Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt: XVIII C 412/18
ży
Sy WZ
GRY JĘCE
ZYKA
RSW
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2020 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział XVIII Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Magdalena Ławrynowicz
Protokolant: Edyta Budzińska
po rozpoznaniu w dniu 16 września 2020 r. w Poznaniu na rozprawie
1) sprawy z powództwa
K.S.
przeciwko
K.P., B.K,M.T.i KN.
o zapłatę
1. oddala powództwo; |
2. odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi;
3. zasądza od powoda na rzecz każdego z pozwanych po 10.817 zł tytułem zwrotu kosztów
procesu.
2) sprawy z powództwa
KS.
przeciwko
Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego we W.
o zapłatę
1. oddala powództwo;
2. odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi;
3. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej
Polskiej 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
/-/ Magdalena Ławrynowicz
--- STRONA 2 ---
Sygnatura akt XVIII C 412/18
Uzasadnienie
Pozwem z 19 marca 2018 r. powód KS. wniósł o zasądzenie od każdego z pozwanych
K.P.,, B.K., K.N. i M.T. kwoty po 60.000 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za
wyrządzoną powodowi szkodę. (k. 2-3) Powód wskazał, że w dniu 26 lipca 2016 r. pozwani
jako funkcjonariusze SW, doprowadzając powoda jako osadzonego w ZK W. do gabinetu
stomatologicznego, wielokrotnie ciężko go pobili, za co pozwany K.P. został skazany
prawomocnym wyrokiem SR w S. w sprawie II K 1064/16. Pozwani tym samym nie dopełnili
swoich obowiązków zapewnienia powodowi bezpieczeństwa poprzez niezareagowanie na
fakt bicia przez K. P., a następnie składali fałszywe zeznania w związku ze zdarzeniem.
Postanowieniem z 24 kwietnia 2018 r. Sąd zwolnił powoda od kosztów sądowych w
całości i ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu. (k. 15-16)
Pismem z 30 maja 2018 r. pełnomocnik powoda w uzupełnieniu braków formalnych
pozwu, precyzując żądanie pozwu, wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych B. K., K. N.
M.T.iK.P. na rzecz powoda kwoty 240.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty ze względu na nieuzasadnione użycie
przemocy przez pozwanych wobec powoda oraz brak reakcji na nią jako osób
odpowiedzialnych za zapewnienie bezpieczeństwa powodowi. (k. 27-32).
W odpowiedzi na pozew pozwany B. K. wniósł o oddalenie powództwa w całości i
zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa.
Pozwany zaprzeczył by dopuścił się pobicia powoda i dodatkowo wskazał na art. 417 k.c. (k.
105-110)
Pozwany K. P. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz |
o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.
Pozwany przyznał, że w stosunku do niego został wydany wyrok warunkowo umarzający
postępowanie za pobicie powoda w dniu 26 lipca 2016 r., które było odpowiedzią na
prowokacje ze strony powoda i wskazał, że K. S. na skutek tego postępowania otrzymał
wyczerpujące jego roszczenia zadośćuczynienie w kwocie 2.500 zł. Pozwany również powołał
się na art. 417 k.c. (k. 112-121).
O oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu
kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych
wnieśli pozwani K. N. i M. T.. Pozwani zaprzeczyli by dopuścili się pobicia powoda, opisali
1
--- STRONA 3 ---
postawę powoda jako osadzonego względem funkcjonariuszy SW, wskazali, że powód po 26
lipca 2016 r. doznał również innych urazów, w tym na skutek samookaleczeń, podnieśli zarzut
wyczerpania roszczeń powoda w związku z przyznaniem mu w toku postępowania karnego
przeciwko K. P. kwoty 2.500 zł tytułem zadośćuczynienia i powołali się na art. 417 k.c. (k. 129-
137)
Pozwem z 16 sierpnia 2017 r., wniesionym do Sądu Rejonowego w S., powód wystąpił
z żądaniem zasądzenia na jego rzecz od pozwanego K. P. kwoty 20.000 zł tytułem
zadośćuczynienia za cierpienia psychiczne i fizyczne, jakich powód miał doznać na skutek
pobicia go przez pozwanego 26 lipca 2016 r. na terenie Zakładu Karnego W.. Sprawa została
zarejestrowana pod sygn. akt I C 2159/17. Pismem z 21 lutego 2018 r. powód sprecyzował i
rozszerzył żądanie pozwu wskazując, że domaga się zasądzenia od Skarbu Państwa -
Dyrektora Zakładu Karnego W. kwoty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia
psychiczne i fizyczne jakich miał doznać na skutek pobicia go przez K. P. w dniu 26 lipca 2016
r. na terenie Zakładu Karnego W. (k. 35 w aktach sprawy sygn. akt I C 2159/17).
