Postanowienie XVIII C 81/19 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ P.

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt XVIII C 81/19 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ P., dnia 18 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:Sędzia Magdalena Horbacz Protokolant:starszy protokolant sądowy A. K. po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa R. A. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego we W. o zapłatę 1. Oddala powództwo, 2. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika pozwanego. 3. Przyznaje adw. M. R. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 120 zł + VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. /-I SSO Magdalena Horbacz --- STRONA 2 --- Sygnatura akt XVIII C 81/19 Po sprecyzowaniu żądania w piśmie procesowym z dnia 4 lutego 2019r. powód R. A. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa — Dyrektora Zakładu Karnego we W. kwoty 110.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i naruszenie dobra osobistego podczas pobytu w Zakładzie Karnym we W. od dnia 17 stycznia 2018r. do dnia 16 stycznia 2019r. - daty złożenia pozwu (k. 123). Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2019r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Na skutek zażalenia Sąd Apelacyjny przyznał powodowi pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik powoda w piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2019r. wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 162.000zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik powoda wskazał, że powód dochodzi zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z pozbawieniem go podstawowych praw przysługujących osadzonemu odbywającemu karę pozbawienia wolności oraz w związku z poniżającym i degradującym powoda traktowaniem, które polegało na: pozbawieniu prawa do korzystania ze spacerów, łaźni, zajęć sportowych, zajęć kulturalno — oświatowych, kursów zawodowych, wykonywania pracy zarobkowej, systemu indywidualnego programu oddziaływania na skazanych, radia, telewizji i książek. Nadto powód przebywał w warunkach zagrażających jego zdrowiu i życiu ze względu na skonfliktowanie z innymi współwięźniami, wynikające z jego roli procesowej. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa — Dyrektor Zakładu Karnego we W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych (k. 157). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Na wniosek powoda z dnia 3 lipca 2017r. Kierownik USC w S. decyzją z dnia 26 lipca 2017r. orzekł o zmianie jego nazwiska z KmA. R. A. ma 45 lat i od ponad 20 lat przebywa w zakładach karnych. Powód przebywał w Zakładzie Karnym we W. m.in. od 17 stycznia 2018r. do 16 stycznia 2019r. 'W tym czasie powód odmawiał propozycjom podjęcia nieodpłatnej pracy na terenie ZK we W. oraz nie starał się o podjęcie zatrudnienia odpłatnie. Powód nie zgłaszał w tym czasie zagrożenia bezpieczeństwa ze strony współosadzonych z celi mieszkalnej czy innych osadzonych przebywających na oddziale mieszkalnym. Powód nie opuszczał celi (poza sytuacjami związanymi z korzystaniem z telefonu), nie wychodził do łaźni oraz na spacery, nawet w zaproponowanych warunkach izolacji. Powód pismem z dnia 8 lutego 2018r., za pośrednictwem Dyrektora Zakładu Karnego we W., zwrócił się o przetransportowanie go do Zakładu Kamego w K.. W dniu 3 czerwca 2018r. i w dniu 3 września 2018r. zwrócił się o przetransportowanie go Zakładu Karnego w N.. W dniu 10 lipca 2018r. oraz 8 sierpnia 2018r., zwrócił się o przetransportowanie go Zakładu Karnego w G.. Wnioski powoda były rozpatrzone odmownie, ze względu na negatywną opinię dyrektorów ww. jednostek, o czym powód był powiadamiany za każdym razem. Powód uzasadniał swoje prośby tym, iż stara się o przyznanie lokalu socjalnego w S., gdzie zamierza przebywać i układać swoje życie po opuszczeniu zakładu karnego oraz że obawia się o bezpieczeństwo osobiste ze strony współoskarżonych ze sprawy karnej i z tego powodu nie powinien odbywać kary na terenie (.... --- STRONA 3 --- Dowód: decyzja k.34 sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego na okoliczność skargi A. R. s. S. (k. 232), notatka służbowa z dnia 20 lutego 2018. (k. 244), notatki służbowe z dnia 28 lutego 2018r. (k. 247; 250), pismo z dnia 6 kwietnia 2018r. (k. 259), częściowo zeznania powoda R. A. (e-protokół z dnia 4 marca 2020r.),pismo z dnia 8 listopada 2018r. (k. 272), pismo z.dnia 25 września 2018r. (k. 287), pismo z dnia 18 września 2018r. (k. 288), opinia w sprawie prośby o przetransportowanie skazanego (k. 290), prośba powoda o przetransportowanie z dnia 3 września 2018r. (k. 291), pismo z dnia 28 września 2018r. (k. 292), pismo