Wyrok XXV C 73/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszaw

--- STRONA 1 --- Sygn. akt XXV C 73/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR (del.) Paweł Duda Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Pielak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa K. F. przeciwko J. K. o ochronę dóbr osobistych oddala powództwo. Sygn. akt XXV C 73/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 15 września 2016 r. K. F. pozwem z dnia 8 stycznia 2016 r. wniosła o nakazanie J. K. usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki poprzez usunięcie wpisu umieszczonego przez pozwanego w serwisie aukcyjnym (...).pl dla transakcji nr (...) oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dniu 9 listopada 2015 r. pozwany korzystając z konta o loginie „ (...)” w serwisie aukcyjnym (...).pl zawarł z powódką, używającą konto o loginie „ (...)”, umowę kupna – sprzedaży produktu o nazwie S. (...) Transparentny Puder Prasowany. Pozwany ostatecznie zrezygnował z zakupu, ponieważ nie dokonał płatności, w wyniku czego umowa została rozwiązana. W dniu 29 listopada 2015 r. pozwany umieścił w serwisie ze swojego konta negatywny komentarz dla transakcji nr (...) o treści: „Obrzydliwy arogancki prowincjonalny kmiot uważa że jest bezkarny i bez żenady sprzedaje podróby jako firma ale nie tym-kuźwa-razem Albowiem składam zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa! Wszystkie nieświadome osoby proszę o kontakt Pozew zbiorowy!”. Komentarz dla tej transakcji jest nieprawdziwy chociażby z tego względu, że pozwany nie otrzymał produktu, ponieważ nie dokonał płatności, wprowadza w błąd i tym samym narusza dobra osobiste powódki. Powódka wskazał również, że oferowany przez nią towar dotyczący przedmiotowego komentarza był oryginalny i zgodny z opisem. Powódka wystosowała do pozwanego w dniu 14 grudnia 2015 r. wezwanie do zaprzestania naruszania jej dóbr osobistych, do którego pozwany się nie zastosował. Pozwany J. K. w odpowiedzi na pozew podniósł, że powódka zataiła fakt, że zakup ze strony powoda objął dwa pudry (dwie aukcje) – za pierwszy powód zapłacił i go otrzymał (aukcja z 4 listopada 2015 r.). Otrzymany puder był rażącą podróbką i został powódce --- STRONA 2 --- odesłany, ona zaś zwróciła za niego pieniądze. Fakt ten pozwolił na wyciągnięcie logicznego wniosku, że drugi z pudrów kupiony 5 dni później będzie tej samej jakości. Na mocy art. 11 Regulamin (...) powód ma prawo do subiektywnej oceny sprzedającego (powódki). Na dowód oryginalności pudru powódka załącza paragon zakupu z J. w ilości 10 sztuk pudru, prowadząc hurtową sprzedaż kosmetyków. Towar wysyłany masowo do klientów nie ma nic wspólnego z załączonym paragonem na 10 oryginalnych sztuk. Wśród komentarzy dotyczących transakcji dokonywanych przez powódkę znajduje się wiele takich, w których klienci dali wyraz niezadowoleniu z otrzymania podróbek. Pozwany nie dokonał zatem naruszenia dób osobistych powódki. Rzetelna, uczciwa i prawdziwa ocena oferowanych przez powódkę towarów to praw pozwanego jako użytkownika (...), ale też jego obowiązek wobec innych użytkowników. Cała idea (...) opiera się na zaufaniu i wiedzy udzielanej w formie komentarzy przez tych co kupili tym, co mają zamiar kupić. W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2016 r. powódka podniosła, że skoro doszło do rozwiązania umowy sprzedaży na produkt o numerze transakcji (...) bez jej finalizacji, to pozwany nie mógł ocenić produktu, którego nie otrzymał. Wskazywane przez pozwanego inne transakcje z całkowicie różnymi od produktu spornego przedmiotami, co do których pozwany skorzystał z prawa odstąpienia od umowy i zwrotu towaru, nie mają związku z przedmiotem objętym niniejszą sprawą, zaś dołączony do pozwu przez powódkę paragon zakupu towaru złożony został jedynie z ostrożności, aby