Wyrok XXV C 1079/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warsz

--- STRONA 1 --- Sygn. XXV C 1079/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR del. Adam Mitkiewicz Protokolant: Martyna Sajdak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 r. w W. sprawy z powództwa H. W. przeciwko A. W. o ochronę dóbr osobistych 1. Nakazuje pozwanej A. W., aby w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku złożyła na piśmie oświadczenie skierowane do powoda H. W. o następującej treści: „ Ja A. W. ubolewam i przepraszam adwokata H. W. za to, że w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015r. skierowanym do Sądu Rejonowego dla Warszawy Ż. w W. sygn. akt II C 258/14 użyłam nieprawdziwego dyskredytującego w opinii publicznej twierdzenia, że na żądanie adwokata H. W. „ W sekretariacie Sądu wystawiono notatkę urzędową, w której sekretariat próbuje przejąć na siebie winę, chroniąc w ten sposób nieuczciwego adwokata”. 2. Zasądza od pozwanej A. W. na rzecz powoda H. W. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem kosztów procesu. Sygn. akt XXVC 1079/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 2 lipca 2015 roku powód H. W. domagał się nakazania pozwanej A. W., ażeby w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku złożyła na piśmie oświadczenie skierowane do powoda H. W. o następującej treści: „Ja A. W. ubolewam i przepraszam adwokata H. W. za to, że w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 roku, skierowanym do Sądu Rejonowego dla Warszawy - Żoliborza w W. sygn. akt II C 258/14, użyłam nieprawdziwego dyskredytującego w opinii publicznej twierdzenia, że na żądanie adwokata H. W. „W sekretariacie Sądu wystawiono notatkę urzędową, w której sekretariat próbuje przejąć na siebie winę, chroniąc w ten sposób nieuczciwego adwokata”. Ponadto w złożonym pozwie powód H. W. wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż pozwana A. W. w toku postępowania sądowego, toczącego się pod sygnaturą akt II C 258/14 przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Żoliborza w W., w swoim piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 roku postawiła pod jego adresem – jako pełnomocnika Spółdzielni (...) w likwidacji – zarzut nieuczciwego postępowania przy wykonywaniu czynności zawodowych i wywieraniu presji na pracownika sekretariatu sądowego, do czego miało dojść w toku postępowania sądowego, toczącego się pod sygnaturą akt XXV C 50/07 przed Sądem Okręgowym w Warszawie XXV Wydziałem Cywilnym. W ocenie powoda postawiony mu przez pozwaną zarzut stanowił ewidentne naruszenie jego dobrego imienia w wykonywaniu przez niego zawodu adwokata, gdyż nie dopuścił się on nieprawidłowości przy wykonywaniu zawodu adwokata, które są mu zarzucane. Uzasadniając swoje stanowisko powód podniósł, iż faktycznie odebrał --- STRONA 2 --- dwa zawiadomienia o terminie rozprawy, wyznaczonej na dzień 30 stycznia 2015 roku przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07, ale był do tego umocowany, gdyż jedno było kierowane bezpośrednio do niego jako pełnomocnika strony pozwanej, a drugie do Spółdzielni (...) w likwidacji, która umocowała go do odbioru korespondencji do niej kierowanej, o czym wiedział wydający mu tę przesyłkę uprawniony pracownik (...). Niestety przez brak okularów nie zauważył, że na wydanym zawiadomieniu figurowały dane nie tylko Spółdzielni (...), ale także Spółdzielni (...). Po odebraniu przesyłki powód przekazał ją do sekretariatu Spółdzielni (...). Niezwłocznie po tym, kiedy powód przeglądając akta sądowe po wydaniu wyroku, zauważył omyłkowe podwójne zaadresowanie przesyłki sądowej do dwóch adresatów, o dostrzeżonym błędzie zawiadomił Sąd Okręgowy w Warszawie, na skutek czego została sporządzona w dniu 5 marca 2015 roku przez kierownika sekretariatu notatka urzędowa (pozew z załącznikami k. 2 – 9). Powyższe stanowisko strona powodowa podtrzymała w piśmie przygotowawczym z dnia 16 maja 2016 roku, podnosząc dodatkowo, iż w jego ocenie po dniu 5 marca 2015 roku bliżej nieznana osoba na znajdującym się w aktach sprawy o sygnaturze XXV C 50/07 potwierdzeniu odbioru przekreśliła druk Spółdzielnia (...) (pismo przygotowawcze z załącznikami k. 70 – 74). W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanej podniósł, iż powód H. W., odbierając korespondencję z Sądu Okręgowego w Warszawie XXV Wydziału Cywilnego, to jest zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 na dzień 30 stycznia 2015 roku, kierowane do niego jako pełnomocnika strony pozwanej oraz kierowane do Spółdzielni (...) w likwidacji, powinien był zgodnie z treścią przepisów art. 355 k.c. zachować należytą staranność, wymaganą od niego jako od adwokata przy uwzględnieniu zawodowego