Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt XXIV C 47/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca SSO Katarzyna Bojańczyk Protokolant sekretarz sądowy Anna Więckowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. w W. sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko Grupie (...) S.A. z siedzibą w Ż. o ochronę dóbr osobistych I. powództwo oddala; II. zasądza od (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Grupy (...) S.A. z siedzibą w Ż. kwotę 3.977 zł (trzy tysiące dziewięćset siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.. Sygn. akt XXIV C 47/15 UZASADNIENIE Pozwem z 14 stycznia 2015 r., skierowanym przeciwko Grupie (...) S.A. z siedzibą w Ż., (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła: 1. na podstawie art. 24 § 1 k.c. oraz art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji o nakazanie pozwanej dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszeń dóbr osobistych powódki oraz naruszenia jej interesu, poprzez: a) jednokrotne opublikowanie przeprosin o następującej treści: Grupa (...) S.A. – producent piwa (...), przeprasza (...) Sp. z o.o. za bezprawne wykorzystanie obrazu i renomy klubu (...) dla promocji i reklamy piwa (...).” w ramce na trzeciej stronie piątkowego dodatku do Gazety (...) „(...)”, czarną czcionką pogrubioną Times N. R. nie mniejszą niż wielkość 28 z zachowaniem interlinii 1,5 wiersza i odstępów pomiędzy wyrazami, na białym tle, na ½ strony, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie; b) opublikowanie na tzw. fanpage’u piwa (...), działającym w języku polskim, na internetowym portalu społecznościowym (...), w ramce w sposób widoczny i czytelny z zachowaniem interlinii 1,5 wiersza i odstępów pomiędzy wyrazami, przeprosin o następującej treści Grupa (...) S.A. – producent piwa (...), przeprasza (...) Sp. z o.o. za bezprawne wykorzystanie obrazu i renomy klubu (...) dla promocji i reklamy piwa (...)” i utrzymywanie go na tej stronie internetowej przez okres 30 dni; 2.
--- STRONA 2 ---
w oparciu o art. 448 k.c. w związku z naruszeniem przepisu art. 23 k.c. oraz w oparciu o art. 79 ust. 1 o prawie autorskim i prawach pokrewnych, o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki sumy pieniężnej w wysokości 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, poniesioną przez powódkę w związku z naruszeniem jej dóbr osobistych; 3. w oparciu o art. 448 k.c. w związku z naruszeniem przepisu art. 23 k.c. oraz w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, o zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości 30.000 zł na cel społeczny tj. na rzecz Fundacji (...) z siedzibą w W.; ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu według spisu przedłożonego w toku rozprawy. W uzasadnieniu swojego stanowiska powódka wskazała, iż pozwana dopuściła się naruszenia jej praw poprzez rozpowszechnianie bez jej zgody reklamy piwa (...) w postaci zdjęcia przedstawiającego klub (...), który należy do powódki. Przedmiotowa reklama została opublikowana przez pozwaną na portalu społecznościowym (...), na tzw. fanpage’u piwa (...) pod następującym adresem internetowym: https://www. (...). Jak wskazała powódka, reklama zawierała obraz klubu (...), na co powódka nigdy nie wyraziła zgody. Tym samym, zdaniem strony powodowej, pozwana naruszyła autorskie prawa majątkowe oraz dobra osobiste przysługujące powódce, jak również dopuściła się czynu nieuczciwej konkurencji. Powódka podała, że jest założycielką najbardziej popularnych (...) klubów, takich jak (...), (...) i Plac (...). Klubokawiarnia (...) powstała w 2012 r. jako jej nowy projekt. Poza bogatą ofertą kulturalną i rozrywkową, jednym z najważniejszych atutów nowego miejsca była jego strona wizualna, stworzona w oparciu o projekt architektoniczny autorstwa biura architektonicznego (...). Tym samym (...) niemalże natychmiast stała się istotnym punktem na kulturalno- rozrywkowej mapie W., wyróżniając się już na starcie atrakcyjnością, wynikającą w dużej mierze z dobrej opinii, jaką cieszą się osoby prowadzące to miejsce. