Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt XXIV C 819/15 UZASADNIENIE Pozwem złożonym w dniu 10 lipca 2015 r., Syndyk masy upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. wniosł o: Pozwem złożonym w dniu 29 października 2014 r. (data prezentaty) K. Z. wniosła: 1. na podstawie art. 24 § 1 kc o zobowiązanie (...) S.A. z siedzibą w W. do złożenia w terminie czternastu dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oświadczenia o następującej treści: Zarząd (...) S.A. oraz redakcja programu „(...)” przeprasza Panią K. Z. za rażące naruszenie jej dóbr osobistych w postaci praca do prywatności, godności oraz dobrego imienia w programie „(...)” (sezon 4, odcinek 1) z dnia 7 września 2014 r., poprzez rozpowszechnianie materiału audiowizualnego wskazującego, że powódka korzysta ze szkodliwych używek będąc w zaawansowanej ciąży. Niniejsze oświadczenie ukazuje się na skutek przegranego procesu sądowego”, przy czym oświadczenie powinno ukazać się w formie planszy zawierającej tekst oświadczenia, o czasie trwania 20 sekund, wielkość liter i dobór czcionki powinny umożliwiać widzom swobodne odczytanie tekstu oświadczenia, tekst oświadczenia powinien zostać odczytany przez męskiego lektora w sposób zrozumiały, pozwalający na swobodne odsłuchanie oświadczenia; tekst oraz odczytanie powyższego oświadczenia, w tym prędkość czytania, oraz tonacja, powinny zostać wyemitowane w sposób analogiczny, w jaki zapowiadane są programy stacji (...) oraz zgodnie z parametrami i wymogami technicznymi właściwymi dla stacji telewizyjnych; emisja oświadczenia powinna nastąpić na początku programu telewizyjnego (...) przez (...) S.A.; 2. w wypadku zaprzestania nadawania programu „(...)” przez (...) S. A. przed datą uprawomocnienia się wyroku, o nakazanie (...) S.A. z siedzibą w W. złożenia oświadczenia, w formie i sposób wskazany w pkt. 1 o godzinie 22:00, na antenie kanału telewizyjnego (...), w ten sam dzień tygodnia w którym nadawany był program „(...)”; 3. na podstawie art. 480 kc o upoważnienie powódki do opublikowania oświadczenia, o którym mowa w pkt 1 na wyłączny koszt pozwanej na antenie (...), w przypadku niewykonania przez pozwaną zobowiązania w terminie przewidzianym; 4. na podstawie art. 24 § 1 kc o zobowiązanie (...) S. A. z siedzibą w W. do złożenia w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oświadczenia o treści: Zarząd (...) S.A. oraz redakcja programu „(...)” przepraszają Panią K. Z. za rażące naruszenie jej dóbr osobistych w postaci prawa do prywatności, godności, oraz dobrego imienia w programie „(...)” (sezon 4, odcinek 1) z dnia 7 września 2014 r., poprzez rozpowszechnianie materiału audiowizualnego wskazującego, że powódka korzysta ze szkodliwych używek będąc w zaawansowanej ciąży. Niniejsze oświadczenie ukazuje się na skutek przegranego procesu sądowego”, przy czym oświadczenie powinno zostać umieszczone w górnej części strony głównej profilu programu „(...)” na portalu internetowym F. ( (...)) zgodnie z załączoną wizualizacją, w ramce o wymiarach 750 pikseli szer. x 200 pikseli wys. koloru czarnego o grubości 3 punktów typograficznych, tekst czarny na polu koloru białego, tekst powinien zostać wydrukowany czcionką Times New Roman o wielkości 24 punktów typograficznych, z wytłuszczeniem imienia i nazwiska powódki; z wyłączeniem możliwości dodawania komentarzy; 5. na podstawie art. 24 § 1 kc o zobowiązanie (...) S.A. z siedzibą w W. do złożenia w terminie czternastu dni od uprawomocnienia się wyroku oświadczenia o treści: Zarząd (...) S.A. oraz redakcja programu „(...)” przepraszają Panią K. Z. za rażące naruszenie jej dóbr osobistych w postaci prawa do prywatności, godności, oraz dobrego imienia w programie „(...)” (sezon 4, odcinek 1) z dnia 7 września 2014 r., poprzez rozpowszechnianie materiału audiowizualnego wskazującego, że powódka korzysta ze szkodliwych używek będąc w zaawansowanej ciąży. Niniejsze oświadczenie ukazuje się na skutek przegranego procesu sądowego”,
--- STRONA 2 ---