charakteru prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Postawiony zarzut braku należytej staranności polegał na zarzuceniu powodowi, iż ten, odbierając nieskierowaną do niego korespondencję, a adresowaną do Spółdzielni (...), nie sprawdził, czy odbierane zawiadomienie jest faktycznie kierowane do niego i jego mocodawcy, a nie do strony przeciwnej, zarówno w chwili jego odbioru w punkcie InPost - u, jak również w chwili jego przekazywania do sekretariatu reprezentowanego przez niego podmiotu, a także że po otwarciu i przeczytaniu omyłkowo odebranej korespondencji sądowej niezwłocznie, zanim jeszcze doszło do zamknięcia rozprawy i wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 prawomocnego wyroku, nie zawiadomił o zaistniałych okolicznościach ani Spółdzielni (...), ani Sądu rozpoznającego sprawę, w następstwie czego zapadł wyrok korzystny dla strony procesowej, reprezentowanej przez powoda H. W.. W konsekwencji zdaniem pozwanej przedstawione okoliczności dawały podstawę do dezaprobaty zachowania powoda, co z kolei skutkowało zdecydowaną i mocną w słowach krytyką postawy powoda, wyrażoną przez pozwaną w jej piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 roku, skierowanym do Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza w Warszawie sygn. akt II C 258/14. W ocenie pozwanej użyte przez nią w tym piśmie słowa pod adresem powoda nie miały na celu w żaden sposób go obrazić, czy też dyskredytować, lecz odnosiły się do sposobu jego postępowania, szczegółowo opisanego, w odniesieniu do nieskierowanej do niego korespondencji sądowej, które należało obiektywnie negatywnie ocenić z punktu widzenia przepisów kodeksu postępowania cywilnego o doręczeniach, jak również z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. W efekcie pisemnych twierdzeń pozwanej nie można uznać za działania bezprawne, gdyż stanowiły one rzetelną i rzeczową krytykę, którą w stosunku do osób wykonujących zawód zaufania publicznego, w tym do powoda jako adwokata, uznać należy za działania pożyteczne i społecznie pożądane, nie stanowiące naruszenia jego dóbr osobistych (odpowiedź na pozew wraz z załącznikami k. 18 – 35). Powyższą argumentację strona pozwana podtrzymała w swoim piśmie procesowym z dnia 16 sierpnia 2016 roku (pismo procesowe z dnia 16 sierpnia 2016 roku k. 76 - 84). Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 roku oraz na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku strony poparły swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie, przy czym na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku powód H. W. popierając powództwo, wniósł o zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego (pisemny protokół rozprawy z dnia 6 kwietnia 2016 roku k. 66 – 68 oraz e – protokół k. 69, pisemny protokół rozprawy z dnia 18 sierpnia 2016 roku k. 87 – 92 oraz e – protokół k. 93). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powód H. W. w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Warszawie XXV Wydziałem Cywilnym pod sygnaturą akt XXV C 50/07 z powództwa Spółdzielni (...) z siedzibą w W. przeciwko pozwanym - Spółdzielni (...) w likwidacji z siedzibą w W. i spółce (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. w dniu 24 listopada 2014 roku osobiście odebrał kierowane do niego jako pełnomocnika procesowego zawiadomienie z dnia 18 listopada 2014 roku o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 stycznia 2015 roku w punkcie (...) przy ul. (...) w W. /dowód: potwierdzenie odbioru k. 72/. Podczas odbioru powyżej wskazanego zawiadomienia kierowanego bezpośrednio do powoda jako pełnomocnika procesowego strony pozwanej pracownica InPost - u poinformowała powoda, że do odbioru jest także przesyłka dla Spółdzielni (...), pytając jednocześnie, czy powód także ją odbierze. Powód zgodził się, ponieważ dysponował upoważnieniem do odbioru przesyłek kierowanych do Spółdzielni (...), o czym znająca go pracownica (...) wiedziała. Po oderwaniu z koperty zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej powód je podpisał i zwrócił pracownicy (...). W chwili odbioru zawiadomienia powód nie miał przy sobie okularów, które są mu niezbędne, aby dobrze czytać. Z tego powodu, ufając osobie wydającej korespondencję, podpisał potwierdzenie odbioru, nie wczytując się w jego treść, gdyż zakładał, iż jest tak, jak powiedziała pracownica (...). Niestety przez brak okularów powód nie zauważył w chwili wydawania mu przesyłki, że na wydanym zawiadomieniu figurowały dane nie tylko Spółdzielni (...), ale także strony przeciwnej Spółdzielni (...) /dowody: potwierdzenie odbioru k. 31 – 32, k. 73, zeznania powoda k. 88 - 90/. Odebrane w imieniu Spółdzielni (...) w likwidacji zawiadomienie, bez jego