Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt XXV C 319/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Sylwia J. Łuczak po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa P. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo w całości, 2. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez pozwanego, 3. poleca kasie Sądu Okręgowego w Warszawie zwrócenie powodowi P. M. kwoty 478 (czterysta siedemdziesiąt osiem) złotych tytułem wniesionej opłaty od zwróconego powództwa oraz kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem różnicy pomiędzy opłatą sądową wniesioną od zażalenia na zarządzenie o zwrocie pozwu, a opłatą należną. Sygn. akt XXV C 319/15 UZASADNIENIE P. M. wystąpił przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. żądając: 1. zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 25 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 2. zasądzenia od pozwanego na rzecz Fundacji (...) kwoty 20 000 zł wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 3. zasądzenia od M. T. kwoty 3 057 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 4. zasądzenia od A. K. kwoty 2 760 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 5. zasądzenia od A. M. kwoty 3 732 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, 6.
--- STRONA 2 ---
nakazanie pozwanemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. usunięcie skutków naruszeń dóbr osobistych powoda poprzez umieszczenie na głównej stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w zakładce witamy przez okres 24 miesięcy od dnia zamieszczenia oświadczenia oraz na stałe w serwisie (...) w zakładce Baza Wiedzy – link Prawo przeprosin o treści: „Dyrektor ZUS I O/W. wraz z pracownikami Wydziału Zasiłków i Wydziału Ubezpieczeń i Składek, przeprasza Pana P. M., za naruszenie jego dobrego imienia, przez bezzasadne i bezprawne posądzenie o działanie w celu wyłudzenia świadczeń, co nie znajduje odzwierciedlenia w faktach i wyraża z tego powodu szczere ubolewanie oraz oświadcza, że używanie w korespondencji wewnętrznej i w pismach procesowych, takich sformułowań było wynikiem rażących zaniedbań oraz wynikało z braku zachowania należytej staranności przez pracowników wymienionych wydziałów ZUS-u”, 7. załączenie wyroku i jego uzasadnienia w zakładce Baza Wiedzy link Prawo, 8. usunięcie z systemu informatycznego tych treści, które naruszają dobre imię powoda, 9. zamieszczenie w systemie przeprosin i wyroku oraz informacji z bezpośrednim linkiem do nich o treści „sprawdź w systemie tu nazwa linku” we wszystkich bazach danych I/O W., 10. złożenia oświadczenia woli o wycofaniu z akt sprawy dokumentów, z treści których wynika, że naruszają dobra osobiste powoda – dotyczy spraw w sprawie przed Sądem Rejonowym dla Warszawy–Śródmieścia VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie sygn. akt VIII U 105/13 i w sprawie przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt VII U 396/13, 11. zaprzestania wykorzystywania we wszystkich postępowaniach teraźniejszych i przyszłych, dokumentów, które zawierają sformułowania będące podstawą roszczenia, w tym przede wszystkim dokumentu z 09 maja 2013 r. oraz zaprzestania powoływania się na nie, we wszystkich postępowaniach, w których pozwany ZUS powołuje się na spór o prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, 12. pisemne powiadomienie powoda o zakresie podjętych działań w celu wykonania powyższych żądań oraz podanie faktycznych treści, jakie w wyniku tych działań, są dostępne w systemach informatycznych ZUS I O/W., 13. zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów wydruku dokumentów dołączonych do pozwu w kwocie 534,60 zł. Powód wskazał, że w dniu 09 maja 2013 r. M. T., aprobant w Wydziale Zasiłków ZUS I O/W., zaaprobowała pismo sporządzone przez A. K. w sprawie powoda, pracownika firmy (...) S.C. w sprawie zajęcia stanowiska o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu przez Wydział (...) i Składek i w tym celu przekazała akta. W drugim akapicie przedmiotowego pisma zostało zawarte sformułowanie „…Sprawa nosi znamiona wyłudzenia świadczeń z ubezpieczenia społecznego”. O treści zawierającej te nieprawdziwe i krzywdzące, zdaniem powoda, oskarżenie dowiedział się w dniu 25 czerwca 2013 r., kiedy składając wyjaśnienia do protokołu, zażądał akt sprawy. Mimo, iż wszystkie żądania formalne ZUS zostały wykonane, w tym ponowne złożenie zgłoszenia powoda do ubezpieczenia, a powód zaczął otrzymywać od dnia 21 maja 2013 r. skromny zasiłek chorobowy, nie wpłynęło to na zmianę nastawienia pracowników ZUS, którzy do chwili obecnej posługują się powyższymi nieprawdziwymi określeniami, także na potrzeby toczących się postępowań sądowych, co oznacza zdaniem powoda, że weszły do obrotu prawnego mimo, że zarówno podstawa prawna tych decyzji została skutecznie zaskarżona, jak i one same. W ocenie powoda użycie w oficjalnych dokumentach przez pracownice ZUS sformułowania o oszukańczym działaniu powoda, w celu wyłudzenia nienależnych świadczeń, bez jakichkolwiek dowodów winy, stanowi naruszenie dobra prawem chronionego, jakim
--- STRONA 3 ---
jest wizerunek i dobre imię. Działanie pozwanego spełnia przesłanki zawinionego przez pracownice ZUS przywołane z imienia i nazwiska. Nic nie uzasadniało użycia takich słów i w konsekwencji sformułowania bezprawnych zarzutów, które są powielane w systemie ZUS, trwale wpływając na wizerunek powoda w oczach innych pracowników ZUS, także kształtując negatywny wizerunek w oczach Sądu. Konsekwencją tego negatywnego wizerunku jest pośpieszne działanie innych wydziałów ZUS oraz pozostawanie w zwłoce w wydawaniu kolejnych decyzji, co wpływa na stan zdrowia powoda przez bezpodstawne i bezprawne zamykanie mu dostępu do świadczeń lekarskich (odwołanie ubezpieczonego od decyzji ZUS z 20 września 2013 r. – k. 5-15, protokół z ogłoszenia orzeczenia przez Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt XIV 4216/13 wraz z postanowieniem o wyodrębnieniu powództwa o naruszenie dóbr osobistych do osobnego rozpoznania i rozstrzygnięcia – k. 2-4, pismo powoda uzupełniające braki formalne pozwu z 17 marca 2015 r. – k. 102-105, pismo procesowe powoda z 23 kwietnia 2015 r. – k. 151-154). Prawomocnym zarządzeniem z 15 maja 2015 r. Sąd zwrócił pozew przeciwko M. T., A. K., A. M. (zarządzenie z 15 maja 2015 r. – k. 157-158, postanowienie SA w Warszawie z 08 października 2015 r. sygn. akt VI ACz 1489/15 – k. 185-187). W odpowiedzi na pozew z 13 stycznia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wniósł o oddalenie w całości powództwa o zapłatę zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda, oddalenie w całości powództwa w zakresie pozostałych wniosków powoda, zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wskazał, że jako organ administracji publicznej - w przypadku gdy poweźmie wątpliwości co do prawidłowości wypełnienia przez płatnika obowiązków ubezpieczeniowych - wszczyna postępowanie kontrolne lub wyjaśniające. W przypadku stwierdzenia naruszenia, pozwany jest