zmniejszenia panującej W nim temperatury. W powiązaniu z otwartą toaletą warunki w tej celi uznać należało za nieznośne i niehumanitarne. W warunkach takich powód spędził około 4 miesięcy. Istnienie niekorzystnych warunków W tej celi zostało potwierdzone zeznaniami funkcjonariusza Służby Więziennej, faktem zaoferowania powodowi możliwości przeniesienia do innej celi, protokołami z kontroli wskazuj ącymi na brak wentylacji i zagrzybienie ściany. Zachowanie pozwanego w tym zakresie pozostawało w sprzeczności nie tylko z wyzej wymienionymi przepisami Konstytucji i Konwencji, lecz także z art. 110 § 2 k.k.w. Przepis ten wprost nakazuje zapewnienie osadzonemu dostatecznego dopływu powietrza i odpowiedniej do pory roku temperatury. W tym zakresie pozwany ponosił odpowiedzialność uregulowaną w art. 24 § l art. 448k.c. Określając wysokość zadośćuczynienia Sąd Apelacyjny miał na uwadze rozmiar krzywdy jakiej powód doznał na skutek długotrwałego przebywania W warunkach naruszających jego dobra osobiste. Szacunki samego powoda (kwota 150000 zł obejmująca ponadto zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną doznanym uszczerbkiem na zdrowiu) należało uznać za zupełnie nieadekwatne do doznanej krzywdy. Powód odbywa karę pozbawienia wolności i już przez to znalazł się w niezwykle niekomfortowej sytuacji, wywołanej jego własnym zachowaniem, a stanowiącej element kary. Zadośćuczynienie ma na celu jedynie naprawienie tej części krzywdy, która związana jest z niezgodnym z prawem zwiększeniem uciążliwości odbywania kary pozbawienia wolności. Określając wysokość zadośćuczynienia trzeba mieć na uwadze zarówno możliwości zarobkowe powoda w warunkach pozbawienia wolności, jak i możliwości zaspokajania przez niego potrzeb osobistych. Kwota dochodzona przez powoda wskazywałaby natomiast nie tyle na chęć uzyskania rekompensaty za krzywdę, lecz na dążenie do wzbogacenia się. Nie można również. abstrahować od realiów życia w naszym kraju w którym zjawisko zagęszczenia osób w jednym mieszkaniu, czy konieczność znoszenia wysokich temperatur w miesiącach letnich jest nadal powszechne. Wiąże się to bowiem z poziomem zamożności społeczeń stwa i jego zdolnością do wypełniania różnych”zŸadań społecznych, wtym utrzymywaniu więziennictwa. Nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, że wzgląd na warunki panujące w niektórych szpitalach, czy innych instytucjach oraz mieszkaniach może uzasadniać całkowite zwolnienie pozwanego od odpowiedzialnościzwiązanej z naruszeniem dóbr osobistych. Polska przyjęła bowiem na siebie obowiązek respektowania wysokich standardów uregulowanych zarówno w Konstytucji i k.k.w., jak i prawie konwencyjnyrn. Powinna zatem stopniowo dążyć do ich wypełniania. Trzeba również mieć świadomość, że w przeciwieństwie do osób pozbawionych wolności, inne osoby mają możliwość opuszczenia na pewien czas przeludnionego lub przegrzanego pomieszczenia. Poza tym nieprawidłowości panujące w niektórych instytucjach publicznych takich jak szpitale nierespektuj ące obowiązujących standardów, nie mogą usprawiediiwiać ich nieprzestrzegania w innych instytucjach, w tym w aresztach śledczyclí i zakładach karnych. Określaj ąc wysokość zadośćuczynienia trzeba było również wziąć pod uwagę zachowanie samego pozwanego, który przebywaj ąc w przegrzanej celi nie wykorzystywał wszystkich możliwości jej opuszczenia przez udział w zajęciach zorganizowanych przez Służbę Więzienną. Powód bez podania przekonywuj ących przyczyn odmówił również zgody na przeniesienie do lepszej celi --- STRONA 8 --- na innyni oddziale. W tym jednak przypadku trudno zrozumieé zachowanie administracji Aresztu Sledczego, ktora dysponujac cela o lepszych Warunkach uznaia za konicczne respektowanie Woli osadzonego powoda. Maj ac to Wszystko na uwadze, Sad Apelacyjny uznai kwote 3000 21 za odpowiednia sume zadoséuczynienia pienieznego. Zasadzajac ta sumo Sad miat 5'Wiadomosé, Ze administracja Aresztu 81edczego W M. tylko W niewielkim zalqesie byta odpowiedzialna za Warunki, W ktorych powod odbywai kart; pozbawienia Wolnosici. Niniejsza sprawa jest tylko konsekwencja braku koniecznych inwestycji We Wczesniejszym o1<_resie oraz rezultatem prowadzonej polityki kamej. Problem ten Wymaga 2e Wzgledu na swoja skale, nieograniczaj aca sie do przypadku powoda, Wprowadzenia ro2Wia_za6 systemowych. Do tego jednak czasu pozwany Skarb Part