otwierania i czytania, powód H. W. przekazał do sekretariatu Spółdzielni, co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym (...) w dzienniku otrzymywanej korespondencji jako zawiadomienie o terminie rozprawy w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 /dowody: wyciąg z dziennika korespondencji k. 74, zeznania powoda k. 88 – 90/. O terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 stycznia 2015 roku w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 powód H. W. dowiedział się z treści zawiadomienia, które on osobiście otrzymał jako pełnomocnik strony pozwanej w tej sprawie. O treści zawiadomienia, które zostało odebrane przez niego dla Spółdzielni (...), poinformowała go ustnie pracownica sekretariatu tej Spółdzielni, której przekazał przesyłkę sądową. Powiedziała ona, że przyszło zawiadomienie w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07, na co powód odpowiedział, iż on jako pełnomocnik także ma takie zawiadomienie i wie o wyznaczonym terminie rozprawy /dowód: zeznania powoda k. 88 – 90/. W dniu 30 stycznia 2015 roku przed Sądem Okręgowym w Warszawie XXV Wydziałem Cywilnym odbyła się rozprawa w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 z powództwa Spółdzielni (...) z siedzibą w W. przeciwko pozwanym - Spółdzielni (...) w likwidacji z siedzibą w W. i spółce (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W.. W imieniu strony powodowej nikt się nie stawił. Sąd uznał, iż powód został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy. W imieniu pozwanej Spółdzielni (...) w likwidacji stawił się likwidator A. B., natomiast w imieniu pozwanej spółki (...) Sp. z o.o. stawił się pełnomocnik adwokat H. W.. Po odebraniu stanowiska od obecnych stron Sąd zamknął rozprawę, odraczając publikację do dnia 12 lutego 2015 roku /dowód: protokół rozprawy z dnia 30 stycznia 2015 roku k. 33 – 34, dowód z odtworzenia zapisu protokołu rozprawy w sprawie XXV C 50/07 Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2015 roku k. 67/. Po ogłoszeniu przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 wyroku oddalającego powództwo Spółdzielni (...) z siedzibą w W. powód H. W., przeglądając akta sprawy w celu sprawdzenia, czy wpłynęła do Sądu zapowiedź apelacji strony przegranej, zauważył nie tylko jego brak, ale także błąd w doręczeniu zawiadomienia o terminie rozprawy dla Spółdzielni (...) z siedzibą w W.. Okazało się, iż zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 30 stycznia 2015 roku, skierowane do Spółdzielni (...) z siedzibą w W., nie zostało jej doręczone, lecz odebrane i podpisane przez powoda H. W., będącego pełnomocnikiem do odbioru korespondencji Spółdzielni (...) w likwidacji. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07 w wydanym wyroku oddalił powództwo Spółdzielni (...) z siedzibą w W., o czym przez przypadek pozwana A. W. dowiedziała się z jednego z pism adwokata H. W., o czym poinformowała prezesa Spółdzielni (...) (...) w marcu 2015 roku i z którym następnie udała się do czytelni Sądu Okręgowego w Warszawie celem sprawdzenia, czy sprawa faktycznie została zakończona. Prezes Spółdzielni (...) (...) o faktycznej treści wydanego wyroku dowiedział się osobiście, czytając akta sądowe w czytelni. Po przejrzeniu akt odbył on w tej sprawie rozmowę z kierownikiem sekretariatu, próbując wyjaśnić powstałą pomyłkę /dowód: zeznania pozwanej złożone na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku – pisemny protokół rozprawy i e – protokół z dnia 18 sierpnia 2016 roku k. 90 --- STRONA 4 --- – 91, k.93, zeznania świadka J. M. złożone na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 roku – pisemny protokół rozprawy i e – protokół z dnia 6 kwietnia 2016 roku k. 67 – 68, k. 69, notatka urzędowa z dnia 12 marca 2015 roku k. 35/. Powód, po prawomocnym zakończeniu sprawy o sygnaturze akt XXV C 50/07, w toku kolejnych obowiązków zawodowych, przeglądając akta innej sprawy sądowej, trafił na pismo pozwanej A. W. z dnia 12 marca 2015 roku, zatytułowane odpowiedź na pismo przygotowawcze, złożone do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie rozpoznającego sprawę o sygnaturze akt II C 258/14, w którego punkcie 4d pozwana A. W. przypisała powodowi H. W. bezprawne odebranie przez niego zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 30 stycznia 2015 roku w procesie o sygnaturze akt XXV C 50/07, skierowane do Spółdzielni (...) z siedzibą w W., bezprawne niepowiadomienie Spółdzielni (...) o omyłkowym odbiorze przesyłki sądowej i tym samym pozbawienie jej możności obrony swoich praw w procesie o sygnaturze akt XXV C 50/07 oraz bezprawne wywieranie nacisku na pracownika sekretariatu Sądu Okręgowego w Warszawie w celu wystawienia notatki urzędowej, w