obowiązany do podjęcia odpowiednich działań zmierzających do wyeliminowania korzystania z ochrony ubezpieczeniowej przez osobę nieposiadającą do niej tytułu. Odnosząc się do sformułowania wskazanego przez powoda, strona pozwana wskazała, że oceniane w sposób obiektywny nie miało charakteru piętnującego czy dyskredytującego powoda. Pozwany nie używał określeń pejoratywnych, stygmatyzujących, mających na celu naruszenie dobrego imienia powoda. Nie stanowi naruszenia dóbr osobistych sam fakt prowadzenia przez organ administracyjny postępowania wyjaśniającego, dowodowego. Ponadto pisma, w których użyto sformułowania negatywnego według powoda, były jawne wyłącznie dla stron i Sądu, nie dotarły i nie mogły dotrzeć do szerszego kręgu osób, a zatem nie mogły poniżyć powoda czy nadszarpnąć jego wizerunku w oczach opinii społecznej. Nawet gdyby uznać stwierdzenia pozwanego za naruszające dobra osobiste powoda, to z pewnością nie można mówić o ich bezprawności. Ponadto, zdaniem pozwanego, środek ochrony dóbr osobistych w postaci złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, nie powinien być stosowany wówczas, gdy informacja naruszająca dobra osobiste, znana jest jedynie wąskiemu gronu osób (odpowiedź na pozew – k. 205-208). W piśmie procesowym z 10 maja 2016 r. powód wskazał, że nie można uznać za małą dolegliwość 3-letniego horroru sądowych zmagań, pozbawienie praw nabytych z ubezpieczenia społecznego po 25 latach pracy i ponoszenia kosztów obowiązkowych danin, utrudnianie dostępu do świadczeń i związane z tym ciągłe tłumaczenie przyczyn braku ubezpieczenia, jakie ujawniło się kilkadziesiąt razy w systemie NFZ, a w konsekwencji pozbawienie środków do życia przez cały ten okres. Czym innym jest prawo pozwanego ZUS do kontroli, czego nikt mu nie odmawia, a czym innym sposób realizowania tej kontroli i wyrażone na piśmie przyczyny, które zawierają nieprawdziwe stwierdzenia i zwroty obraźliwe, nawet w potocznym znaczeniu. Użycie sformułowań tego rodzaju przez urzędnika pozwanego i zawarta w nich argumentacja, wprost narusza dobre imię, godność i cześć powoda (k. 215-218). Do zamknięcia rozprawy strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska procesowe (protokół rozprawy z 12 maja 2016 r. zawierający oświadczenia stron – k. 224-225). Sąd ustalił, co następuje.
--- STRONA 4 ---
W dniu 29 stycznia 2013 r. (...) S.C. M. B., F. B. zawarła z P. M. umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku doradcy ds. rozwoju i dotacji unijnych. Charakter zatrudnienia określono jako zdalny, wymiar czasu nienormowany, natomiast wynagrodzenie ustalono na wysokość 7 000 zł brutto oraz 6% premii od kwoty pozyskanych dotacji. Pozostali pracownicy (...) S.C. M. B., F. B. A. F., S. O. otrzymywali w tożsamym okresie wynagrodzenia rzędu 1 700 zł brutto miesięcznie. (...) S.C. z siedzibą w W. z opóźnieniem - w dniu 18 lutego 2013 r. wysłała do pozwanego druk (...) P (...) zawierający zgłoszenie P. M. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w tym ubezpieczenia chorobowego. W okresie od 29 stycznia 2013 r. do 07 marca 2013 r. powód wykonywał obowiązki służbowe w ramach stosunku pracy. W związku z powstałą niezdolnością do pracy od 07 marca 2013 r. do 03 kwietnia 2013 r. płatnik (...) S.C. wypłacił powodowi wynagrodzenie z tytułu niezdolności do pracy, a następnie złożono do pozwanego roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego (bezsporne; imienny raport miesięczny o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach (...) P (...) 01 02.2013 – k. 18-19, imienny raport miesięczny o wypłaconych świadczeniach i przerwach w opłacaniu składek (...) P (...) 01 02.2013 – k. 20, imienny raport miesięczny o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach (...) P (...) 1 03.2013 – k. 21-22, pisemne wyjaśnienia wspólnika M. B. z 09 lipca 2013 r. – k. 25, druk zgłoszenia (...) P (...) z potwierdzeniem nadania z 18 lutego 2013 r. – k. 17, pisemne wyjaśnienia księgowej B. P. z 23 sierpnia 2013 r. – k. 39, odpis wyroku SO w Warszawie z 17 października 2014 r. sygn. akt XIV 4216/13 wraz z uzasadnieniem – k. 107-119). W związku z wnioskiem o zasiłek chorobowy, pismem z 16 kwietnia 2013 r. pozwany poinformował powoda, że prawo do tego zasiłku nie może zostać ustalone z uwagi na brak zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego. Prawo do zasiłku zostanie ustalone po zakończeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Analogiczne pismo wystosowano do płatnika składek (...) S.C. w W. w dniu 25 kwietnia 2013 r. (pismo z 16 kwietnia 2013 r. – k. 42, pismo z 25 kwietnia 2013 r. – k. 76 ). W dniu 09 maja 2013 r. pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. Wydział Zasiłków A. K. sporządziła notatkę wewnętrzną zaaprobowaną przez przełożonego M. T. skierowaną do Wydziału (...) i Składek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. o następującej treści: „W związku z koniecznością ustalenia uprawnień do zasiłku chorobowego za okres 21-03-2013 – 03-04-2013 dla Pana M. P. P. (...). UL. (...), (...) z tytułu zatrudnienia w firmie (...) S.C. NIP (...) REGON (...) – Wydział Zasiłków przekazuje akta z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym i podstawy wymiaru składek. Ze względu na krótki okres ubezpieczenia/wysoką podstawę wymiaru składek sprawa nosi znamiona wyłudzenia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W przypadku nie potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym lub wysokiej podstawy wymiaru składek prosimy o wydanie decyzji formalnej Panu M. P. oraz przekazanie kopii decyzji do wiadomości tutejszego Wydziału”. O treści przedmiotowej notatki powód powziął wiadomość w czasie przeglądania własnych akt ubezpieczeniowych w siedzibie pozwanego (bezsporne; notatka z 09 maja 2013 r. – k. 220). W dniu 17 czerwca 2013 r. pozwany ZUS skierował do powoda zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego na okoliczność świadczenia przez powoda pracy na podstawie umowy o pracę na rzecz płatnika składek (...) S.C. z siedzibą w W.. W uzasadnieniu podano, iż z dokumentów zgromadzonych na koncie ubezpieczonego oraz płatnika wynika, że od 29 stycznia 2013 r. powód jako pracownik został zgłoszony przez płatnika składek do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Od 07 marca 2013 r. do 03 kwietnia 2013 r. płatnik wypłacił wynagrodzenie z tytułu niezdolności do pracy, następnie złożono do ZUS roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego. W związku z koniecznością ustalenia zasadności zgłoszenia do ubezpieczenia przez płatnika, ZUS I Oddział w W. wezwał powoda do dostarczenia umowy o pracę zawartej pomiędzy stronami oraz wszelkiej posiadanej z tego tytułu dokumentacji, wyjaśnienie okoliczności zatrudnienia u płatnika składek, nadesłania pisemnego zakresu obowiązków, dokumentów potwierdzających wykształcenie i posiadane kwalifikacje, potwierdzenia przelewów wynagrodzenia z konta płatnika na konto powoda w zakresie ich wysokości (zawiadomienie z 17 czerwca 2013 r. – k. 46v).
