Wyrok XXV C 905/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warsza

--- STRONA 1 --- Sygn. XXV C 905/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. Adam Mitkiewicz Protokolant: Martyna Sajdak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. w Warszawie sprawy z powództwa B. M. przeciwko (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych 1. zobowiązuje pozwanego (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. do usunięcia informacji gospodarczej o niezapłaconym zobowiązaniu B. M. z tytułu umowy kredytu numer (...) zawartej z Bankiem (...) S.A. w W. ujawnionej w Krajowym Rejestrze Długów prowadzonym przez Biuro (...) S.A. we W. w terminie 30 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. zobowiązuje pozwanego (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. do przeproszenia powoda B. M. poprzez skierowanie do niego listu poleconego zawierającego przeprosiny o następującej treści (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeprasza Pana B. M. za naruszenie jego dobrego imienia poprzez wpisanie go do Krajowego Rejestru Długów; 3. zasądza od pozwanego (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz powoda B. M. kwotę 5 000 zł (pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 maja 2015 roku do dnia zapłaty; 4. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 5. znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu. Sygn. akt XXV C 905/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 21 maja 2015 r. skierowanym przeciwko (...) Finanse Spółce z o.o. z siedzibą w W. powód B. M. wniósł o: 1. --- STRONA 2 --- zobowiązanie pozwanej do zaprzestania naruszania jego dobra osobistego poprzez usunięcie wpisu dotyczącego powoda w Krajowym Rejestrze Dłużników (...) S.A.; 2. zobowiązanie pozwanej do usunięcia skutków naruszenia jego dobra osobistego, poprzez przeproszenie powoda – zobowiązanie pozwanej do przesłania listem poleconym do powoda przeprosin na piśmie o treści: „Przeprosiny Zarząd działający w imieniu (...) Finanse sp. z o.o. przeprasza Pana B. M. za naruszenie jego dobrego imienia przez kierowanie do niego korespondencji sugerujących, że jest zobowiązany do zapłaty na rzecz (...) Finanse Spółka z o.o. kwoty 23 898, 09 zł oraz za podjęcie bezprawnych działań skutkujących wpisaniem go do Krajowego Rejestru Dłużników.”; 3. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 20 000 zł złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia; 4. zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości podwójnej stawki minimalnej. W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwana swoimi działaniami naruszyła jego dobro osobiste – dobre imię. Mimo, iż w dniu 6 marca 2012 r. został wydany przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. wyrok, w którym oddalono powództwo wywiedzione przez pozwaną – Sąd uznał, że dochodzone roszczenie uległo przedawnieniu – pozwana wpisała dług powoda do Krajowego Rejestru Długów. W konsekwencji ww. miał trudności w uzyskaniu kredytu; był negatywne postrzegany przez pracodawcę, znajomych; czuł się zastraszany i nękany przez pozwaną; pozwana zmuszała go do zaspokojenia nieistniejącego zobowiązania (pozew, k. 3-5, pismo z dnia 8 czerwca 2015 r. – k. 26). W dniu 4 sierpnia 2015 r. (data prezentaty, k. 33-36) pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z kwotą 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Pozwana podniosła, że wierzytelność przysługująca jej względem powoda nadal istnieje, gdyż nie niweczy jej przedawnienie. Zdaniem pozwanej nawet prawomocny wyrok sądu oddalający powództwo ze względu na przedawnienie nie zmienia tego, iż nadal istnieje roszczenie w postaci naturalnej. Na rozprawie w dniu 26 października 2015 r. powód wniósł ponadto o zobowiązanie pozwanej do zaniechania wysyłania do powoda pism oraz wykonywania połączeń telefonicznych dotyczących zadłużenia, a także do zaniechania rozpowszechniania w jakiejkolwiek formie informacji jakoby powód był dłużnikiem pozwanej (k. 73). Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 27 kwietnia 2000 r. powód B. M. zawarł z (...) S.A. (...) w W. umowę kredytu nr (...) na zakup samochodu ( umowa kredytu – k. 39-40). Zabezpieczeniem ww. umowy był weksel in blanco. W przypadku nie regulowania należności w terminie bank był uprawniony do wypełnienia weksla na kwotę odpowiadająca zadłużeniu łącznie z odsetkami i innymi kosztami oraz opatrzenia weksla datą płatności według swego uznania ( weksel – k. 5 akt o sygn. I C 1277/11, deklaracja wekslowa – k. 6 akt o sygn. I C 1277/11). Wobec zaprzestania przez powoda spłaty kolejnych rat (...) bank (...) S.A. wypowiedział umowę kredytu w dniu 31 grudnia 2001 r. i wezwał powoda do spłaty zadłużenia (wypowiedzenie umowy – k. 41). Następnie w wyniku cesji (...) S.A. przeniósł część wierzytelności na rzecz (...) S.A. (...)z siedzibą w W. - w związku z wypłatą przez Towarzystwo odszkodowania na rzecz (...) S.A. ( umowa nr (...) z dnia 28 lutego 2003 r. – k. 42-44). Pozostała część wierzytelności została przeniesiona umową z dnia 30 grudnia 2008 r. przez (...) S.A. na rzecz (...) Spółka z o.o. ( umowa z dnia 30 grudnia 2008 r., aneks nr (...) do umowy – k. 49-52). --- STRONA 3 --- W dniu 9 listopada 2010 r. (...) Finanse Sp. z o.o. działając w imieniu własnym oraz w imieniu (...) S.A. (...) z siedzibą w W. wezwała powoda do wykupu weksla ( pismo z dnia 9 listopada 2010 r. – k. 6). Weksel nie został przez powoda wykupiony. Wobec pozyższego pozwem z dnia 30 listopada 2010 r. pozwana i (...) S.A. (...) z siedzibą w W. wniosły do Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy o zasądzenie solidarnie od powoda B. M. oraz M. K. (1) – poręczyciela - kwoty 12 159,34 zł z odsetkami ustawowymi na rzecz (...) Finanse Sp. z o.o. oraz kwoty 7 369, 36 zł na rzecz (...) S.A. (...) z siedzibą w W. z odsetkami ustawowymi. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w dniu 9 grudnia 2010 r. wydał nakaz zapłaty w sprawie, uwzględniając w całości żądanie ww. spółek - sygn. akt I Nc 67788/10 ( nakaz zapłaty Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I Nc 67788/10 – k. 7; pozew z dnia 30 listopada 2010 r. – k. 1-3 akt o sygn. I C 1277/11). Powód wnosząc zarzuty podniósł zarzut przedawnienia roszczenia oraz zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w dniu 6 marca 2012 r., po rozpoznaniu zarzutów, wydał wyrok w sprawie o sygn. akt I C 1277/11 uchylający nakaz zapłaty z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt I Nc 67788/10 i oddalający powództwo. Sąd uznał zarzut przedawnienia za uzasadniony. W uzasadnieniu wskazano, że wierzyciel, którego roszczenie uległo przedawnieniu nie może dochodzić od dłużnika świadczenia objętego przedawnionym roszczeniem ( wyrok Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I C 1277/11 – k. 8). W dniu 19 kwietnia 2011 r. (...) S.A. (...) z siedzibą w W. przelała wierzytelność z tytułu roszczeń regresowych wobec B. M. na rzecz (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. ( umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 19 kwietnia 2011 r. – k. 45-48). Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 6 marca 2012 r. oddalającego powództwo, pozwana spółka (...) podejmowała działania zmierzające do wyegzekwowania od powoda przedawnionego roszczenia. Wysyłała pozwanemu wezwania do zapłaty. Powód został także wpisany do Krajowego Rejestru Długów - z kwotą zadłużenia w wysokości 23 898, 09 zł (potwierdzenie wpisu do (...) S.A. z dnia 9 marca 2015 r.