Wyrok XXIV C 487/10 uchyla zaskariony wyrok i przekazuje sprawe Sqdowi Okrqgowemu w Warszawie do ponownegq

--- STRONA 1 --- Syg n. akt I ACa 296111 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOUTEJ POLSKIEJ Dnia 22 wrzeénia 2011 r. Sad Apelacyjny w Warszawie i Wydzia’r Cywilny w skladzie: Przewodniczqcy  Sgdzia SA Ewa Kaniok Sgdzia SA Marzena Konsek — Bitkowska Sedzia SO del. Edyta Mroczek (spr.) Protokolant st. sekr. sad. Marta Rudnik po rozpoznaniu w dniu 22 wrzeénia 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa T. N. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Centralnemu Zarzqdowi S%uZby Wiegziennej w W. 0 zap%at¢=,= l na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okregowego wWarszawie z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt XXIV C 487/10 uchyla zaskariony wyrok i przekazuje sprawe Sqdowi Okrqgowemu w Warszawie do ponownegq rozpoznania, pozostawiajqc temu Sqdowi rozstrzygnigcie 0 kosztach postepowania apelacyjnego. _ Syg n. akt I ACa 296111 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOUTEJ POLSKIEJ Dnia 22 września 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie i Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Ewa Kaniok Sędzia SA Marzena Konsek - Bitkowska Sędzia SO del. Edyta Mroczek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Marta Rudnik po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy 2 powództwa T. N. przeciwko Skarbowi Państwa - Centrainemu Zarządowi Służby Więziennej W W. o zapłatę I na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego wWarszawie z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt XXIV C 487/10 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. _ --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I AC2: 296/11 UZASADNIENIE Pozwem Wniesionym do Sqdu Okrogowego W Lublinie W dniu 1 marca 2010 1". T. N. Wniosl 0 zasqdzenie na jego rzecz od Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Centra1ny’Zarzqd Shlzby Wis;ziem1ej kwoty W lagcznej wysokoéci 294 000 z1 tytuhem odszkodowania i zadoééuczynienia za:  przetrzymywanie od 9 kwietnia 2003 r. do 9 Wrzeénia 2009 r. W przeludnionych celach po 2000 21 za. kazdy miesiqc pobytu, co stanowi lqcznq kwotq 144 000 21,  Wysta,pie11ie choroby wrzodowej W czasie pobytu W zaldadzie karnym — W kwocie 50 000 Z1 oraz  Wystqpienie choroby oczu W kwocie 100 000 21. Ponadto powod Wni6s1 0 zasqdzenie kosztow procesu. Pozwany Skarb Pafistwa zastqpowany priez Prokuratoriq Generalna, Skarbu Pafistwa Wniosi o przekazanie sprawy do rozpoznania Wedlug W1a§ciWo§ci miejscowej Sa,doWi Olcreggowemu W Warszawie, zobowiqzanie powoda do sprecyzowania, z Ictorq jed110stkq penitencjamz; Wiq.Z6 podawéme W pozwie okolicznoéci dotyczqce 'p1"zeludn_ienia eel mieszkalnych oraz Warunkow bytowych a takze o oddalenie powodztwa W ca1oéci i zasqdzenie od powoda zwrotu kosztow procesu. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. Sqd Okreggowy W Warszawie oddalil powédztwo i 0dsta_,pi1 od obciqzania powoda kosztami procesu. l Podstawq powyzszego rozstrzygniocia stanowily nastgpujqce ustalenia faktyczne i ocena prawna. Satd pierwszej instancji usta1i1, Ze T. N. przebywa1 W okresie od 2003 1'. do 2010 1". W roznych jednostkach penitencjamych na terenie kraju  W Areszcie §1edczym W L., Zakladzie Karnym W L., Areszcie Sledczym W S., Zaklaclzie Kamym W Rz., Zakladzie Karnym W Ch., Zakladzie Kamym We W., Zaldadzie Karnym W S., Areszcie Sledczym W K., Zakladzie Kamym we W., Zakladzie Karnym W W., Areszcie '§1edczym W B. i Areszcie $1edczym W W. Przed osadzeniem W jednostce penitencjarnej T. N. by1 uzalezniony od narkotykow. Po osadzeniu W 2003 r. powéd wyrazil zgods; na odbywanie kary W Warunkach systemu téfapeutyoznego dla uzaleznionych od érodkow odurzajqcych. 