Wyrok xxv c 1564109 WYROK . . ifla podstgwue gsiawy 2 dnsa 6.09.200

--- STRONA 1 --- Sygn. akt xxv c 1564109 WYROK . . ifla podstgwue gsiawy 2 dnsa 6.09.200? r. 0 dosiepie . do mformacp publmznei Dz. U. I12poz.1198 z pain, zm, W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ F’”"’*‘m“° i"‘@""@@i@ Pllblivm W formie dokumentu Pub w formie mzelwmzonej Dnia 4 kwietnia 20121" Q @><@,v& S'],<D\,m,m . V ' “1amisi;¢;+;;;u;‘;4;:¢';a;¢."a;;1;;¢;;'"""'"'""""""" Sqd Okrggowy w Warszawie Wydzial XXV Cywilny 0% ........éa}é.s wnié.%da;w.y.......................... W sklaclzie: Przewodniczapy SSO Hanna Jaworska Protokolant sekretarz Sqdowy Anna Wséi P0 rozpoznaniu W dniu 21 marca 20121‘. w Warszawie I\‘a rozprawie sprawy 2 powédztwa Z. K. przeciwko Skarbowi Pafistwa Aresztowi §ledczemu W. 0 odszkodowanie i zadoééuczynienie orzeka:   1? zasqdza od pozwanego Skarbu Pafistwa — Aregztu Qledczcgo W. zadoééuczynicnie w wysokoéci 2000 z%(dwa tysiqce zbtych) 2 ustawowyrni odsetkami od clnia 4 kwietnia 20121" do dnia zapiaty; 2:’ dalej jdqce puwédztwo oddala; 2:’ nieuiszczone koszty sagzlowe przejmuje 11a rachunek Skarbu Pafistwa; Bfzasqdza od Z. K. na rzecz Skarbu Paflstwa — ProkuratoriiGenerah1ej Skarbu Pafistwa koszty zastqpstwa prawnego w wysokoéci 400z1(czte1'ysta zkatych); 4;’ zasqclza na rzecz kancelarii Prawnej radcy prawnego L. P. kwotq 400z1(czterysta zlotych)plu_s Wat tytulem wynagroclzenia za peinienie 0b0wia_zkéw pehwmocnika z urzgdu i kwotq te nakazuje wyplacié z sum Skarbu Pafistwa. Sygn. akt XXV C 1564/09 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 9 Iistopada 2009 roku Z. _K.wni6s1 0 zasafizenie najego rzecz 120.000 zhatych od Skarbu Pafistwa — Dyrektora Aresztu $1edczego W.ty‘ru%em odszkodowania i zadoééuczynienia za naruszenie jego débr osobistych. W uzasadnieniu powéd podah iz odbywa karg pozbawienia wolnoéci w Areszcie $leclczym W.przebywa% w celi w ktérej powierzchnia przypadaj qca na jednego osadzonego by}a mniej sza nit 3 m 2, co uwlaczalo jego godnoéci, byio niezgodne z Konstytucjq RP i przepisami Europej skiej Konwencji 0 Ochronie Praw Cz}0wie1<aiP0dstawowych Wolnoéci. Osadzenie W przeludnionej celi skutkuje brakiem mozliwoéci zabhowania podstawowych érodkéw higieny, rodzi obawq zaraienia siq wirusami HIV i HCV czy np. grzybicao brakiem prywatnoéci, nqkaniem ze strony wsp6lwiq2niéw._Odbywanie kary pozbawienia wolnoéci w przeludnionej celi czyni ts; karq jeszcze bardziej dolegliwq, wydhlza proces resocjalizabji. Powéd wskaza1 na negatywne oddziah/wanie przebywania takiej celi na kondycjq fizycznaj psychicznq. Powéd powoiai siq na orzeczenie Sqdu Najwyiszego w sprawie V CSK 43 U06, orzeczenie Trybunahx Konstytucyjnego oraz akty prawa miqdzynarodowego (pozew — k. 35).P0sta.n0wieniem z dnia 15 stycznia 2010 r. Sqd Olcrqgovvy zwolnik powoda 0d ponoszenia kosztéw szgdowych czfloéci (k. 18). ' W odpowiedzi na pozew Skarb Pafistwa domagefl siq oddaleniapowédztwa w cakoéci oraz zasqdzenia od powoda kosztéw zastqpstwa procesowego wedhlg norm prawem przepisanych. Pozwany wskaza}, ii powédztwo jako calkowicie