potwierdzić fakt oryginalności sprzedawanego towaru. Krzywdzące, bezpodstawne i naruszające dobra osobiste opinie wystawiane były przez pozwanego wiele razy, co oznacza, że jest to powszednia praktyka a nie jednostkowy przypadek powszechna praktyka a nie jednostkowy przypadek. W piśmie procesowym z dnia 6 maja 2016 r. pozwany podniósł, że powódka żądając od powoda usunięcia komentarza na (...) nie sprawdziła procedur obowiązujących w serwisie, bowiem zgodnie z regulaminem serwisu komentarze po ich wystawieniu nie podlegają usunięciu, czy nawet edycji z woli użytkowników. W celu usunięcia komentarza powódka musi zwrócić się do serwisu (...), który podda wniosek ocenie, czy usuniecie jest zasadne, czy nie, a jeśli uzna racje powódki, to usunie komentarz bez konsultacji z pozwanym. Z tych przyczyn powód wniósł o oddalenie powództwa w całości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: K. F. prowadzi za pośrednictwem internetowego serwisu aukcyjnego (...).pl sprzedaż towarów pod nazwą użytkownika „ (...)”. W dniu 2 listopada 2015 r. powódka wystawiła na aukcji nr (...) produkt o nazwie S. (...) Transparentny Puder Prasowany. Powyższy produkt na aukcji za cenę 81 złotych w dniu 9 listopada 2015 r. zakupił J. K. występujący pod nazwą użytkowania „ (...)”. (wydruk wiadomości e-mail z 09.11.2015 r. – k. 10-11). Transakcja oznaczona numerem (...) nie została sfinalizowana a J. K. nie otrzymał produktu, ponieważ nie dokonała zapłaty za towar w przewidzianym terminie nie dokonał zapłaty za towar (wydruki wiadomości e-mail – k. 12-15). J. K. zakupił wcześniej od K. F. na aukcji z dnia 4 listopada 2015 r. puder, za który zapłacił i go otrzymał, jednak następnie zwrócił go i otrzymał od powódki zwrot pieniędzy. (okoliczność uznana za ustaloną na podstawie art. 230 k.p.c. – podana przez pozwanego w odpowiedzi na pozew i niekwestionowana przez powódkę). W dniu 28 listopada 2015 r. J. K. (użytkownik (...)) umieścił w serwisie (...) na koncie użytkownika „ (...)” negatywny komentarz dla transakcji nr (...) o treści: „Obrzydliwy arogancki prowincjonalny kmiot uważa że jest bezkarny i bez żenady sprzedaje podróby jako firma ale nie tym-kuźwa-razem Albowiem składam zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa! Wszystkie nieświadome osoby proszę o kontakt Pozew zbiorowy!” (zrzut ekranu zawierający komentarz – k. 16). K. F. zarejestrowała się na serwisie aukcyjnym pod nickiem „ (...)” w 2003 roku. Na dzień 14 marca 2016 r., posiadała łącznie 17.417 komentarzy, --- STRONA 3 --- w tym 17.329 pozytywnych, 48 neutralnych oraz 40 negatywnych. Część komentarzy widniejących pod profilem „ (...)” zostało na mocy porozumienia kupującego oraz sprzedającego unieważniona. (zrzuty ekranu z serwisu (...) – k. 38-43). W dniu 7 maja 2015 r. K. F. kupiła w Sklepie (...) w J. m.in. 10 sztuk pudru dziecięcego (Baby powder). (paragon fiskalny wraz z tłumaczeniem na język polski – k. 17-19). W ramach serwisu (...) użytkownikom udostępniony jest system komentarzy, który służy do wymiany opinii o przebiegu transakcji i realizacji umowy. Treść komentarza, jak i odpowiedź na komentarz są informacjami jawnymi, dostępnymi dla pozostałych użytkowników. Użytkownik nie ma możliwości usunięcia komentarza (opinii). Komentarze mogą być tylko unieważnione na wniosek użytkownika. Unieważnione komentarze widoczne są w serwisie (...) jako przekreślone. Jedynie właściciel portalu aukcyjnego (...).pl ma możliwość usunięcia komentarza. ( fakty powszechnie znane, potwierdzone zrzutem ekranowym strony (...).pl – k. 61 i Regulaminem (...) na portalu http://(...).pl). Pismem z dnia 14 grudnia 2015 r. K. F. wezwała J. K. do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych i natychmiastowego usunięcia negatywnego nieprawdziwego komentarza nr (...) w nieprzekraczalnym terminie do 18 grudnia 2015 r. (pismo pełnomocnika powódki do pozwanego z 14.12.2015 r. wraz z potwierdzeniami nadania i odbioru – k. 20-24). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodów z przywołanych dokumentów, które nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowanie. Ponadto opisane wyżej okoliczności faktyczne nie były przedmiotem sporu pomiędzy stronami (poza kwestią oryginalności produktu objętego przedmiotową sporną transakcją, której Sąd nie ustała w niniejszej sprawie), a spór dotyczył prawnych konsekwencji opisanych wyżej faktów. Sąd oddalił wnioski pozwanego o wystąpienie do Grupy (...) Sp. z o.o. o podanie danych osobowych i adresowych osób wskazanych przez pozwanego w pismach procesowych z dnia 15 kwietnia 2016 r. i 6 maja 2016 r. według „nicków” i przeprowadzenie dowodów z zeznań tych osób w charakterze świadków, gdyż okoliczności, które pozwany chciał wykazać za pomocą tych dowodów (że osoby te kupując produkty od powódki otrzymały nieoryginalne towary i wystawiły powódce negatywne komentarze), nie miały ostatecznie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym w dalszej części uzasadnienia. Sąd zważył, co następuje: Zasada ochrony dóbr osobistych człowieka wyrażona została w art. 23 k.c., w myśl którego dobra osobiste człowieka, pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog chronionych dóbr osobistych wymieniony w art. 23 k.c. ma przy tym jedynie charakter przykładowy, na co wskazuje sformułowanie „w szczególności”, nie jest to więc katalog wyczerpujący. W tym katalogu wymienione został wyraźnie zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis art. 24 § 1 k.c. formułuje przy tym domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych, zatem to na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Na rozprawie z dnia 15 września 2016 r. pełnomocnik powódki wyjaśnił, że wpis umieszczony przez pozwanego w serwisie (...) narusza dobra osobiste powódki w postaci wizerunku, bowiem powódka prowadzi działalność poprzez sprzedaż produktów w serwisie (...) i taki wpis naraża ją na utratę zaufania (k. 71-72). Nie ulega wątpliwości, że wypowiedź pozwanego w postaci zamieszczonego komentarza na portalu aukcyjnym o treści: „Obrzydliwy arogancki prowincjonalny kmiot uważa że jest bezkarny i bez żenady sprzedaje podróby jako firma ale nie tym-kuźwa-razem Albowiem składam zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa! Wszystkie nieświadome osoby proszę o kontakt Pozew zbiorowy!”, ma charakter pejoratywny i zawiera sformułowania obraźliwe, a tym samym narusza dobra osobiste powódki w postaci czci (dobrego imienia). Komentarz ten, ze względu --- STRONA 4 --- na użyte w nim określenia („obrzydliwy, arogancki, prowincjonalny kmiot”), ma wydźwięk obraźliwy, naruszający cześć (dobre imię) osoby tak określanej i podważający zaufanie do powódki, jako osoby prowadzącej działalność handlową na portalu aukcyjnym. Taka forma krytyki zamieszczona na portalu internetowym jest z tej przyczyny niedopuszczalna, jako godząca we wskazane dobra osobiste powódki. Krytyka zawarta w komentarzu odnosi się nie tylko do oceny konkretnej transakcji handlowej dokonanej na internetowym portalu aukcyjnym, ale godzi wprost w osobę powódki, gdyż pozwany posłużył się w nim określeniami, które należy uznać za obraźliwe w stosunku do każdego człowieka. Dlatego uznać należało, że zamieszczając przywołany komentarz w serwisie (...) pozwany naruszył wskazane wyżej dobra osobiste powódki. W tym kontekście nie miało już znaczenia, czy objęty sporną transakcją produkt był oryginalny, czy też nieoryginalny, jak twierdził pozwany. Skoro komentarz pozwanego już ze względu na swą formę – użyte w nim określenia odnoszące się do osoby powódki – naruszał jej dobra osobiste, to nie było potrzeby prowadzenia dowodów na okoliczność prawdziwości zawartych w komentarzu twierdzeń