--- STRONA 5 ---
W przedmiotowej sprawie, w dniu 09 sierpnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wydał decyzję nr (...)-ORZ- D wyłączającą P. M. z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji tej złożone zostało odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydziału Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z 17 października 2014 r. sygn. akt XIV U 4216/13 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdził, że odwołujący P. M., jako pracownik u płatnika składek (...) S.C. M. B., F. B. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu od 29 stycznia 2013 r. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2016 r., zaś sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Z treści uzasadnienia uchylonego orzeczenia Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 października 2014 r. sygn. akt XIV U 4216/13 wynika, iż w uzasadnieniu decyzji z 09 sierpnia 2013 r. nr (...)-ORZ-D Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wskazał, że zgłoszenie przez P. M. roszczenia zasiłkowego w krótkim okresie od zawarcia umowy o pracę zainicjowało wszczęcie postępowania mającego na celu ustalenie czy w tym przypadku faktycznie został nawiązany stosunek pracy, czy też zgłoszenia dokonano jedynie w celu umożliwienia uzyskania świadczeń finansowych z funduszu ubezpieczeń społecznych W toku postępowania wyjaśniającego oraz w wyniku analizy danych zaewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego i płatnika ustalono, że z P. M. zawarto umowę o pracę na czas nieokreślony od 29 stycznia 2013 r., w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem 7 000 zł brutto na stanowisko doradcy ds. rozwoju i dotacji unijnych. Od 07 marca 2013 r. P. M. przebywa na zwolnieniach lekarskich. Organ rentowy ustalił, że płatnik, z uwagi na słabą kondycję finansową Spółki szukał nowych źródeł dochodu. B. oraz M. współpracują z powodem od 2010 r. Spółka świadczy dla działalności gospodarczej zgłoszonego do ubezpieczeń usługi komputerowe m. in. sprzedaż oprogramowania, sprzętu i akcesoriów. Jak wynika ze złożonych wyjaśnień, płatnik, z uwagi na świadomość o wiedzy i doświadczeniu P. M. w kwestii dotacji unijnych, poprosił go o przygotowanie odpowiednich dokumentów oraz o ocenę stanu i zasadności ekonomicznej projektu. W związku z powyższym strony zawarły umowę o pracę. Podejmując pierwsze rozmowy dotyczące takiego projektu, P. M. prowadził własną działalność i płatnik rozumiał, że ewentualne przygotowanie przedmiotowego wniosku unijnego nastąpi w ramach tejże działalności. Zgodnie z wyjaśnieniami płatnika, propozycja zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wyniknęła od P. M. z uwagi na konieczność zawieszenia działalności gospodarczej powoda. Do głównych obowiązków P. M. należało wyszukiwanie odpowiedniej dotacji i wszelkie konsultacje prawne z tym związane. Zgodnie z wyjaśnieniami płatnika, stanowisko to wcześniej nie istniało, zostało utworzone pod to konkretne zadanie. W ocenie organu rentowego przedstawiona w toku postępowania wyjaśniającego dokumentacja w postaci kopii 1 i 2 strony wniosku unijnego o dofinansowanie realizacji projektu oraz kopii fragmentu kalkulacji finansowej do wniosku, mająca stanowić dowód na świadczenie pracy, nie potwierdza jednoznacznie, że P. M. rzeczywiście realizował zatrudnienie w warunkach umowy o pracę. Praca wykonywana była zdalnie, w domu P. M., na własnym sprzęcie, gdyż w biurze płatnika nie ma warunków do tego typu pracy. M. B. miał być bezpośrednim przełożonym P. M., doglądać jego pracy, być w stałym kontakcie mailowym, telefonicznym i bezpośrednim. Organ rentowy zakwestionował fakt zatrudnienia P. M. w warunkach umowy o pracę, gdyż z przedstawionego stanu faktycznego wynikało, że w zawartej między stronami umowie, brak jest konstytutywnych cech stosunku pracy, a mianowicie świadczenie pracy pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wskazanym. Wykonywania czynności we własnym domu, w czasie i w sposób wygodny dla pracownika, nie da się uznać jako świadczenia pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. Potwierdzeniem tego jest wykonywanie przez P. M. obowiązków na jego własnym komputerze i we własnym mieszkaniu. Strony nie udowodniły w toku postępowania, że płatnik zwrócił pracownikowi koszty amortyzacji jego własnych sprzętów. Zdaniem ZUS płatnik nie udowodnił, że utworzenie stanowiska doradcy ds. rozwoju i dotacji unijnych w ramach umowy o pracę, było niezbędne i konieczne, tym bardziej, że - jak wynika z wyjaśnień płatnika - strony umówiły się, że w przypadku odrzucenia dotacji, umowa zostanie rozwiązana, a jeśli dotacja zostanie przyznana, P. M. będzie mógł przygotowywać dokumenty sprawozdawcze z nią związane w ramach umowy o pracę lub jako podwykonawca w ramach nowoutworzonej spółki. W ocenie organu rentowego, w tej sprawie doszło do wyraźnego naruszenia zasad równowagi pomiędzy udziałem w tworzeniu funduszu ubezpieczeniowego a wysokością świadczeń wypłacanych z tego funduszu. Zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego i
--- STRONA 6 ---
krótkotrwałego wykonywania umowy o pracę, nie da się postrzegać jako etycznego i uczciwego wobec innych uczestników systemu ubezpieczeń społecznych. Zmierza ono bowiem wprost do świadomego osiągnięcia nieuzasadnionych korzyści z tego systemu kosztem pozostałych ubezpieczonych partycypujących w tworzeniu funduszu chorobowego. Płatnik składek w 2012 r. opłacił składki na FUS jedynie za miesiące 01-04/2012, a w 2013 r. za miesiące 02, 05-06/2013. Dodatkowo, z wyjaśnień złożonych przez B. wynika, że Spółka posiada zaległości wobec ZUS. Tym bardziej, w świetle istniejących zaległości płatnika, wątpliwości budzi fakt dużej dysproporcji pomiędzy wynagrodzeniem P. M. - 7000 zł brutto a wynagrodzeniem innych zatrudnionych u płatnika pracowników w kwocie zbliżonej do minimalnego wynagrodzenia za pracę (kolejna zatrudniona u płatnika osoba przebywa obecnie na urlopie wychowawczym). Wątpliwy jest także, w ocenie organu rentowego, fakt zgłoszenia do ubezpieczeń P. M. z dniem 29 stycznia 2013 r. w dniu 30 kwietnia 2013 r. Wyjaśnienia płatnika złożone w toku postępowania odnośnie przyczyny powyższej sytuacji, nie są dostatecznie wiarygodne, gdyż dowód nadania przedstawiony przez płatnika może dotyczyć jakiegokolwiek dokumentu, nie wskazano bowiem na nim co dokładnie zostało nadane do ZUS tego dnia. ZUS