– k. 12-13). Powód miał z tego tytułu trudności z uzyskaniem kredytu na wykup mieszkania, miał nieprzyjemności w życiu zawodowym. W dniu 10 marca 2015 r. powód wezwał pozwaną spółkę do usunięcia informacji o jego zadłużeniu ujawnionych w Krajowym Rejestrze Długów (pismo z dnia 10 marca 2015 r. – k. 14). W odpowiedz na powyższe pozwana w piśmie z dnia 11 marca 2015 r. wskazała, że ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych z dnia 9 kwietnia 2010 r. umożliwia wpis do Krajowego Rejestru Długów wierzytelności przedawnionej, a zarzut przedawnienia podniesiony przez powoda nie spowodował, że roszczenie przestało istnieć (pismo z dnia 11 marca 2015 r. - k. 15).Pismem z 30 kwietnia 2015 r. powód ponownie wezwał pozwaną do usunięcia wpisu dotyczącego jego długu z Krajowego Rejestru Długów, nadto wezwał pozwaną do przeproszenia powoda na piśmie za naruszenie jego dóbr osobistych oraz do zapłaty na rzecz powoda kwoty 20 000 zł tytułem zadośćuczynienia (pismo z dnia 30 kwietnia 2015 r. – k. 18). Powyższy stan faktyczny został przez Sąd ustalony na podstawie zebranych w aktach sprawy dokumentów oraz na podstawie zeznań świadków R. J. i M. K. (2) (k. 73-75) oraz zeznań powoda (k. 80-81), którym Sąd dał wiarę. Były one bowiem wewnętrznie spójnie i tworzyły logiczną całość z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd zważył, co następuje. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog ten nie ma przy tym charakteru zamkniętego. W myśl art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. --- STRONA 4 --- Zgodnie zaś z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zasadność roszczeń majątkowych zależy od stwierdzenia naruszenia dobra osobistego. W sprawie o ochronę dóbr osobistych zadaniem Sądu jest ustalenie czy i jakie dobro osobiste zostało naruszone, a w przypadku pozytywnego ustalenia dokonanie oceny czy naruszenie takie ma charakter bezprawny. W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przez pozwaną dobra osobistego powoda w postaci jego dobrego imienia. Działania pozwanej, wymierzone w powoda, polegające na wpisaniu przedawnionego roszczenia powoda do Krajowego Rejestru Długów – zwłaszcza że nastąpiło to po uprawomocnieniu się wyroku oddalającego powództwo pozwanej - w ocenie Sądu zaliczają się do kategorii naruszających dobra osobiste; mają charakter pewnego rodzaju szykany, sprowadzają się do nacisku przymuszającego powoda do spełnienia zobowiązania naturalnego. Poprzez wpisanie danych B. M. do Krajowego Rejestru Długów naruszono jego spokój, ww. miał trudności w uzyskaniu kredytu oraz spotykały go nieprzyjemności w życiu zawodowym. Argumentacja pozwanej opiera się na założeniu, że skoro wyłączną przyczyną oddalenia powództwa było skuteczne podniesienie przez powoda zarzutu przedawnienia to roszczenie nie przestało istnieć – stało się ono zobowiązaniem naturalnym, a działania pozwanej, zmierzające do wyegzekwowania wierzytelności i wpis długu powoda do Krajowego Rejestru Długów, nie są bezprawne. Bezspornym jest, iż wpis długu powoda do Krajowego Rejestru Długów nastąpił po zakończeniu postępowania sądowego. Wskazać należy, iż Sąd Rejonowy wydając wyrok rozstrzygnął spór pomiędzy stronami dotyczący wierzytelności przysługującej pozwanej. Powodowi (który w sprawie I C 1277/11 był pozwanym) zagwarantowano, że przedmiotowa wierzytelność nie może być egzekwowana przez pozwaną. Przy czym bez znaczenia pozostaje czy jest to zobowiązanie naturalne czy też nie. W ocenie Sądu