co do nieoryginalności produktów oferowanych przez powódkę do sprzedaży w serwisie aukcyjnym (...). Z tych przyczyn Sąd oddalił zmierzające do wykazania powyższych okoliczności wnioski dowodowe pozwanego, gdyż nie były one w stanie zmienić powyższej oceny treści przedmiotowego komentarza. Wyrażenie oceny na powszechnie dostępnym portalu internetowym winno nastąpić we właściwej formie i nie powinno wykraczać poza niezbędną potrzebę dla osiągnięcia określonego prawem celu. Tego typu wypowiedź o transakcji kupna-sprzedaży była niedopuszczalna albowiem przedstawiała powódkę jako osobę o negatywnych cechach charakteru (również jako kupującego), a nadto posługiwała się obraźliwymi sformułowaniami. Nie ulega wątpliwości, że takie działanie pozwanego było zamierzone, a zamieszczona treść komentarza przekraczała granice rzeczowej potrzeby, oględności i kultury wypowiedzi. Mimo uznania, że pozwany naruszył w ten sposób dobra osobiste powódki, powództwo nie mogło zostać uwzględnione, ze względu na treść żądania pozwu. Powódka żądała, aby pozwany usunął wpis umieszczony w serwisie aukcyjnym, a Sąd był tym żądaniem związany. Zgodnie z art. 321 k.p.c., sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Zakaz orzekania ponad żądanie, będący przejawem zasad dyspozycyjności i kontradyktoryjności, oznacza, że o treści wyroku zarówno w sensie pozytywnym, jak i negatywnym, decyduje żądanie strony. Sąd nie może zasądzać czegoś innego od tego, czego żądał powód, więcej niż żądał powód, ani na innej podstawie faktycznej, niż podana przez powoda. Jak już wyżej wskazano, użytkownik serwisu (...) nie ma możliwości usunięcia umieszczonego na portalu internetowym komentarza, lecz może tego dokonać jedynie właściciel (administrator) portalu. Użytkownik może co najwyżej złożyć wniosek do właściciela portalu o unieważnienie wpisu, który po unieważnieniu pozostaje nadal widoczny na portalu serwisu (...) jako przekreślony. Powódka żądała więc od pozwanego dokonania czynności, której nie mógł wykonać, zatem już z tej przyczyny powództwo podlegało oddaleniu. Sąd nie ma możliwości nakazać dokonania określonego zachowania podmiotowi, który nie jest stroną postępowania. Niezależnie od tego, żądanie usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych poprzez usunięcie wpisu z portalu internetowego – o ile wpis ten nie zawiera treści rażąco naruszających porządek prawnych – jest zbyt daleko idące. W artykule 24 k.c. jako środek ochrony dóbr osobistych wskazuje się zaniechanie działania, jednak dotyczy to sytuacji, w której dobro osobiste jest zagrożone cudzym działaniem, w razie zaś uznania, iż do naruszenia już doszło, jak miało to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, pozostają środki określone w art. 24 § 1 zd. 2 k.c. Żądana przez powoda od pozwanego czynność potrzebna do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powinna być dobrana adekwatnie do rodzaju, intensywności i zasięgu dokonanego naruszenia i powinna stanowić adekwatny, a przy tym nie nadmiernie represyjny środek służący usunięciu skutków naruszenia, sądowi orzekającemu zaś przysługuje kompetencja do kontroli, czy czynność pozwanego stanowi odpowiedni środek usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Sąd nie może być przy tym sprowadzany do roli cenzora nakazującego „wycięcie” określonych fragmentów lub nawet całego tekstu (vide orz. SN z 28.09.2011 r., I CSK 743/10, OSNC 2012/3/40). W ocenie Sądu nakazanie usunięcia powyższych informacji z Internetu stanowiłoby nieuzasadnioną represję wobec pozwanego. Żądanie powódki stanowiło nieadekwatny (zbyt daleko idący w stosunku do rodzaju dokonanego naruszenia jej dóbr osobistych w komentarzu pozwanego) środek zmierzający do ochrony jej dóbr osobistych. Mając to na wszystko uwadze Sąd oddalił powództwo na podstawie powołanych wyżej przepisów.