Postanowieniem z 19 marca 2018 r. Sąd Rejonowy w S. stwierdził swą niewłaściwość i
sprawę przekazał tutejszemu Sądowi jako miejscowo i rzeczowo właściwemu do jej
rozpoznania. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt XII C 1437/18.
W piśmie z 30 kwietnia 2019 r. (k. 892) powód oświadczył, że od dochodzonej kwoty |
domaga się także odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od 19 lutego 2019 r. do dnia |
zapłaty.
W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego we W.
wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów
postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz
Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o ile nie zostanie złożony
spis kosztów. Pozwany wskazał, że powód otrzymał już adekwatne do odniesionych na
skutek pobicia w dniu 26 lipca 2016 r. przez K. P. obrażeń ciała zadośćuczynienie w kwocie
2.500 zł, a przy ocenie roszczeń powoda winno być wzięte pod uwagę, że to jego naganne
zachowanie sprowokowało działania K. P. (k. 111-118)
Postanowieniem z 9 lipca 2019 r. Sąd połączył sprawy o sygn. akt XII C 1437/18 i XVIII
C 412/18 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i zarządził dalsze ich prowadzenie pod
sygn. akt XVIII C 412/18 (k. 203).
3
--- STRONA 4 ---
W piśmie z 12 lipca 2019 r. powód oświadczył, że rezygnuje z reprezentowania go w
toku niniejszego postępowania przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. (k. 234-236) w
związku z czym postanowieniem z 22 lipca 2019 r. Sąd cofnął ustanowienie dla powoda
pełnomocnika z urzędu. (k. 238-239)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Powód K. S. jest osobą wielokrotnie skazaną na karę pozbawienia wolności. Pierwszą
karę powód odbywał w Areszcie Śledczym (...) , gdzie przebywał od 17 kwietnia do 22
czerwca 2001 r. Kolejno, w okresie od 25 stycznia do 17 czerwca 2004 r., odbywał karę
pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Ch., następnie, w okresie od 10 października
do 23 grudnia 2004 r. w Areszcie Śledczym (...) i Zakładzie Karnym H.
Od 25 stycznia 2007 r. K. S. odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności
orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego w W. z 5 października 2017 r., którym
połączone zostały wyroki w sprawach prowadzonych przez ten Sąd o sygn. akt VIII K 45/11
(XVIII K 275/07 połączona z VIII K 97/08) połączona ze sprawą o sygn. akt VIII K 75/16. W
okresie od 21 stycznia 2007 r. do 19 lipca 2008 r. powód równolegle odbywał także karę
pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego (...) z 21 sierpnia 2017 r.
Początkowo karę dożywotniego pozbawienia wolności powód odbywał w Areszcie
Śledczym (...). 31 stycznia 2007 r. powód zakwalifikowany został jako stwarzający poważne
zagrożenie społeczne lub poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu w związku ze
skazaniem za zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem oraz dokonaniem zamachu na życie
i zdrowie funkcjonariusza Służby Więziennej (napaść na psychologa).
W pierwszym okresie powód odbywał karę w warunkach ogólnych zakładu karnego
dla recydywistów penitencjarnych w systemie zwykłym. 5 stycznia 2012 r. został skierowany
do oddziału terapeutycznego dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami
psychicznymi lub upośledzonych umysłowo i przetransportowany do ZK w Cz.