przy czym oświadczenie powinno zostać umieszczone w górnej części strony internetowej programu „(...)”, pod adresem url: (...), (...) , zgodnie z załączoną wizualizacją, w ramce o wymiarach 750 pikseli szer. x 200 pikseli wys. koloru czarnego o grubości 3 punktów typograficznych, tekst czarny na polu koloru białego, tekst powinien zostać wydrukowany czcionką Times New Roman o wielkości 24 punktów typograficznych, z wytłuszczeniem imienia i nazwiska powódki z wyłączeniem możliwości dodawania komentarzy; 6. na podstawie art. 24 § 1 kc o nakazanie (...) S.A. z siedzibą w W. usunięcia fragmentu odcinka nr 1 sezon 4 programu telewizyjnego „(...)” odnoszącego się do osoby powódki tj. od 0:28 do 0:34 minuty oraz od 35:25 do 36:53 minuty, we wszelkich wydaniach, obecnych i przyszłych sposobach udostępniania przedmiotowego odcinka programu, w szczególności w ramach portali (...) oraz na profilu programu „(...)” na portalu społecznościowym F.; 7. na podstawie art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc o zasądzenie od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powódki kwoty 25.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia doręczenia pozwu pozwanej, tytułem zadośćuczynienia; 8. na podstawie art. 24 § 1 kc zasądzenie od (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz Fundacji (...) (ul. (...), (...)-(...) W., KRS (...)) kwoty 25.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia doręczenia pozwu pozwanej. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że (...) S.A. z siedzibą w W. jest nadawcą programu telewizyjnego „(...)”, a także administratorem portalu (...) znajdującego się pod adresem (...). (...) Nadto podkreślono, iż wskazany program posiada również stronę internetową na portalu społecznościowym F. ( (...)). Program „(...)” opisywany jest przez producentów jako program zawierający „nagą prawdę o gwiazdach, największe wpadki celebrytów”, a także podsumowujący „najciekawsze wydarzenia ze świata show – biznesu”. W dniu 7 września 2014 r., o godzinie 22:00 w stacji telewizyjnej (...) (odcinek 1, sezon 4) został wyemitowany odcinek programu, w którym znalazły się fragmenty odnoszące się do powódki, przy czym treści odnoszące się do K. Z. ukazały się odpowiednio w czasie od 0:28 do 0:34 minuty oraz od 35:25 do 36:53 minuty. Podkreślono, iż w pierwszym ze wskazanych fragmentów programu, w ramach tzw. zwiastuna, pokazana została osoba wyglądająca jak powódka, z charakterystycznym uczesaniem i kolorem włosów, w okularach przeciwsłonecznych, której postać filmowana jest z tyłu lub z boku. Osoba ta została sfilmowana w trakcie oglądania ubranek dla niemowląt w sklepie z artykułami dziecięcymi. Kadrom postaci towarzyszy głos lektora, wskazujący jednoznacznie, iż chodzi o sensacyjny materiał paparazzi. Również w drugim ze wskazanych fragmentów jest materiał stylizowany na nagranie robione z ukrycia, z udziałem osoby wyglądającej jak powódka. Wskazano, iż podczas wyświetlania kolejnych kadrów obecny jest głos lektora informujący o ciąży powódki. W dalszej części programu głos lektora wskazuje, iż przyjaciel osoby z materiału wyciąga papierosy, a następnie częstuje nimi rzekomo ciężarną osobę ze zdjęcia, podobną do powódki. W tym momencie głos lektora oznajmia „Nie! Nie bierz tego dziewczyno! Nie wolno palić w tym stanie (…)”. Podkreślono, iż szereg podobieństw pomiędzy powódką a kobietą występującą w materiale wyemitowanym przez (...) powoduje, że przeciętny widz programu utożsamia powódkę i bohaterkę przedmiotowego materiału. Wskazano, iż wyemitowany materiał zawiera wprost odniesienie do osoby powódki – polegające na przedstawieniu w toku audycji fragmentów materiałów prasowych dotyczących powódki, zawierających zdjęcia powódki, jej męża, wymienienie imienia i nazwiska powódki. Zauważono, iż przytoczone przez lektora plotki dotyczące ciąży pokrywają się wprost ze spekulacjami, jakie w mediach pojawiały się na temat powódki. Ostatecznie wskazano, iż kwestionowany program naruszył cześć powódki tj. jej dobre imię i godność oraz prawo do prywatności powódki zarówno na płaszczyźnie prywatnej, jak i zawodowej poprzez przedstawienie opinii publicznej informacji całkowicie nieprawdziwych i jednocześnie wysoce krzywdzących dla powódki. (...) S.A. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie pozwana wniosła o przypozwanie R. M., wskazując, iż na podstawie umowy z dnia 1 lutego 2014 r., w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmował się on produkcją odcinka 1 sezonu 4 programu „(...)”. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana wskazała, iż celem ani istotą zamieszczenia w programie materiału, którego treść została uznana przez powódkę za naruszającą jej dobra osobiste, nie było poinformowanie widzów, czy też wywołanie u nich trwałego przekonania o tym, że powódka, będąc w ciąży pali papierosy. Podkreślono, iż przedmiotowy materiał tj. zamieszczony w programie film pokazuje aktorkę, która początkowo, na pierwszy rzut oka może być pomyłkowo uznana za powódkę, jednakże ma on charakter żartu w postaci przewrotnej satyry. Wskazano również, że zawarty w programie żart z filmem otrzymanym rzekomo od „tajemniczego paparazzo” był jednym z kilku tego rodzaju żartów zamieszczonych w kolejnych odcinkach programu „(...)”,
--- STRONA 3 ---