2 Sygn. akt I ACa 296/11 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym do Sądu Okręgowego W Lublinie w dniu 1 marca 2010 r. T. N. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Centralny 'Zarząd Służby Więziemtej kwoty w łącznej wysokości 294 000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za: - przetrzymywanie od 9 kwietnia 2003 r. do 9 września 2009 r. W przeludnionych celach po 2000 zł za każdy miesiąc pobytu, co stanowi łączną kwotę 144 000 zł, - wystąpienie choroby wrzodowej W czasie pobytu W zakładzie karnym - w kwocie 50 000 zł oraz - wystapienie choroby oczu W kwocie 100 000 zł. Ponadto powód wniósł o zasądzenie kosztów procesu. Pozwany Skarb Państwa zastępowany przez Prokuratoríę Generalna, Skarbu Państwa wniósł o przekazanie sprawy do rozpoznania według właściwości miejscowej Sądowi Okręgowemu w Warszawie, zobowiązanie powoda do sprecyzowania, z którą jednostką penitencjarna wiąże podawane w pozwie okoliczności dotyczące `przeludnienia cel mieszkalnych oraz warunków bytowych a także o oddalenie powództwa W całości i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu. I Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Sąd pierwszej instancji ustalił, że T. N. przebywał w okresie od 2003 r. do 2010 r. W różnych jednostkach penitencjamych na terenie kraju - w Areszcie Śledczyrn W L., Zakładzie Karnym W Ł., Areszcie Śledczym W S., Zakładzie Karnym w Rz., Zakładzie Karnym w Ch., Zakładzie Karnym we W., Zakładzie Karnym w S., Areszcie Śledczym w K., Zakładzie Karnym we W., Zakładzie Kamym W W., Areszcie 'Śledczym w B. i Areszcie Śledczym w W. Przed osadzeniem w jednostce penitencjarnej T. N. był uzależniony od narkotyków. Po osadzeniu W 2003 r. powód wyraził zgodę na odbywanie kary W warunkach systemu terapeutycznego dla uzależnionych od środków odurzających. --- STRONA 3 --- 3 Nastopnie W styczniu 2004 r. powod zostai przotransportowany na Wlasna, proébo do zakladu kamego typu zamkniotogo z uwagi na zapownicnie mu bezpieczefistwa, bowiem powod obawial sis; konfliktu z Wieginiami ,,grypsuj2;oymi” pochodzgcymi z Wojewodztwa (...). W trakcie odbywania kary powod Wyrazil zgodo na przebywanie W celi dla palqcych. W maju 2005 r. zostal zakwalifikowany do nauczania W Teohnikum Zawodowym. Nauko odbywal W ZK We W. i W ZK W W., osiqgajqc dobre Wyniki W nauce, zaliczyl cztery semestry, byi chwalony przez Wychowawcéw. W listopadzie 2008 r. powod zrezygnowai z dalszej nauki W Technikum Uzupelniajqcym. Sa,d Penitencjarny dwukrotnie odmowii powodowi Warunkowego przedtenninoivego zwolnienia z odbycia reszty zasadniczej kary pozbawienia Wolnoéci. Zarzuty sforrnulowane W pozwie zostaly ocehione przez Said pierwszej instanoji z punktu Widzenia ewentualnego naruszenia dobr osobistych powoda. Przes1anka, odpowiedzialnoéci za naruszenie cudzego dobra osobistogo jest bezprawnoéé dzialania, przez ktorq rozumie _sio dziaianie (zaniechanie) sprzeczne z prawem i zasadami WSp(§1ZyCi& spoleoznego. W ocenie Sqdu powod, pomimo ciqzgccgo na nim obowiqzku Wynikajqcego 2 art. 6 k.c., nie Wykazai, aby