z dnia 20 września 2018r. (k. 293), opinia w sprawie prośby o przetransportowanie skazanego (k. 295), pismo z dnia 28 sierpnia 2018r. (k. 298), pismo z dnia 22 sierpnia 2018r. (k. 299), opinia w sprawie prośby o przetransportowanie skazanego (k. 302), prośba z dnia 8 sierpnia 2018r. (k. 303), pismo z dnia 2 sierpnia 2018r. (k.304), pismo z dnia 3 lipca 2018r. (k. 305), pismo z dnia 21 czerwca 2018r. (k. 306), opinia w sprawie prośby o przetransportowanie skazanego (k. 308), prośba z dnia 3 czerwca 2018r. (k. 309), notatka służbowa z dnia 1 marca 2018r. (k. 366), notatka służbowa z dnia 20 lutego 2018r. (k. 377), sprawozdanie z dnia 19 kwietnia 2018r. (k. 390), pismo z dnia 11 kwietnia 2018r. (k. 412), opinia w sprawie prośby przetransportowania skazanego z dnia I marca 2018r. (k. 416). Dnia 25 maja 2018r. podczas rozmowy z zastępcą Dyrektora Zakładu Karnego we W., w obecności inspektora działu ochrony, w odpowiedzi na zgłaszane obawy osadzonego, zaproponowano powodowi umieszczenie go w celi o starannie dobranym składzie osobowym, jednak skazany odmówił twierdząc, że to nie rozwiąże jego sytuacji. Wychowawca oddziału w dniu 25 września 2018r. przeprowadził rozmowę z powodem, w trakcie której uzyskał informację, iż powód obawiał się o swoje bezpieczeństwo z uwagi na toczące się sprawy, w których zeznawał oraz przebywanie w tejże jednostce osób, które mogły go rozpoznać. Został on wówczas poinformowany, iż jeżeli obawia się o swoje bezpieczeństwo, to istnieje możliwość osadzenia go w celi o starannie dobranym składzie osobowym, co umożliwi indywidualne wyjścia z celi mieszkalnej, a spacery odbywać będą się na specjalnych placach spacerowych bez narażenia na kontakt z innymi skazanymi. W odpowiedzi powód oświadczył, że nie zamierza być osadzony w takiej celi, gdyż będzie to napiętnowanie jego osoby. Z uwagi na deklarowane obawy o bezpieczeństwo osobiste, poinformowano powoda o możliwości zmiany osadzenia oraz o realizacji uprawnień w sposób indywidualny w piśmie z dnia 15 października 2018r, które stanowiło odpowiedź na prośbę powoda z dnia 3 października 2018r. Administracja Zakładu Karnego we W. zwróciła się w dniu 6 września 2018r. do Sądu Rejonowego Poznań Grunwald i J. w P. o udzielenie informacji związanych ze sprawą III K 287/14, które pozwoliłyby potwierdzić argumenty dotyczące podstawy zagrożenia bezpieczeństwa osobistego skazanego. Z otrzymanej odpowiedzi wynikało, że powód wskazał osoby, które popełniły czyny karalne, zgodnie z aktem oskarżenia. W związku z powyższym przesłano pismo DO.S21.29.2018.ML z dnia 25 października 2018r. do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z prośbą o wyrażenie zgody na przetransportowanie skazanego do innej jednostki penitencjarnej będącej poza okręgiem (...) i nadanie kryterium informacyjnego 817 dotyczące niekierowania do określonych jednostek oraz kryterium pobytowego 57 w związku z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki. Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P. uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i zalecono działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim osadzonym, o czym poinformował w piśmie z dnia 5 listopada 2018r. Dyrektor ZK we W. w piśmie z dnia 23 lutego 2018r. skierowanym do (...) Centrum (...) w odpowiedzi na wniosek. (..) Centrum (...) zdnia 9 lutego 2018r. poinformował o okresie odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda oraz o przeciwskazaniach zdrowotnych do zatrudnienia powoda na poszczególnych stanowiskach pracy. Powód ma podstawowe wykształcenie, jest kawalerem, ma na utrzymaniu syna. Jego zadłużenie alimentacyjne wynosi około 50.000zł. Przed osadzeniem powód mieszkał z konkubiną i synem w P.. Tam też zamierza się udać na jakiś czas po opuszczeniu zakładu karnego. Docelowo powód chce zamieszkać w S., skąd pochodzi. Powód nie posiada dochodów ani majątku. Powód jest nosicielem wirusa HIV. Dowód: Sprawozdanie z postępowania wyjaśniającego z dnia 29 października 2018r. (k. 273), odpowiedź na prośbę powoda z dnia 8 listopada 2018r. (k. 272), pismo z dnia 25 października 2018r. (k. 310), pismo z Sądu Rejonowego Poznań — Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 10 października 2018r. (k. 31 1), sprawozdanie z przeprowadzonych czynności wyjaśniających na okoliczność skargi osadzonego A. R. s. S. z dnia 22 października 2018r. (k. 317-318). --- STRONA 4 --- "Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów, a także częściowo na podstawie zeznań powoda R.A. Dokumenty zostały uznane przez Sąd za wiarygodne albowiem nie budziły one wątpliwości co do ich autentyczności, a także ich prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała. Strony nie