polegających właśnie na satyrycznym, parodystycznym odniesieniu się do znanego z medialnego przekazu wizerunku osób ze świata show – biznesu. Zdaniem strony pozwanej na satyryczny i nieautentyczny charakter przekazu wprost wskazują informacje w nim zawarte, tj. wypowiedź lektora: „A może my się mylimy, może to nie ona” oraz napis: „Wszelkie podobieństwo do prawdziwych osób i zdarzeń jest przypadkowe …;-)”. Strona pozwana podkreśliła, iż jej zdaniem w spornym programie chodziło o pokazanie sytuacji nie prawdziwej, lecz inscenizowanej. Wskazano również, że w aktualnym stanie sprawy, zważywszy na satyryczny charakter zamieszczonego w programie przekazu, który powódka wiąże z naruszeniem jej dóbr osobistych, nawet gdyby przyjąć czysto hipotetycznie, iż przekaz ten stanowił źródło naruszenia dóbr osobistych powódki, to naruszenie to, zdaniem strony pozwanej, nie byłoby bezprawne. Zdaniem strony pozwanej odnośnie do drugiego ze wskazanych fragmentów, wskazać należy, iż strona pozwana w ten sposób nawiązała jedynie do poruszanej uprzednio (przed emisją programu) przez inne media kwestii ciąży powódki. Odnosząc się natomiast do samej kwestii tekstu oświadczenia, jakiego żądała powódka, pozwana wskazała na bezzasadność żądania zawartego w oświadczeniu, podkreślając jednocześnie, iż nie doszło do „rażącego” naruszenia dóbr osobistych. Strona pozwana wskazała, iż odcinek w którym rzekomo doszło do naruszenia dóbr osobistych wyprodukowany został na zamówienie strony pozwanej przez R. M., a co za tym idzie redakcja programu „(...)” jest elementem organizacji przedsiębiorstwa producenta, a nie strony pozwanej. W związku z powyższym strona pozwana nie może być zobowiązana do złożenia oświadczenia o przeprosinach składanych przez redakcję programu „(...)”. Strona pozwana podniosła również odnośnie do punktów 4 i 5 żądania pozwu, iż sformułowane są wadliwie, bowiem nie wskazano okresu, w jakim oświadczenia miałyby pozostać opublikowane w serwisach internetowych, zaś gdyby żądania te miały polegać na bezterminowej publikacji przeprosin, to byłyby bezzasadne i zbyt daleko idące (k. 118 – 132). W dniu 26 stycznia 2016 r. R. M. przystąpił do niniejszej sprawy jako interwenient uboczny po stronie pozwanej (interwencja uboczna: k. 278). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 7 września 2014 r., o godzinie 22:00 w stacji telewizyjnej (...) został wyemitowany 1. odcinek 4. serii programu telewizyjnego „(...)”. We wskazanym programie odpowiednio w czasie 0:28 – 0:34 minuty oraz w czasie 35:25 – 36:53 minuty ukazały się fragmenty bezpośrednio odnoszące się do K. Z.. We fragmencie obejmującym 0:28 – 0:34 minuty w ramach zwiastuna pokazano osobę bardzo podobną do K. Z., która została sfilmowana podczas oglądania ubranek w sklepie dla niemowląt. W trakcie wyświetlania wskazanego fragmentu w tle słychać było głos lektora oznajmiający, iż będzie przedstawiony sensacyjny materiał paparazzi. Prowadząca program „(...)” A. S. w trakcie trwania programu, a przed wyświetleniem głównego materiału (35:25 – 36:53 minuty programu) zapowiedziała nagranie w następujący sposób: „A teraz prawdziwa bomba! Uprzedzałam, że przed nagraniem, że zgłosił się do nas paparazzo, który powiedział, że będzie nam dostarczał absolutnie unikatowe materiały. I my mu powiedzieliśmy: ok. A oto efekt i pierwszy materiał”. Po tej zapowiedzi został wyświetlony materiał audiowizualny (35:25 – 36:53 minuty programu), w którym aktorka przypominająca do złudzenia powódkę, ucharakteryzowana na kobietę w zaawansowanej ciąży, pokazana jest przed szpitalem jak rozmawia przez telefon. W momencie wyświetlania tego kadru na ekranie widoczny jest napis „TYLKO U NAS! SENSACYJNY MATERIAŁ PAPARAZZI”, natomiast w tle słychać głos lektora: „No i wydało się! Nasza ukochana gwiazda jest prawdopodobnie przy nadziei! Pytano ją o to od dawna. Informacja raz się prawie potwierdziła, a innym razem ją dementowano”. W następnych kadrach pojawiają się zdjęcia i artykuły z gazet oraz portali internetowych dotyczące K. Z. oraz jej męża W. D.. W dalszej części materiału występująca kobieta jest pokazana z bliska, zaś kadr obejmuje głównie jej brzuch. Nadto dla podkreślenia, że bohaterka materiału jest w ciąży na ekranie pojawia się czerwona strzałka wskazująca na brzuch aktorki. W trakcie wyświetlania tego materiału słychać głos lektora „Była w ciąży i nie była i tak w kółko, do zeszłorocznego ślubu. A tu… bum! Paparazzi przyłapali naszą gwiazdeczkę przed znanym (...) szpitalem. W ręku prawdopodobnie wyniki świetnych badań lekarskich, przy uchu telefon. Dobrą wiadomością trzeba się podzielić z całym światem. No i najważniejszy dowód – jest! Czy Wy też to widzicie?!”.
