Wyrok XXV C 1666/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie

--- STRONA 1 --- Sygn. XXV C 1666/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Janina Dąbrowiecka Protokolant: Stażysta Bożena Odrowąż po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. G. (1) przeciwko P. Ż. (1) o ochronę dóbr osobistych 1. wyrok zaoczny z dnia 1 lipca 2014 r. uchyla w całości; 2. powództwo oddala; 3. zasądza od powoda M. G. (1) na rzecz pozwanego P. Ż. (1) kwotę 2127 zł (dwa tysiące sto dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XXV C 1666/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 21 listopada 2013 r. M. G. (1) wniósł przeciwko P. Ż. (1) o nakazanie pozwanemu usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda, tj. dobrego imienia oraz dobrej sławy, poprzez złożenie przez pozwanego powodowi oficjalnych przeprosin w formie pisemnej o treści: „P. Ż. (2) składa wyrazy ubolewania z powodu bezprawnego oraz nieuzasadnionego okolicznościami złożenia wniosku o wpis M. G. (1) do Krajowego Rejestru Długów. Przepraszam Pana w szczególności za wszelkie negatywne konsekwencje wynikające z dokonania wpisu Pana osoby do Krajowego Rejestru Długów, które spowodowało utratę wiarygodności oraz renomy jaką posiadał Pan w środowisku handlowym” oraz nakazania doręczenia przedmiotowych przeprosin w formie pisemnej do Kierownika Urzędu Pracy (...) z załączeniem numeru sprawy jakiej dotyczy. Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 10.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę moralną wskutek naruszenia dóbr osobistych powoda oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych. --- STRONA 2 --- W związku z tym, że pozwany nie zajął stanowiska w sprawie i nie złożył wyjaśnień, Sąd Okręgowy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentów przedłożonych przez powoda, w dniu 1 lipca 2014 r. wydał wyrok zaoczny, w którym uwzględnił roszczenie powoda w całości. W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany wniósł o uchylenie wyroku zaocznego w całości, oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) i (...) Napojów Alkoholowych M. G. (1) (bezsporne). Strony postępowania były związane od ok. 2003 r. kontaktami handlowymi. Współpraca przebiegała w ten sposób, że powód dokonywał zamówień na określone towary, które były mu dostarczane przez kierowców zatrudnionych przez pozwanego. Raz w tygodniu pozwany wystawiał powodowi fakturę VAT, która była opłacana gotówką za pokwitowaniem przez kierowcę pozwanego. W związku z nieopłaceniem przez powoda faktur o nr (...), pozwany wystosował do powoda wezwanie do zapłaty kwoty 2.798,22 zł. W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, powód poinformował pozwanego, iż faktury, do których opłacenia został wezwany zostały uregulowane, tak jak wszystkie inne faktury, a ponadto, że roszczenie pozwanego uległo przedawnieniu (wezwanie do zapłaty z dnia 27.07.2009 r., k. 14-15, pismo powoda z dnia 31.08.2009 r., k. 16-18). W związku z przedawnieniem roszczenia i brakiem możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej, pozwany złożył wniosek o umieszczenie danych powoda w Krajowym Rejestrze Długów. W 2011 r. powód ubiegał się o dotacje ze środków funduszy unijnych. W toku postępowania dokonano sprawdzenia firmy powoda w Krajowym Rejestrze Długów, z którego wynikało, że powód posiada nieuregulowane zadłużenie w kwocie 2.798,22 zł Zadłużenie zostało zarejestrowane pod nr (...) (raport informacji gospodarczych, k. 12-13). W dniu 31 października 2012 r. powód wniósł do Prokuratury Rejonowej dla Wrocławia Psie Pole we Wrocławiu zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa w postaci celowego utrudnienia prowadzenia działalności gospodarczej poprzez wprowadzenie w błąd Krajowego Rejestru Długów S.A. (...) zostało umorzone z uwagi na brak znamion czynu zabronionego (akta dochodzenia Komendy Rejonowej Policji W. V, 2 Ds. 1729/12/IV). Powyższy stan faktyczny ustalony został w oparciu o okoliczności bezsporne, a także na podstawie dokumentów złożonych do akt niniejszej sprawy, które nie były kwestionowane przez strony postępowania. Na podstawie art. 217 k.p.c. Sąd pominął wnioski dowodowe zawarte w pismach strony powodowej z dnia 9 grudnia 2015 r. oraz 20 kwietnia 2016 r. jako spóźnione. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków: M. G. (2) (k. 172-173), M. Z. (k. 173-174), E. U. (k. 174-175), R. F. (k. 216-217), gdyż były one spójne, spontaniczne i szczegółowe. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom świadków, jedynie w zakresie, w jakim twierdzili, iż faktury nr (...) zostały przez powoda uregulowane. Okoliczność powyższa nie została bowiem potwierdzona materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd dał również wiarę zeznaniom stron, pozwanemu (k. 218-219) w całości, zaś powodowi (k. 217-218) za wyjątkiem twierdzenia, iż w/w faktury zostały opłacone. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód zarzucał pozwanemu naruszenie jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia i dobrej sławy poprzez umieszczenie danych firmy powoda w Krajowym Rejestrze Długów z uwagi na nieopłaconą fakturę. --- STRONA 3 --- Zgodnie z przepisem art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog ten nie ma przy tym charakteru zamkniętego – jest katalogiem otwartym, doprecyzowywanym i dookreślanym przez orzecznictwo. Uprawnienie do ochrony tychże dobór znajduje podstawę w regulacji zawartej w art. 24 § 1 k.c., zgodnie z którym ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie zaś z treścią art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zasadność roszczeń majątkowych zależy od stwierdzenia naruszenia dobra osobistego. Nadto, przepis art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych, zgodnie zaś z ogólną zasadą zawartą w art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Wobec tego na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia braku bezprawności spoczywa na tym, kto dobro prawne narusza, a zatem na pozwanym. Bezprawnym zaś jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. Wobec wprowadzonego przez ustawę domniemania bezprawności naruszenia dóbr osobistych okolicznością, którą wykazać musi powód, jest sam fakt naruszenia jego dóbr osobistych, który w sposób oczywisty stanowi zasadniczą przesłankę powstania odpowiedzialności z tytułu ochrony dóbr osobistych. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 czerwca 2004 r. (wydanym w sprawie o sygn. akt V CK 609/03), w którym rozważając kolejność podejmowanych działań stwierdził, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Przesłanka bezprawności działania jest ujmowana w kodeksie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Za działania bezprawne uważa się każde działanie naruszająco dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się zaś: działanie w ramach porządku publicznego- tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Jak wskazano powyższej, sąd rozpoznający sprawę o ochronę dóbr osobistych w pierwszej kolejności winien poddać ocenie, czy i jakie dobro zostało naruszone, a następnie dopiero ocenić – na zarzut pozwanego – czy pomimo naruszenia tych dóbr nie zachodzi podstawa do wyłączenia jego odpowiedzialności ze względu na brak bezprawności działania. Naruszenie dóbr osobistych oraz bezprawność są oczywiście kategoriami całkowicie samodzielnymi, niezależnym i każda z nich podlega oddzielnej kwalifikacji i ocenie. W niniejszej sprawie bez problemu można zlokalizować dobro osobiste, które zdaniem powoda zostało naruszone przez pozwanego, bowiem powód je dookreślił, wskazując że pozwany naruszył jego dobre imię, dobrą sławę oraz renomę. W niniejszej sprawie za naruszające jego dobra osobiste powód uznawał wpisanie danych jego firmy w bazie Krajowego Rejestru Długów, co skutkowało utratą wiarygodności wśród kontrahentów oraz odmową przyznania pomocy finansowej od instytucji publicznych. Wobec tego, że wskazane w pozwie dobro osobiste przysługuje powodowi należało dokonać oceny, czy doszło do jego naruszenia przez pozwanego, co było warunkiem przypisania mu odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych. --- STRONA 4 --- W ocenie tut. Sądu pozwany nie dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powoda, bowiem występując z wnioskiem o wpisanie danych firmy powoda do Krajowego Rejestru Długów działał na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa. Kwestią sporną w sprawie niniejszej była okoliczność, czy powód uregulował należności wynikające z faktur o nr (...) na rzecz pozwanego. W związku z tym, ze pozwany zakwestionował roszczenie powoda, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, a w szczególności zaś poddał w wątpliwość w/w okoliczność, wskazać należy, że powód winien wykazać, iż faktycznie roszczenie pozwanego nie istniało. W tym celu winien był przedłożyć do akt sprawy dowody zapłaty za wystawione faktury, czego jednak nie uczynił. Wobec powyższego, w odniesieniu do powoda pozwany mógł wystąpić z wnioskiem o wpisanie go w Krajowym Rejestrze Długów na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. 2014 poz. 1015 t.j. ze zm.). Przesłanki konieczne do wpisu do rejestru dłużnika będącego przedsiębiorcą wskazuje art. 15 ust. 1 w/w ustawy, zgodnie z którym wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika niebędącego konsumentem wyłącznie wówczas, gdy są spełnione łącznie następujące warunki: 1) zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej; 2) łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika niebędącego konsumentem wobec wierzyciela wynosi co najmniej 500 złotych oraz są one wymagalne od co najmniej 60 dni; 3) upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi niebędącemu konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika niebędącego konsumentem, a jeżeli nie wskazał takiego adresu - na adres siedziby dłużnika lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. Wobec powyższego, z uwagi na fakt, że do przetwarzania danych powoda doszło na podstawie obowiązujących przepisów prawa i po spełnieniu przesłanek upoważniających do przetwarzania tych danych dobra osobiste powoda – dobre imię, dobra sława oraz renoma – nie zostały naruszone. Powód został umieszczony w KRD, albowiem nie uiścił na rzecz pozwanego należności wynikających z wystawionych faktur. Wobec powyższego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Jedynie na marginesie wskazać można, że nawet gdyby do naruszenia dobra osobistego powoda doszło, to powództwo i tak nie zasługiwałoby na uwzględnienie. Naruszenie to nie było bezprawne, bowiem jak wskazano powyżej zostało dokonane na postawie art. 15 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia było orzeczenie o kosztach procesu (art. 108 § 1 k.p.c.), o których Sąd orzekł na zasadzie z art. 98 § 1 k.p.c. normującej odpowiedzialność za wynik procesu, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wobec powyższego, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.