kwestionowały, iż przedłożone do akt sprawy kserokopie dokumentów są zgodne z oryginałami, wskutek czego Sąd uznał te kserokopie za wiarygodne dowody, na istnienie i treść dokumentów jakie odwzorowywały. Zeznaniom powoda R. A. Sąd nie dał wiary w zakresie w jakim twierdził, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym we W. w okresie od 17 stycznia 2018r. do dnia 16 stycznia 2019r. doznał krzywdy w wyniku naruszenia jego dóbr osobistych w związku z następującymi zdarzeniami: - dyskryminacji powoda w związku z nosicielstwem wirusa HIV. Powód zarzucił, że Zakład Karny we W. poinformował Fundusz Alimentacyjny (na wniosek powoda do funduszu o zwolnienie z części zadłużenia), że nie ma możliwości zatrudnienia powoda (odpłatnie) z uwagi na przeciwskazania zdrowotne. Tymczasem Dyrektor ZK we W. w piśmie z dnia 23 lutego 2018r. skierowanym do (... Centrum (... k.344 (w odpowiedzi na wniosek (..) Centrum (...) z dnia 9 lutego 2018r. k.341-342), na które powołuje się powód załączając do pozwu (k.67), poinformował o okresie odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda oraz o przeciwskazaniach zdrowotnych do zatrudnienia powoda na poszczególnych stanowiskach pracy, przy czym informacja ta została sporządzona w oparciu o zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 20 lutego 2018r. Powód nie zarzucił, że ZK we W. udzielił informacji funduszowi o konkretnej dolegliwości lub jednostce chorobowej powoda, w szczególności, że zostało ujawnione, że jest nosicielem wirusa HIV, ale w jego ocenie „takie zdanie (o przeciwskazaniach zdrowotnych) było bardzo wymowne, ono wskazuje tylko i wyłącznie na ten problem”. Powód w swoich zeznaniach jest niekonsekwentny. Twierdzi, że udzielenie tego rodzaju odpowiedzi wskazuje jakie (w domyśle negatywne) podejście ma ZK we W. do osób dotkniętych wirusem HIV, uniemożliwiając zatrudnienie powoda „gdziekolwiek”. Tymczasem przyznał, że nawet nie czynił starań o podjęcie zatrudnienia, a nawet gdyby dostał taką propozycje, to odmówiłby, bo w jego ocenie, nie mógł pracować w trakcie osadzenia w ZK we W., gdyż obawiał się o swoje bezpieczeństwo ze strony współosadzonych. Dodać należy, że założenie powoda o negatywnym nastawieniu do jego osoby jest nieprawdziwe gdyż z notatek wychowawców wynika, że powodowi składane były propozycje podjęcia nieodpłatnej pracy w warunkach izolacji na terenie zakładu po to aby w przyszłości mógł być zatrudnionym odpłatnie. Powód na takie propozycje nie wyrażał zgody. Zatem, skoro przez ZK we W. nie została przekazana informacja o stanie zdrowia powoda, w tym o chorobie powoda, osobom trzecim bądź instytucjom, a do zatrudnienia nie doszło tylko i wyłącznie z uwagi na brak inicjatywy ze strony powoda, to nie sposób stwierdzić, że dopuszczono się dyskryminacji powoda z powodu stanu jego zdrowia i uniemożliwiono podjęcie zatrudnienia. - nekania powoda ze strony kadry wychowawczej i dyrekcji. W tym zakresie powód zarzucił, że Dyrektor ZK we W. powstrzymywał się aby przetransportować powoda do innej jednostki penitencjarnej bowiem nie przedstawiał rzetelnej informacji, z jakich przyczyn powód nie może przebywać w danej jednostce penitencjarnej, a jedynie „szablonowo” załatwiał sprawę poprzez przefaksowanie prośby skazanego, przyznając jednocześnie, że dyrektor jedynie „posyła” wniosek skazanego, „pośredniczy, nic poza tym”. Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie w jakim twierdził, że nie powinien przebywać w ZK we W. powód podał, że był skonfliktowany z subkulturą więzienną z rejonu P. tj. z wieloma osobami uczestniczącymi razem z powodem w procesie karnym. Wskazał, że była jedna taka osoba w ZK we W. z powodem w trakcie jego osadzenia. Był to D. K., z którym powód nie dzielił celi ani oddziału, nadto osoba ta miała podobną rolę procesową, składała obszerne zeznania w procesie i z tych przyczyn nie czuł z jego strony zagrożenia. Powód przyznał, że z osoba tą miał tylko jeden kontakt podczas wspólnej podróży do lekarza do P.. Przedstawione okoliczności nie wykazały, że Dyrektor ZK we W. bądź osoby z grona „kadry wychowawczej”, których powód nawet nie był w stanie wymienić z imienia lub nazwiska, dopuściły się czynów polegających na nękaniu powoda. Powód był informowany, że jego prosby o przetransportowanie, rozpatrzone zostały odmownie z powodu negatywnej opinii dyrektora wskazanej jednostki penitencjarnej (pismo z dnia 18 września 2018r. k.288, pismo z dnia 20 września 2018r. k.293, pismo z dnia 22 sierpnia 2018r. k.299, pismo z dnia 21 czerwca 2018r. k.306, pismo z dnia 7 marca 2018. k.415), a ze strony innych skazanych nie dochodziło do jakichkolwiek aktów agresji czy zachowań, które wpływałyby na zagrożenie poczucie bezpieczeństwa