--- STRONA 4 ---
W kolejnym kadrze bohaterka jest pokazana tyłem, w sklepie z artykułami dla małych dzieci, w trakcie oglądania ubranek a komentarz lektora brzmi: „A może to złudzenie? Efekt przejedzenia? He, niemożliwe… Wścibscy paparazzi podążyli tym tropem i co zobaczyli? Zakupy w sklepie z ubrankami dla słodkiego maluszka (…)”. W toku wskazanego nagrania, aktorka przypominająca K. Z. ukazana jest również podczas spotkania ze znajomym w kawiarni, w trakcie którego częstuje on aktorkę papierosem. W kadrze pokazana jest aktorka, która bierze papierosa, a następnie mężczyzna go zapala. W tym czasie w tle słyszalny jest głos lektora, który komentuje całe zdarzenie w następujący sposób: „A ciążowe zachcianki? Znamy to, znamy! Eh, a do tego ciasteczko. A do tego ogórek kiszony. Przyszłe mamy nie takie mają pomysły. No, ale co to? Przyjaciel od zwierzeń wyciąga papierosy … Człowieku! No nie wolno palić przy ciężarnej. Ludzie! On ją w dodatku częstuje! Nie! Nie bierz tego dziewczyno! Nie wolno palić w tym stanie! Czy Wy także to widzicie?”. Po wypowiedzeniu tych słów podobnie, jak w ujęciu przed szpitalem pojawia się czerwona strzałka podkreślająca widok zapalanego papierosa oraz dodatkowo towarzyszy temu alarmujący dźwięk. Na zakończenie wyświetlonego fragmentu lektor zadaje pytanie „A może my się mylimy, może to nie ona?”, przy czym na dole ekranu przez chwilę pojawia się napis: „WSZELKIE PODOBIEŃSTWO DO PRAWDZIWYCH OSÓB I ZDARZEŃ JEST PRZYPADKOWE…;-)” (nagranie 1. odcinka 4. serii audycji „(...)” – płyta CD – k. 57). Przed emisją programu jego autorzy nie kontaktowali się z K. Z. w celu uzyskania od niej komentarza czy też zezwolenia na nakręcenie przedmiotowych scen (zeznania powódki K. Z. – nagranie rozprawy z 26 kwietnia 2016 r.). K. Z. jest aktorką, występowała m.in. w serialu (...) oraz w filmie „(...)”. W trakcie emisji przedmiotowego programu powódka była w 5. miesiącu ciąży Syn powódki urodził się w dniu (...) K. Z. przygotowywała się do zajścia w ciążę około 2 lat. Powódka chciała jak najdłużej utrzymać ciążę w tajemnicy, nie chciała ujawniać swojej ciąży opinii publicznej tak długo jak było to możliwe. Powódka była utożsamiana z postacią ukazaną w przedmiotowym programie, ponieważ osoba występująca w nim była bardzo podobna do niej. Rodzina, w tym matka powódki oraz najbliżsi przyjaciele, jak również fani nie odróżniali powódki od osoby, która wystąpiła w materiale programu „(...)”. Emisja spornego materiału wpłynęła negatywnie na stan psychiczny powódki - powódka nie mogła spać, żyła w stresie. Dodatkowym źródłem niepokoju powódki było to, jak stres, który przeżywała na skutek wyemitowania przez pozwaną spornego programu wpłynie na przebieg jej ciąży. Powódka zwiększyła częstotliwość wizyt u lekarza prowadzącego ciążę do 2 – 3 w tygodniu. Na płaszczyźnie zawodowej powódka obawiała się, że firmy które miała reklamować nie będą chciały zawierać z nią kontraktów z uwagi na ryzyko utożsamiania jej z osobą przedstawioną w programie, tj. kobietą, która pomimo ciąży pali papierosy (zeznania świadka W. D. – nagranie z rozprawy z dnia 26 stycznia 2016 r., zeznania świadka M. M. – nagranie z rozprawy z dnia 26 stycznia 2016 r., zeznania świadka A. K. – nagranie z rozprawy z dnia 26 kwietnia 2016 r., zeznania powódki K. Z. – nagranie rozprawy z 26 kwietnia 2016 r.). W umowie z 1 lutego 2014 r. (...) S.A. z siedzibą w W. zamówiła a producent R. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą (...) zobowiązał się do wyprodukowania na jej rzecz, w okresie od 1 lutego do 30 grudnia 2014 r., cyklu utworów audiowizualnych pt. „(...)” oraz ich zwiastunów w liczbie 26 odcinków. W niniejszej umowie producent zobowiązał się do przedstawienia przed rozpoczęciem produkcji – do akceptacji (...) scenariusza lub szczegółowego konspektu każdego odcinka audycji oraz jej zwiastuna (umowa – k. 134 – 140) Sąd zważył, co następuje: Fakt emisji kwestionowanego programu nie był sporny między stronami, zaś rozbieżności między nimi dotyczyły tego, czy mógł on naruszać dobra osobiste K. Z. w postaci dobrego imienia i godności oraz prawa do prywatności. Dobra osobiste, w myśl art. 23 k.c., pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Artykuł ten zawiera otwarty katalog dóbr osobistych, w którym wymieniono: zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską.