bezzasadne winno zostaé oddalone. Pozwany zarzucil, iz powéd nie wykazai szkody, jej wysokoéci, ani zwiqzlql przyczynowego rniqclzy zdarzeniami sprawczyrni a rzekomq szkodq. Pozwany powolujqc sig na liczne orzeczenia wskazal, iz Odbywanie kaly pozbawienia wolnoéci w przeludnionych celach przy spehlieniu przeslanek okreélonych W art. 248 § 1' l<.k.w. nie jest bezpravme. --- STRONA 2 --- Odtloszap sie do kwestii Warunkow sooj alno  bytowych i sanitarnych pozwany powohljags sie na stosowne aktywykonawcze Wskazai, i2 powod miat zapewnione Warunki W nich okreélone. VV oeenie pozwanego roszozenie powoda jako sprzeczne z zasadami Wspoiiycia spoiecznego stanowi naduzycie prawa podmiotowego (odpowiedi na pozew — k. 2934). W toku Ci€1iSZ};Ci1'02.}/}JIlQ§Ci procesoWych strony podtrzzyniywaly swoje stanowiska W niniejszej sprawie. Sqd ustalii nastgpujqcy stan faktyczny: Z. Kprzebywai W meszcie Sledczym W., W okresie od kwiemia 2008 roku do lnarca 2010 r. W Wyniku skazania za p0pE3'h1i€111B czynu z art. 209 k.l<. (zeznan'iapowoda — k. 101103). PoWod przebywai A0 W. dwukrotnie w okresie 0d 16 lipca 2008 do 27 paidziernika 2008 oraz od 11 lutego 2009 do chwili obecnej. W okresie pobytu powod osadzony byi W pawilonie (...)na oddziale {...), ceie nr (...)i (...)oraz na oddziale (...)ce1e nr (...)i {...)(odpoWied2 na pozew, k. 2934). Z uwagi na ogolne przeludnienie A§ W., gdy powod przebywal w ww. celach okresowo nie byia zachowana norma kodekéowa gxvarantujqca kaidemu osadzonemu 3 m 2 powierzchni. 4 Byiy to cele maioosobowe. Cele te posiadajqkaciki sanitarne murowane, oddzieione 0d pozostalej ezeéei w sposéb trwaiy (scianki murowane), wyposazone WZ€1SiO]1i(i z liieprzezroczystego tworzywa sztucznego Z 0SpTZQf€I1‘l ceramicznym. Ponadto, eele mieszkalne Wyposaione sq W kratki Wentylacyjne, ktore zapewniajq wiasciwq wentylacj Q. Instalacje sanitarne Wszystkich cel sq sprawne. Cele sq Wifl§Ci‘Wi8 Wentyiowane i naéwietlone Cele mieszkalne byly wyposazone W odpowiedni sprzet kwaterunkowy, ktory mimo éladow uzywania byi W pehii sprawny i dostosowany do liczby osadzonych. Cele poddaWane’sa_ systematycznym naprawom i konserwaej om (odpowiedi na pozew, k. 2934).  PoWod zarzuca1AresztoWi W., Ze nie zapevmii mu naleznych Warunkéw bytowo — socj alnych i zdrowotnyoh przewidzianyeh przepisami prawa, co miaio znamiona dziaiafi nekaj Qcych. Podkreslai, i2 osadzony zostai 2 osobq ozamoskorq zagrazajapqjego Zyciu, odmowiono mu zapewnienia zastrzykow przeciwbolowych, umieszczono W oeli niedostatecznie oddzielonej od czeéci sanitarnej, W ktorej ograniczony jest dostep do energii elektrycznej. Szczegélnie zaniedbanie zabiegow rehabilitacyjnych Wywoiaio u powoda nieodwracaine pogorszenia stanu zdrowia (pozew, k. 25, zeznania powoda k. 101103). W areszcie sledczym Wprowadzono program oszczodnoéciowy polegajqcy na czasowym Wstrzyrnaniu dopiyvm energii elektrycznej do obWodoW zasilajqoych W celach mieszkalnych W ciqgu dnia z Wyj ajkiem sobot, niodziel oraz dni éwiqtecznych. Doplyw energii Wstrzymywany jest W godz. 9.00 — 12.00 i 13.00  15.00, a Wiec takieh godzinach, W