Podejmowane próby zaktywizowania powoda i wzbudzenia w nim woli współdziałania w
zakresie procesu terapeutycznego nie odniosły oczekiwanego efektu. Powód nie wyrażał
zgody na pracę terapeutyczną i nie realizował zadań Indywidualnego Programu
Terapeutycznego. W konsekwencji, 19 listopada 2013 r. został skierowany do dalszego
odbywania kary w systemie zwykłym. We wrześniu 2014 r. powód z uwagi na przejawiane
3
--- STRONA 5 ---
zaburzenia osobowości oraz ryzyko eskalacji zaburzeń zachowania, ponownie został
skierowany do systemu terapeutycznego.
Do Zakładu Karnego we W. powód został przetransportowany 21 marca 2016 r., gdzie
po około 2 miesiącach jego zachowanie uległo destabilizacji i podobnie jak w poprzednich
jednostkach powód zaczął się zachowywać nieprawidłowo wznosząc głośne i wulgarne
okrzyki pod adresem funkcjonariuszy SW i innych osadzonych. Praktycznie każdego dnia
kierował groźby pod adresem funkcjonariuszy SW. Już w dniu przyjęcia do ZK W.
funkcjonariuszom tej jednostki przekazana została informacja o zalecanych co do osoby
powoda specjalnych środkach ostrożności. W celi, w której osadzony został powód,
zamontowana została pleksa z powodu wielokrotnego opluwania funkcjonariuszy.
Dowód: opinia o skazanym (k. 157-159), informacja o pobytach i orzeczeniach z 15 maja 2019 r. (k. 160-
160v), zeznania pozwanego K. P., B. K. - e - protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD - k. 482).
26 lipca 2016 r. pozwani B.K. K. N., M. T. i K. P. w ramach pełnionych obowiązków jako
funkcjonariusze SW otrzymali wezwanie do przeprowadzenia powoda jako więźnia
niebezpiecznego z pawilonu F, gdzie znajduje się cela powoda, do pawilonu G, gdzie znajduje
się gabinet stomatologiczny. Dla pozwanych nie była to czynność planowa na ten dzień.
Doprowadzenie powoda miało być zrealizowane przez oddziałowych dziennych, ale ze
względu na braki kadrowe czynność ta zlecona została pozwanym. Wcześniej w tym dniu
pozwani nie mieli ze sobą kontaktu. Po otwarciu celi zamieszkiwanej przez powoda, ten
ostatni zaczął kierować wulgarne sformułowania do pozwanego K. P., który stał jako pierwszy
z funkcjonariuszy. Po założeniu powodowi koniecznych na czas przeprowadzenia kajdanek,
wraz z pozwanymi udał się on do gabinetu stomatologicznego.
W drodze do pawilonu G powód wypowiadał wulgaryzmy pod adresem
towarzyszących mu funkcjonariuszy SW, prowokował pozwanych, dwukrotnie wpadł na
pozwanego K. P.. Pozwani, w szczególności K. P., starali się dyscyplinować powoda słownie.
W trakcie drogi powrotnej z gabinetu stomatologicznego na przedzie konwoju jako
dowódca zmiany szedł B.K., który jako jedyny nie miał kasku, był ubrany na niebiesko, w
rękach trzymał klucze i książkę medyczną powoda. K. P. szedł bezpośrednio przed powodem,
M.T.iK.N. szli za powodem tworząc literę V. Ubrani byli na czarno. Powód nadal w sposób
wulgarny odnosił się do pozwanego K. P. używając takich określeń jak: „szmato, kurwo,
cwelu, rozjebię cię”. Wchodząc do pawilonu F, powód odwrócił się w stronę pozwanego K. P.
i zwracając się do niego powiedział, że wie gdzie mieszka, groził, że „rozjebie” całą rodzinę
pozwanego, wyzywał matkę i żonę powoda od „kurew”, że „oddają się za pieniądze”.