--- STRONA 5 ---
Aby można było mówić o naruszeniu dóbr osobistych danego podmiotu, rodzącym odpowiedzialność cywilną tego kto je narusza, muszą łącznie wystąpić następujące przesłanki: 1. dobro osobiste musi istnieć, 2. musi nastąpić zagrożenie albo naruszenie tego dobra, 3. zagrożenie albo naruszenie dobra musi być bezprawne. Dwie pierwsze przesłanki musi udowodnić strona powodowa, natomiast strona pozwana może się bronić zarzutem, że nie działała bezprawnie (P. Ksieżak (w:) M. Pyziak – Szafnicka (red.) Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, Warszawa 2009, komentarz do art. 24, teza 1.). Art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Bezprawnym jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. Ten, kto przedsięwziął działanie naruszające dobro osobiste, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności cywilnej musi wykazać, że nie działał bezprawnie. Zgodnie z ogólną regułą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ciężar udowodnienia braku bezprawności, czyli ciężar wykazania, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania spoczywał zatem na pozwanej. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; 2) wykonywanie prawa podmiotowego; 3) zgodę pokrzywdzonego; 4) działanie w celu ochrony społecznie uzasadnionego interesu. Na początek wymaga oceny kwestia istnienia dóbr osobistych, za których naruszenie K. Z. pozwała (...) S.A. z siedzibą w W.. Powódka wskazała, że wypowiedzi prowadzącej A. S. oraz lektora wygłoszone w czasie 0:28 – 0:34 minuty oraz w czasie 35:25 – 36:53 minuty wraz z towarzyszącym wypowiedziom materiałem filmowym, przedstawionym w 1. odcinku 4. serii programu „(...)”, naruszyły jej dobra osobiste w postaci czci oraz prawa do prywatności. Dobro osobiste w postaci czci wymienione jest wprost w katalogu dóbr osobistych zwartym w art. 23 k.c. Cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). Naruszenie godności (zniewaga - art. 216 k.k.) polega z reguły na ubliżeniu komuś lub obraźliwym zachowaniu wobec niego. Naruszenie dobrego imienia (zniesławienie - art. 212 k.k.) polega na pomówieniu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć tę osobę w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (por. P. Księżak (w:) M. Pyziak-Szafnicka (red.), Kodeks cywilny. Cześć ogólna. Komentarz. Komentarz do art. 23 Kodeksu cywilnego, teza 34, LEX 2009). Nie ulega więc wątpliwości, że istnieją dobra osobiste w postaci czci, czy też dobrego imienia. Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Uszczegółowienie tego przepisu znaleźć można w przepisach ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo Prasowe (Dz. U. z 1984 r., Nr 5, poz. 24 z późn. zm.; dalej: pr. pras.). W myśl art. 14 ust. 6 pr. pras. nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej publikować informacji oraz danych dotyczących prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio z działalnością publiczną danej osoby. W wyroku Sądu Najwyższego z 6 grudnia 1990 roku (sygn. akt I CR 575/90, OSP nr 10/1992, poz. 214) wskazano, iż „Jednym z dóbr osobistych pozostających pod ochroną ustawy jest prawo do prywatności rozumianej jako dziedzina życia osobistego i rodzinnego. Tajemna natura tej dziedziny życia sprawia, że tylko w szczególnych sytuacjach prawo dopuszcza możliwość czynienia z niej przedmiotu publicznego zainteresowania. W prawie prasowym zasada ta znajduje wyraz w uregulowaniu, że nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej - jak w sprawie niniejszej - publikować informacji oraz danych z prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio z działalnością publiczną danej osoby (por. art. 14 ust. 6 pr. pras.). Do najczęściej spotykanych sposobów naruszenia sfery życia prywatnego zaliczamy m.in. ujawnienie faktów z życia rodzinnego i osobistego, czy też nadużywanie uzyskanych przez prasę informacji z życia rodzinnego i osobistego. Prywatność narusza każda wypowiedź, która niesie pewną treść informacyjną. Nie ma znaczenia czy ona jest prawdziwa, czy fałszywa, czy nadano jej formę
--- STRONA 6 ---