podniósł, że analiza dokumentacji rozliczeniowej wykazała natomiast, że w pierwszorazowym miesięcznym raporcie imiennym ZUS RCA za miesiąc 01/2013 nie wykazano P. M., korekta dokumentu wpłynęła do ZUS w dniu 26 lipca 2013 r. Miesięczny raport imienny ZUS RCA oraz ZUS RS A za miesiąc 02/2013 wpłynął w dniu 26 lipca 2013 r. a za miesiące 03-04/2013 w dniu 27 maja 2013 r. Ponadto w pierwszorazowych deklaracjach płatnik wykazał dwie osoby, korekty z wykazaniem trzeciej osoby wpłynęły do ZUS w dniach 27 maja 2013 r. oraz 26 lipca 2013 r. Niewykazanie P. M. w pierwszorazowych dokumentach za miesiące 01-03/2013 świadczyć może, zdaniem organu rentowego, że zawarta umowa o pracę miała na celu jedynie umożliwienie korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Konkludując, organ rentowy wywiódł, iż krótki okres podlegania ubezpieczeniom społecznym, utworzenie nowego stanowiska pracy za bardzo wysokim wynagrodzeniem, a także brak zastępstwa w okresie nieobecności wskazują, że celem zawarcia rzekomej umowy o pracę i zgłoszenia P. M. do ubezpieczeń z tego tytułu, była potrzeba uzyskania świadczeń z funduszu ubezpieczeń społecznych, a nie realizowanie obowiązku zatrudnienia. Zawarcie umowy o pracę dało P. M. status pracownika i tym samym wszystkie przysługujące świadczenia po 30 dniach podlegania ubezpieczeniom społecznym, które po 33 dniach w całości płatne są przez ZUS i nie obciążają pracodawcy. W przedmiotowej sprawie, w związku z bardzo krótkim okresem pomiędzy podpisaniem umowy o pracę, a przejściem P. M. na zwolnienie lekarskie, pracodawca nie poniósł wysokich kosztów ubezpieczenia w stosunku do korzyści finansowych wynikających ze świadczeń w postaci zasiłków. Ustalenie zatem dla P. M. wynagrodzenia w wysokości 7 000 zł brutto, budzi uzasadnione - zdaniem ZUS - podejrzenie, że kwota podstawy wymiaru składek zawarta w umowie, miała jedynie umożliwić powodowi skorzystanie z bardzo wysokich świadczeń finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jak też sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (bezsporne; odwołanie ubezpieczonego od decyzji z 09 września 2013 r. – k. 5-16, odpis wyroku SO w Warszawie wraz z uzasadnieniem – k. 107-119, oświadczenie pełnomocnika powoda zawarte w protokole rozprawy z 12 maja 2016 r. – k. 225). W dniu 28 sierpnia 2013 r. I Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. wydał decyzję o znaku (...) odmawiającą P. M. prawa do zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 21 marca 2013 r. do 19 sierpnia 2013 r. i za okres ewentualnych dalszych nieprzerwanych niezdolności do pracy; zobowiązał płatnika składek (...) S.C. do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 21 marca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4 575,90 zł. W uzasadnieniu decyzji pozwany wyjaśnił czym jest w myśl przepisów ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, świadczenie nienależnie pobrane. Pozwany wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynika, że ZUS I Oddział w W. wypłacił P. M. zasiłek za okres od 21 marca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) S.C. z siedzibą w W.. Decyzją z 09 sierpnia 2013 r. Oddział ZUS stwierdził, że od dnia 29 stycznia 2013 r. P. M. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek.
--- STRONA 7 ---
Z uwagi na fakt, iż zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, a P. M. nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu, zasiłek chorobowy za okres od 21 marca 2013 r. do 19 sierpnia 2013 r. nie przysługuje, podlega zwrotowi (decyzja z 28 sierpnia 2013 r. – k. 132-133, pismo z 25 listopada 2014 r. – k. 123). W dniu 30 grudnia 2014 r. powód złożył pisemne oświadczenie Centrum (...) w W. o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej (oświadczenie – k. 145). Decyzją z 16 stycznia 2015 r. nr (...) pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. odmówił powodowi prawa do zasiłku chorobowego za okres od 15 listopada 2014 r. do 28 listopada 2014 r. oraz za okres ewentualnej dalszej nieprzerwanej niezdolności do pracy. Pozwany wskazał, że prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich podlega kontroli przez lekarzy orzeczników ZUS. Jeżeli po analizie dokumentacji medycznej i po przeprowadzeniu badania ubezpieczonego, lekarz orzecznik określi wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy, niż orzeczona w zaświadczeniu lekarskim, za okres od tej daty zaświadczenie lekarskie traci ważność. Z posiadanej dokumentacji wynika, że lekarz leczący, w zaświadczeniu lekarskim seria (...) orzekł, że P. M. jest niezdolny do pracy w okresie od 25 października 2014 r. do 28 listopada 2014 r. W dniu 14 listopada 2014 r. lekarz orzecznik ZUS po analizie dokumentacji medycznej i po przeprowadzeniu badania orzekł, że niezdolność do pracy ustała z dniem 14 listopada 2014 r. Ponadto, powołując się na decyzję z 09 sierpnia 2013 r. stwierdzono, że od dnia 29 stycznia 2013 r. P. M. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia przez płatnika składek (...) S.C. (decyzja z 16 stycznia 2015 r. – k. 120). Powód P. M. zaskarżył do sądu zarówno decyzję z 28 sierpnia 2013 r., jak i decyzję pozwanego z 16 stycznia 2015 r. Obie sprawy są w toku (bezsporne; odpowiedź pozwanego na odwołanie od decyzji ZUS z 28 sierpnia 2013 r. wniesione w sprawie prowadzonej przed SR dla Warszawy–Żoliborza w Warszawie sygn. akt VII U 396/13 – k. 129-131, postanowienie SR dla Warszawy–Żoliborza w Warszawie z 05 listopada 2013 r. sygn. akt VII U 396/13 – k. 134, pismo procesowe P. M. z 20 listopada 2013 r. do sprawy prowadzonej przed SR dla Warszawy–Żoliborza w Warszawie sygn. akt VII U 396/13 – k. 139-141v, zażalenie P. M. na postanowienie SR dla Warszawy–Żoliborza w Warszawie z 05 listopada 2013 r. sygn. akt VII U 396/13 – k. 142-144). W odpowiedzi na ustne wnioski powoda z 10 lutego 2015 r., w których wniesiono o bezzwłoczne przywrócenie prawa do świadczeń, pozwany wyjaśnił w piśmie z 17 lutego 2015 r. podstawy prawne podejmowanych działań, a także przywołał wiążące w dalszym ciągu ww. decyzje. Wyjaśniono w związku z tym, że z uwagi na fakt, iż sprawa toczy się nadal przed sądem II instancji, brak podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji z 28 sierpnia 2013 r. oraz decyzji z 16 stycznia 2015 r. w sprawie odmowy prawa do zasiłku chorobowego. Prawomocny wyrok sądu będzie podstawą do wznowienia postępowania (protokół z 10 lutego 2015 r. – k. 124-125, pismo z 17 lutego 2015 r. – k. 126). Powyższe Sąd ustalił na podstawie uprzednio powołanych dokumentów, których autentyczności oraz pochodzenia od poszczególnych osób i instytucji żadna ze stron nie podważała, a także na podstawie twierdzeń przyznanych przez strony, bądź przez strony nie zaprzeczonych. W ocenie Sądu, mogły stanowić one podstawę do czynienia ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia zawisłego sporu. Sąd pominął dowody z dokumentów i wydruków złożonych przez powoda, a nie powołanych w opisie stanu faktycznego - znajdujących się w aktach sprawy - uznając, iż są one irrelewantne dla wyniku postępowania. Powołana uwaga odnosi się przede wszystkim do złożonych wydruków z korespondencji e-mail prowadzonej między powodem a (...) S.C. z siedzibą w W. oraz księgową tejże Spółki (k. 26-38). Treść przedmiotowej korespondencji z uwagi na zasadnicze podstawy wydania kwestionowanej decyzji pozwanego z 09 sierpnia 2013 r. nie wnosiła nic do sprawy. Zasadnicze okoliczności wskazywane w treści wydruków wynikają z dokumentów złożonych przez powoda, a włączonych do podstaw rozstrzygnięcia, w tym uzasadnienia decyzji z 09 sierpnia 2013 r. Nie sposób było przy tym odnieść się do wypowiadanych w treści korespondencji twierdzeń w zakresie stanowiska pozwanego - w następstwie nadsyłania kolejnych brakujących dokumentów przez płatnika - bez wglądu do akt ubezpieczeniowych powoda. Kwestia ta miała zresztą znaczenie drugorzędne z uwagi na fakt, iż zasadniczych podstaw wywiedzionego powództwa, P. M. upatrywał w twierdzeniach o rzekomym pozornym zawarciu umowy o pracę ze Spółką (...) S.C., zawartej w celu uzyskania świadczeń
--- STRONA 8 ---
finansowanych z funduszu ubezpieczeń społecznych – obraźliwych, w ocenie powoda, zwrotach w związku z tym formułowanych przez pracowników pozwanego, odmowie wypłacenia należnych, zdaniem powoda, świadczeń ubezpieczeniowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż dodatkowe dokumenty złożone przez powoda stanowiące załączniki do trzech odpisów pozwu dla pozwanych, w stosunku do których Sąd uprzednio prawomocnie zwrócił już pozew P. M., a które zostały złożone przez powoda już po tej czynności procesowej Sądu wraz z pismem z 07 grudnia 2015 r. (k. 201), nie mogły stanowić podstaw ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, gdyż powód nie wprowadził ich formalnie do postępowania. Do przedmiotowych odpisów pozwu przeznaczonych dla M. T., A. K. i A. M. załączono dodatkową dokumentację taką jak: umowa o pracę z 29 stycznia 2013 r.; decyzja pozwanego z 09 sierpnia 2013 r., której treść Sąd przywołał bazując na uzasadnieniu załączonego przez powoda wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 października 2014 r. sygn. akt XIV U 4216/13, a także inne dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe powoda, stan rozliczeń jego konta ZUS, czy też wymienianą z pozwanym korespondencję. Powód w żadnym z uprzednich pism procesowych nie powołał się jednak na te dokumenty. P. M. nie wystąpił na żadnym etapie procesu o przeprowadzenie dowodu z tychże dokumentów. Sąd nie mógł tym samym włączyć ich do podstaw rozstrzygnięcia bez formalnego wniosku powoda wyrażonego w treści pisma procesowego bądź oświadczenia złożonego do protokołu rozprawy tym bardziej, że na tym etapie sporu, powód reprezentowany był już przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Sąd zważył, co następuje. Wywiedzione powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Na tle twierdzeń i okoliczności podnoszonych w pozwie należy przyjąć, że powód upatruje podstaw odpowiedzialności pozwanego w dwóch powiązanych ze sobą sytuacjach faktycznych. Roszczenie strony powodowej w zakresie ochrony dóbr osobistych ma przy tym, w ocenie Sądu, wyraźnie dwutorowy charakter, który nie uległ zmianie mimo prawomocnego zwrotu pozwu przeciwko osobom wskazanych w zarządzeniu z 15 maja 2015 r. (k. 157-158). Z jednej strony wskazuje on na obraźliwe, w jego ocenie sformułowanie „sprawa nosi znamiona wyłudzenia świadczenia z ubezpieczenia społecznego”, zawarte w notatce wewnętrznej z 09 maja 2013 r. (k. 220) sporządzonej przez A. K., zatwierdzoną przez M. T.. Z drugiej natomiast, wskazuje na nieuprawniony, bezprawny w ocenie powoda, sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez pozwanego, sposób formułowania jego stanowiska w pismach urzędowych oraz procesowych, bezzasadność wszczynanych postępowań odmawiających mu prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, pomimo prawidłowo odprowadzonych składek, ważnej umowy o pracę. Powód nie sprecyzował podstawy prawnej swoich żądań. Jednakże przy tak skonstruowanych roszczeniach należało przyjąć, iż oparte są one na dyspozycji art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. w zw. z art. 417 2 k.c. Powyższa konstatacja powoduje, iż w niniejszym postępowaniu należało w pierwszej kolejności zastanowić się czy roszczenie o naruszenie dobra osobistego w postaci dobrego imienia, czci P. M. zostało skierowane do podmiotu legitymowanego biernie w niniejszym postępowaniu, czy określenia użyte w notatce z 09 maja 2013 r. stanowią naruszenie dóbr osobistych powoda, czy ogólnemu zachowaniu pozwanego w ramach wykonywania władztwa publicznego można przypisać znamiona naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci dobrego imienia, czci i godności. W tym celu, przed omówieniem zasadniczych motywów rozstrzygnięcia, należało nakreślić ogólny charakter, kwintesencję przewidzianej przez ustawodawcę w powołanych przepisach, ochrony dóbr osobistych jednostki. Zgodnie z art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Na podstawie natomiast art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego
--- STRONA 9 ---
sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę przyznawane na podstawie cytowanych przepisów kodeksu cywilnego pełni więc funkcję kompensacyjną, a więc głównym celem jest zatarcie lub złagodzenie następstw naruszenia dóbr osobistych. Wskazywana przez powoda cześć człowieka, godność obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka (art. 30 Konstytucji RP). Konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Naruszenie godności, dobrego imienia polega z reguły na ubliżeniu komuś lub obraźliwym zachowaniu wobec niego. Naruszenie godności może polegać również na zachowaniach przybierających inną postać niż zniesławienie lub znieważenie. Będzie tak niejednokrotnie np. w razie naruszenia takich dóbr osobistych jak wolność, integralność seksualna, prawo do prywatności albo w wypadku postawienia człowieka w upokarzających okolicznościach. Ocena, czy doszło do naruszenia czci, musi opierać się na kryteriach obiektywnych. Jeśli nastąpiło naruszenie dobrego imienia, decyduje reakcja opinii społecznej, a dokładniej tych grup co do zasady, do których należy osoba żądająca ochrony; podobnie w razie naruszenia godności znaczenie ma opinia ludzi rozsądnie i uczciwie myślących. Nie jest możliwe więc wskazanie, jakie zwroty, słowa, gesty są, a jakie nie są per se obraźliwe czy zniesławiające. Najistotniejsze znaczenie ma odczytanie kontekstu w świetle rozsądnej oceny. Dlatego za naruszenie czci może być uznane również przypisanie cech czy właściwości, które nie są, obiektywnie rzecz biorąc, obraźliwe czy zniesławiające, ale z uwagi na negatywne konotacje w niektórych kręgach społecznych, mają w zamiarze sprawcy naruszyć godność człowieka. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, powództwo z tytułu ewentualnego naruszenia dóbr osobistych w zakresie wynikającym z treści spornej notatki wewnętrznej, winno być kierowane do bezpośredniego, potencjalnego naruszyciela czci i dobrego imienia P. M., który - jak wskazał sam powód - jest znany z imienia i nazwiska. To głównie sformułowaniem zawartym w rzeczonej notatce wewnętrznej, której treść poznał w czasie przeglądania akt ubezpieczeniowych, powód poczuł się szczególnie urażony, o czym świadczy dobitnie sposób formułowania żądań w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie XIV Wydziałem Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt XIV U 4216/14 (vide: odwołanie P. M. z 09 września 2013 r. – k. 15 akapit drugi, str. 21 odwołania – stanowisko powoda w zakresie naruszenia dóbr osobistych w toku postępowania; str. 7 powództwa o ochronę dóbr osobistych z 17 marca 2015 r. – k. 105 - stanowiącego uszczegółowienie roszczeń powoda „…osoby te są personalnie odpowiedzialne za treści godzące w moje dobre imię…”.). Poszczególni wskazywani przez powoda pracownicy pozwanego nie mogli natomiast odpowiadać za zarzucane w niniejszym procesie uchybienia pozwanego, w którym są zatrudnieni tak, jak żądał tego powód w swoim zestawieniu zawartym w piśmie procesowym z 23 kwietnia 2015 r. z tytułu podwójnej odpowiedzialności jako bezpośredni naruszyciele, dopuszczający się rzekomo obraźliwego, nieprawdziwego sformułowania i pracownicy organu wydającego kwestionowane przez powoda decyzje ubezpieczeniowe z naruszeniem prawa (k. 152v – 153 – str. 4v – 5 pisma). Polskie prawo cywilne nie przewiduje takiej odpowiedzialności pracowników władzy publicznej za niezgodne z prawem decyzje podejmowane w imieniu organu, w którym są zatrudnieni. Odpowiedzialność za tego typu działania zawsze ponosi organ państwowy, o czym świadczy regulacja art. 417 k.c., 417 1 oraz 417 2 k.c. Dlatego też należy wyraźnie odróżnić od siebie opisane roszczenia powoda. Jeśli bowiem doszło do obrażenia czci, dobrego imienia powoda w procesie zmierzającym do rozpoznania wniosku P. M. o wypłatę świadczenia chorobowego obraźliwymi sformułowaniami to - z uwagi na opisane okoliczności - nie przez organ państwowy (ZUS), ale konkretną osobę, która sporządzała kwestionowaną notatkę pracowniczą, której treścią powód poczuł się urażony. Bez względu na trafność powyższego wywodu w zakresie podmiotu legitymowanego biernie w zakresie treści notatki z 09 maja 2013 r., w ocenie Sądu, z uwagi na całokształt okoliczności sprawy, nie sposób przyznać sformułowaniom w nich zawartych charakteru naruszającego dobra osobiste powoda. Trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, iż notatka ta została sporządzona do użytku wewnętrznego. Została skierowana do ściśle określonego adresata, zajmującego się badaniem zasadności wniosków o
--- STRONA 10 ---
wypłatę świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Musiała zostać sformułowana w sposób prosty i jasny dla odbiorcy. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż znajduje się w niej syntetyczna ocena obiektywnie występujących okoliczności faktycznych – „ze względu na krótki okres ubezpieczenia/wysoką podstawę wymiaru składek” – oraz określenie nie będące zdaniem oznajmującym, przesądzającym o określonych cechach, a wskazującym jedynie, że ustalone wstępnie okoliczności faktyczne wskazują, że „sprawa nosi znamiona wyłudzenia świadczeń z ubezpieczenia społecznego”. Celem tego ostatniego sfomułowania było potwierdzenie zasadności przekazania sprawy do właściwego wydziału ZUS zajmującego się wyjaśnianiem tego typu wątpliwości. Świadczy o tym dobitnie kolejne zdanie użyte w notatce „W przypadku nie potwierdzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym lub wysokiej podstawy wymiaru składek prosimy o wydanie decyzji formalnej Panu M. P. oraz przekazanie kopii decyzji do wiadomości tutejszego Wydziału”. Użyte określenie nie miało więc na celu piętnowania powoda, lecz miało potwierdzać przekazanie sprawy do właściwego wydziału. Temu też miało służyć zaaprobowanie decyzji podjętej przez A. K. dokonane przez M. T.. Nie można, zdaniem Sądu, uznać danego sformułowania za godzące w dobra osobiste człowieka w oderwaniu od całokształtu sensu składanej wypowiedzi oraz okoliczności, w których zostało złożone. Jak już zaznaczono, samo subiektywne przekonanie powoda, nie mogło stanowić podstawy do uwzględnienia w tym zakresie powództwa, w sytuacji, gdy z obiektywnego punktu widzenia, wnioski takie nie znajdują potwierdzenia. Koncepcja drugiego z powołanych roszczeń wywiedzionych przez powoda została natomiast skierowana do właściwego podmiotu. Opierała się przy tym na dwojakim założeniu. Po pierwsze, w jego ocenie, okoliczności faktyczne towarzyszące zawarciu stosunku pracy, w ramach którego odprowadzano stosowne składki na ubezpieczenia społeczne, w tym chorobowe, nie mogły stanowić przesłanki do wszczęcia przeciwko powodowi przez pozwanego postępowania wyjaśniającego, pozbawiając P. M. ochrony ubezpieczeniowej na wypadek choroby. Po wtóre, sam przebieg postępowania, używane zwroty, sposób traktowania powoda, kolejne kontrole uderzały w dobre imię, godność powoda. Takie działania miały, zdaniem powoda, charakter nieuzasadnionego nękania jego osoby. Pozbawiały go środków do życia, stwarzały problemy