ktorych osadzenie bez przeszkod mogq korzystaé np. Z kqcikow sanitarnych i co nie ograniczajakichkolwiek innych czynnoéci Wykonywanych przy swietie dziennym. (pisrno pozwanego, k. 130133). ' W rozmowach z psychologiem aresztu osadzony prosii 0 rozmieszczenie W oelach maloosobowych i tak tez by} osadzony. ' WiQZaiO sie to z koniecznosciq osadzenia na Wyiszej kondygnacji. W zwiqzku z zaistnialq sytuaojq powod nie zgiaszai Zadnych Skarg (pismo pozwanego, k. 130133). V W nocy z 1631 7 paidziernika 2008 r. poWod zostai zaatakowany przez Wspoiosadzonogo kaWa1kien1 szkia, Wskutek czego odniosl rang ramienia. Zostala mu udzielona pomoc medyczna i psychoiogiczna. Osadzonych odseparowano od siebie. Poza tym zdarzeniem powod nie zgiaszai Zadnych skarg i prosb oraz obaw 0 swoje bezpieczenstwo (notatka shxzbowa z A.S W., k. 3537). Powéd przebywaj do W A0 W. poddawai sie leczeniu W zwiqzku Wystepujqcym u niego Stwardnieniern rozsianym, ktore zostalo u niego zdiagnozowane W 1986 1'. Przedmiotowemu leczeniu zarzucai nieskutecznoéé Wobec pozbawienia go mozliwosci pocldania sie rehabiiitacji, braku moiliwosci zapew_nienia zastrzykow przeciwbélowych przy dostepnoéci jedynie lekow doustnych (zeznania powoda — k. 101103). Zarzqdzeniami Wewnetrznyini nr 9/08 z dnia 12 Iutego 2008 roku oraz nr 19/0'7 z dnia 29 wrzeénia 2008 roku Dyrektor Areszm §ledczego W W. z nwagi Ila przekroczenie liczby osadzonych W stosunku do pojemnoéoi jednostki zezwolii na umieszczenie osadzonyeh W celach, gdzie na jednq osobtg powierzchnia wynosi nmiej niz' 3 In 2 zarzqdzenia te otrzymaly akeeptacje sqdu penitencjarnego (k. 3839, 4041, 4623). _. A Said zwaiyl, co nastgpuje: » Roszczenia sWoje powod opiera na przepisach ochronie dobr osobistych z art. 23 i 24 oraz 4448kc. Zgodnie z treéeiq art. 23 k.c. dobra osobiste eziowiekajak W szczegolnoéci zdrowie, Wolnosé, czeéé, wolnosé sumienia, namisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondenoji, nietykainoso mieszkania, tworczosé naukowa, artystyczna, wynalazcza i raej onalizatorska pozostaja. pod ochronq prawa cywilnego. Wymieniony W tym przepisie katalog dobr osobistych nie jest Wyczerpuj qcy i pod och1‘onq prawa niewqtpliwie mega; pozostawaé i inne nii Wyrnienione W nim dobra osobiste. Ten czyje dobro osobiste zostaio naruszone mote --- STRONA 3 --- zqdae od osoby, ktora dopusciia sie naruszenia, aby dopelniia czynnosci potrzebnyoh do usuniecia skutkow naruszenia. Mote takze Zagdaé zadoséuozynienia pienieznego na zasadach przewidzianych W kodeksie oywilnyin.(art. 24 kc, art. 448 kc). Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia Wolnosci niewqtpliwie naiezy zaiiczyé do katalogu dobr osobistych podlegaj qcyeh ochronie. Dziaiania naruszajqee te dobra mogq zatem rodzié odpowiedziainosé Skarbu Panstwa na podstawie art. 24 i448 k.c. (tak Said Najwyiszy W Wyroku z dnia 17 marca 2010 roku W spraWie11CSK 486109, LEX 599534). W ooenie Sqdu twierdzenie powoda 0 naruszeniu jego dob!