Okręgowego, o ile taka przedawniona wierzytelność mogła być wpisana do Krajowego Rejestru Długów, to wpisanie długu powoda po rozstrzygnięciu sporu przez Sąd - gdy nastąpiło ustabilizowanie stanu prawnego - niewątpliwie narusza jego dobro osobiste. Rozstrzygnięcie sądowe winno bowiem zapewniać stronom często nie rozumiejących pojęć języka prawniczego takich jak przedawnienie czy zobowiązanie naturalne pewność co do ich sytuacji prawnej, w potocznym odbiorze co do tego czy są zobowiązani wobec powoda domagającego się od nich zapłaty czy nie. Brak takiej pewności godziłby w istotę samych orzeczeń, podważał autorytet Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu której zapadają wyroki. Na marginesie wskazać należy, iż uzasadnienie wyroku w sprawie o sygn. akt I C 1277/11 nie stanowi potwierdzenia istnienia długu, nawet w postaci zobowiązania naturalnego. Skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie. W razie podniesienia zarzutu przedawnienia badanie tych przesłanek jest zbędne. Stosownie do powyższej reguły, Sąd rozpoznający sprawę o sygn. akt I C 1277/11, w ogóle nie poczynił ustaleń faktycznych i ocen prawnych co do powstania jakichkolwiek roszczeń z umowy kredytowej. Sąd w uzasadnieniu wskazał zresztą, że wierzyciel którego roszczenie uległo przedawnieniu, nie może dochodzić od dłużnika świadczenia objętego przedawnionym roszczeniem. Nie sposób oczywiście kwestować prawa wierzyciela do domagania się od dłużnika spłaty przedawnionego roszczenia. Istnieją jednak granice dopuszczalnych zachowań wierzyciela. Zmierzające do odzyskania długu, działanie wierzyciela, które przybiera nadmierne rozmiary, może zostać zakwalifikowane jako bezprawne i skutkujące naruszeniem dóbr osobistych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011 r., VI ACa 84/11, LEX nr 863322). Pozwana nie mogła więc bez odpowiedzialności co do sfery dóbr osobistych stosować praktyk wymuszających spłatę długu naruszających spokój powoda i jego dobre imię. W swych dywagacjach na temat właściwości zobowiązania naturalnego, pozwana pomija zasadniczą regułę, sformułowaną w art. 117 § 2 k.c. – że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Mając na uwadze tak wyrażoną wolę ustawodawcy, dłużnikowi należy zapewnić rzeczywiste, a nie tylko iluzoryczne możliwości skorzystania z przysługującego mu uprawnienia. --- STRONA 5 --- Okoliczność, że przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych nie zawierają zakazu przekazania przez wierzyciela, do biura informacji gospodarczej, informacji o zobowiązaniu przedawnionym, nie przesądza o zgodności takiego zachowania z prawem. Reasumując, nawet gdyby przyjąć, że powód obciążony jest przedawnionym (naturalnym) zobowiązaniem wobec pozwanej, to działania pozwanej - polegające na wpisaniu długu powoda do Krajowego Rejestru Długów po wydaniu wyroku oddalającego powództwo, a zatem w sytuacji kiedy nastąpiło ustabilizowanie stanu prawnego - należy uznać za bezprawne, naruszające jego dobre imię, stawiające go w złym świetle wobec pracodawcy i znajomych, gdy tymczasem orzeczenie sądu przesądza, że nie jest on zobowiązany do zapłaty tej wierzytelności. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu pozwana powinna doprowadzić swym wnioskiem do wykreślenia z Krajowego Rejestru Długów informacji o przedawnionym długu powoda. Sąd zobowiązał pozwaną do usunięcia informacji gospodarczej o niezapłaconym zobowiązaniu B. M. z tytułu umowy kredytu numer (...) zawartej z Bankiem (...) S.A. w W. ujawnionej w Krajowym Rejestrze Długów prowadzonym przez Biuro (...) S.A. we W. w terminie 30 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sąd oddalił powództwo w zakresie w jakim powód żądał aby pozwana zaniechała wysyłania do powoda pism oraz wykonywania połączeń telefonicznych dotyczących zadłużenia, a także aby zaniechała rozpowszechniania w jakiejkolwiek formie informacji jakoby powód był dłużnikiem pozwanej. W ocenie Sądu naruszenie dobrego imienia powoda należy wiązać z faktem wpisu jego długu do Krajowego Rejestru Długów. Trudno zabronić osobie która uważa, że jest wierzycielem kontaktów z osobą którą uważa za dłużnika, np. wysyłania listów w tym wzywających do zapłaty, takie telefony czy listy adresowane tylko do tej osoby nie naruszają jej dóbr osobistych. Jednocześnie stan faktyczny sprawy nie wskazywał aby pozwany poza wpisem do KRD w jeszcze jakiejś formie dostępnej dla szerszego kręgu odbiorców upowszechniał informacje dotyczące długu, a skoro tak nie było potrzeby udzielania powodowi ochrony jego dóbr w inny sposób niż orzeczony w wyroku. Sąd zobowiązał pozwaną także do przeproszenia powoda poprzez skierowanie do niego listu poleconego zawierającego przeprosiny o następującej treści (...) Finanse Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeprasza Pana B. M. za naruszenie jego dobrego imienia poprzez wpisanie go do Krajowego Rejestru Długów”. W ocenie Sądu – o czym była mowa wyżej - naruszenie dobrego imienia powoda należy wiązać jedynie z faktem wpisu jego długu do Krajowego Rejestru Długów. O ile bowiem korespondencja kierowana do powoda, w tym pisemne wezwania do zapłaty wiadome są tylko powodowi i najbliższym członkom jego rodziny, to już wpisanie do Krajowego Rejestru Długów informacji o długu powoda czyni ją dostępną dla potencjalnie nieograniczonego kręgu uczestników, a zwłaszcza dla podmiotów, z którymi powód mógłby zawierać różnorodne umowy (zwłaszcza kredytowe). Powództwo w zakresie w jakim powód żądał przeproszenia za kierowanie do niego korespondencji sugerującej, że jest zobowiązany do zapłaty na rzecz pozwanej kwoty 23 898,09 zł należało zatem oddalić. Co do zadośćuczynienia Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia (art. 448 k.c.). W sprawie niniejszej istotą krzywdy powoda są negatywne przeżycia psychiczne, trudności w uzyskaniu kredytu (powód nie mógł zrealizować swoich planów związanych z wykupem mieszkania), nieprzyjemności w życiu zawodowym. Należy podkreślić, że przy określaniu wysokości zadośćuczynienia Sąd wziął pod uwagę rozmiar krzywdy. Nie można również pominąć uporczywości zachowania pozwanej. W tej sytuacji, za odpowiednią sumę zadośćuczynienia Sąd uznał kwotę 5 000 zł. W pozostałym zakresie powództwo podlega oddaleniu. W ocenie Sądu dochodzona pozwem kwota w wysokości 20 000 jest wygórowana w stosunku do rozmiaru krzywdy jakiej doznał powód. Sąd na mocy art. 481 §1 k.c. zasądził ustawowe odsetki od sumy zadośćuczynienia od dnia wniesienia pozwu, tj. od dnia 21 maja 2015 r. do dnia zapłaty. Terminem, od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę, może być, w zależności od okoliczności sprawy, zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynieniu, jak i dzień tego wyrokowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10, LEX nr 848109). Sąd miał na uwadze, że powód już przed --- STRONA 6 --- wytoczeniem powództwa wzywał pozwaną do zapłaty na jego rzecz zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych (k.17-18). Roszczenie to było zatem wymagalne już wcześniej. Wobec powyższego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 23 k.c., art. 24§1 k.c. i art. 448 k.c. orzekł jak w sentencji. Sąd postanowił znieść wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu, mając na uwadze treść art. 100 kpc, jako, że obie strony uległy w części ze swoimi żądaniami.