przy korzystaniu z opieki zdrowotnej, kształtowały negatywny wizerunek powoda w oczach społeczeństwa jako osoby nieuczciwej. Rozpoznając tę część roszczenia należy przyjąć, wbrew twierdzeniom pozwanego, założenie, zgodnie z którym szkoda na osobie może zostać dokonana także przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej. Przez zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej należy rozumieć w tym przypadku, wykonywanie obowiązków w ramach przyznanych przez państwo kompetencji ustawowych. Trzeba jednakże odróżnić wykonywanie określonych uprawnień ustawowych w ramach tzw. imperium państwa, rozumianego jako legalność wdrożenia określonych procedur prawnych, od samej kwestii zasadności ich stosowania w określonych sytuacjach faktycznych. Inaczej rzecz ujmując, należało skonstatować czy kwestionowane działania pozwanego wykonywane niewątpliwie w ramach procedury ustawowej, legalne z punktu widzenia porządku prawnego, miały uzasadnione podstawy faktyczne, czy też stanowiły - jak twierdzi powód - nieuzasadniony przejaw nękania jego osoby przez organ administracji publicznej, naruszający jego dobre imię oraz godność. Sąd rozpoznający przedmiotowe roszczenia powoda, nie mógł natomiast wbrew sugerowanemu stanowisku powoda, dokonać weryfikacji legalności podejmowanych przez pozwanego decyzji, które podlegają stosownej kontroli instancyjnej, wyrazem czego są zainicjowane przez powoda postępowania sądowe. Ocena ta nie leżała bowiem w kompetencjach przyznanych przy ocenie roszczeń z tytułu potencjalnego naruszenia dóbr osobistych (nawet jeżeli uznać, że Sąd mógł dokonać oceny trafności tychże decyzji na kanwie niniejszego postępowania, to uznać by należało, iż bezprawność decyzji nie została wykazana: brak umowy o pracę, wyjaśnień stron stosunku pracy, dokumentów potwierdzających realizację projektu, posiadanie przez powoda odpowiednich kwalifikacji, wypłaty wynagrodzenia w umówionej wysokości itp.). Na kanwie niniejszego postępowania Sąd mógł jedynie zbadać czy okoliczności faktyczne związane z kształtowaniem się stosunku pracy nawiązanego w dniu 29 stycznia 2013 r., na dzień wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez ZUS, przemawiały za wdrożeniem kontroli w trybie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
--- STRONA 11 ---
Jeżeli bazując na ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd uzna, że podstaw takowych nie było, zaś organ rentowy wdrożył kwestionowaną procedurę pochopnie, nękając bezpodstawnie ubezpieczonego, należałoby przyjąć za powodem, iż takie działanie może naruszać wskazywane dobra osobiste P. M.. Bezzasadne wszczynanie kontroli, nawet w ramach przyznanych uprawnień ustawowych, zawsze musi być oceniane jako bezprawne, mogące naruszać dobra osobiste obywateli. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm., zwana dalej: u.s.u.s.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Pracownikami, stosownie do art. 8 ust. 1 u.s.u.s., są osoby pozostające w stosunku pracy, przez nawiązanie którego, w myśl art. 22 § 1 k.p., pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Praca w ramach stosunku pracy jest wykonywana w ścisłym reżimie pracowniczym, którego cechy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, są następujące: 1) pracownikiem jest osoba fizyczna, która zobowiązuje się do pracy w zamian za wynagrodzenie, 2) przedmiotem umowy ze strony pracownika jest samo pełnienie (wykonywanie) pracy, 3) przy wykonywaniu której nie jest on obciążony ryzykiem realizacji zobowiązania, 4) pracownik obowiązany jest świadczyć pracę osobiście, 5) będąc w realizacji zobowiązania podporządkowanym pracodawcy (wyrok SN z 18 maja 2006 r. II UK 164/2005 - LEX nr 1287666). Za ugruntowany w judykaturze i doktrynie uznać również należy pogląd, iż nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoba, która zawarła umowę o pracę dla pozoru. Pozorność umowy wzajemnej, w rozumieniu art. 83 § 1 k.c., występuje wówczas, gdy strony umowy składając oświadczenia woli nie zamierzają osiągnąć skutków, jakie prawo wiąże z wykonywaniem tej umowy, a więc w sytuacji, gdy przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie o pracę jako pracownik, nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca, nie będzie korzystać z jej pracy. O tym, czy strony istotnie nawiązały umowę o pracę nie decyduje formalne zawarcie (podpisanie) umowy nazwanej umową o pracę, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie na jej podstawie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy - przede wszystkim świadczenie pracy przez pracownika z zamiarem wykonywania obowiązków pracowniczych. W odniesieniu do umowy o pracę, pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych w art. 22 k.p. (por. wyrok SN z 04 stycznia 2008 r. I UK 223/07 - LEX nr 442836, wyrok SN z 05 października 2006 r. I UK 120/06 - LEX nr 309447). Do ustalenia, że doszło do powstania pomiędzy stronami stosunku pracy nie jest zatem wystarczające spełnienie warunków formalnych zatrudnienia takich, jak zawarcie umowy o pracę, przygotowanie zakresu obowiązków, zgłoszenie do ubezpieczenia, a konieczne jest ustalenie, że strony miały zamiar wykonywać obowiązki stron stosunku pracy i to czyniły (tak też SA w Gdańsku w wyroku z 14 lutego 2013 r. III AUa 1432/12 (LEX nr 1293598). Organem uprawnionym do powyższej weryfikacji jest, zgodnie z art. 68 u.s.u.s., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do którego należy m.in. stwierdzenie i ustalenie obowiązku ubezpieczeń społecznych oraz kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych. Zakład, ustalając zatem czy dana osoba ma tytuł do ubezpieczeń społecznych, ma prawo badania zarówno faktu zawarcia umowy o pracę, jak i jej ważności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dysponujący środkami ubezpieczonych, jest wręcz zobowiązany do weryfikowania, czy płatnik dokonuje zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych osób, które posiadają tytuł do objęcia tymi ubezpieczeniami, czy dany stosunek prawny, stanowiący tytuł do ubezpieczenia, nie został zawarty w celu osiągnięcia korzyści majątkowych kosztem pozostałych ubezpieczonych. W przypadku, gdy zakład poweźmie wątpliwości co do prawidłowości wypełniania przez płatnika obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych, wszczyna postępowanie kontrolne. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której strony stosunku pracy umawiają się na wysokie wynagrodzenie, stanowiące podstawę do obliczenia przyszłego świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, wyłącznie w celu uzyskania w niedalekiej przyszłości świadczenia ubezpieczeniowego w wyższej wysokości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego,