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż reklama przedstawiająca (...) została opatrzona logo piwa (...), a następnie opublikowana na portalu społecznościowym (...) na tzw. fanpage’u. Zdaniem powódki oczywiste jest, iż zestawienie klubu (...) i logo piwa (...) ma wywołać u odbiorców reklamy przeniesienie pozytywnych skojarzeń, które łączą się z tym miejscem dla promocji i reklamy piwa (...). Przekaz ten wywoływał mylne wyobrażenie, że pomiędzy powódką a piwem marki (...) istnieje współpraca, co mogło wprowadzać klientów w błąd, bowiem w klubie (...) sprzedawane jest unikatowe piwo produkowane pod własną marką (...). Zdaniem powódki rozpowszechnianie powyższej reklamy stanowiło przekazywanie nieprawdziwych informacji dotyczących usług świadczonych w klubie (...). Grupa (...) Sp. z o. o. z siedzibą w Ż. wniosła o oddalenie powództwa w całości, jak również zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana wskazała, iż sporna fotografia zamieszczona na profilu pozwanej w dniu 16 sierpnia 2014 r. na serwisie społecznościowym (...) przedstawiała fragment krajobrazu W. nad W.. Centralną część fotografii stanowił pisany białą czcionką napis „na łonie natury”. Nad napisem widoczny był oświetlony Most (...) na tle zachmurzonego nieba, zdaniem pozwanej był to charakterystyczny i wyróżniający się element fotografii. Jak podkreśliła pozwana, pod napisem widoczne były fragmenty zacumowanej przy nabrzeżu rzeki barki – barierka umieszczona na lewej burcie, fragment pokładu, fragment zadaszenia barki, natomiast w dolnej części fotografii na pierwszym planie, widać było sporą grupę bawiących się na bulwarze i pokładzie barki ludzi. W prawym dolnym rogu fotografii umieszczone było hasło „#openyourworld”, przy czym pozwana podkreśliła, iż powyższe hasło było oznaczone tzw. hasztagiem – wyrażeniem bez spacji, poprzedzonym symbolem „#”, pozwalającym na grupowanie informacji o danej tematyce w serwisach społecznościowych. Natomiast w lewym dolnym rogu fotografii umieszczone było logo „(...)Hasło „(...)” promowało określoną ideę aktywnego i rozrywkowego życia. Pozwana podała, że wielokrotnie udostępniała na swoim profilu podobne zdjęcia z hasztagiem #openyourworld, umieszczając przy nich opis odsyłający do strony www.(...).pl. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż pozwana wraz z (...) S.A. była współorganizatorem i promotorem inicjatywy „(...)”/ „otwórz miasto”, która narodziła się latem 2014 r. Akcja miała na celu promowanie aktywnego spędzania czasu w okresie letnim oraz zachęcanie do poszukiwania ciekawych miejsc w polskich miastach. Akcja ta była prowadzona m.in. za pośrednictwem strony
--- STRONA 3 ---
internetowej www.(...). pl. Jak wskazała pozwana, w okresie letnim strona ta była „ulepszoną” wersją tradycyjnego przewodnika kulturalnego po W., zapewnianego dotąd przez dziennikarzy „(...)”. W dalszej części uzasadnienia pozwana wskazała, iż przedmiotowa fotografia przedstawiająca krajobraz W. nie zawierała ani nazwy, ani logo, ani żadnego innego – chronionego prawem na rzecz powódki – elementu odróżniającego powódkę. Takich oznaczeń lub odwołań nie zawierał również opis spornej fotografii. Pozwana podkreśliła, że kwestionowana publikacja nie zawiera żadnych wypowiedzi na temat powódki ani jej działalności, bowiem nie identyfikuje powódki ani prowadzonego przez nią klubu. Pozwana zaprzeczyła, aby przez opublikowanie kwestionowanej fotografii na fanpage’u marki H. dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powódki, jej autorskich praw majątkowych czy też popełniła czyn nieuczciwej konkurencji (odpowiedź na pozew: k. 232 – 251). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przedmiotem działalności (...) Sp. z o. o. z siedzibą w W. jest jest m.in. prowadzenie restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych, prowadzenie ruchomych placówek gastronomicznych, działalność rozrywkowa i rekreacyjna, wystawianie przedstawień artystycznych. (...) Sp. z o. o. jest założycielką takich (...) klubów jak (...), (...) i Plac (...). Od 2012 r. powodowa Spółka prowadzi klub (...) zlokalizowany na 512 kilometrze W., koło pomnika (...), na wysokości ul. (...) w W. (okoliczności bezsporne; odpis KRS k. 9 – 12). Przedmiotem działalności Grupy (...) S.A. z siedzibą w Ż. jest m.in. produkcja piwa oraz sprzedaż hurtowa napojów alkoholowych. Pozwana jest producentem piwa (...) (okoliczności bezsporne; odpis KRS k. 16 – 24v). W dniu 16 sierpnia 2014 r. na fanpage’u marki (...) na portalu społecznościowym (...) opublikowane zostało zdjęcie przedstawiające krajobraz W. nad W.. Na pierwszym planie widoczny jest fragment bulwarów (...) oraz zacumowana przy nich barka, będąca siedzibą klubu (...) prowadzonego przez (...) Sp. z o.o. Zarówno na bulwarach, jak i na pokładzie barki znajduje się duża grupa bawiących się ludzi. Na drugim planie widoczny jest Most Ś. na tle zachmurzonego nieba. Na samym środku fotografii zamieszczony został pisany wielkimi literami napis NA (...). W lewym dolnym roku fotografii umieszczono logo piwa (...) połączone z hasłem „(...)”, natomiast w prawym dolnym rogu napis „# (...). Obok fotografii umieszczony został następujący opis: „Miasto, natura, kultura, impreza – odkrywaj je na www.(...).pl” (akt notarialny z dnia 20 sierpnia 2014 r. Rep. A nr (...): k. 26 – 28; wydruk zdjęcia k. 274). Fanpage marki (...) na profilu (...) prowadzony jest przez agencję reklamową (...), która na podstawie stałej umowy o współpracę od wielu lat świadczy na rzecz Grupy (...) S.A. usługi marketingowe związane z promocją marek (...) i (...) w internecie. W okresie, w jakim sporne zdjęcie ukazało się fanpage’u marki (...) na profilu społecznościowym (...), prowadzona była z inicjatywy Grupy (...) S.A. we współpracy z (...) S.A. kampania pod nazwą „(...)”/„otwórz miasto”. Celem niniejszej kampanii było promowanie aktywnego spędzania czasu w okresie letnim, a przede wszystkim zachęcanie do poszukiwania ciekawych miejsc i wydarzeń kulturalnych w mieście. Kampania była finansowana przez Grupę (...) S.A., natomiast od strony merytorycznej odpowiedzialni za nią byli dziennikarze Gazety (...) związani z dodatkiem „(...)”. Dziennikarze ci rekomendowali miejsca i wydarzenia, które miały być przedstawiane w ramach kampanii. Kampania „(...)”/„otwórz miasto” prowadzona była w sezonie letnim 2014 r. w około 10 miastach w Polsce. Sporne zdjęcie zostało zamieszczone na fanpage’u marki (...)w ramach ww. kampanii. Wpis zawierający ww. zdjęcie został dokonany przez agencję reklamową (...) działając na zlecenie Grupy (...) S.A. Agencja (...) otrzymała przedmiotowe zdjęcie od (...) S.A. (zeznania świadków: K. S. – nagranie rozprawy z dnia 22 października 2015 r., transkrypcja k. 358 – 363, T. T. - nagranie rozprawy z dnia 22 października 2015 r., transkrypcja k. 363 – 366, T. D. - nagranie rozprawy z dnia 19 stycznia 2016 r., transkrypcja k. 346 – 351, P. K. - nagranie rozprawy z dnia 19 stycznia 2016 r., transkrypcja k. 351 – 353, D. P. - nagranie rozprawy z dnia 19 stycznia 2016 r., transkrypcja k. 353 – 357, str. 15 egzemplarza dodatku do Gazety (...) „(...)” z 14 sierpnia 2014 r.: k. 273). Sąd zważył, co następuje. Powódka wywodziła swoje roszczenia z trzech źródeł: z przepisów art. 23 i 24 k.c. regulujących ochronę dóbr osobistych, z przepisu art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jt. Dz. U. z 2016 r. poz. 666, dalej pr. aut.) oraz z art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (jt. Dz.U. z 2003 nr 153 poz. 1503, ze zm.)