stwa jest reprezentowany W niniejszej sprawie przez Dyrektora Aresztu 81edczego W M. i ze érodkow budzetowych, ktorymi to sratio fisci dysponuj e, musza zostaé pokryte usprawiedliwione roszczenia powoda. Zmiana wyroku nastapila W oparciu 0 art. 386 § 1 k.p.c. W pozostaiej czesci apelacja kwestionujaca rozstrzygniecie powodztwa 0 ochrone dobr osobistych zostaia oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. Sad Apeiacyjny podzielii stanowisko Sadu Okregowego W kwestii niewykazania przez powoda zwiazku przyczynowego pomiedzy przebywaniem W celi nr 172, a powstaniem zapalnego W kolanach. Powod opari swoje twierdzenia na zeznaniach swiadka i swoich oraz na podkresleniu 2Wiazku czasowego. Jednakie 2 dokumentacji lekarskiej nie Wynikaio, aby to Warunki W celi doprowadzity do powstania stanu zapalnego. Powod nie Wniosi o przcprowadzcnie dowodu 2 opinii biegiego saclowego lekarza, ktory mogiby Wypowiedzicé sie od strony medycznej, czy istniai’ zwiazek pomiedzy Warunkami mieszkalnymi W tej konkretnie celi, a rozstrojem zdrowia. Cieiar dowodu W tym zakresie spoczywai na powodzie zgodnie 2 art. 6 k.c. i 232 k.p.c. Z tych Wzgleddw Sad Apelacyjny u2na1, 2e roszczenie o zasadzenie zadoééuczynicnia, oparte na przepisach art. 417 § 1 i art. 445 § 1 k.c. prawidiowo zostaio oddalone przez Sad pierwszej instancji. Apelacja W tym zakresie podlegaia oddaleniu na mocy art. 385 l<.p.c. PoW6d przcgrat postepowanie W drugiej instancji W 98 %. J ed11ak2e zadanie pozwanego obciagcnia powoda obowiazkicm zwrotu kosztow procesu Wg norm przepisanych byio bezzasadne, p0nieWa2 pozwany nie byi reprezentowany W postepowaniu apelacyjnym przez adwokata lub radce prawnego. Pozwany nie Wykazai r6Wnie2, aby udziai W tym postepowaniu zastepcy Dyrektora Wiazai sie 2 kosztami podlegajacymi 2WrotoWi. na innym oddziale. W tym jednak przypadku trudno zrozumieć zachowanie administracji Aresztu Sledczego, która dysponując celą o lepszych warunkach uznała za konieczne respektowanie woli osadzonego powoda. Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał kwotę 3000 zł za odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego. Zasądzając tą sumę Sąd miał świadomość, że administracja Aresztu Śledczego w M. tylko w niewielkim zakresie była odpowiedzialna za warunki, w których powód odbywał karę pozbawienia wolności. Niniejsza sprawa jest tylko konsekwencją braku koniecznych inwestycji we wcześniejszym okresie oraz rezultatem prowadzonej polityki karnej. Problem ten wymaga ze względu na swoją skalę, nieograniczaj ącą się do przypadku powoda, wprowadzenia rozwiązań systemowych. Do tego jednak czasu pozwany Skarb Pań stwa jest reprezentowany w niniejszej sprawie przez Dyrektora Aresztu Śledczego w M. i ze środków budżetowych, którymi to static ƒisci dysponuje, muszą zostać pokryte usprawiedliwione roszczenia powoda. Zmiana wyroku nastąpiła w oparciu o art. 386 § 1 k.p.c. W pozostałej części apelacja kwestionująca rozstrzygnięcie powództwa o ochronę dóbr osobistych została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego w kwestii niewykazania przez powoda związku przyczynowego pomiędzy przebywaniem w celi nr 172, a powstaniem zapalnego w kolanach. Powód oparł swoje twierdzenia na zeznaniach świadka i swoich oraz na podkreśleniu związku czasowego. Jednakże z dokumentacji lekarskiej nie wynikało, aby to warunki w celi doprowadziły do powstania stanu zapalnego. Powód nie wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza, który mógłby wypowiedzieć się od strony medycznej, czy istniał związek pomiędzy warunkami mieszkalnymi w tej konkretnie celi, a rozstrojem zdrowia. Ciężar dowodu wtym zakresie spoczywał na powodzie zgodnie z art. 6 k.c. i 232 k.p.c. Z tych względów Sąd Apelacyjny' uznał, że roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia, oparte na przepisach art. 41? § l i art. 445 § 1 k.c. prawidłowo zostało oddalone przez Sąd pierwszej instancji. Apelacja w tym zakresie podlegała oddaleniu na mocy art. 385 k.p.c. Powód przegrał postępowanie w drugiej instancji w 98 %. Jednakże żądanie pozwanego obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych było bezzasadne, ponieważ pozwany nie był reprezentowany w postępowaniu apelacyjnym przez adwokata lub radcę prawnego. Pozwany nie wykazał również, aby udział w tym postępowaniu zastępcy Dyrektora wiązał się z kosztami podlegającymi zwrotowi.