Bezpośrednio przed zakratowanymi drzwiami prowadzącymi do pawilonu F, w korytarzu
4
--- STRONA 6 ---
przejściowym, gdzie znajduje się jedna kamera monitoringu, powód zwrócił się do
pozwanego K. P. mówiąc „zgwałcę twoje dziecko, a ty będziesz na to patrzył i nic nie będziesz
mógł zrobić”. Pozwany K. P. nie wytrzymawszy tak osobistych gróźb, zaczął popychać
powoda oraz kopać go w nogi. Pozwany działał pod wpływem obawy o realność
wypowiadanych przez powoda gróźb względem jego najbliższych, obawiając się ich
zrealizowania osobiście przez powoda, bądź przez osoby działające poza zakładem karnym
najego zlecenie. Idący jako pierwszy dowódca zmiany - B. K. przywołał w tym czasie otwarcie
drzwi do oddziału IF. Słysząc za sobą hałas odwrócił się i widząc, że pozwany K. P. kopie
powoda, nakazał by ten się uspokoił i nie próbując fizycznie go powstrzymać, nadal
przywoływał otwarcie drzwi do oddziału. Widząc, że pozwany nie zaprzestał działań
względem powoda, pozwany B. K., jeszcze raz nakazał mu przestać. Obecni przy zdarzeniu
pozwani K.N. i T., stojący z tyłu powoda nie zareagowali na takie zachowanie pozwanego K.
P.. Pozwany M. T. idąc ostatni, zamykał kratę koszową, w związku z czym zdarzenie zobaczył
dopiero po odwróceniu się do pozostałych będących przed nim osób. Jedyną osoba biorąca
czynny udział w zadawaniu kopnięć i popchnięć powodowi był K. P..
Po przejściu przez kratę prowadzącą na oddział powód sam przewrócił się na podłogę.
Nie był to bezwładny upadek, a celowe ułożenie się na podłodze. Powód leżąc był przytomny,
nie zgłaszał żadnych dolegliwości, lecz nadal odgrażał się używając wulgaryzmów, zwracając
się m.in. do pozwanego K. P. słowami: „nie daruje ci tego, załatwię cię, ty kurwo”. W tym
czasie do powoda kierowane były polecenia by wstał i udał się do celi mieszkalnej. Powód, z
pomocą pozwanychK. N. i M. T., po chwili wstał i przeszedł kawałek po czym celowo położył
się ponownie w tym miejscu korytarza, gdzie zasięg miała kamera monitoringu.
W drodze do celi mieszkalnej, powód kilkakrotnie kładł się na podłodze korytarza. W
pobliżu celi, oczekiwał wezwany w związku z zachowaniem powoda pielęgniarz. Po zbadaniu
powoda, w tym sprawdzeniu ciśnienia krwi, czynności oddechowych i reakcji na światło, nie
stwierdził naruszenia czynności organizmu w stopniu mogącym zagrażać zdrowiu lub życiu
powoda. K. S. jednak odmawiał wejścia do celi leżąc na korytarzu pawilonu. Wobec takiego
zachowania na miejsce wezwany został dowódca z kamerą.
Bezpośrednio po zdarzeniu powód nie zgłaszał żadnych dolegliwości, wyrażając
jedynie potrzebę skorzystania z aparatu telefonicznego znajdującego się przy celi na
korytarzu. W zakładzie karnym osadzeni, chcąc skorzystać z telefonu zobowiązani są fakt ten
zgłosić z odpowiednim wyprzedzeniem. Obecny w tym czasie na miejscu zdarzenia dowódca
zmiany W. W., udzielił powodowi informacji, że jeżeli będzie taka możliwość to skorzysta z
telefonu. Okazało się, że tego dnia powód nie może skorzystać z telefonu, ponieważ wcześniej
s
--- STRONA 7 ---
| nie zgłosił takiej potrzeby. Po tej informacji, powód bez wyraźnej przyczyny osunął się na
podłogę korytarza przed celą. Nie reagował na kierowane do niego polecenia by wstał i udał
się do celi. W celu sprawdzenia intencji powoda, jeden z obecnych funkcjonariuszy
zaproponował powodowi, że może jednak skorzystać z telefonu. Na tę informację powód
samodzielnie podniósł się z podłogi, po czym gdy funkcjonariusz poinformował go, że jednak
takiej możliwości nie ma, ponownie osunął się na podłogę. W tym czasie, powód nie zgłaszał
też względem obecnych jakichkolwiek dolegliwości bólowych, czy złego samopoczucia.
Wobec takiego zachowania powoda podjęto decyzję o zastosowaniu środków
przymusu bezpośredniego by wprowadzić go do celi. Przy tych czynnościach powód nie
współpracował, co powodowało konieczność wniesienia powoda do celi za ręce i nogi. W celi
funkcjonariusze umieścili powoda na łóżku i oswobodzili z kajdan, po czym opuścili
pomieszczenie. Stojąc już na zewnątrz pozwani usłyszeli huk z wnętrza celi powoda. Po
zajrzeniu przez wizjer pozwani ustalili, że powód leży na podłodze pomieszczenia.