--- STRONA 12 ---
zmierzającej do obejścia prawa (zob. wyrok SN z 19 maja 2009 r. sygn. akt III UK 7/09 - LEX nr 509047 oraz powołane tam orzeczenia). Finalnie ustaleń ZUS może nie podzielić ubezpieczony, czy też płatnik, wnosząc stosowne odwołanie do sądu. Ubezpieczony nie pozostaje więc bez stosownej ochrony prawnej przed władczymi decyzjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż w ocenie Sądu, istniały uzasadnione podstawy do wszczęcia kwestionowanej procedury kontrolnej przez ZUS. Działania pozwanego, wbrew twierdzeniom powoda, nie były nacechowane subiektywną niechęcią do osoby powoda, zmierzającą do naruszenia jego dobrego imienia, godności, a konkretnymi okolicznościami faktycznymi. Trzeba bowiem obiektywnie zauważyć, że - jak wynika z ustalonego stanu faktycznego - w Spółce (...) S.C. oprócz powoda zatrudnione były jeszcze inne osoby za wynagrodzeniem wynoszącym 1 700 zł brutto. Wynagrodzenie powoda określono natomiast na poziomie 7 000 zł brutto. Dostrzegalny jest więc tu zasadniczy dysonans uwidaczniający się tym bardziej, że po niespełna dwóch miesiącach powód udał się na zwolnienie chorobowe. Już wyłącznie ta okoliczność mogła rodzić uzasadnione zastrzeżenia, pozwalające wdrożyć postępowanie kontrolne. Trzeba wyraźnie odróżnić subiektywne przekonanie powoda o bezzasadności wdrożonego postępowania wyjaśniającego od obiektywnych faktów. Na marginesie należy również zwrócić uwagę, iż - jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt XIV U 4216/13 - dochody samych (...) S.C. oscylowały w granicach 3 000 – 4 000 zł. Powód natomiast został zatrudniony z miejsca na umowę o pracę na czas nieokreślony z niemal dwukrotnie wyższym wynagrodzeniem, mimo, że jak wynika z ustaleń poczynionych w uchylonym wyroku, Spółka potrzebowała pracownika wyłącznie do pozyskania projektu w ramach dotacji z funduszy Unii Europejskiej, tj. przygotowania wniosku, niezbędnej dokumentacji. Charakter pracy, profil działalności tejże Spółki z całą pewnością nie uzasadniał pozyskania pracownika na czas nieokreślony. Wskazywane w uzasadnieniu decyzji z 09 sierpnia 2013 r. (stanowiącej podstawę do wydania kolejnych kwestionowanych decyzji) okoliczności, nie były pozbawione racjonalnych podstaw. W ramach postępowań toczących się, na skutek wniesionych przez powoda odwołań od tychże decyzji, sądy badające ich zasadność, mogą finalnie dojść do odmiennego wniosku, jednakże nie zmienia to faktu, iż działaniom pozwanego nie sposób przypisać negatywnych cech wskazywanych przez powoda. Ponadto, wbrew twierdzeniom pozwu, analizując treść kwestionowanych decyzji oraz pism procesowych pozwanego w ramach zainicjowanych postępowań sądowych, nie sposób przypisać im sformułowań mogących godzić w dobra osobiste powoda. Pozwany posługiwał się w nich określeniami ustawowymi, oraz terminologią prawniczą. Samo stawianie określonych tez w ramach realizacji obowiązków ustawowych, rzeczowe przedstawienie własnej interpretacji ustalonych okoliczności faktycznych znajdujących wyraz w ustaleniach postępowania kontrolnego nie może być uznane za naruszające wskazywane przez powoda dobra osobiste. Także z treści notatek służbowych złożonych przez powoda (innych niż notatka z 09 maja 2013 r.) nie wynika, aby pracownicy ZUS I Oddział w W. traktowali powoda bez należnego każdemu petentowi szacunku, przejawiali osobistą niechęć do powoda. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 in fine k.p.c. uznając, iż zachodzi szczególny przypadek uzasadniający nie obciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, do kręgu wypadków szczególnie uzasadnionych, o których mowa w art. 102 k.p.c., należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu - np. charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, jak i leżące na zewnątrz - sytuacja majątkowa i życiowa strony (vide: uzasadnienie wyroku SA w Warszawie z 08 stycznia 2013 r. I ACa 697/12 – LEX nr 1281107). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Na kanwie niniejszej sprawy, powód był subiektywnie przekonany o słuszności wywiedzionego roszczenia. Nie można również pomijać, iż kwestia naruszenia dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, godności mimo, iż następuje z zastosowaniem opisanych wyżej wytycznych, w dużej mierze ma charakter oceny, podlega uznaniu sędziowskiemu. Finalnie warto również dodać, iż ocena Sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 k.p.c. ma charakter dyskrecjonalny, oparty na
--- STRONA 13 ---
swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy (podobne stanowisko zajął SN w postanowieniu z 22 maja 2012 r. III CZ 25/12 - LEX nr 1214589, TK w postanowieniu z 17 października 2007 r. sygn. akt P 29/07 - OTK-A 2007/9/116 oraz SA w Białymstoku w wyroku z 15 listopada 2012 r. I ACa 610/12 - LEX nr 1235992). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3. sentencji wyroku oparto na art. 19 ust. 3 oraz art. 80 ust. 1 u.k.s.c. Pozew przeciwko M. T., A. K. i A. M. został zwrócony. Powód wniósł z tego tytułu opłatę od pozwu w kwocie 478 zł (k. 161). Następnie wniósł od powyższego rozstrzygnięcia zażalenie uiszczając opłatę od zażalenia w łącznej wysokości 696 zł (30 zł w znakach opłaty sądowej – k. 165 oraz 666 zł przelewem – k. 177). Biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia wynoszącą 10 149 zł oraz dyspozycję art. 19 ust. 3 pkt 2 u.k.s.c., opłata od zażalenia należna z tego tytułu wynosiła 101 zł (10 149 zł x 5% x 1/5). Stąd, na podstawie art. 80 ust. 1 u.k.s.c. należało zwrócić powodowi kwotę 595 zł (696 zł – 101 zł), stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą pobraną, a opłatą należną.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2016 r.#XXV C 319/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie#art. 448 k.c.#art. 23 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 30 Konstytucji#art. 417 k.c.#art. 6 ust. 1 pkt#art. 8 ust. 1 u.s.u.s.#art. 22 § 1 k.p.#art. 83 § 1 k.c.#art. 22 k.p.#art. 68 u.s.u.s.#art. 102 in#art. 102 k.p.c.#art. 19 ust. 3 oraz#art. 80 ust. 1 u.k.s.c.#art. 19 ust. 3 pkt