--- STRONA 4 ---
W pierwszej kolejności należało zatem rozstrzygnąć kwestię, czy pozwana przez publikację spornego zdjęcia na fanpage’u marki (...) na portalu (...) opatrzonego napisem „(...)” dopuściła się naruszenia dóbr osobistych powódki. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Prawu polskiemu nie jest znany wyczerpujący katalog dóbr osobistych, a cytowany przepis zawiera jedynie ich przykładowe wyliczenie. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z art. 24 § 1 k.c. wynika, że przesłankami ochrony dóbr osobistych są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz bezprawność zagrożenia lub naruszenia, przy czym pierwsze dwie przesłanki musi wykazać dochodzący ochrony, zaś pozwany może bronić się, że nie działał bezprawnie. W myśl artykułu 43 k.c. przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych. Do katalogu dóbr osobistych osób prawnych zalicza się przede wszystkim dobre imię osoby prawnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, dobre imię osoby prawnej (dobra sława) rozumiane jest jako dobre mniemanie innych osób o danym podmiocie prawa, w szczególności z uwagi na jego działalność (dobra opinia innych osób o danym podmiocie prawa ze względu na zakres jego działalności), zaś za naruszenie dobrego imienia osoby prawnej uznać należy te wypowiedzi, które w sposób nieuzasadniony zarzucają jej niewłaściwe postępowanie w prowadzonej przez nią działalności, wskutek czego zostaje ona narażona na utratę zaufania potrzebnego do funkcjonowania zgodnie z zakresem jej zadań (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2006 r., I ACa 1331/05, Lex nr 278397 i podane tam wypowiedzi piśmiennictwa; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 622/04, Lex nr 180853; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2007 r., II CSK 392/06, Lex nr 276219). Powódka twierdzi, że przez rozpowszechnianie zdjęcia, na którym znajduje się siedziba klubu (...) opatrzonego logo piwa (...) pozwana dopuściła się naruszenia jej dobrego imienia, renomy, dobrej sławy, wiary i reputacji. W ocenie Sądu stanowisko powódki jest błędne. Na wstępie podkreślić trzeba, że powódka nie wyjaśniła, w jaki sposób przeciętny odbiorca miałby powiązać sporne zdjęcie ze spółką (...) Sp. z o.o. Na przedmiotowym zdjęciu nie widnieje w żadnym miejscu nazwa klubu (...). Jak zeznał przedstawiciel powódki, logotyp (...) umieszczony został jedynie na leżakach i na etykietach piwa – te elementy nie są jednak widoczne na kwestionowanym zdjęciu. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, przeciętny odbiorca nie jest w stanie zorientować się, że zdjęcie obrazuje właśnie klub (...), a nie po prostu obiekt pływający zacumowany przy nabrzeżu W.. W uzasadnieniu pozwu powódka eksponuje fakt ogromnej popularności klubu (...) wśród mieszkańców W., o której ma świadczyć m.in. nominacja w plebiscycie (...)”, organizowanym przez (...) dodatek do Gazety (...) „(...)”. Okoliczność tę należy zaliczyć do sfery subiektywnego przekonania powódki. Przede wszystkim jednak podkreślić trzeba, że kwestia rozpoznawalności klubu (...) musi być oceniania nie z perspektywy relatywnie wąskiego grona bywalców klubów usytuowanych w rejonie (...) bulwarów w W., a z perspektywy przeciętnego użytkownika portalu (...). W przekonaniu Sądu ten ostatni nie był w stanie zorientować się, że na spornym zdjęciu znajduje się klub (...). Jeśli zaś chodzi o odbiorców, którzy mogli na zdjęciu rozpoznać klub (...), powódka nie wyjaśniła, w jaki sposób mieliby oni powiązać ten klub z działalnością spółki (...). Bywalcy lokali klubowych z reguły nie mają wiedzy na temat podmiotów, przez które lokale te są prowadzone. Siedziba klubu (...) nie jest oznaczona logotypem (...), nie posiada szyldu, nie widnieje na niej również nazwa powodowej Spółki. W świetle powyższych okoliczności należy zgodzić się z pozwaną, że kwestionowane zdjęcie nie zawiera żadnego komunikatu na temat działalności (...) Sp. z o.o., a co za tym idzie nie może naruszać jej dobrego imienia. Gdyby jednak hipotetycznie