powoda, Również Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P. w odpowiedzi na pismo Dyrektora ZK we W. z dnia 25 października 2018r. (k.310) o wyrażenie zgody na przetransportowanie powoda do jednostki z poza okręgu (...), uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku i zalecono --- STRONA 5 --- działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim osadzonym, o czym poinformował w piśmie z dnia 5 listopada 2018r. k.194, k. 264, k.265-266 - —W tym zakresie powód zarzucił, że ciągłe przebywanie w celi mieszkalnej źle wpływało na jego psychikę, Powód, z obawy o swoje bezpieczeństwo - opuszczał cele tylko w sytuacjach chęci skorzystania z rozmowy telefonicznej. Czuł się zagrożony ze strony innych skazanych. W tym celu — aby nie zostać rozpoznanym — miał dokonać zmiany nazwiska. Poza tym powód zarzucił, że nie powinien przebywać w jednej celi z osobami skazanymi za przestępstwa przeciwko rodzinie, Twierdził, że „średnio przyjemnie z takimi osobami przebywać” w jednej celi, że powinien być umieszczony w celi o stosunkowo małej liczbie skazanych, którzy normalnie funkcjonują i chcą realizować program, podjąć pracę, czymś się zająć. Powód nie twierdził, że doszło do jakichkolwiek zdarzeń ze strony współosadzonych, które wpływałyby na poczucie braku bezpieczeństwa, a nawet do sytuacji konfliktowych. Zeznał, że czuł się mało komfortowo, unikał rozmów. Jednocześnie powód odmawiał skorzystania nawet w ramach indywidualnego (izolowanego) wyjścia z łaźni bądź spaceru, co gwarantowałoby bezpieczeństwo podnosząc, że i tak musiałby „przejść przez cały kryminał" i wówczas mógłby zostać rozpoznanym. Przedstawione okoliczności nie wykazały, że Dyrektor Zakładu Karnego we W., funkcjonariusze bądź współosadzeni dopuścili się jakichkolwiek czynów, które można byłoby zakwalifikować jako znęcanie się nad powodem. Z dokumentacji załączonej do odpowiedzi na pozew, w szczególności z notatek wychowawców wynika, że Zakład Karny we W. ze szczególną iroską odnosił się do sytuacji powoda. Zaproponowano powodowi cele o starannie dobranym składzie osobowym, wyjścia indywidualne z celi, spacery na specjalnie wyznaczonych placach spacerowych nie narażając go ma kontakt z innymi skazanymi. Powód nie wyrażał zgody na takie „indywidualne” traktowanie, twierdząc że będzie to napiętnowanie jego osoby k.192. Powodowi zaproponowane zostało stanowisko porządkowego. Miał się zajmować świetlicą w oddziale mieszkalnym z zapewnieniem dostosowania do jego osoby warunków pracy. Praca miała być wykonywana indywidualnie, bez styczności ze skazanymi, bez obaw o swoje bezpieczeństwo osobiste. Powód odmówił podjęcia się tej pracy. Stwierdził że nie będzie „biegał społecznie”. k.195, k.200. H oddziaływania na skazanych - Powód zarzucił, że izolowanie go, uniemożliwienie czynnego udziału w programie resocjalizacji, podjęcia zatrudnienia odpłatnego powodowało degradacje jego osoby. Zeznania te są wzajemnie sprzeczne bowiem powód nie podejmował zatrudnienia bo nie chciał, obawiając się o swoje bezpieczeństwo, z tej samej przyczyny izolował się, Powodowi zostały zaproponowane zadania wynikające z indywidualnego programu oddziaływania, a mianowicie chociażby udział w zajęciach z zakresu profilaktyki zachowań agresywnych. Powód w rozmowie z wychowawcą stwierdził, ż nie są mu potrzebne, określił propozycje jako wymysł psychologa i podwyższenie statystyk. Powód ostatecznie wziął udział w tych zajęciach, choć początkowo domagał się zajęć indywidualnych podczas gdy z uwagi na warsztatowy charakter wymagają one uczestnictwa kilku osób. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika powoda o wystąpienie do Zakładu Karnego we W. z żądaniem podania danych osobowych wychowawcy i innych pracowników penitencjarnych mających kontakt z powodem w związku z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności z tej przyczyny, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a załączonych nie tylko przez powoda do pozwu ale i również przez pozwanego do odpowiedzi na pozew wynika, że dane te były dostępne i wniosek w tym zakresie można było zgłosić. Sąd pominął na podstawie art. 235? $ 1 pkt. 3, 5 i 6 k.pc. wnioski dowodowe strony powodowej o przesłuchanie świadków — wychowawców i pracowników ZK we W., dyrektora Zakładu Kamego we W. oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych. Dowody z przesłuchania świadków, dyrektora ZK we W. oraz z opinii biegłych były nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy, jch przeprowadzenie prowadziłoby do przedłużenia postępowania albowiem na podstawie zeznań powoda Sąd uznał, że opisane zdarzenia nie spowodowały naruszenia jego dóbr osobistych, co zostanie omówione w dalszej części