jakiekolwiek dzialanie lub zaniechanie pozwanego stanowilo o bezprawnym naruszeniu jego dobr osobistych. Sqd Okrogowy dostrzegi, 2e powod stawiajqo tezo, jakoby zle WarLu1ki_odbyWania my pozbawienia Wolnoéci Wplynoly negatywnie na jego zdrowie psyohiozne i fizyozne, W tyrn chorobo VVI‘ZOd0WQ oraz zwyrodnienie siatkowki obu oczu, nie przedstaWi1 dowodow na poparcie tego twierdzenia. Powoluj do sir; Z kolei na niewlaéoiwe traktowanie podczas odbywania kary pozbawienia Wolnoéci powod nie wykazal, za jakic dzialania lub zaniechania na jego szkode; odpowiada dany zaklad karny lub areszt éledczy. Sqd Okrogowy podkrcélii, ze decyzje dyrektorow poszczegolnych jednostek penitencj amych o umieszczeniu powoda W celach, W ktérych powierzchnia mieszkalna byla mniejsza nii 3 m2 na osobo nie byiy bezprawne, gdyz bezprawnosié ich uchylal obowiqzujqcy Wowczas przepis art. 248 § 1 k.k.W., oraz Ze samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest Wystarczajapq podstawa, do uwzgicgdnienia Zqdania zasagdzenia zadoééuczynienia. Sa,d pierwszej instancji wskazal rowniez, 2e legalnoéci osadzenia powoda W celach, W ktérych powierzchnia mieszkalna Wynosila. mniej niz 3 m2 na osobo, nie uohyla fakt uznania przepisu art. 248 § 1 k.k.W. za niezgodny 2 Konstytucja; na mooy wyroku Trybunahl Konstytucyjnego 2 dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt SK 25107. W Wyroku tym Trybunai Konstytucyjny orzekl 0 utracie 3 Następnie w styczniu 2004 r. powód został przetransportowany na własną prośbę do zakładu karnego typu zamkniętego z uwagi na zapewnienie mu bezpieczeństwa, bowiem powód obawiał się konfliktu z więźniami „grypsującymi” pochodzącymi z województwa (...). W trakcie odbywania kary powód wyraził zgodę na przebywanie w celi dla palących. W maju 2005 r. został zakwalifikowany do nauczania w Technikum Zawodowym. Naukę odbywał W ZK we W. i W ZK W W., osiągając dobre wyniki w nauce, zaliczył cztery semestry, był chwalony przez wychowawców. W listopadzie 2008 r. powód zrezygnował z dalszej nauki W Technikum Uzupełniającym. Sąd Penitencjarny dwukrotnie odmówił powodowi warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty zasadniczej kary pozbawienia wolności. Zarzuty sformułowane W pozwie zostały ocenione przez Sąd pierwszej instancji z punktu widzenia ewentualnego naruszenia dóbr osobistych powoda. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie _się działanie (zaniechanie) sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu powód, pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6 k.c., nie wykazał, aby jakiekolwiek działanie lub zaniechanie pozwanego stanowiło o bezprawnym naruszeniu jego dóbr osobistych. Sąd Okręgowy dostrzegł, że powód stawiając tezę, jakoby złe warunki _odbywania kary pozbawienia wolności wpłynęły negatywnie na jego zdrowie psychiczne i fizyczne, W tym chorobę wrzodową oraz zwyrodnienie siatkówki obu oczu, nie przedstawił dowodów na poparcie tego twierdzenia. Powołując się z kolei na niewłaściwe traktowanie podczas odbywania kary pozbawienia wolności powód nie wykazał, za jakie działania lub zaniechania na jego szkodę odpowiada dany zakład karny lub areszt śledczy. Sąd Okręgowy podkreślił, że decyzje dyrektorów poszczególnych jednostek penitencj arnych o umieszczeniu powoda w celach, W których powierzchnia mieszkalna była mniejsza niż 3 m2 na osobę nie były bezprawne, gdyż bezprawność ich uchylał obowiązujący wówczas przepis art. 248 § 1 k.k.w., oraz że samo osadzenie W przeludnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Sąd pierwszej instancji wskazał również, że legalności osadzenia powoda w celach, W których powierzchnia mieszkalne wynosiła. mniej niż 3 mz na osobę, nie uchyla fakt uznania przepisu art. 248 § 1 k.k.w. za niezgodny z Konstytucją na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt SK 25f'07. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie --- STRONA 4 --- 4 mooy obowiqzujqcej tego przepisu po upiywie osiemnastu miesiocy od dnia ogloszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 6 grudnia 2009 r. Sqd pierwszej instancji zwrocil rownic:2 uwagq na fakt, Ze Europej ski Trybunai PraW Cziowieka 1121 tle art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka stwierdzii, Ze cierpionie i upokorzenie muszq W kaidym razie przekraczaé nieunikniony element cierpienia Wpisanego W pozbawlenie Wolnoéci, aby stanowiiy naruszenie tego przepisu. Warunki, jakie zapewniono powodowi W jednostkach penitencjarnych, W ktorych przebywai, byly takie same, jak W przypadku innych osadzonych, ponadto W poszczegélnych jednostkach penitencjarnych na proébo powoda umieszczano go oelaoh, W ktorych by! on odizolowany od osob ze strony, ktéryoh mogio grozié mu niebezpieczefistwo. ' Said Okrogowy uznal, Ze powod, domagajqo sio zadoééuczynienia, naduzywa prawa podmiotowego W éwietle art. 5 k.c. Podczas Wieloletniego pobytu W zakladaoh kamych powod mial zapewnione osobne miej sce_ do spania i odpowiednie Warunki do utrzymania higieny, korzystal z bezplatnej opieki medycznej, mial dostop do zimnej i raz W tygodniu oieplej Wody, otrzymywal posilki o odpowiedniej Wartoéci odzywczej, mogl korzystaé 2 zajoé kulturalno — oéwiatowych. Bral udzial W terapii dla osob uzaleznionych od érodkow odurzajgcych oraz uczoszczal na zajooia technikum zawodowego, z ktorych na V semestrze sam zrezygnowal. Oznacza to, Ze mial lepsze Warunki, niz znaczna czoéé spoleczefistwa, ktora respekufle normy spoleczne, W tym normy prawa karnego, a ktora czosto bez swej Winy zyje W stanie niedostatku i ubostwie. Porownanie to, W ocenie Sqdu pienvszej instancji, Wypada tym bardziej na korzyéé powoda, jeéli sic; zwazy, Ze Zyje on calkowicie na koszt spoieczefistwa, utrzymywany przez Wszystkioh podatnikow, W tym takie iudzi, ktorzy nie mogq sobie i swoim bliskim zapevmié choéby porownywalnych do powoda Warilnkow Zycia. Powod pozostajqc od Wielu lat W Warunkach izolaoji W zwiqzku Z popehlionymi przestqpstwami, W Zaden sposob nie przyczynia siq do Wzrostu gospodarozego Polski i poprawy sytuacji jej mieszkazicow. W ocenie Sgdu Okrepgowego sprzecznoéé Zqdania pozwu z zasadami wspoiiycia spolecznego jest szczegolnie Widoczna ze Wzglqdu na fakt, Ze powéd dopuécil sic; nie jednego, _1ecz wielu czynéw zabronionych, popeiniajqc je takze po odbyciu W lataoh 1992  1998 kary pozbawienia Wolnoéci za. inns przestopstwa. Oznacza to, 2e W rzeczywistoéci powod nie odczuwa szczegolnie dotkliwie izolacji zwiqzanej 2 pozbawieniem Wolnoéci, skoro éwiadomie 4 mocy obowiązującej tego przepisu po upływie osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku W Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 6 grudnia 2009 r. Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na fakt, że Europejski Trybunał Praw Człowieka na tle art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą W każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego W pozbawienie Wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu. Warunki, jakie zapewnione powodowí W jednostkach penitencjamych, W których przebywał, były takie same, jak w przypadku innych osadzonych, ponadto W poszczególnych jednostkach penítencjarnych na prośbę powoda umieszczane go celach, w których był on odizolowany od osób ze strony, których mogło grozić mu niebezpieczeństwo. ' Sąd Okręgowy uznał, że powód, domagając się zadośćuczynienia, naduzywa prawa podmiotowego W świetle art. 5 k.c. Podczas wieloletniego pobytu W zakładach karnych powód miał zapewnione osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki do utrzymania higieny, korzystał z bezpłatnej opieki medycznej, miał dostęp do zimnej i raz w tygodniu ciepłej wody, otrzymywał posiłki 0 odpowiedniej wartości odzywczej, mógł korzystać z zajęć kulturalne - oświatowych. Brał udział W terapii dla osób uzależnionych od środków odurzających oraz uczęszczał na zajęcia technikum zawodowego, z których na V semestrze sam zrezygnował. Oznacza to, że miał lepsze warunki, niż znaczna część społeczeństwa, która respekttýe normy społeczne, _W tym normy prawa karnego, a która często bez swej winy zyje W stanie niedostatku i ubóstwie. Porównanie to, W ocenie Sądu pierwszej instancji, wypada tym bardziej na korzyść powoda, jeśli się zwazy, że żyje on całkowicie na koszt społeczeństwa, utrzymywany przez wszystkich podatników, W tym także ludzi, którzy nie mogą sobie i swoim bliskim zapewnić choćby porównywalnych do powoda warunków życia. Powód pozostając od wielu lat W warunkach izolacji w związku z popełnionymi przestępstwami, W żaden sposób nie przyczynia się do wzrostu gospodarczego Polski i poprawy sytuacji jej mieszkańców. W ocenie Sądu Okręgowego sprzeczność żądania pozwu z zasadami współżycia społecznego jest szczególnie widoczna ze względu na fakt, że powód dopuścił się nie jednego, _lecz wielu czynów zabronionych, popełniając je także po odbyciu w latach 1992 - _I 998 kary pozbawienia wolności za inne przestępstwa. Oznacza to, że w rzeczywistości powód nie odczuwa szczególnie dotkliwie izolacji związanej z pozbawieniem wolności, skoro świadomie --- STRONA 5 --- 5 podejmuje sprzecznq Z prawem dzialalnoéé, ktora niechybnie oznacza powrot do zakladu kamego. Sa,d Okrqgowy nie uwzglgdnii podniosionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczefl powoda uznajqc, Ze roszczenie o zadoééuczynienie wywodzone z oohrony dobr osobistyoh przedawnia sit; z uplywem dziesiocioletniego terminu okreélonego W art. 118 k.c. Apelacjq od powyzszego Wyroku Wniosi powod, zaskariajqc Wyrok W caloéci i zarzucajgc: 1. odwolywanie sio do przepisu prawnego, ktéry stoi W sprzecznoéci z Konstytucja} RP, 2. stronniczoéé W interpretacji faktow na korzyéé pozwanego. Wskazujqc na powyzsze zarzuty apelujqcy Wniosi 0 zmiane; zaskarzonego orzeczenia przez uznanie Winy pozwanego i przyznanie mu zadosiéuczynienia. ' Sad Apelacyj ny zwaizyl, co nastopuje: Apelacja zashlguje na uwzglodnienie. Na Wstopie stwierdzié nalezy, Ze Sgd pierwszej instancji zakwalifikowal zg1oszone przez powoda W pozwie Zqdania jako dotyczqce ochrony dobr osobistych W postaci godnoéci oraz zdrowia. Tymozasem W uzasadnieniu pozwu powod Wskazai, Ze Zqda zarowno odszkodowania, jak i zadoééuczynienia za osadzenie W przeludnionej oeli oraz za spowodowanie choroby Wrzodowej Zolqdka i choroby