której sekretariat próbuje przejąć na siebie winę, chroniąc w ten sposób nieuczciwego adwokata /dowód: odpowiedź na pismo przygotowawcze k. 4 – 5/. Po zapoznaniu się przez powoda z treścią pisma pozwanej z dnia 12 marca 2015 roku zostało przez niego wystosowane do niej pismo z dnia 21 kwietnia 2015 roku, w którym powód informuje o naruszeniu jego dobra osobistego w postaci dobrego imienia w zakresie wykonywanego zawodu adwokata oraz wzywa do złożenia pisemnych przeprosin w terminie trzech dni od daty doręczenia pisma. W odpowiedzi na to pismo pozwana pismem z dnia 24 kwietnia 2015 roku odmówiła spełnienia żądania, w konsekwencji czego powód złożył w Sądzie Okręgowym w Warszawie pozew o ochronę dóbr osobistych /dowody: pismo z dnia 21 kwietnia 2015 roku k. 8, pismo z dnia 24 kwietnia 2015 roku k. 9/. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych powyżej dowodów, w szczególności na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy i powyżej przywołanych dowodów z dokumentów, których autentyczności żadna ze stron procesu nie kwestionowała. Wydając orzeczenie w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy oparł się przede wszystkim na złożonych przez strony odpisach dokumentów, pochodzących z akt sprawy Sądu Okręgowego w Warszawie o sygnaturze XXV C 50/07, przede wszystkich zwrotnych potwierdzeniach odbioru zawiadomień o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 stycznia 2015 roku, protokole i nagraniu rozprawy z dnia 30 stycznia 2015 roku, notatkach urzędowych kierownika sekretariatu z dnia 5 marca 2015 roku i z dnia 12 marca 2016 roku, z których bez wątpienia wynikała istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność przypadkowego odebrania w dniu 24 listopada 2014 roku przez powoda H. W. zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 30 stycznia 2015 roku, skierowanego do Spółdzielni (...) w procesie o sygnaturze akt XXV C 50/07. W konsekwencji Sąd Okręgowy dał wiarę zeznaniom, złożonym przez powoda na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku, gdyż przedstawiony przez niego ciąg zdarzeń w pełni koresponduje z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treścią przywołanych powyżej dowodów z dokumentów z akt sprawy o sygnaturze akt XXV C 50/07. Jedynie w zakresie, w jakim zeznania powoda odnosiły się do postawionego Sądowi przez niego pytania na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 roku o sposób doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy do Spółdzielni (...) w sprawie XXV C 50/07, Sąd Okręgowy odmówił im wiarygodności, gdyż nie znajdowały one odzwierciedlenia w treści przeprowadzonego na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 roku dowodu z odtworzenia zapisu protokołu rozprawy w sprawie XXV C 50/07 z dnia 30 stycznia 2015 roku. Ta częściowa odmowa wiarygodności zeznań powoda nie miała jednakże wpływu na ocenę zasadności powództwa w niniejszej sprawie, gdyż organem uprawnionym do sprawdzenia prawidłowości doręczeń zawiadomień o terminie rozprawy jest Sąd, a nie strony procesowe i ich pełnomocnicy. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy częściowo oparł się na zeznaniach świadka J. M., złożonych na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 roku, a także częściowo na zeznaniach strony pozwanej, złożonych na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku, a mianowicie w zakresie, w jakim odnosiły się one do sposobu i terminu dowiedzenia się przez Spółdzielnię (...) z siedzibą w W. o treści wyroku, jaki zapadł w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07, gdyż w tym zakresie pozostają one w zgodzie z treścią sądowej notatki urzędowej z dnia 12 marca 2015 roku, sporządzonej przez kierownika sekretariatu XXV Wydziału Cywilnego. Przy orzekaniu w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy odmówił mocy dowodowej w niniejszej sprawie dokumentom złożonym przez pozwaną do akt sprawy wraz z jej pismem przewodnim z dnia 6 kwietnia 2016 roku, to jest orzeczeniu Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 22 października 2015 roku, zarządzeniu z dnia 10 września 2009 roku w sprawie I C 393/09, protokołowi rozprawy z dnia 10 września 2009 roku w sprawie I C 393/09 i odpowiedzi na pozew w sprawie I C 393/09 /k. 52 – 65/. Przywołane w nich okoliczności nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ nie dotyczyły czynności zawodowych powoda H. W., wykonywanych przez niego w toku postępowania sądowego, toczącego się przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod --- STRONA 5 --- sygnaturą akt XXV C 50/07, co do których strona pozwana A. W. postawiła zarzut braku należytej staranności, profesjonalizmu a przede wszystkim uczciwości , na co reakcją było złożenie przez powoda pozwu w niniejszej sprawie, w granicach którego Sąd Okręgowy rozpoznawał niniejszą sprawę. Naruszenie przez powoda godności Sądu, za co została mu wymierzona kara dyscyplinarna nie dowodzi nieuczciwości powoda, lecz wskazuje na jego niewłaściwy stosunek do Sądu prowadzącego zupełnie inną sprawę. Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Podstawę prawną żądań powoda stanowiły przepisy - art. 23 i art. 24 k.c. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi zaś, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że bezprawność winna być traktowana w kategoriach obiektywnej (przedmiotowej) kwalifikacji czynu z punktu widzenia jego zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego. Działaniem bezprawnym jest zatem działanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Natomiast okolicznościami wyłączającymi bezprawność są: działania mające oparcie w przepisach prawa, działania za zgodą pokrzywdzonego oraz w wykonywaniu prawa podmiotowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 2003 r., sygn. akt I CKN 480/01), a także w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Gdy chodzi o tę ostatnią okoliczność wyłączającą bezprawność wskazania wymaga, iż w przypadku naruszenia dobra osobistego, jakim są - dobre imię, cześć, godność człowieka, jego renoma w wykonywaniu określonego zawodu, najważniejszą okolicznością wyłączającą bezprawność naruszenia tego dobra osobistego jest dozwolona krytyka i działanie w interesie społecznym. Udzielenie ochrony dóbr osobistych jest uzależnione zatem od spełnienia dwóch przesłanek – przesłanki naruszenia konkretnego dobra osobistego podlegającego ochronie prawnej oraz przesłanki bezprawności tego zachowania, przy jednoczesnym braku okoliczności wyłączających tę bezprawność. Z kolei w przypadku żądania dotyczącego udzielenia ochrony majątkowej, to jest zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz osoby pokrzywdzonej, przyjmuje się ponadto konieczność wystąpienia – obok przesłanki naruszenia dobra osobistego oraz przesłanki bezprawności tego zachowania - kolejnej przesłanki w postaci zawinienia sprawcy naruszenia. Przyznanie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wymaga bowiem, oprócz ustalenia rodzaju dobra, które zostało naruszone, ustalenia także stopnia nasilenia i czasu trwania ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem, a także uwzględnienia stopnia winy osoby naruszającej dobra osobiste. W przedmiotowej sprawie powód H. W. wystąpił przeciwko pozwanej A. W. jedynie z żądaniem złożenia przez nią przepraszającego go oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (art. 24 § 1 zd. 2 k.c.), w konsekwencji warunkiem wydania orzeczenia uwzględniającego jego żądanie było ustalenie kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek – naruszenia dobra osobistego przez pozwaną oraz bezprawności jej zachowania, które Sąd Okręgowy uznał za spełnione. Odnosząc się do pierwszej z powyżej wskazanych przesłanek, warunkujących odpowiedzialność pozwanej w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanki istnienia konkretnego dobra osobistego podlegającego ochronie prawnej oraz jego naruszenia przez stronę pozwaną ciążył na powodzie. W ocenie Sądu Okręgowego powód dopełnił tego obowiązku. W złożonym pozwie o ochronę dóbr osobistych z dnia 2 lipca 2015 roku, jak również w załączonym do niego piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 roku, stanowiącym jego integralną część, powód podniósł, iż wytaczając powództwo w niniejszej sprawie domaga --- STRONA 6 --- się ochrony dobra osobistego w postaci jego dobrego imienia, renomy w wykonywaniu zawodu adwokata. Wprawdzie w przepisie art. 23 k.c. wymienione przez powoda dobro osobiste w postaci renomy w wykonywaniu zawodu nie zostało enumeratywnie wprost wyliczone przez ustawodawcę, tym niemniej nie sposób przyjąć, iż dobro takie nie korzysta z ochrony prawnej. Literalne brzmienie przepisu art. 23 k.c. wyraźnie wskazuje, iż wymieniony w nim katalog dóbr osobistych objętych ochroną prawną ma charakter katalogu otwartego, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot „w szczególności”. W konsekwencji ochronie prawnej podlegają także inne dobra osobiste człowieka, niewymienione wprost w powołanym przepisie. Ponadto podkreślić należy, iż katalog dóbr osobistych podlegających ochronie ulega zmianom wraz ze zmieniającymi się okolicznościami społecznymi, gospodarczymi, politycznymi. Z istoty zmienności katalogu dóbr osobistych wynika zatem, że wraz ze zmianami stosunków społecznych mogą pojawiać się i znikać pewne dobra osobiste podlegające ochronie prawnej. W trakcie zmian stosunków społecznych doktryna i orzecznictwo uznały za