‘ osobistyoh poprzez potraktowanie go W sposob uwiaezaj a_oy iudzkiej godnosci poprzez jak podai powod ,,p1'zetrzymyWanie go w celi wioziennej nie spelniajqcej ustawowego Warunku metraiowego 3 mg na osobe” nie zasiuguje na uwzglednienie. Przede wszystkim podniesé nalezy, 2e powod nie byi przetrzyrnywany a odbywai kare pozbawienia Wolnosci i to niejedynqjak Wynika z jego zeznan orzeezonej prawomocnymi orzeczeniami. Zatem sama izoiacja powoda byia prawe dozwolona i nie byia przetrzymywaniem. Badaniu podlegaio, czy odbywanie tej kary nastepowaio W Warunkach nie naruszajqcych dobr osobistych, ktore przysiugujq kazdemu, nawet skazanemu za popeinienie przestepstwa. Odbywanie kary pozbawienia woinosoi powinno bowiem odbywaé sie w Warunkach odpowiednich tj. adekwatnych do obowiqzuj apych W kraju norm prawa karnego wykonawczego, w warunkach poszanowania godnoéci skazanego czy tymczasowo aresztowanego i przy zagwarantowaniu skazanemu prawa do intymnosci. ‘ \ Zdaniem Sqdu sam fakt przeiudnienia W zakiadach karnych na terenie caiego kraju jest powszechnie znany i nie wymaga to Zadnego dowodzenia. Powszechnie znane sstakze probiemy zwiqzane z warunkami technicznymi niemal Wszystkich zakiadow karnyeh czy aresztow sledczyeh na terenie caiego kraju i przeludnienia w ceiach. Te fakty jednak nie zwainiajq pozwanego z zapewnienia skazanym ezy tymozasowo aresztowanym odpowiednich Warunkéw. W tym miejscu naleiy przywoiaé orzeczenie Sqdu Najwyiszego W sprawie V CSK 431106, W ktorym SN Wyrazii poglqd, Ze ,,wymog zapewnienia przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wohioéci jest jednym z podstawowych wymogow nowozytnego pafistwa prawa, znaj duj a_cym Wyraz W norrnach prawa miedzynarodowego” i, ze stanowi 0 tym min. art. 10 ust. 1 ratyfikowanogo przez Polske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnja 19 grudnia 1966 roku gioszapy, ie ,,ka2da osoba pozbawiona Wolnosei bedzie traktowana W sposob humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnosci czioWieka,, oraz art. 3 Europej skiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci z dnia 4 grudnia 1950 roku stanowiqcy, 2e ,,nikt nie moie byé poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizajegzemu traktowaniu lub karaniu” co Wprowadza obowiqzek Wiadzy publicznej zapewnienia osobom osadzonyni W zakiadach karnych godziwych i humanitamych Warunkow odbywania kary pozbawienia Woinosei, nienaruszajqcych godnosoi ludzkiej. Odnoszap powyisze na grunt niniej szej sprawy stwierdzié naiezy, 2e obiektywnie powod przebywai W celi nie speiniaj Qcej norm powierzchniowej. Nie potwierdzil sie zarzut co do kqcikow sanitarnyeh, ktory sprowadzai sie do ich krytyki z p0WodoW teehnioznolokaiowyeh a nie faktu ich braku czy braku ich izolacji. Z przedstawionej przez pozwanego doktlmentaoji Wynika, 2e W kazdej celi W tym eeiach, W ktorej przebywai powod Wydzielone sa_ kqciki sanitarne, ktore speiniajq sWoje funkcje. Nie do zaaicoeptowania jest rowniez zarzut powoda o umieszezeniu go W jednej oeli z czarnoskorym Wieiniern. Brak jest jakiohkolwiek przepisow zakazuj qcyoh umieszczania W jedriej saii Wiez'niéw o roinym koiorze skory prowadziloby to do niezym nieuzasadnionej dysicryminacji. Wreoz