oczu. Kwestia ta nie zostala Wyjasiniona przez Sa,d W toku postegpowania. Wskazaé nalezy, is powod przebywa W miejscu odosobnienia i samodzielnie formulowal pozew. W zarzgdzeiiiu o Wyznaozeniu rozpravwy z dnia 7 czerwca 20l0r. (k.34) Sad zobowiaizal powoda do Wskazania W terminie 7 dni, z ktora, jednostkq penitencjamq Wiqze podawane W pozwie okolicznoéci dotyczqce przeludnienia i wanmkéw bytowych W celach. W odpowiedzi na pow}/Zsze powod zlozyl Sqdowi stosowne wyjaénienia podajqc jednoczeénie, Ze szczegélowe informacje znajdujq siq: W jego aktach osobowych (11.3940). Tym samym powéd prawidiowo zareagowal na zobowiqzanie, a Sa,d Okrogowy z uxzqdu dopuécil dowodow ze Wskazanych Wyzej akt osobowych. zobowiqzaniu sqdu zabrakio natomiast pouozenia W zakresie dotyczqcym stanu zdrowia powoda i przyczyn Wystgpienia u niego chorob opisanych W pozwie. ..W konsekwencji przedmiotem badania Seidu nie byiy / 5 podejmuje sprzeczna z prawem działalność, która niechybnie oznacza powrót do zakładu karnego. Sąd Okręgowy nie uwzględnił podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda uznając, że roszczenie o zadośćuczynienie wywodzone z ochrony dóbr osobistych przedawnia się z upływem dziesięcioletniego terminu określonego W art. 118 k.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając wyrok W całości i zarzucajac: I. odwoływanie się do przepisu prawnego, który stoi W sprzeczności z Konstytucją RP, 2. stronniczość w interpretacji faktów na korzyść pozwanego. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł 0 zmianę zaskarżonego orzeczenia przez uznanie winy pozwanego i przyznanie mu zadośćuczynienia. " Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, że Sad pierwszej instancji zakwalifikował zgłoszone przez powoda w pozwie żądania jako dotyczace ochrony dóbr osobistych w postaci godności oraz zdrowia. Tymczasem w uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że żąda zarówno odszkodowania, jak i zadośćuczynienia za osadzenie w przeludnionej celi oraz za spowodowanie choroby wrzodowej żołądka i choroby oczu. Kwestia ta nie została wyjaśniona przez Sąd w toku postępowania. Wskazać należy, że powód przebywa w miejscu odosobnienia i samodzielnie formułował pozew. W zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy z dnia 7 czerwca 2010r. (k.34) Sąd zobowiązał powoda do wskazania w terminie 7 dni, z którą jednostką penítencjarna wiąże podawane w pozwie okoliczności dotyczące przeludnienia i wartmków bytowych W celach. W odpowiedzi na powyższe powód złożył Sądowi stosowne wyjaśnienia podając jednocześnie, że szczegółowe informacje znajdują się W jego aktach osobowych (k.39-40). Tym samym powód prawidłowo zareagował na zobowiązanie, a Sąd Okręgowy z urzędu dopuścił dowodów ze wskazanych wyżej akt osobowych. zobowiązania sądu zabrakło natomiast pouczenia w zakresie dotyczącym stanu zdrowia powoda i przyczyn wystąpienia u niego chorób opisanych w pozwie. „W konsekwencji przedmiotem badania Sądu nie były f --- STRONA 6 --- 6 powyzsze okolicznoéci. Jednoczeénie Sad nie pouczyi powoda o mozliwoéci przeshlchania go W charakterze strony, co niewatpliwie umozliwiioby Wyjaénienie okolieznoéci faktycznych sprawy, W tym takie W zakresie Zadanego odszkodowania. Wskazaé nalezy, Ze powod dzialai samodzielnie, bowiem jego Wniosek o ustanowienie pelnomocnika z urzedu zostai przez Sad oddalony. Tym samym rzeeza Sadu byio zastosowanie art. S k.p.c., zgodnie z