podlegające ochronie dobra osobiste (niewymienione w art. 23), m.in. takie jak: prawo najbliższej rodziny do pochowania osoby zmarłej oraz do pamięci o niej, prawo do spokojnego korzystania z mieszkania, intymności i prywatności życia, płci człowieka, a także dobre imię, dobrą sławę człowieka we wszystkich aspektach jego życia, w tym jego renomę w wykonywaniu określonego zawodu. Gdy chodzi o to ostatnie dobro osobiste podkreślić należy, iż Sąd Najwyższy stwierdził m.in. w wyroku z 29 października 1971 r., II CR 455/71, LexisNexis nr 314375 (OSNCP 1972, nr 4, poz. 77, z glosą E. Radomskiej, PiP 1973, nr 6, s. 167, oraz z omówieniem A. Szpunara i W. Wanatowskiej, NP 1972, nr 12, s. 1798, i NP 1974, nr 1, s. 56), że cześć, dobre imię i dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (Gudowski J. Dmowski S., Rudnicki S., Trzaskowki R, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, LexisNexis, 2014, Wyd. 1). Mając na uwadze powyższe rozważania prawne Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, iż w niniejszej sprawie powód wykazał fakt naruszenia przez pozwaną chronionego prawem jego dobra osobistego w postaci dobrego imienia, renomy w wykonywaniu zawodu adwokata. Złożył on bowiem do akt sprawy wraz ze złożonym pozwem pismo pozwanej A. W. z dnia 12 marca 2015 roku, zatytułowane jako odpowiedź na pismo przygotowawcze, złożone do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie rozpoznającego sprawę o sygnaturze akt II C 258/14, w którego punkcie 4d pozwana A. W. zarzuciła powodowi brak uczciwości w wykonywaniu swojej pracy zawodowej, narażając go tym samym na utratę zaufania, niezbędnego do wykonywania zawodu adwokata. W piśmie tym pozwana przypisała powodowi H. W. bezprawne odebranie przez niego zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 30 stycznia 2015 roku, skierowanego do Spółdzielni (...) z siedzibą w W., bezprawne niepowiadomienie Spółdzielni (...) o omyłkowym odbiorze przesyłki sądowej i tym samym pozbawienie jej możności obrony swoich praw w procesie o sygnaturze akt XXV C 50/07 oraz bezprawne wywieranie nacisku na pracownika sekretariatu Sądu Okręgowego w Warszawie w celu wystawienia notatki urzędowej, w której sekretariat próbuje przejąć na siebie winę, chroniąc w ten sposób nieuczciwego adwokata. Fakt złożenia pisma tej treści do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza potwierdziła sama pozwana w toku niniejszej sprawy, podnosząc w odpowiedzi na pozew oraz piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 roku, iż miała do tego prawo, gdyż szczegółowo przedstawiła w nim okoliczności, w kontekście których mogła dopuścić się uzasadnionej faktycznie i prawnie krytyki postawy powoda jako adwokata. W efekcie fakt złożenia przez pozwaną powyższego pisma z dnia 12 marca 2015 roku do Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza o treści zawartej w jego punkcie 4d Sąd Okręgowy uznał za okoliczność przyznaną przez stronę pozwaną /art. 229 k.p.c./ i w efekcie uznał ją jako okoliczność bezsporną, nie wymagającą szczegółowego dowodzenia, w tym dopuszczania dowodu z dokumentów zawartych w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza o sygnaturze II C 258/14. Gdy chodzi natomiast o drugą z przesłanek, od której uzależniona jest odpowiedzialność pozwanej w niniejszej sprawie, a mianowicie przesłankę bezprawności jej zachowania, podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, iż w myśl przepisu art. 24 § 1 k.c. bezprawność naruszenia dobra osobistego objęta jest domniemaniem prawnym. Z tego powodu to strona pozwana musiała wykazać w niniejszym procesie, iż jej zachowanie naruszające konkretne dobro osobiste powoda nie było bezprawne, czego zdaniem Sądu Okręgowego skutecznie nie uczyniła. Z zaprezentowanego Sądowi Okręgowemu przez stronę pozwaną materiału dowodowego, który w jej ocenie miał stanowić usprawiedliwienie dla słów krytyki, których dopuściła się pozwana w stosunku do powoda jako do adwokata, w żaden sposób nie wynikają zarzucane mu zachowania, a mianowicie, iż ten w sposób zawiniony, to jest świadomie i z premedytacją, najpierw odebrał z punktu odbioru przesyłek sądowych zawiadomienie o terminie rozprawy dla Spółdzielni (...) w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07, potem nie zawiadomił Sądu Okręgowego we właściwym czasie o dostrzeżonej pomyłce w doręczeniu zawiadomienia, a następnie bezprawnie wywierał nacisk na pracownika sekretariatu Sądu Okręgowego w Warszawie --- STRONA 7 --- w celu wystawienia notatki urzędowej, w której sekretariat próbuje przejąć na siebie winę, chroniąc w ten sposób nieuczciwego adwokata. Nieuczciwość to świadome działanie wbrew normom etycznym. Złożone do akt sprawy dowody z dokumentów, pochodzące z