Dowód: nagrania z monitoringu płyta CD (k. 61), pismo z 5 czerwca 2019 r. (k. 167), zeznania
pozwanych K.P., B. K, K.N.i M. T.-e- protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD -k. 482) i z 14
stycznia 2020 r. (płyta CD-k. 656), orzeczenie nr 2/16 z 24 sierpnia 2016 r. o ukaraniu wraz z
uzasadnieniem (k. 571-573), sprawozdanie z czynności wyjaśniających z 23 sierpnia 2016 r. (k. 574-
578), akta sprawy SR w S. sygn. akt II K 1064/16: protokoły przesłuchania: pozwanego K.N.z23
sierpnia 2016 r.- k. 8-9, pozwanego M. T. z 26 sierpnia 2016 r. - k. 15-16, protokół przesłuchania
świadka K.N. z 17 sierpnia 2016 r. - k. 32-38, M. T. z 9 sierpnia 2016 r. - k. 35-37, protokół
przesłuchania obwinionego K. P. z 8 sierpnia 2016 r. k. 39-41, protokół przesłuchania świadka B. K. z 5
sierpnia 2016 r. — k. 43-45, notatka służbowa z 29 lipca 2016 r. — k. 124, z 3 sierpnia 2016 r. -k. 125, z
26 lipca 2016 r. - k. 126, notatka z rozmowy z 29 lipca 2016 r. .
Pozwany B. K., pełniący funkcję zastępcy dowódcy zmiany, nie zgłosił bezzwłocznie
przełożonym zajścia z udziałem powoda. O niewłaściwym postępowaniu pozwanego K. P.
żaden z pozostałych pozwanych nie powiadomił swoich przełożonych. Notatkę o zdarzeniu z
udziałem powoda z 26 lipca 2016 r. pozwany B. K. sporządził dopiero po kilku dniach. Po
zdarzeniu B. K. przestał pełnić stanowisko zastępcy dowódcy zmiany.
Z pozwanymi B.K. M. T. oraz K. N. w dniu 29 sierpnia 2016 r. dyrektor ZK W.
przeprowadził rozmowę dyscyplinującą, wskazując na konieczność zachowania zgodnego z
obowiązującym regulaminem. W związku z niezawiadomieniem o zdarzeniu ww. pozwanym
z dniem 1 września 2016 r. obniżony został im dodatek służbowy.
Dowód: zeznania pozwanego B.K. ,M.T. - e - protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD - k. 482),
pisma z 22 sierpnia 2016 r. wraz z notatkami służbowymi z 29 sierpnia 2016 r. (k. 565-570).
«
--- STRONA 8 ---
Przed zdarzeniem z 26 lipca 2016 r. z udziałem powoda niejednokrotnie miały miejsce
sytuacje, w których powód zwracał się do pozwanego K.P. w sposób wulgarny. Takich
zachowań powód dopuszczał się także względem innych funkcjonariuszy.
Dowód: zeznania pozwanych - e - protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD - k. 482)
O pobiciu powód następnego dnia tj. 27 lipca 2016 r. w trakcie rozmowy telefonicznej
poinformował swojego ówczesnego pełnomocnika, zwracając się z prośbą o zabezpieczenie
odpowiednich nagrań z monitoringu zakładu karnego. Rozmowa powoda była kontrolowana
przez oddziałowego, który o jej przebiegu poinformował pisemną notatką służbową dyrektora
ZKW.
Tego samego dnia pełnomocnik powoda zwrócił się do dyrektora ZK W. z wnioskiem
o zabezpieczenie nagrań z monitoringu poprzez wykonanie zapisu z celi nr 6, oddział F1,
korytarza na oddziale F1 (z uwzględnieniem kamery obejmującej wejście do celi nr 6, w której
przebywał powód) oraz wejścia głównego do pawilonu oddziału F1 z dni 21-27 lipca 2016 r.
(całe doby) oraz o przeprowadzenie obdukcji lekarskiej powoda celem zbadania jego stanu
zdrowia. Nagrania zabezpieczono.