ktorym W razie uzasadnionej potrzeby sad moie udzielié stronom Wystepujacym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbednych pouczefi co do czynnoéci procesowych. Z okolicznoéci sprawy wynika, Ze powod nie mial Wiedzy, 2e mote przedsiewziqé okreélona, czyrmoéé procesowa, W postaci zgloszenia konl<;r_etnych Wnioskow dowodowych W zakresie zarowno przeludnienia W celach, jak i jego stanu zdrowia. W konsekwencji brak jest ustalefi zarowno odnoénie tego, czy rzeczywiécie powod przebywal W przeludnionych oelach, a jezeli tak to, W jakim okresie i czy przeludnienie mialo charakter eiagly. Podobnie brak jest ustalefi, czy stan zdrowia powoda opisany W pozwie Wynika z czynu niedozwolonego i pozostaje W zwiazku przyczynowym 2 przebywaniem przez niego W przeludnionych celach. A zatem uznaé nalezy, Ze nie zostaiy Wyjaénione fakty majace istotne znaczenie dla rozstrzygiiiecia sprawy (arc. 217 § 2 W zwiazku z art. 227 k.p.c.).W efekcie Sad Okregowy nie rozpoznal istoty sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sad Okregowy dokona stosownych pouczeii powoda zgodnie 2 treécia art. 5 k.p.c. i W zaleznoéci od iniejatywy dowodowej stron przeprowadzi zawnioskowane idowody. Po dokonaniu ustalefi faktycznych W zakresie, o jakim mowa Wyzej Sad oceni Zadanie powoda biorae pod uwage nie tylko ewentualne naruszenie jego dob: osobistych, ale rowniei zbada odpowiedzialnoéé pozwanego W zakresie Zadanego odszkodowania z punktu Widzenia przepisow o czynach niedozwolonych. W ocenie Sadu Apelacyjnego nie do przyjecia jest argumentacja Sa,du I Instancji, Ze o bezzasadnoéci powodztwa przesqdza to, i2 powod, rnial lepsze Wamnki bytowe anizeli znaczna ozeéé spoieczefistwa respektujaca normy spoleczne oraz, Ze pomimo posiadania Wiedzy 0 zj awisku przeludnienia Wj6d11OSik8.Ch penitencj arnych, powod sam doprowadzii do ponownego osadzenia go W zakladzie penitencjarnym. Podkreélié Wypada,_ ze powod ma prawo do obywania kary 1 pozbawienia Wolnoéci W Warunkaeh przewidzianyeh prawem. Nadmierne zageszeienie W celi moze samo W sobie bye kwalifikowanc jako A 6 powyższe okoliczności. Jednocześnie Sąd nie pouczył powoda o możliwości przesłuchania go w charakterze strony, co niewątpliwie umożliwiłoby wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, w tym także w zakresie żądanego odszkodowania. Wskazać należy, że powód działał samodzielnie, bowiem jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został przez Sąd oddalony. Tym samym rzeczą Sądu było zastosowanie art. 5 k.p.c., zgodnie z którym w razie uzasadnionej potrzeby sąd może udzielić stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czyimości procesowych. Z okoliczności sprawy wynika, że powód nie miał wiedzy, że może przedsięwziąć określoną czynność procesową w postaci zgłoszenia konkretnych wniosków dowodowych w zakresie zarówno przeludnienia w celach, jak i jego stanu zdrowia. W konsekwencji brak jest ustaleń zarówno odnośnie tego, czy rzeczywiście powód przebywał w przeludnionych celach, a jeżeli tak to, W jakim okresie i czy przeludnienie miało charakter ciągły. Podobnie brak jest ustaleń, czy stan zdrowia powoda opisany W pozwie wynika z czynu niedozwolonego i pozostaje w związku przyczynowym z przebywaniem przez niego w przeludnionych celach. A zatem uznać należy, że nie zostały wyjaśnione fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy' (an. 217 § 2 w związku z art. 227 k.p.c.).W efekcie Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy dokona stosownych pouczen powoda zgodnie z treścią art. 5 k.p.c. i w zależności od inicjatywy dowodowej stron przeprowadzi zawnioskowane dowody. Po dokonaniu ustaleń faktycznych w zakresie, o jakim mowa wyżej Sąd oceni żądanie powoda biorąc pod uwagę nie tylko ewentualne naruszenie jego dóbr osobistych, ale również zbada odpowiedzialność pozwanego w zakresie żądanego odszkodowania z punktu widzenia przepisów 0 czynach niedozwolonych. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie do przyjęcia jest argumentacja Sądu I lnstancji, że o bezzasadności powództwa przesądza to, iż powód, miał lepsze warunki bytowe aniżeli znaczna część społeczeństwa respektująca normy społeczne oraz, że pomimo posiadania wiedzy o zjawisku przeludnienia w jednostkach penitencj arnych, powód sam doprowadził do ponownego osadzenia go w zakładzie penitencjarnym. Podkreślić wypada, że powód ma prawo do obywania kary . pozbawienia wolności W warunkach przewidzianych prawem. Nadmierne zagęszczenie w celi może samo w sobie być kwalifikowane jako A --- STRONA 7 --- 7 traktowanie niehtunanitarne, a W razie Wyjatkowej kumulacji roznych niedogodnoéci  naWet jako tortura. Nie sposob przyjaé sytuacje, W ktérej W celi o powierzclmi na osobe mniejszej niz 3 m2 mozna mowié o humanitarnym traktowaniu. Postulat humanitamego traktowania zawiera takZe Warunek prowadzenia dziaiafi Wychowawezych i pomocowych, ktore przygotowuja do Zycia na Wolnoéci oraz powstrzyrnuja od powrotu do przestepstwa, a Wiec pozwalaja zrealizowaé cele kary. Zapewnienie przez Par'1stWo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest takze jednym z podstawowych Wymagaii demokratycznego pafistwa prawnego. Nie bylo tym samyrn Zadnych podstaw do oddalenia powodztwa na podstawie art. 5 k.c. Zadne bowiem zasady Wspoizycia spolecznego nie moga usprawiedliwiaé Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéoi W sposob sprzeczny z prawem godzac zarazem W dobra osobiste skazanego. Biorae powyzsze pod uwage Sad Apelacyjny na podstawie art.386§4 k.p.c. oraz, W odniesieniu do kosztéw postepowania odwolawezego, art. 108§2 k.p.c. orzeki jak W sentenoji. Z3 Z Q .»1' . 1 Q df10.:.CZ otjfgmafem S111‘i81*E'K.TUi‘i . §——@»:\ pa.ai/1.1 Siiwiriska 7 traktowanie niehumanitarne, a W razie wyjątkowej kumulacji różnych niedogodności - nawet jako tortura. Nie sposób przyjąć sytuację, w której w celi o powierzchni na osobę mniejszej niz 3 mz można mówić o humanitarnşfni traktowania. Postulat humanitarnego traktowania zawiera także warunek prowadzenia działań wychowawczych i pomocowych, które przygotowują do życia na wolności oraz powstrzymują od powrotu do przestępstwa, a więc pozwalają zrealizować cele kary. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest także jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego. Nie było tym samym żadnych podstaw do oddalenia powództwa na podstawie art. 5 k.c. Żadne bowiem zasady współżycia społecznego nie mogą usprawiedliwiać wykonywania kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem godząc zarazem w dobra osobiste skazanego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny na podstawie art.386§4 k.p.c. oraz, w odniesieniu do kosztów postępowania odwoławczego, art. l08§2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Za Z 0 .f-1' . 1 9 dnoscz ofjfgmfem ST ll*-i8iłE`K.TÜi3l . Š-‹-@~':\ pa.-ia/ra Sffwfńsxa