akt sprawy tut. Sądu o sygnaturze XXV C 50/07, których autentyczności żadna ze stron nie kwestionowała, w szczególności zwrotne potwierdzenia odbioru zawiadomień o terminie rozprawy / k. 31 – 32, k. 72 - 73/, pisemny protokół rozprawy z dnia 30 stycznia 2015 roku /k. 33/, notatka urzędowa z dnia 5 marca 2015 roku /k. 7/, notatka urzędowa z dnia 12 marca 2015 roku /k. 35/, nie potwierdzają zarzutów pozwanej z jej pisma procesowego z dnia 12 marca 2015 roku. Analizując ich treść Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż powodowi H. W. nie można przypisać świadomego, intencjonalnego, objętego jego zamiarem, takiego jego działania w toku postępowania sądowego o sygnaturze akt XXV C 50/07, które byłoby sprzeczne z normami etycznymi, wymaganymi od profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu Okręgowego wydanie powodowi H. W. przesyłki sądowej dla Spółdzielni (...) było wynikiem splotu kilku niezależnych od siebie przypadkowych okoliczności i pomyłek, których źródłem nie było świadome zawinione zachowanie się powoda naruszające jakiekolwiek normy moralne. Po pierwsze to bliżej nieokreślony pracownik sekretariatu sądowego omyłkowo umieścił w zawiadomieniu do powoda obok jego danych adresowych także dane Spółdzielni (...), co z kolei mogło wprowadzić w błąd pracownika (...) co do faktycznej osoby adresata i prowadzić do wydania przesyłki powodowi H. W.. Po drugie obie strony procesowe w sprawie o sygnaturze akt XXV C 50/07, jak również pełnomocnik strony pozwanej w tej sprawie, miały tę samą siedzibę przy ulicy (...) w W.. Po trzecie powód H. W. jako pełnomocnik do odbioru przesyłek sądowych kierowanych do Spółdzielni (...) w likwidacji, był znany pracownikowi (...), wielokrotnie odbierał do tej pory znaczną ilość korespondencji do swojego mocodawcy, zbiorczo kwitując ich odbiór, co często uniemożliwiało dokładną szczegółową weryfikację danych adresatów odbieranych przesyłek, zwłaszcza przy braku okularów do czytania w danym momencie. Po czwarte Sąd Okręgowy na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 roku, rozpoznający sprawę o sygnaturze akt XXV C 50/07, uprawniony do sprawdzenia prawidłowości doręczeń zawiadomień o terminie rozprawy dla stron, uznał, iż powód Spółdzielnia (...) została o terminie rozprawy zawiadomiona prawidłowo, co pozwalało domniemywać, iż tak faktycznie było, zwłaszcza że na etapie sprawdzania obecności jedynie Sąd, a nie strony, mają wgląd do akt sprawy i mogą weryfikować podpisy i pieczątki figurujące na zawiadomieniach. Po piąte znana jest Sądowi z urzędu okoliczność, iż niejednokrotnie Sądy, wyznaczając terminy rozpraw, kierują zawiadomienia o nich zarówno do samych stron, jak również ich pełnomocników procesowych. Niejednokrotnie czynią to z określonych uzasadnionych powodów, istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a czasami dzieje się tak przypadkowo z winy pracowników sekretariatów sądowych wykonujących zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy. W konsekwencji powód H. W., odbierając przesyłkę w swoim jako pełnomocnika imieniu oraz w imieniu strony Spółdzielni (...) w likwidacji, mógł mieć na uwadze taką właśnie sytuacją i przyjąć, iż o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 30 stycznia 2015 roku Sąd Okręgowy zawiadamia zarówno pełnomocników procesowych, jak również same strony. Zdaniem Sądu Okręgowego odebranie przez powoda przesyłki adresowanej do przeciwnika procesowego było nieświadome, powód był przeświadczony, że odbiera przesyłkę skierowaną do strony którą reprezentuje, a o tym, że tak nie było dowiedział się dopiero po uprawomocnieniu się wyroku. Wobec powyższego splotu niezależnych od siebie przypadkowych okoliczności, nie można powodowi postawić zarzutów sformułowanych przez pozwaną w jej piśmie z dnia 12 marca 2015 roku i podtrzymywanych w toku niniejszego postępowania, zwłaszcza że ten niezwłocznie po tym, jak przeglądając akta sprawy o sygnaturze XXV C 50/07 w celu sprawdzenia, czy wpłynęła do Sądu zapowiedź apelacji strony przegranej, to jest wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia, zauważył błąd w doręczeniu zawiadomienia o terminie rozprawy dla Spółdzielni (...) z siedzibą w W., zgłosił ten fakt do kierownika sekretariatu. Na potwierdzenie tego faktu została sporządzona notatka urzędowa z dnia 5 marca 2015 roku, z której treści w żaden sposób nie wynika podnoszona przez stronę pozwaną okoliczność, iż została ona wystawiona na jego wyraźne żądanie w celu przejęcia winy na siebie przez sekretariat sądowy i w celu ochrony powoda jako adwokata. Sporządzona notatka potwierdza jedynie fakt, iż w dniu 5 marca 2015 roku powód przeglądał akta i o zauważonych nieprawidłowościach zawiadomił w tym dniu Sąd Okręgowy, wskazując na fakt bycia pełnomocnikiem do odbioru korespondencji Spółdzielni (...) w likwidacji, którą odbiera w jej imieniu w dużych ilościach, co mogło spowodować omyłkowe wydanie mu także przesyłki do Spółdzielni (...), która ma taką samą siedzibę, co Spółdzielnia (...) w likwidacji. Natomiast sam fakt dokonania pomyłki przez pracownika sekretariatu przy redagowaniu zawiadomienia o terminie rozprawy stwierdził kierownik sekretariatu, a nie powód H. W.. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, iż wywierał on jakikolwiek nacisk na kierownika sekretariatu co do sporządzenia notatki urzędowej i co do jej treści, zwłaszcza w zakresie obciążenia w niej winą pracownika sekretariatu sporządzającego zawiadomienie o terminie rozprawy, które nie dotarło do właściwego adresata. --- STRONA 8 --- Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał, iż pozwana A. W. dopuściła się bezprawnego naruszenia dobra osobistego powoda, którego ochrony dochodził on w niniejszym procesie, gdyż postawione przez nią w stosunku do jego osoby jako osoby wykonującej zawód adwokata zarzuty, zawarte w jej piśmie z dnia 12 marca 2015 roku, nie miały żadnego uzasadnienia w świetle materiału dowodowego sprawy, zwłaszcza w świetle dowodów z dokumentów sądowych, na podstawie których Sąd przede wszystkim poczynił ustalenia faktyczne w przedmiotowej sprawie, to jest zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomień o terminie rozprawy /k. 31 – 32, k. 72 - 73/, protokołu rozprawy z dnia 30 stycznia 2015 roku /k. 33/, notatki urzędowej z dnia 5 marca 2015 roku /k. 7/, notatki urzędowej z dnia 12 marca 2015 roku /k. 35/. W ocenie Sądu Okręgowego strona pozwana dokonała swoistej „nadinterpretacji faktów”, wynikających z tych dokumentów urzędowych, kierując się wyłącznie własnymi subiektywnymi odczuciami. Tym samym pozwana dopuściła się bezprawnej krytycznej oceny osoby powoda, którą jako nierzeczową, nierzetelną, niepopartą dowodami, uznać należało za nieuzasadnioną. W konsekwencji strona pozwana nie wykazała, iż jej zachowanie było zgodne z prawem i służyło uzasadnionemu interesowi społecznemu, to jest interesowi ogółu obywateli, którzy jako potencjalni odbiorcy usług prawniczych mają prawo dysponować wiedzą na temat uczciwości i profesjonalizmu konkretnego adwokata. Z tych względów Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2016 roku w punkcie pierwszym nakazał pozwanej A. W., aby w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku złożyła na piśmie oświadczenie skierowane do powoda H. W. o następującej treści: „Ja A. W. ubolewam i przepraszam adwokata H. W. za to, że w piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 roku, skierowanym do Sądu Rejonowego dla Warszawy Ż. w W. sygn. akt II C 258/14, użyłam nieprawdziwego dyskredytującego w opinii publicznej twierdzenia, że na żądanie adwokata H. W. „W sekretariacie Sądu wystawiono notatkę urzędową, w której sekretariat próbuje przejąć na siebie winę, chroniąc w ten sposób nieuczciwego adwokata”. W punkcie drugim wydanego wyroku Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej A. W. na rzecz powoda H. W. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd Okręgowy oparł na treści art. 98 § 1 k.p.c., który stanowi, iż strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W niniejszej sprawie Sąd w całości uwzględnił wytoczone powództwo, dlatego to pozwana jest tą stroną procesu, która przegrała przedmiotową sprawę. W związku z tym zobowiązana jest ona zwrócić powodowi poniesione przez niego koszty procesu. Warunkiem zasądzenia od strony przegrywającej na rzecz przeciwnika kosztów procesu jest zgłoszenie żądania, który w niniejszej sprawie został spełniony, albowiem wniosek taki został zgłoszony przez powoda już w pozwie, a następnie podtrzymany przez niego na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku, przy czym w pozwie powód wnosił o zasądzenie na jego rzecz jedynie kwoty 600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, natomiast na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2016 roku uzupełnił swoje żądanie w tym zakresie o koszty zastępstwa procesowego. W skład kosztów należnych stronie powodowej wchodzi jedynie uiszczona opłata sądowa od pozwu w wysokości 600 złotych, pobrana na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz. U. Nr 167, poz. 1398/ i tę kwotę Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda od pozwanej. Sąd Okręgowy nie uwzględnił żądania powoda o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej kosztów zastępstwa procesowego, gdyż powód w niniejszej sprawie samodzielnie prowadził sprawę, a nie przez pełnomocnika. ZARZĄDZENIE odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanej