Wyrok XXV C 1643/15 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 04 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt XXV C 1643/15 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 04 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Sylwia J. Łuczak Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Pielak po rozpoznaniu w dniu 04 sierpnia 2016 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Z. S. przeciwko J. K., M. D. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo w całości, 2. nie obciąża powódki kosztami procesu strony pozwanej. Sygn. akt XXV C 1643/15 UZASADNIENIE Pozwem z 07 sierpnia 2015 r. (data prezentaty; k. 2) Z. S. wystąpiła przeciwko J. K. oraz M. D. o ustalenie prawa do dysponowania grobem murowanym, zlokalizowanym na Cmentarzu (...) w W., kwaterze w alei nr (...), rząd (...), grób nr (...), w którym pochowani zostali A. K. i F. K.. Uzasadniając swoje stanowisko powódka podała, iż posiada ze stroną pozwaną wspólnych przodków, w związku z czym ma prawo na równi z pozwanymi do dysponowania tymże grobem. Pozwani do momentu zamknięcia rozprawy nie zajęli stanowiska w przedmiotowej sprawie. Powódka popierała powództwo w formie wskazanej w pozwie (koperta wraz z adnotacjami operatora pocztowego – k. 46; zpo – k. 49; protokół rozprawy z 04 sierpnia 2016 r. – k. 50-51). Sąd ustalił i zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, iż Sąd wydaje wyrok zaoczny w razie wewnętrznej spójności twierdzeń powoda, zgodności z doświadczeniem życiowym, jak i zgodności z faktami znanymi sądowi z urzędu. Utrwalony w judykaturze i niekwestionowany w nauce jest pogląd, że przyjęcie za prawdziwe twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie okoliczności faktycznych i nie zwalnia sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu i czy uwzględnienie tych żądań nie narusza obowiązujących przepisów. Sąd nie jest, zatem zwolniony z obowiązku dokonania prawidłowej oceny materialnoprawnej zasadności żądania pozwu opartego na tych twierdzeniach (zob. wyroki SN: z 15 marca 1996 r. I CRN 26/96, z 06 czerwca 1997 r. I CKU 87/97). Sąd ma zatem wszelkie uprawnienia do badania zasadności zgłoszonego roszczenia przez powoda, --- STRONA 2 --- pomimo formalnego (milczącego) nie kwestionowania ich przez stronę pozwaną, gdyż takie przesłanki w realiach niniejszej sprawy pozwalały jedynie na wydanie wyroku zaocznego (art. 339 k.p.c.). W ocenie Sądu, żądanie pozwu i związane z tym twierdzenia powódki budzą wątpliwości. Wywiedzione roszczenie oparte zostało na dyspozycji art. 189 k.p.c. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U.2015.2126 j.t.). Mając na uwadze powyższe podstawy, powódka zobowiązana była do wykazania w pierwszej kolejności interesu prawnego w dochodzeniu przedmiotowego roszczenia, a dopiero po pozytywnej weryfikacji tegoż elementu przesłanek wynikających z art. 10 ww. ustawy w postaci pokrewieństwa powódki z osobami pochowanymi we wskazywanym w pozwie grobie. Obowiązek wykazania w procesie sądowym obu tychże elementów spoczywał na powódce. Przed omówieniem zasadniczych motywów rozstrzygnięcia w celu lepszego zrozumienia motywów, którymi kierował się Sąd oddalając powództwo, należy przytoczyć ogólne rozważania nad charakterem wywiedzionego roszczenia. Prawo do pochowania zwłok osoby zmarłej (art. 10 ust. 1 ustawy z 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych) wraz z prawem do ekshumacji (art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych) oraz prawo do kultywowania pamięci o niej, stanowi dobro osobiste, zwane prawem do grobu, chronione przepisami art. 23 i 24 k.c. Prawo to ma dwojaki charakter - osobisty i majątkowy, przy czym elementom osobistym przypada rola wiodąca, bez względu na to, jaka jest wartość elementów majątkowych tego prawa i na czym one polegają. Kult pamięci zmarłego polega na przysługujących człowiekowi uprawnieniach wypływających ze sfery uczuć odnoszących się do osoby zmarłej, okazywania szacunku dla wspomnień i pamięci o niej, urządzenia pogrzebu oraz nagrobka i decydowania o jego wystroju, załatwiania spraw z zarządem cmentarza, ochronie przed naruszeniami, składania wieńców, palenia zniczy, decydowania lub współdecydowania o przeznaczeniu wolnych miejsc w grobie murowanym dla pochowania dalszych zmarłych itp. W tym wypadku, jak trafnie podniesiono w judykaturze, chodzi o jedno dobro osobiste, tj. kult pamięci osoby zmarłej, choć może ono obejmować ochronę różnych uprawnień dotyczących pochowania osoby bliskiej i pamięci o niej (por. wyrok SN z 13 lipca 1977 r. I CR 234/77). Przedmiotem ochrony prawnej jest prawo do sprawowania kultu osoby zmarłej, natomiast przesłanką tej ochrony jest naruszenie dobra osobistego podmiotu tego prawa. Elementy osobiste prawa do grobu mają charakter przeważający i są związane określoną osobą; jako prawa osobiste są niezbywalne i niedziedziczne. Prawo