uzasadnienia, Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, co następuje: Powództwo w niniejszej sprawie nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie 162.000 zł za krzywdę związaną z naruszeniem jego dóbr osobistych podczas pobytu w Zakładzie Karnym we W. w okresie od dnia 17 stycznia 2018r. do 16 stycznia 2019r. --- STRONA 6 --- Podstaw odpowiedzialności pozwanego powód upatrywał w naruszeniu przez jednostkę penitencjarną jego dóbr osobistych zarzucając dyskryminację, nękanie, znęcanie się psychiczne, podejmowanie działań degradujących i narażanie ma utratę bezpieczeństwa osobistego. Podstawą prawną roszczenia powoda jest art. 417 k.c. Zgodnie z tym przepisem za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Przepis powyższy przyjmuje, że przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa są: wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem oraz powstała z tego powodu szkoda. Na gruncie art. 417 k.c. należy przyjmować, że odpowiedzialność Skarbu Państwa ma miejsce wówczas, gdy wykonującemu władzę publiczną — bez względu na sposób i formę działania — można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Przepis powyższy dotyczy wszelkich czynności (działania i zaniechania) związanych z wykonywaniem imperium, a więc zarówno czynności faktycznych, jak i indywidualnych rozstrzygnięć podejmowanych przy zachowaniu określonej procedury. Nie ulega przy tym wątpliwości, że do sfery imperium państwa należy stosowanie środków przymusu związanych ze stosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, czy z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Niezgodność z prawem na gruncie art. 417 k.c. oznacza „zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00). Chodzi tu o niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi oraz rozporządzeniami, a także dorobkiem prawnym Wspólnoty Europejskiej i prawem stanowionym przez Unię Europejską. Drugą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawcze z art. 417 k.c. jest szkoda w rozumieniu art. 361 $ 2 k.c., czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Pojęcie szkody powinno być rozumiane w sposób przyjęty na gruncie prawa cywilnego, jako tej gałęzi prawa, w której usytuowane są przepisy konkretyzujące mechanizm funkcjonowania odpowiedzialności odszkodowawczej. Należy w konsekwencji przyjąć, że chodzi tu o każdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach danego podmiotu, zarówno o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. Nie można zatem wykluczyć odpowiedzialności władzy publicznej z tytułu naruszenia dóbr osobistych obywatela, w tym także możliwości podniesienia przez pokrzywdzonego roszczeń z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę niemajątkową. Przez szkodę rozumie się nie tylko szkodę majątkową, ale także i szkodę niematerialną (uszczerbek niematerialny), jednakże Sąd podkreśla, że obowiązek wynagrodzenia (zadośćuczynienia) krzywdy powstaje tylko wtedy, kiedy przewiduje to wyraźnie przepis szczególny. Poszkodowany może zatem żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Roszczenia o zadośćuczynienie w niniejszej sprawie rozpatrywać należy przede wszystkim w oparciu o art. 448 k.c. Nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste, których ochrony domaga się powód, mają charakter uniwersalny i podlegają ochronie prawnej na podstawie art. 38 Konstytucji i art. 23 k.c. Zgodnie z art. 24 k.c., na zasadach przewidzianych w kodeksie, pokrzywdzony może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny. Zasady przyznawania przez Sąd zadośćuczynienia regulują art. 445 k.c. i 448 k.c. Treść art. 23 k.c. wskazuje na to, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego i to niezależnie od ochrony przewidzianej przez inne przepisy. W przepisie tym zawarto otwarty katalog chronionych dóbr osobistych, do których niewątpliwie należą również godność i prawo do intymności oraz humanitarnego traktowania w warunkach pozbawienia wolności. Przy czym ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, ale musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych (tak też S.A. w Łodzi w wyroku z dnia 28 sierpnia 1996, I ACr 341/96, OSA nr 7-8 z 1997 r., poz. 43). Liczy się więc społeczny odbiór danego zachowania, oceniany według kryteriów właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Ocena, czy dobro osobiste człowieka zostało zagrożone lub naruszone, wymaga zastosowania kryteriów o charakterze obiektywnym. Nie ma tu bowiem znaczenia subiektywna reakcja i odczucia pokrzywdzonego, lecz istotny jest odbiór danego zachowania przez osoby trzecie i reakcja opinii publicznej (tak SN w wyroku z 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Nie każde naruszenie dobra osobistego daje jednak prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl bowiem art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z --- STRONA 7 --- normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Omawiany przepis wprowadził ponadto domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Każde więc naruszenie kwalifikowane jest jako bezprawne. Skutkuje to przerzuceniem ciężaru wykazania przyczyn, dla których nastąpiło naruszenie, na sprawcę i to jego obciąża ryzyko niewyjaśnienia wszystkich okoliczności. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznościami kontratypowymi, wyłączającymi bezprawność, są np.: zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrony koniecznej, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. W przypadku bezprawnego naruszenia dobra osobistego, art. 24 k.c. pozwala osobie, której dobro osobiste zostało naruszone, żądać, aby sprawca naruszenia dopełnił czynności powrzebnych do usunięcia jego skutków, a w szczególności złożył oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach określonych w kodeksie cywilnym, może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. W przedmiotowej sprawie dobrami osobistym naruszonymi działaniem pozwanego podczas jego pobytu w Zakładzie Karnym we W. jak wynika z wypowiedzi powoda złożonych na rozprawie w dniu 4 marca 2020r, był stan zdrowia, który miał ulec pogorszeniu, zdegradowanie społeczne, pogorszenie komunikacji z innymi osobami. Zgodnie z treścią art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Doniosłe znaczenie dla ochrony dóbr osobistych ma także konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w R. dnia 4 listopada 1950r., zmieniona następnie Protokołami nr (..) oraz uzupełniona Protokołem nr (...) (Dz. U. z 1993r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) zawierająca katalog praw i wolności przysługujących każdemu człowiekowi. Natomiast w myśl postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przyjętej w N., godność ludzka jest nienaruszalna. Musi być szanowana i chroniona. Każdy ma prawo do poszanowania swej integralności fizycznej i psychicznej. O nakazie humanitarnego traktowania więźniów stanowi również art. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w N. dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), zgodnie z którym każda osoba pozbawiona wolności ma być traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem jej przyrodzonej godności. Standardy traktowania więźniów wyznaczone są również przez Wzorcowe reguły minimalne postępowania z więźniami, przyjęte w G. w 1955 r. oraz Europejskie reguły więzienne, przyjęte przez Radę Europy w 2006r. Na gruncie prawa polskiego sytuacja prawna osób pozbawionych wolności uregulowana jest w sposób ogólny w ustawie z dnia 6 czerwca 1997r. „Kodeks kamy wykonawczy”. Ustawodawca, wśród naczelnych zasad k.k.w., wymienił w art. 4, zasadę humanitaryzmu, która zakłada, że kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Skazany zachowuje także prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Wrealiach niniejszej sprawy i na gruncie powołanych przepisów oznacza to, że zgodnie z rozkładem ciężaru dowodów (wynikającym z art.6k.e.), domagający się zadośćuczynienia powód powinien wykazać (udowodnić), że: a) wczasie gdy odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym we W. w okresie od 17 stycznia 2018r. do 16 stycznia 2019r. doszło do opisanych w pozwie naruszeń, b) opisane zachowania naruszyły chronione prawem dobra osobiste i wywołały krzywdę, wymagającą zadośćuczynienia w żądanej kwocie. --- STRONA 8 --- Pozwany natomiast dla uniknięcia odpowiedzialności powinien wykazać, że o ile doszło do opisanych zachowań, o tyle mieściły się one w granicach dozwolonych prawem i były niezbędne dla prawidłowego wykonywania kary, względnie nie skutkowały dla powoda krzywdą wymagającą jakiegokolwiek zadośćuczynienia. Nie było między stronami sporu, że Dyrektor Zakładu Kamego we W. nadawał bieg wnioskom powoda o przeniesienie do innego zakładu położonego poza W.. Nie ulega również wątpliwości, że powód nie korzystał ze spacerów, łaźni czy z części zajęć kulturalno- oświatowych, sportowych ustalonych w tym zakładzie kamym oraz że odmawiał podjęcia nieodpłatnego zatrudnienia, a o odpłatne się nie starał. W ocenie Sądu, przedstawiony w sprawie materiał dowodowy nie daje jednak żadnych podstaw do przyjęcia, że powód został w sposób bezprawny „pozostawiony” w Zakładzie Kamym we W., albowiem odmowy przeniesienia do innych zakładów karnych wynikały z konieczności prawidłowego osadzenia pozostałych skazanych, z wysokiego stanu przeludnienia w zakładach karnych, przewidywanych transportów, przyjęć