sugerujących pytań, spekulacji czy umocowanych źródłowo twierdzeń, czy wreszcie opatrzona jest komentarzem pozytywnym czy jej przesłanie jest pejoratywne. Ochronie podlegają informacje także po ich ujawnieniu, a więc odpowiedzialność może ponosić podmiot, który jedynie powtarza ww. dane (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 czerwca 2013 roku, sygn. akt I ACa 33/13, LEX nr 1362969). Nie budzi zatem wątpliwości, że dobra osobiste o których ochronę wniosła powódka istnieją. Kolejnym etapem było zbadanie przedmiotowego programu pod kątem naruszenia dóbr osobistych powódki w postaci dobrego imienia, godności oraz prawa do prywatności. Wskazać należy, że ocena czy w konkretnej sytuacji naruszenie takie rzeczywiście nastąpiło nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości (ocena subiektywna) zainteresowanego, bowiem może być ona szczególnie duża ze względu na cechy osobowe (szczególna drażliwość, przewrażliwienie) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31 grudnia 2009 r., sygn. akt III APa 24/09, OSP nr 3/2011, poz. 35). Przy ocenie naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie mają obiektywne kryteria naruszenia dóbr ujęte w ramy przeciętnych ocen społecznych. Tak więc zbadania wymaga fakt czy treści zawarte w przedmiotowych programie, mogły wywołać negatywne oceny i odczucia nie tylko u powódki, ale również u przeciętnego, rozsądnie zachowującego się człowieka. K. Z. upatrywała naruszenia swoich dóbr osobistych w pokazaniu w programie wyemitowanym przez pozwaną osoby bardzo podobnej do niej, przez co przeciętny widz mógł utożsamiać przedstawioną w programie aktorkę z powódką. Powódka podkreśliła, że aktorka, która wystąpiła w programie posturą oraz stylizacją przypominała do złudzenia jej osobę, co spowodowało, iż sama matka powódki nie była w stanie rozróżnić czy w programie występowała jej córka czy też podobna do niej aktorka. Aktorka przypominająca powódkę była ucharakteryzowana na kobietę w ciąży, pokazano ją w momencie, w którym pali papierosy, co w powszechnej opinii uważane jest za zachowanie naganne. Nadto w materiale telewizyjnym, oprócz zapowiedzi prowadzącej wskazującej na osobę powódki, użyto również wypowiedzi lektora: „A ciążowe zachcianki? Znamy to, znamy! Eh, a do tego ciasteczko. A do tego ogórek kiszony. Przyszłe mamy nie takie mają pomysły. No, ale co to? Przyjaciel od zwierzeń wyciąga papierosy … Człowieku! No nie wolno palić przy ciężarnej. Ludzie! On ją w dodatku częstuje! Nie! Nie bierz tego dziewczyno! Nie wolno palić w tym stanie! Czy Wy także to widzicie?”. Nie budzi wątpliwości, że zapowiedź prowadzącej, pokazanie osoby do złudzenia podobnej do powódki oraz pokazanie artykułów prasowych dotyczących K. Z. w prezentowanym materiale telewizyjnym spowodowało, że powódka przez wiele osób została utożsamiona z osobą przedstawioną w spornym programie. Zarówno wypowiedzi lektora, jak i prowadzącej program A. S. wyraźnie sugerowały przeciętnemu odbiorcy, że powódka jest w ciąży oraz że będąc w ciąży, prowadzi niezdrowy tryb życia tj. pali papierosy. W ocenie Sądu udostępnienie szerokiej publiczności informacji o ciąży K. Z. stanowiło naruszenie prawa do prywatności powódki. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że powódka starała się jak najdłużej utrzymać swoją ciążę w tajemnicy. Świadczą o tym m.in. zeznania A. K. – lekarza – ginekologa, który sprawował opiekę nad powódką w trakcie ciąży – z których wynika, że jednym z jego priorytetów w ramach prowadzenia ciąży było utrzymanie niskiego przyrostu wagi powódki. Fakt bycia w ciąży należy do intymnej sfery życia człowieka. Jego ujawnienie, wbrew woli ciężarnej, stanowi niewątpliwie pogwałcenie tej sfery. Zachowania przypisane powódce w trakcie ciąży (palenie papierosów), nie są społecznie akceptowane i uważane są powszechnie za nieetyczne. Przez emisję programu, który sugerował widzom, że K. Z. będąc w ciąży, pali papierosy pozwana naruszyła dobre imię powódki. Powódka została w tym programie przedstawiona w negatywnym świetle, jako osoba lekkomyślna i nieodpowiedzialna. W ocenie Sądu pozwana nie wykazała, aby jej działanie nie było bezprawne. Zdaniem pozwanej naruszenie dóbr osobistych powódki nie było bezprawne ze względu na satyryczny charakter zamieszczonego w programie przekazu. Zaznaczyć trzeba, że program „(...)” jest swojego rodzaju programem plotkarsko – informacyjnym, polega na przedstawianiu widzom wydarzeń dotyczących osób ze świata show – biznesu. Informacje te są komentowane przez osoby siedzące w studiu, w tym reporterów oraz specjalistów i znawców show – biznesu. Z ogólnodostępnych informacji zamieszczonych m.in. na stronie programu „(...)” na portalu F. wynika, że program ma za zadanie przedstawiać największe wydarzenia ze świata celebrytów, a także ich największe wpadki. Strona pozwana nie przedstawiła żadnej argumentacji, z której wynikałoby, że przedstawienie osoby zbliżonej wyglądem do powódki w sytuacji, w której pali papierosy będąc w ciąży miało na celu obronę jakichkolwiek wartości. W związku z powyższym nie można przyjąć, aby strona pozwana działała w interesie społecznym. Wręcz przeciwnie, zdaniem Sądu program miał na celu przyciągnięcie uwagi widzów i wzbudzenie emocji, kosztem prywatności i dobrego imienia powódki. Bezspornym w niniejszej sprawie było, że powódka
--- STRONA 7 ---