przeciwnie: obowiqzujape przepisy zakazujqjakiejkolwiek dyskryniinaoji rasowej. Na uwzglednienie zashlguje jedynie zarzzut powoda dotyczqcy zaniedbania jego rehabilitacji przez shlzby Wiezienne. Niewqtpliwie schorzenie rozpoznane u powoda nie pozostaje W zwiaczku przyczynowyni z jego osadzenieni W Warunkaeh izolaeji penitencj arnej. Tym nienmiej, prawidiowo przeprowadzane zabiegi rehabiiitacyjne mogiy 2apobiec zaostrzeniu sis przebiegu tej ohoroby u powoda i ziagodzio jej przebieg. Przy przyj eciu, ze powod W')’k3.Z3.i, Ze przebywai W celi nie odpowiadajqcej normorn powierzchniowym i Wykazai, 2e zaniedbano jego rehabiiitaoje Sqd uznai, Ze roszczenie powoda zashiguje tyiko W czesci i to niewielkiej W stosunku do 22idania na uwzglednienie. W ooenie Sqdu powod nie wykazai, by przej sciowe przebywanie jego w ciasnej celi wywoiaio u niego negatywne skutki psyohiczne i fizyczne powodujqce poczuoie krzywdy. Nie zostaio wykazane, by niedogodnoéci W czasie odbywania kary pozbawienia Wolnosci miaiy cechy dreczenia czy upokorzenia. Nie mozna zapominaé, Ze Wiekszoéé odbywajagzych kare pozbawienia wolnosci czy tymczasowo aresztowanyeh przebywajq W Warunkach zbiizonych a nawet takich samych so powod. W tych realiach i Warunkach, jakie obecnie W zakiadach karnyoh panujai skazani majq zapewnione i respektowane Wszelkie inne prawa i to nie tylko te bedqce gwarantem zachowania i poszanowania  godnosei eziowieka i jego intymnosci, ale i te zwiqzane ze sferq rozrywki czy eclukacji. ' Zdaniem Szidu, ehoé powod niewqtpiiwie przebywai W Warunkach odbiegajatq/eh od norrny Wskazanej W art. 110 § 2 k.k.W. to . Warunkow tych nie mozna jednak okresiié jako niegodziwych, nieludzkich, ponizaj qcyoh. Odbywajap kare pozbawienia Wolnosoi kazdy skazany, W tym i powod powinien liczyé sie z tym, Ze jest to kara odbywana W Warunkach nie zaWsze oczekiwanych przez skazanego, powiqzana zawsze 2 mniejszymi czy Wiekszymi dolegiiwosciami ozy utrudnieniami, ozesto trudnyrni Wreoz do zaakceptowania, taki bowiein jest i poWinien byé jej charakter (tak Sa_d Najwyzszy W wyroku z dnia 2 paidziernika 200'? roku W sprawie I1 CSK 269r’0'i'). Realizowanie kary pozbawienia wolnosci przez pozwanego Wobee powoda nie miaio charakteru jednostkowego i nie stanowiio represji Wobee jego osoby, ale stanowilo standardowe realizowanie tego rodzaju kary Wobee --- STRONA 4 --- Wszystkich skazanych. Realizowanie tej kary odbywaio sie teZ W Warunkach obeonie'is‘miejqoyoh We Wszystkich niemal jodnostkach penitencj arnyoh W kraju i adekwatnie do moZliWosciPa:f1stwa W tym zakresie. Dodatkowo nalezy zauwazyé, i2 nawet W przypadku stwierdzenia naruszenia dobr osobistych powoda nie rodziioby to odpowiedzialnosci po stronio pozwanego, gdyi umieszczenie powoda W przeludnionyoh oelach nie byio bezprawne, gdyz zgodnie art. 248 k.k.W. W brzmieniu obowiqzujegiyin W okresie objetym sporem przewidywai, Ze W szozegolnie uzasadnionyoh Wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu siedczego moie umieécié osadzonych, na czas okresiony, W Warunkach, W ktorych powierzohnia W ceii na jednq