do grobu jest jednym z samoistnych praw majątkowych, co do którego nie ma zakazu ustawowego jego zbywalności ani wyłączenia z dziedziczenia tylko wtedy, gdy miejsce na cmentarzu zostało nabyte i grób został urządzony przez osobę pozostającą przy życiu i jest wolny, tj. nikt nie został w nim pochowany (por. uchwałę SN z 02 grudnia 1994 r., III CZP 155/94). Jeżeli natomiast w grobie spoczywają już zwłoki określonej osoby uprawnionej do pochowania, to na skutek pochówku następuje zdominowanie uprawnień niemajątkowych i w związku z czym dopuszczalność rozporządzenia prawem do grobu wygasa. Z tą chwilą nie jest już możliwe rozdzielenie uprawnień majątkowych od osobistych i z tego względu, prawa majątkowe tracą swoją odrębność w tym sensie, że nie mogą być przedmiotem wyłącznego korzystania i rozporządzania ze strony dotychczasowego ich podmiotu, a to ze względu na prawa do grobu przysługujące pozostałym uprawnionym, których źródłem jest fakt powiązań rodzinnych z osobą pochowaną w grobie (por. uchwała SN z 29 września 1978 r. III CZP 56/78). W niniejszym postępowaniu powódka nie wykazała interesu prawnego w roszczeniu ustalenia prawa do grobu w rozumieniu art. 189 k.p.c. Z twierdzeń pozwu, a także dołączonych doń dowodów nie wynika bynajmniej, aby pomiędzy stronami występował jakikolwiek spór na tle dysponowania przedmiotowym miejscem pochówku. Wręcz przeciwnie, z treści uzasadnienia pozwu można wywieść wniosek, iż powódka wespół z pozwanymi opiekuje się rzeczonym grobem. --- STRONA 3 --- Z. S. nikt nie utrudnia oddawania czci zmarłym w nim pochowanym, jak również opiekowaniem się przedmiotową kwaterą na Cmentarzu (...). Z pisma powódki z 03 lipca 2015 r. (k. 3) skierowanego do J. K., wynika jedynie prośba o kontakt celem ustalenia wspólnej opieki nad ww. grobem. W związku z twierdzeniami zawartymi w pozwie oraz w ww. piśmie Sąd nie dostrzega pobudek, dla których powódka zdecydowała się z wystąpieniem z przedmiotowym roszczeniem. Nie zostały one wyraźnie wyartykułowane w treści pozwu. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż art. 10 ust. 1 ustawy z 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie jest źródłem powstania na rzecz kogokolwiek prawa do grobu, określając jedynie osoby, którym przysługuje prawo do pochowania w nim. Osoby należące do katalogu wskazanego w art. 10 ww. ustawy są współuprawnione w ramach realizacji praw osobistych związanych z kultem osób pochowanych do podejmowania decyzji w zakresie zadysponowania wolnym miejscem, a zakres tego uprawnienia po stronie każdego z nich jest samodzielny w tym znaczeniu, iż granicą korzystania z niego jest takie samo uprawnienie innych jego beneficjentów. Abstrahując od kwestii wykazania drugiej z powołanych na wstępie przesłanek, tj. wykazania pokrewieństwa pomiędzy powódką a osobami pochowanymi w grobie, należy powtórzyć, że powódka - jak już wspomniano - nie udowodniła, aby pozwani jakimkolwiek działaniem utrudniali wykonywanie uprawnień przyznanych przez ustawę osobie rzekomo spokrewnionej z A. bądź F. K.. Mając powyższe na uwadze, powództwo podlegało oddaleniu już wyłączenie ze względu na brak interesu prawnego po stronie Z. S.. Niezależnie od powyższych rozważań należało także skonstatować, że powódka nie wykazała aby faktycznie była spokrewniona z osobami pochowanymi we wskazywanym grobie (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.), jak również by grób ten faktycznie znajdował się w lokalizacji określonej w treści pozwu przez powódkę. Twierdzenia te nie zostały w żaden sposób przezeń wykazane. Powódka do pozwu załączyła jedynie zdjęcie tablicy nagrobnej (k. 9) oraz wspomniane pismo skierowane do J. K., które nie przedstawiały żadnego waloru dowodowego. Nie potwierdzały one tez stawianych w pozwie. Nie mogły stanowić wiarygodnego dowodu na poparcie twierdzeń powódki także zeznania wnioskowanego świadka T. S.. Wniosek ten został oddalony, gdyż jedyny wiarygodny dowód w tej materii mogły stanowić akty stanu cywilnego, na podstawie których możliwym byłoby ustalenie pokrewieństwa między powódką a osobami pochowanymi w ww. grobie. Dowodem takim nie mógł być również wnioskowany w pozwie dowód z badania DNA wszystkich stron postępowania, który pozostawał bez znaczenia dla wykazania ferowanej przez powódkę tezy. Z. S., ze względu na charakter roszczenia, obowiązana była bowiem do wykazania pokrewieństwa z osobami pochowanymi w przedmiotowym grobie, a nie stroną pozwaną. Należało tym samym skonstatować, iż wywiedzione powództwo było nieprzygotowane, gdyż strona powodowa nie przedstawiła dowodów umożliwiających weryfikację jej twierdzeń. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 k.p.c. a contrario. Pozwani nie biorący udziału w postępowaniu, nie ponieśli żadnych kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Z powołanych względów, rozstrzygnięto jak w sentencji wyroku zaocznego.