nie wyraziła zgody na przygotowanie ani na publikację przedmiotowego materiału. Zaznaczyć również trzeba, że tekst „Wszelkie podobieństwo do prawdziwych osób i zdarzeń jest przypadkowe…;-)” w pojawia się dopiero pod koniec programu, jedynie na chwilę i jest słabo widoczny. W ocenie Sądu nie umożliwia on przeciętnemu widzowi zorientowania się, że sceny z udziałem kobiety do złudzenia przypominającej powódkę zostały zainscenizowane. Dlatego, w ocenie Sądu, pozwana nie wykazała, aby jej działanie nie było bezprawne. Zgodnie z art. 24 § 1 zd. 2 k.c. że w razie dokonanego już naruszenia dobra osobistego, ten, czyje dobro zostało naruszone może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, aby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Sąd uwzględnił żądanie powódki dotyczące zobowiązania pozwanej do złożenia oświadczenia w programie „(...)”, na stronie głównej profilu tego programu na portalu F. oraz na stronie internetowej programu co do zasady, jednakże modyfikując nieznacznie treść oświadczenia. Powódka wnosiła, aby w treści oświadczenia jako podmioty składające oświadczenie wskazać Zarząd (...) S.A.” i „redakcję programu (...)”. W ocenie Sądu zobowiązanie do opublikowania oświadczenia może zostać nałożone jedynie na podmiot, który był pozwany. Dlatego w wyroku jako podmiot składający oświadczenie Sąd oznaczył pozwaną (...) S.A. Ponadto Sąd wyeliminował z treści żądanego oświadczenia słowo „rażące”. W ocenie Sądu, jakkolwiek naruszenie dóbr osobistych powódki przez pozwaną niewątpliwie nastąpiło, nie miało ono rażącego charakteru. Podkreślić trzeba, że pozwana nie miała wiedzy na temat obciążeń zdrowotnych męża powódki i nie zdawała sobie sprawy, że ciąża powódki była ciążą podwyższonego ryzyka. Zdaniem Sądu złożenie przez pozwaną przeprosin z pominięciem tego słowa będzie wystarczające. Sąd zastąpił sformułowanie o „rozpowszechnianiu materiału audiowizualnego wskazującego, że powódka korzysta ze szkodliwych używek będąc w zaawansowanej ciąży” sformułowaniem „sugerującego, że powódka korzysta ze szkodliwych używek będąc w zaawansowanej ciąży”. To ostatnie sformułowanie jest bardziej adekwatne do sposobu naruszenia dóbr osobistych przez pozwaną, skoro kobieta występująca w materiale audiowizualnym miała wyglądać jak K. Z., zaś powódka nie była ukazana osobiście. W ocenie Sądu za niezasadne należało uznać żądanie powódki, aby oświadczenie wyemitowane w kanale telewizyjnym (...) było odczytane przez lektora płci męskiej. W przekonaniu Sądu płeć lektora, który będzie odczytywał oświadczenie jest irrelewantna dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Odnośnie do formy publikacji oświadczenia w internecie (na portalu społecznościowym F.(...) oraz na stronie internetowej programu „(...)” pod adresem (...), (...) ), w ocenie Sądu użycie czcionki wielkości 14 punktów typograficznych będzie wystarczające. Oświadczenie zamieszone tej wielkości czcionką pozwoli przeciętnemu internaucie przeglądającemu wskazane strony na jego swobodne dostrzeżenie i przeczytanie. Ponadto, w ocenie Sądu zobowiązanie pozwanej do zamieszczenia oświadczeń na portalu społecznościowym F. oraz stronie internetowej programu „(...)” bezterminowo, byłoby nadmiernym obciążeniem pozwanej w stosunku do zakresu naruszenia dóbr osobistych. Mając na uwadze charakter programu „(...)”, w którym doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki oraz fakt, iż emitowany jest on raz w tygodniu, Sąd doszedł do przekonania, iż wskazane oświadczenie powinno być wyświetlane przez okres jednego tygodnia. W ocenie Sądu, okoliczność, iż profil programu „(...)” na portalu F. jest prowadzony przez producenta programu R. M. nie stoi na przeszkodzie zobowiązaniu pozwanej do opublikowania oświadczenia również na tym portalu. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z § 15 umowy z 1 lutego 2014 r. zawartej między (...) S.A. a R. M. (producentem) w przypadku gdyby korzystanie przez (...) z Audycji zgodnie z zakresem praw nabytych mocą niniejszej umowy naruszało prawa autorskie, prawa pokrewne lub jakiekolwiek inne prawa osób trzecich, ewentualnie przepisy prawa lub zasady współżycia społecznego, producent zobowiązuje się do wyłącznego i pełnego naprawienia wszelkich szkód oraz pokrycia wydatków związanych z rozpowszechnianiem Audycji i zaspokojenia jakichkolwiek – prawnie uzasadnionych – roszczeń z tego tytułu zarówno (...), jak i osób trzecich. W świetle ww. zapisu umownego pozwana jest uprawniona do zażądania od R. M. podjęcia działań niezbędnych do wykonani niniejszego wyroku. Na podstawie art. 24 § 1 k.c. Sąd uwzględnił roszczenie powódki o zobowiązanie pozwanej do usunięcia fragmentu odcinka numer 1 sezonu 4 programu „(...)” odnoszącego się do powódki tj. od 0:28 do 0:34 minuty oraz od 35:25 do 36:53 minuty w całości.