osobe Wynosi mniej niz 3 m2. O takim umieszczeniu naiezy bezzwiooznie powiadomié sedziego penitenoj arnego. u Dyrektor Aresztu éledczego W. wydawai stosowane zarzqdzenia umozliwiaj ape odstapienie od wymogu zapewnienia kazdernu osadzonemu 3 m 2 powierzchni » zarzqdzenia te zostaiy zatwierdzone przez sedziego penitencj arnego. Pozwany W zaleznosci od posiadanych Warunkow i mozliwoéci umieszczai skazanych W swoich jednostkach penitencj amych, nie maj so Zadnego Wpi}/Wu na iloéé skierowanych do jego jednostek do odbycia kary osob i majqc jednoczeénie ob0Wia_zei< przyjecia takiej osoby. Omawiane jut Wyzej problem}; Pafistwa W sferze dofinansowania m.in. wieziennictwa sa,_ faktem, ale nie moga_ byé uznane za przejaw ziej Woii czy zawinienia i uzasadniaé przyznania powodowi zadoséuczynienia (tak Sqd Apeiacyjny we Wroclawiu W Wyroku z dnia‘6 gtudnia 2007 roku W sprawie I ACa 499/07). Powod, 0 czym nie mozna zapominaé, odbywai karq pozbawienia Woinosci zh ]f)Op6i11i&l1B przez niego kilkakrotne przestepstwa, ale tez odbywaljq W Warunkach, jakie obecnie jest W stanie zapewnié mu adekwatnie do kondycji flnansowej Panstwo. Faktem jest, Ze ceie W ktéryeh przebywai powod nie odpowiadaiy normom metrazowym ale i normom tym zapewne nie odpowiadajqniejedne W2l1'Lll']i.(1 pracy ludzi czesto oigzko praeuj apych ezy chorych W szpitalach . Nierzadko tez rodziny mieszkajq W mieszkaniach nie zapewniajqcyfch jej czionkom minimum intymnosoi. Takie jednak jeszcze standardy istnieja_ W Polsce i choé sq trudne do zaakceptowania to nie dziwiq, bo takie tyiko leis. WITIOZ]iW0.§Ci&C1'1 tak samych obywateii jak i oaiego Panstwa. Sam fakt Zycia W ubostwie, biedzie, leczenia W Warunkach Wiokszosoi polskich szpitali 1'1i6WE[[pii'Wi61Ifli(Z6 uderza W sfere godnosci cziowieka, ale nie oznacza to, Ze od razu rodzi i uzaszidiiia roszezenia majqtkowe. ‘ Reasumuj a_c, naiezy stwierdzié, Ze samo umieszczenie W celi o powierzchni no osadzonego mniejszej niZ 3 mkw. nie przesqdza o zasadnosoi roszczenia o zadosc"ucz}mienie.' SWoj:1 krzywdo powod udowodnii jedynie W zakresie zaniedbania przeprowadzania u niego zabiegow rehabiiitacyjnych iagodzzicych (a nie leczqcych) objawy stwardnienia rozsianego  schorzenia, na ktore powod cierpi, Wobee ozego Sqd uzna} powodztwo za uzasadnione tyiko W czesci do kwoty 2000zi.W pozostaiej ozosci powédztwo jako niezasadne oddalii. O kosztach postepowania Sa_d orzeki no podstawie art. 102 k.p.c. uznajqc, Ze 2 uWagi na sytuacje materialnq powoda, nie jest on W stsnie poniesé bez konieoznego uszczerbku dla swojego utrzymania oaiosci kosztow ZWiQZaI1}’Ch Z zastepstwem procesowym pozwatnego tj. kwoty '3 600 ziotych. Jednoozeénie z drugiej Strony prawo do sqdu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie Wszeikich moziiwych roszczen i Woluntarystyczne okreélenie ich Wysokosci. Diatego strona Winna mieé swiadomosé  konsekwencji tak formuiowanyoh roszczen, takze W zalcresie kosztow postepowania (tak Said Najwyzszy W Wyroku z dnia 26 iistopada 2003 roku W sprawie I PK 535102). Majqc powyisze na uwadze orzeczono jak W sentencji wyroku.