osadzonych z wolności, ze względu na wyroki oczekujące czy ze względu na planowane remonty oddziałów mieszkalnych, o czym powód był za każdym razem informowany na piśmie. Również ciągłe przebywanie w celi, niekorzystanie ze spacerów czy zajęć kulturalno-oświatowych nie wynikało z bezprawnych zachowań czy podejmowanych czynności przez funkcjonariuszy bądź administrację Zakładu Karnego lecz ze świadomej decyzji powoda. W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę, że kara pozbawienia wolności jest ze swej istoty najbardziej dotkliwym rodzajem kary. W sposób naturalny wiążę się ona z pozbawieniem osoby skazanej możliwości nieskrępowanego korzystania z szeregu praw i wolności dostępnych osobom przebywającym na wolności oraz narzuceniem szeregu ograniczeń, które z jednej strony są niezbędne dla prawidłowego wykonania kary, a z drugiej zaś muszą gwarantować bezpieczeństwo osób osadzonych w jednostkach penitencjarnych, zatrudnionych tam i je odwiedzających, jak również dawać poczucie bezpieczeństwa społeczeństwu. Orzeczenie i wykonanie kary pozbawienia wolności jest przy tym wyrazem prawnie usankcjonowanej reakcji społecznej na czyny zabronione pod groźbą takiej właśnie kary, a popełnione przez osobę skazaną. Co do zasady zatem, osoba skazana na karę pozbawienia wolności musi liczyć się z wynikającymi stąd dolegliwościami, uciążliwościami i ograniczeniami, jakich w toku wykonania kary dozna w zakresie swoich dóbr osobistych. Oczywistym jest przy tym, że nie powinny one przekraczać rozsądnej miary, a kara powinna być wykonywana z poszanowaniem godności osób skazanych, w sposób humanitarny i zapewniający im gwarancję przestrzegania niezbędnych standardów, przewidzianych obowiązującym prawem, w tym Kodeksu Karnego wykonawczego i przepisów wykonawczych. Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów podniesionych przez powoda w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż zgodnie zart. 100 $ 1 pkt Si 6 klew. skazany odbywa karę we właściwym ze względu na rodzaj, typ, system wykonywania kary lub zabezpieczenie zakładzie karnym. Przeniesienie skazanego do innego właściwego zakładu karnego może nastąpić, szczególnie w przypadku: 5) udziału w czynności procesowej; 6) ważnych względów rodzinnych; W okolicznościach niniejszej sprawy było to jednak niemożliwe, albowiem pomimo wdrożenia przez Zakład Karny we W. procedury, o której mowa w art. 100 $ 1 pkt 6 k.k.w. i Zarządzeniu nr 29/2015 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 1 lipca 2015r. w sprawie transportowania skazanych z późniejszymi zmianami z dnia 26 października 2017r. określonymi w Zarządzeniu (...) nr 61/17 żaden z dyrektorów zakładów karnych położonych poza W., z uwagi na brak miejsc, przeludnienie czy zaplanowane inne rozmieszczenie osadzonych nie wyraził zgody na przeniesienie tam więźnia. Wobec tego przyczyną nieuwzględnienia prośby powoda nie były przyczyny leżące po stronie Zakładu Karnego we W., lecz braku miejsc w jednostkach penitencjarnych, do których chciał trafić powód. Sąd uznał ponadto, że brak jest dowodów wskazujących na to, że podejmowano względem powoda niekorzystne decyzje w jakikolwiek inny, bezprawny sposób. Wręcz przeciwnie administracja Zakładu Karnego we W. zwróciła się nawet z prośbą do odpowiednich organów o udzielenie informacji związanych ze sprawą III K 287/14, które pozwoliłyby potwierdzić argumenty dotyczące podstawy zagrożenia bezpieczeństwa osobistego skazanego, które podnosił. Następnie skierowała do Dyrektora --- STRONA 9 --- Okręgowego Służby Więziennej w P. pismo z prośbą o wyrażenie zgody na przetransportowanie skazanego do innej jednostki penitencjarnej będącej poza okręgiem (...) i nadanie kryterium informacyjnego 817 dotyczące niekierowania do określonych jednostek oraz kryterium pobytowego 57 w związku z zapewnieniem bezpieczeństwa jednostki. Zatem, w ocenie Sądu pozwany dochował należytej staranności i podjął wszelkie działania, by zapewnić powodowi przysługujące mu uprawnienia z poszanowaniem jego praw. Nie można twierdzić, że pozwany pozostawał obojętny na prośby powoda w zakresie przetransportowania do wskazywanych jednostek penitencjarnych. W ocenie Sądu, nie zostało również wykazane, że powoda w sposób bezprawny pozbawiono prawa do godzinnego spaceru (art. 112 $ 1 kk.w.), łaźni, zajęć kulturalno-oświatowych czy sportowych (art. 102 $ 1 pkt 1 i 6 kk.w.). Organizacja i zapewnienie tych uprawnień jest obowiązkiem pozwanego (art. 135 i nast. k.k.w.), który wywiązał się z niego należycie, na co wskazują dołączone do akt sprawy notatki z rozmów powoda z wychowawcami, w trakcie których powód wskazał, że nie korzysta ze spacerów, łaźni, zajęć kulturalno-oświatowych czy sportowych