28 lipca 2016 r. u powoda wykonana została obdukcja lekarska, obejmująca oględziny
jego ciała. W jej rezultacie u powoda stwierdzono podbiegnięcia stawów barkowych i ramion,
podbiegnięcia w okolicy górnej połowy Klatki piersiowej, podbiegnięcia w okolicy
powierzchni uda lewego i zadrapania na głowie w okolicy czołowej.
Dowód: pismo z 27 lipca 2016 r. (k. 410-411), zeznania powoda - e - protokół z 9 lipca 2019 r. (płyta
CD-k. 204), akta sprawy SR w S. o sygn. akt II K 1064/6: notatka służbowa z 27 lipca 2016 r. - k. 102.
Po analizie zapisu monitoringu funkcjonującego na terenie ZK W. i ujawnieniu
niewłaściwego zachowania pozwanego K. P., podjęto działania w celu wyjaśnienia zaistniałej
sytuacji. Powołany został zespół w sprawie przeprowadzenia czynności wyjaśniających.
Wobec faktu, że pozwany K. P. naruszył nietykalność cielesną powoda, powodując tym u
niego rozstrój zdrowia na okres poniżej 7 dni, o zdarzeniu zawiadomiono Prokuraturę
Rejonową w S.. Zawiadomiono także Dyrektora Biura Spraw Wewnętrznych Centralnego
Zarządu Służby Więziennej w W.. Poinformowano też Sąd Okręgowy w P. Wydział V
Penitencjarny.
W opinii służbowej z lipca 2015 r. pozwany K.P. oceniany był jako osoba wywiązująca
się dobrze z obowiązków służbowych, wykazując dobre predyspozycje jako funkcjonariusz.
W ramach realizowanych obowiązków służbowych w kontaktach z osadzonymi był osobą
7
--- STRONA 9 ---
praworządną i stanowczą. Podobnie na zajmowanych stanowiskach oceniani byli także
pozostali pozwani, ze wskazaniem o zasadności awansowania na wyższe stanowiska.
Z uwagi na pobicie powoda pozwany K.P> został zawieszony w czynnościach jako
funkcjonariusz Służby Więziennej na okres od 29 lipca do 28 października 2016 r. Nadto od 1
sierpnia 2016 r. pozwanemu zawieszona została wypłata 50% uposażenia. Postanowieniem z
29 lipca 2019 r. wobec pozwanego wszczęte zostało postępowanie dyscyplinarne. Decyzją z 1
sierpnia 2016 r. czynności wyjaśniające w sprawie przejęte zostały przez zespół wyznaczony
przez Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w P.. W toku postępowania K. P. przyznał się
do zarzucanych mu czynów. Pozwanemu wymierzona została kara dyscyplinarna ostrzeżenia
o niepełnej przydatności do służby w Służbie Więziennej. W konsekwencji pozwany na okres
jednego roku uznany został za nie w pełni przydatnego do pełnienia służby w ZK W.. W tym
okresie pozwany wykonywał czynności służbowe w pawilonie G realizując zadania osoby
doprowadzającej na izbie chorych.
Dowód: zeznania powoda - e - protokół z 9 lipca 2019 r. (płyta CD-k. 204), zeznania pozwanych - e -
protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD - k. 482), orzeczenie nr 2/16 z 24 sierpnia 2016 r. o
ukaraniu wraz z uzasadnieniem (k. 571-573), sprawozdanie z czynności wyjaśniających z 23 sierpnia
2016 r. (k. 574-578), sprawozdanie z przeprowadzenia czynności wyjaśniających z 10 sierpnia 2016 r.
(k. 579-588), akta sprawy SR w S. o sygn. akt II K 1064/6: decyzja personalna nr 8 - k. 54, postanowienie
nr 2/16 z 29 lipca 2016 r. - k. 56-57, decyzja nr 12/2016 z 1 sierpnia 2016 r. w sprawie przejęcia
czynności wyjaśniających w Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w P. - k. 67, notatka
służbowa z 28 lipca 2016 r. - k. 105, decyzja nr 32/2016 z 28 lipca 2016 r. -k. 107, dokument przebiegu
służby - k. 117, notatka służbowa z 28 lipca 2016 r. - k. 131, akta sprawy nr RPS-207/17 Komisariatu
Policji we W. - notatka służbowa - k. 177, akta sprawy SR w S. o sygn. akt II K 1064/6: arkusze opinii
służbowych (k. 69-92).