przyjąć, że przeciętny odbiorca był w stanie zorientować się, że na przedmiotowym zdjęciu widnieje klub (...) prowadzony przez spółkę (...) Sp. z o.o., powódka nie wyjaśniła w jaki sposób publikacja tego zdjęcia miałaby naruszać jej dobre imię. Jak już wskazano, w centralnej części zdjęcia został umieszczony napis NA (...), zaś w dolnej części, po lewej stronie napis „(...)”, a po prawej stronie napis „# (...). Hipotetycznie można założyć (chociaż powódka nie twierdzi tego wprost w uzasadnieniu pozwu), że umieszczenie na zdjęciu logo piwa (...) miało stanowić dla odbiorców informację, że w klubie (...) to piwo jest sprzedawane. Informacja ta była
--- STRONA 5 ---
nieprawdziwa, ponieważ w klubie (...) nie sprzedawano piwa (...), sprzedawano tam inne piwa, w tym piwo produkowane przez powódkę pod marką własną (...). Gdyby nawet przyjąć, że zdjęcie opatrzone przywołanymi napisami zawierało nieprawdziwą informację, jakoby (...) Sp. z o.o. prowadziła w klubie (...) sprzedaż piwa (...), w ocenie Sądu informacja na nie narusza dobrego imienia Spółki. W klubie (...), oprócz piwa (...), sprzedawane są inne marki piwa, w tym marki powszechnie dostępne, takie jak np. (...) (okoliczność bezsporna). Biorąc pod uwagę charakter lokalu (...), sprzedaż piwa w tym miejscu jest działaniem normalnym, a co więcej oczekiwanym przez klientów tego lokalu. Sugestia, że w klubie (...) dostępne jest również piwo marki (...) nie narusza zatem dobrego imienia podmiotu prowadzącego ten klub ani nie naraża go na utratę zaufania potrzebnego do prowadzonej działalności. Biorąc te wszystkie okoliczności pod uwagę Sąd doszedł do przekonania, że pozwana przez publikację spornego zdjęcia na fanpage’u marki (...) nie dopuściła się naruszenia żadnego z dóbr osobistych powódki. Następnie należy ocenić, czy pozwana dopuściła się naruszenia autorskich praw majątkowych powódki. Powódka twierdzi, że (...) stanowi utwór architektoniczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 pr. aut. Powódka podała, że (...) została zaprojektowana przez pracownię architektoniczną M. G. i K. T. (...) oraz, że przysługują jej w sposób wyłączny wszelkie autorski prawa majątkowe do utworu architektonicznego. Zdaniem powódki, rozpowszechniając zdjęcie przedstawiające (...) bez uzyskania zgody powódki i zapłaty stosownego wynagrodzenia, pozwana dopuściła się naruszenia autorskich praw majątkowych powódki. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pr. aut. przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne (art. 1 ust. 2 pkt 6). W odpowiedzi na pozew pozwana zakwestionowała, aby obiekt, w którym mieści się klub (...) prowadzony przez powódkę stanowił utwór architektoniczny w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 pr. aut. Pozwana podniosła, że tego typu barki były przedmiotem seryjnej produkcji oraz że wykorzystywanie różnego rodzaju obiektów pływających w celu prowadzenia klubów i kawiarni nie jest niczym oryginalnym. Na poparcie swojego stanowiska pozwana przedstawiła wydruki zdjęć takich obiektów (k. 283, 284). Ponadto pozwana zarzuciła, że powódka nie wykazała aby przysługiwały jej autorskie prawa majątkowe do klubu (...), samej barki, jak i ich elementów widocznych na spornym zdjęciu (barierki, fragmentu pokładu i fragmentu białego namiotu służącego do zadaszenia pokładu). W ocenie Sądu powódka nie udowodniła, aby barka służąca za siedzibę klubu (...) stanowiła utwór architektoniczny chroniony prawem autorskim. Powódka nie odniosła się w żaden sposób do zarzutu, że jest to jedna z seryjnie produkowanych barek. Powódka nie wyjaśniła jakie elementy działalności twórczej o indywidualnym charakterze miałyby odróżniać posiadaną przez nią barkę od innych tego rodzaju obiektów. Powódka powołała się wprawdzie na projekt (...), jednak projektu tego nie przedstawiła. Powódka nie przedstawiła również umów, na podstawie których miałaby nabyć na wyłączność autorskie prawa majątkowe do „utworu architektonicznego (...)”. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu powódka nie udowodniła, aby barka uwidoczniona na spornym zdjęciu stanowiła utwór architektoniczny. Gdyby jednak hipotetycznie przyjąć, że barka stanowiąca siedzibę klubu (...) jest utworem architektonicznym oraz że do utworu tego służą powódce autorskie prawa majątkowe (co nie zostało udowodnione), należy zgodzić się z pozwaną, że rozpowszechnianie zdjęcia obrazującego przedmiotową barkę mieści się w ramach dozwolonego użytku określonych w art. 33 pr. aut. Zgodnie z art. 33 pkt 1 pr. aut. wolno rozpowszechniać utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, jednakże nie do tego samego użytku. Celem powyższego przepisu jest umożliwienie swobodnego korzystania z krajobrazu, polegającego przede wszystkim na swobodzie jego utrwalania i rozpowszechniania. Interpretując ten przepis należy wyjść z założenia, że niezasadne byłoby uniemożliwienie fotografowania przestrzeni publicznej tylko dlatego, że mogą tam znajdować się przedmioty podlegające ochronie prawnoautorskiej. Przywołany artykuł zgodnie z poglądami doktryny posiada szczególne znaczenie zarówno dla celów dokumentacji życia społecznego czy kulturalnego, jak również dla wszystkich innych osób prywatnych, chcących wykorzystać własne utrwalenia przestrzeni publicznej poza zakresem dozwolonego użytku osobistego. Omawiany przepis stanowi podstawę do wykorzystania utworów w zakresie szerszym aniżeli tylko jako „szczegół krajobrazu” (Zob. S. Stanisławska-Kloc, [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz., pod. red. D. Flisak, LEX 2015). Barka, w której powodowa Spółka prowadzi klub została wystawiona w przestrzeni publicznej dostępnej dla nieograniczonej liczby osób, co powoduje, iż opublikowanie jej zdjęcia nie stanowi naruszenia majątkowych praw autorskich. Pozwana w żaden sposób nie
--- STRONA 6 ---
wkroczyła w sferę ewentualnych autorskich praw majątkowych powódki – zdjęcie nie zostało wykorzystane do wybudowania lub zaaranżowania klubu, który miałby postać taką jak lokal (...), zostało jedynie użyte w ramach kampanii „otwórz miasto” prowadzonej przez pozwaną wspólnie z (...) S.A. mającej na celu pokazanie odbiorcom różnorodnych możliwości spędzenia wolnego czasu w mieście. W tym stanie rzeczy powódce nie przysługują roszczenia przewidziane w art. 79 pr. aut. Powódka zarzuciła pozwanej również dopuszczenie się czynów nieuczciwej konkurencji, zdefiniowanych w art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (jt. Dz. U. z 2003 r. nr 153 poz. 1503, ze zm., dalej: u.z.n.k.). Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 pkt 1 u.z.n.k. czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w szczególności reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiająca godności człowieka. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k. czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzająca klienta w błąd i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru lub usługi. W myśl art. 18 ust. 1 pkt 6 u.z.n.k., w razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony. Aby ustalić czy w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 16 i 18 u.z.n.k. w pierwszej kolejności należy ocenić, czy zdjęcie opublikowane przez pozwaną stanowi reklamę piwa (...). Jak już wyżej wskazano, na zdjęciu znajdują się trzy napisy: NA (...), „(...)”, oraz „# (...). Część napisu „(...) (...)” stanowi logo marki H., z charakterystyczną czerwoną gwiazdką i symbolem ®. W ocenie Sądu sam fakt, że na spornym zdjęciu znalazło się logo marki (...)nie oznacza – jak wywodzi powódka – że zdjęcie to stanowi reklamę piwa (...). W ocenie Sądu zeznania przesłuchanych w sprawie świadków jednoznacznie wskazują, że przedmiotowe zdjęcie zostało opublikowane w ramach kampanii „Open your city”/„otwórz miasto” promującej ciekawe sposoby spędzania wolnego czasu poza domem. Opis zamieszczony obok zdjęcia zawierał odesłanie do strony internetowej www.