--- STRONA 8 ---
Usunięcie spornych fragmentów przedmiotowego odcinka programu „(...)” jest niezbędne dla zapobieżenia dalszym naruszeniom dóbr osobistych powódki. Z przyczyn omówionych powyżej zobowiązanie to dotyczy również przedmiotowego odcinka programu „(...)” udostępnionego na profilu programu na portalu F.. Żądanie dotyczące upoważnienia powódki do opublikowania ogłoszenia, o którym mowa w punkcie I. pozwu na wyłączny koszt pozwanej na antenie (...) w przypadku niewykonania przez pozwaną zobowiązania w terminie, Sąd uznał za przedwczesne. Wskazać w tym miejscu należy, że przeprowadzenie egzekucji świadczeń niepieniężnych należy do kompetencji sądu rejonowego, działającego jako organ postępowania egzekucyjnego. Czynności egzekucyjnej nie może natomiast wykonywać sąd właściwy do rozpoznania sprawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 23/06, OSNC nr 1/2007, poz. 11, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 maja 2013 r., sygn. akt I ACa 1339/12, LEX nr 1322767). Z tych przyczyn Sąd oddalił roszczenie zawarte w punkcie III. pozwu. Powódka domagała się zasądzenia na jej rzecz zadośćuczynienia w kwocie 25.000 zł oraz zasądzenia kwoty 25.000 zł na wskazany cel społeczny. W ocenie Sądu zadośćuczynienie w wysokości 15.000 zł stanowi „odpowiednią sumę” ze względu na rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę. Zaznaczyć trzeba, że krzywda powódki sprowadzała się do ujemnych przeżyć psychicznych, których doświadczała przez pewien czas po emisji spornego programu. Zeznania świadka A. K. na temat ewentualnych negatywnych konsekwencji, jakie zły stan psychiczny powódki wywołany emisją programu mógł mieć dla przebiegu ciąży miały charakter czysto teoretyczny. Ostatecznie powódka w styczniu 2015 r. urodziła zdrowe dziecko. Z zeznań M. M. również nie wynika, aby przedmiotowy program wywarł rzeczywiście negatywny wpływ na działalność zawodową powódki. Powódka obawiała się, że firmy nie będą chciały zawierać z nią kontraktów reklamowych ze względu na naruszenie jej wizerunku jako osoby promującej zdrowy styl życia. Powódka nie udowodniła jednak, aby doszło do rezygnacji jakichś firm ze współpracy z nią z powodu emisji spornego programu. Dlatego Sąd uznał, że przyznana suma w pełni rekompensuje doznaną przez powódkę krzywdę i złagodzi niedogodności wywołane działaniem pozwanej. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę zakres naruszenia dóbr osobistych powódki i stopień winy pozwanej, nie zachodziła konieczność zasądzania od pozwanej kwoty 25.000 zł na rzecz Fundacji (...). O odsetkach Sąd orzekł z żądaniem pozwu, na podstawie art. 481 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. i art. 359 § 2 k.c. w zw. z art. 455 k.c Sąd zasądził odsetki od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej pozwu, które nastąpiło 17 grudnia 2014 r. (potwierdzenie odbioru: k. 90). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Roszczenie powódki co do zasady zostało uwzględnione, zaś kwota należnego zadośćuczynienia zależała od oceny Sądu. Zasądzona z tego tytułu kwota ta obejmuje koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 6 pkt 5 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (jt. Dz.U. z 2013 r. poz. 461) w wysokości 2.760 zł, opłatę od pozwu w wysokości 3.100 zł oraz opłaty skarbowe od pełnomocnictw w łącznej wysokości 34 zł.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Warszawa#XXIV C 819/15 UZASADNIENIE Pozwem złożonym w dniu 10 lipca 2015 r.#art. 24 § 1 kc#art. 480 kc#art. 448 kc#art. 23 k.c.#Art. 24 k.c.#art. 6 k.c.#art. 216 k.k.#art. 212 k.k.#art. 23 Kodeksu#art. 47 Konstytucji#art. 14 ust. 6 pr.#art. 24 § 1 zd. 2 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 481 k.c.#art. 359 § 2 k.c.#art. 455 k.c#art. 100 k.p.c.