ponieważ obawia się o swoje bezpieczeństwo z uwagi na toczące się sprawy, w których zeznawał oraz przebywanie w ZK we W. osób, które mogłyby go rozpoznać. Przedstawiono wówczas powodowi rozwiązanie polegające na tym, iż zostałby on osadzony w celi o starannie dobranym składzie osobowym, co umożliwiłoby powodowi indywidualne wyjścia z celi mieszkalnej, odbywanie spacerów na specjalnych placach spacerowych bez narażenia na kontakt z innymi skazanymi. Powód dwukrotnie odmówił pozwanemu skorzystania z przedstawionej propozycji ochrony. Zdaniem Sądu powyższe świadczy o tym, iż pozwany nie utrudniał, ani nie uniemożliwiał realizacji wskazanych uprawnień przez powoda, ponadto znalazł inne rozwiązanie na które powód nie wyraził zgody. Brak zgody powoda na skorzystanie z uprawnień w sposób, który umożliwił mu pozwany, świadczył o dobrowolnej rezygnacji powoda z ww. uprawnień. Tym samym brak jest dowodów by pozwany uniemożliwiał mu korzystanie z nich, a tym bardziej w sposób bezprawny. Zgodnie z art. 67 $ 1 k.k.w. wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu wzbudzanie w skazanym woli współdziałania w kształtowaniu jego społecznie pożądanych postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz. potrzeby przestrzegania porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu do przestępstwa. W $ 2 jest mowa o tym, iż dla osiągnięcia celu określonego w $ 1 prowadzi się zindywidualizowane oddziaływanie na skazanych w ramach określonych w ustawie systemów wykonywania kary, w różnych rodzajach i typach zakładów karnych. W myśl $ 3 w oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw i wymaganiu wypełniania przez nich obowiązków, uwzględnia się przede wszystkim pracę, zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji zawodowych, nauczanie, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe, podtrzymywanie kontaktów z rodziną i światem zewnętrznym oraz środki terapeutyczne. 'W niniejszej sprawie w okresie wskazanym w pozwie powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym we W. w systemie programowanego oddziaływania. Ponadto w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności skazany brał udział w Ogólnopolskim Konkursie S. Teatralnej „Murem za teatrem” 2018r. organizowanym przez Zakład Karny w T. oraz otrzymał nagrodę w postaci książek i słuchawek stereofonicznych. Wszystkie uprawnienia udzielane mu były w sposób zindywidualizowany. Miał możliwość korzystania z zajęć kulturalno-oświatowych, sportowych, pracy, łaźni, spacerów, dokonywania możliwości zakupów artykułów żywnościowych, jednakże jak już wyżej wspomniano sam z tych uprawnień zrezygnował itd. Powyższe postępowanie z osadzonymi nie było „izolowaniem” w sensie, iż skazany nie mógł korzystać z przysługujących mu praw. Indywidualne traktowanie miało na celu zapewnienie skazanemu bezpieczeństwa osobistego, czyli takiego o jakiego przez cały czas domagał się powód, Ponadto w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności, w systemie programowanego oddziaływania, powód nie wywiązywał się ze swojego jedynego zadania, którym było podjęcie starań o zatrudnienie. Pomimo wielokrotnych rozmów z wychowawcą oddziału, powód nie podjął nieodpłatnej pracy, co stanowiło warunek umożliwienia powodowi w przyszłości zatrudnienia, W ocenie Sądu powód nie chciał pracować, zasłaniając się względami bezpieczeństwa. Powód zarzucał także pozwanemu iż pozbawił go możliwości korzystania i realizowania systemowego programu, czyli zindywidualizowanego oddziaływania na skazanych. W art. 76. $ 1 pkt 3-4 k.k.w. wskazano, że do zakresu działania komisji penitencjarnej należy: ustalanie indywidualnych programów oddziaływań na skazanego i dokonywanie ocen ich wykonywania oraz dokonywanie ocen okresowych postępów skazanego w resocjalizacji. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w związku opisywanymi przez niego zdarzeniami dlatego wniesione powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt I wyroku. --- STRONA 10 --- W pkt 2 wyroku Sąd na podstawie art. 98 $ 1 i 3 k.pe. w związku z art. 99 k.p.e. i $ 8 ust. I pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego we W. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika pozwanego. Powód przegrał bowiem w całości sprawę, a fakt zwolnienia go od kosztów sądowych w świetle art. 108 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie zwalniał go jednocześnie od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. W pkt 3 wyroku Sąd na podstawie $ 14 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu przyznał adwokatowi M. R. od Skarbu Państwa — Sądu Okręgowego w Poznaniu kwotę 120 zł + VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. SSO Magdalena Horbacz