(...).pl stanowiącej przewodnik po wydarzeniach kulturalnych w danym mieście. Kampania prowadzona była przez Grupę (...) S.A. i (...) S.A. Za treści przekazywane w ramach tej kampanii, w tym w szczególności za dobór rekomendowanych miejsc odpowiedzialni byli dziennikarze Gazety (...) związani z lokalnymi dodatkami do tej gazety. Jednym z takich miejsc były okolice W. w W.. Dostępność piwa (...) (czy też jakiegokolwiek piwa) nie stanowiła kryterium doboru miejsc przedstawianych w ramach kampanii. Nie ulega wątpliwości, że zaangażowanie się pozwanej Spółki w ww. kampanię miało na celu m.in. promocję marki (...), o czym świadczy fakt, że materiały publikowane w ramach tej kampanii były oznaczane logo (...). Nie oznacza to jednak, że materiały te stanowiły reklamę piwa (...) w rozumieniu art. 16 u.z.n.k. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że przedmiotowe zdjęcie nie stanowi reklamy, co jednoznacznie przesądza o braku możliwości dochodzenia przez powódkę roszczeń na podstawie przepisów art. 16 i 18 u.z.n.k. Gdyby jednak przyjąć, że kwestionowane zdjęcie jest reklamą piwa (...), w ocenie Sądu powódka nie udowodniła spełnienia przesłanek z art. 16 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.z.n.k. Powódka nie wyjaśniła w sposób przekonujący, na czym miałaby polegać sprzeczność rzekomej reklamy z dobrymi obyczajami. Natomiast skuteczne postawienie zarzutu zawartego w art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k wymaga równoczesnego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwsza to wprowadzenie w błąd, tj. wywołanie u klienta niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy wyobrażenia o towarze lub usłudze. Drugą przesłanką jest natomiast możliwość podjęcia pod wpływem błędu decyzji dotyczącej nabycia towaru lub usługi. (zob. I. Wiszniewska, w: Szwaja, Komentarz 2006, s. 688 i n.). Powódka nie udowodniła spełnienia tych przesłanek. Odnośnie do zarzutu dopuszczenia się przez pozwaną czynów nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy Sąd podziela w całości szczegółowe wywody pozwanej zawarte w odpowiedzi na pozew w punktach 39 – 101 (k. 241 – 248). Powielanie ich w niniejszym uzasadnieniu jest zbędne. Podsumowując: w ocenie Sądu powódka nie udowodniła, aby pozwana dopuściła się czynów nieuczciwej konkurencji, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.n.k., a co za tym idzie nie przysługują jej roszczenia przewidziane w art. 18 u.z.n.k. Odnosząc się do zeznań strony powodowej (nagranie rozprawy z 21 kwietnia 2016 r.), zaznaczyć trzeba, że umieszczenie przez pozwaną logo marki (...) na zdjęciu, na którym widoczny jest klub (...) niewątpliwie mogło wywołać u przedstawicieli spółki (...) negatywne odczucia. Z zeznań powódki wynika, że Spółka z założenia unikała współpracy z producentami piwa, która miałaby polegać na umieszczaniu w lokalu (...) jakichkolwiek oznaczeń marek piwa. Powódka zrezygnowała nawet z oznaczenia lokalu szyldem, na którym widoczna byłaby nazwa (...). Nazwa ta była umieszczona jedynie na elementach wyposażenia lokalu, takich jak
--- STRONA 7 ---
np. leżaki. Zapewne przedstawiciele powodowej Spółki nie chcieli, aby klub (...) był identyfikowany z marką (...), skoro piwo to nie było sprzedawane w tym lokalu. Nie zmienia to jednak faktu, że publikując sporne zdjęcie na fanpage’u marki (...)w ramach kampanii „otwórz miasto”, pozwana nie naruszyła żadnych przepisów prawa. W świetle obowiązującego stanu prawnego pozwana nie musiała uzyskiwać zgody powódki na wykorzystanie przedmiotowego zdjęcia w sposób, w jaki miało to miejsce w niniejszej sprawie. Dlatego roszczenia powódki kierowane wobec pozwanej nie mają podstaw prawnych. Z tych wszystkich przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Na zasądzoną z tego tytułu kwotę składa się wynagrodzenie adwokata (360 zł + 3.600 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Warszawie XXIV Wydział Cywilny#XXIV C 47/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie#art. 24 § 1 k.c.#art. 18 ust. 1 pkt#art. 448 k.c.#art. 23 k.c.#art. 79 ust.#art. 79 ust. 1 ustawy#art. 16 ust. 1 pkt#art. 1 ust. 1 pr.#art. 1 ust. 2 pkt#art. 33 pr.#art. 33 pkt 1 pr.#art. 79 pr.#art. 16 u.z.n.k.#art. 18 u.z.n.k.#art. 98 k.p.c.