Pismem z 1 sierpnia 2016 r. pełnomocnik powoda wystąpił do dyrektora ZK W. z
wnioskiem o zabezpieczenie nagrań z monitoringu poprzez wykonanie ich zapisu w celi nr 6,
oddział F1, korytarza na oddziale F1 (z uwzględnieniem kamery obejmującej wejście do celi
nr 6, w której przebywał powód oraz wejścia głównego do pawilonu oddziału F1 z 27 lipca
2016 r. (cała doba) i w takim samym zakresie z 28 lipca 2016 r. (cała doba) oraz o zabezpieczenie
nagrań z monitoringu (kamera ręczna) poprzez wykonanie ich zapisu z wykonanej 28 lipca
2016 r. obdukcji lekarskiej powoda.
W odpowiedzi na powyższe, dyrektor ZK W. poinformował pełnomocnika powoda, że
obdukcja nie była utrwalana w postaci filmowej, wyjaśniając, że w jej trakcie nie istniała
R
--- STRONA 10 ---
potrzeba zastosowania środków przymusu bezpośredniego, w związku z czym nie było też
konieczności utrwalenia jej przebiegu.
Dowód: pismo z 1 sierpnia 2016 r. (k. 412-413), pismo z 23 sierpnia 2016 r. (k. 414).
Postanowieniem z 8 sierpnia 2016 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. wszczął
śledztwo w sprawie zdarzenia z 26 lipca 2016 r. dotyczącego działania na szkodę interesu
| prywatnego powoda poprzez przekroczenie uprawnień polegające na kilkukrotnym
uderzeniu powoda podczas wykonywania obowiązków służbowych.
W opinii sądowej, sporządzonej na potrzeby przedmiotowego postępowania ustalono,
że powód w wyniku zdarzenia z 26 lipca 2016 r. doznał obrażenia ciała w postaci podbiegnięć
okolicy obu stawków barkowych i ramion - szczególnie powierzchni tylnych w 1/3 górnej,
pojedynczych podbiegnięć krwawych w okolicy górnej połowy klatki piersiowej oraz
podbiegnięcia krwawego w okolicy bocznej powierzchni lewego uda.
Dowód: akta sprawy SR w S. sygn. akt II K 1064/16: postanowienie o wszczęciu śledztwa z 8 sierpnia
2016 r. -k. 5, opinia sądowo-lekarska z 28 września 2016 r. - k. 213.
Kolejnym pismem z 16 sierpnia 2016 r. pełnomocnik powoda wystąpił do dyrektora ZK
W. o zabezpieczenie nagrań z monitoringu w celi nr 6, oddział F1 oraz korytarza na oddziale
F1 (z uwzględnieniem kamery obejmującej wejście do celi nr 6, w której przebywał powód) w
godzinach 18:00-06:00 w nocy z 10 na 11 sierpnia 2016 r. a także kolejnych nocy aż do nocy z
22 na 23 sierpnia 2016 r. w analogicznych godzinach. Jednocześnie, wobec uzyskania od
powoda informacji o nagrywaniu czynności w ramach obdukcji powoda 28 lipca 2016 r.
pełnomocnik powoda wniósł ponownie o dokonanie zabezpieczenia również tego nagrania.
W odpowiedzi na powyższe dyrektor ZK W. podtrzymał wcześniejsze stanowisko, że
czynności obdukcji w dniu 28 lipca 2016 r. nie były utrwalane za pomocą kamery. Wskazał też,
że osadzony odbywający karę pozbawienia wolności nie posiada uprawnienia do żądania
zabezpieczenia i udostępnienia zapisów monitoringu, w szczególności zapisów, jakie
przewiduje dokonać w przyszłości.
Pismem z 5 września 2016 r. pełnomocnik powoda wystąpił z ponownym wnioskiem o
zabezpieczenie nagrań monitoringu z ww. pomieszczeń zakładu karnego z 30 sierpnia 2016 r.
od 18:00 do 24:00, z 31 sierpnia 2016 r. od 00:00 do 24:00 oraz od 18:00 do 24:00 3 września 2016
r.i od 00:00 do 10:00 4 września 2016 r.
Dyrektor ZK W. odmówił zabezpieczenia nagrań monitoringu w ww. okresach.
Dowód: pismo z 16 sierpnia 2016 r. (k. 417), pismo z 23 sierpnia 2016 r. (k. 414), wniosek z 5 września
2016 r. (k. 421-428), pismo z 20 września 2016 r. (k. 419-420).
9
--- STRONA 11 ---
16 grudnia 2016 r. podczas pobytu w AŚ w R. powód twierdził, że został pobity przez
funkcjonariusza Służby Więziennej. W następstwie zdarzenia powód poddany został badaniu
w ramach oględzin, które nie wykazały obrażeń będących skutkiem pobicia. W sprawie tego
pobicia zostało wszczęte śledztwo.
Dowód: dokumentacja medyczna powoda (k. 70), zeznania powoda - e - protokół z 9 lipca 2019 r. (płyta
CD-k. 204).
Postanowieniem z 30 grudnia 2016 r. Prokuratora Rejonowa w S. w sprawie PR
2Ds.1929.2016 umorzyła dochodzenie przeciwko K. S. podejrzanemu m.in. o to, że w dniu 26
lipca 2016 r. we W. znieważył funkcjonariuszy SW K. P., B.K., K.N. i M.T. podczas i w związku
z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, w ten sposób, że kierował wobec nich
słowa powszechnie uznane za obelżywe i wulgarne i w tym samym miejscu i czasie groził K.P.
popełnieniem przestępstwa na jego szkodę i osób mu najbliższych, wobec stwierdzenia na
zasadzie art. 11 $ 1 k.p.c., że orzeczenie wobec podejrzanego kary byłoby oczywiście niecelowe
ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej na mocy wyroku SO w W. z
15 kwietnia 2011 r. w sprawie VII K 45/11.
Dowód: postanowienie PR w S. z 30 grudnia 2016 r. (k. 596 w aktach II K 1064/16 SR w S.).
Wyrokiem z 13 stycznia 2017 r. w sprawie II K 1064/16 Sąd Rejonowy w S. uznał |
pozwanego K.P. winnym tego, że w dniu 26 lipca 2016 r. we W. na terenie Zakładu Karnego
we W., jako funkcjonariusz Służby Więziennej, działając w ramach powierzonych
obowiązków, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że pełniąc służbę i odprowadzając
powoda odbywającego karę pozbawienia wolności do celi mieszkalnej, przy wejściu na
oddział mieszkalny pawilonu F kilka razy kopnął go w okolice kończyn dolnych, odpychał
rękoma, popchnął oraz uderzał rękoma w okolice tułowia i kończyn górnych, powodując u
niego obrażenia ciała w postaci podbiegnięć okolicy obu stawów barkowych i ramion,
pojedynczych podbiegnięć krwawych w okolicy górnej połowy Klatki piersiowej oraz
podbiegnięcia krwawego w okolicy bocznej powierzchni lewego uda, które to obrażenia
naruszyły czynności narządów ciała powoda na okres poniżej dni siedmiu, uznając, że
powyższym działaniem pozwany K.P. działał na szkodę powoda. Za powyższy czyn wobec
pozwanego warunkowo umorzono postępowanie karne na okres 2 lat tytułem próby oraz na
podstawie art. 67 $ 3 k.k. orzeczono wobec pozwanego K. P., jako oskarżonego obowiązek
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez zapłatę na rzecz powoda kwoty 2.500 zł. Kwota
zadośćuczynienia została wynegocjowana przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego (K.
10
--- STRONA 12 ---
S.) adw. P. S. oskarżonego K.P. i jego obrońcę adw. M.C., przy czym pełnomocni oskarżyciela
posiłkowego wskazywał, że K.S. domagał się wstępnie 6.000 zł tytułem zadośćuczynienia.
Pozwany K.P. 27 lutego 2017 r. zapłacił tytułem zadośćuczynienia na rzecz powoda
kwotę 2.500 zł.
Dowód: wyrok Sądu Rejonowego w S. z 13 stycznia 2017 r. sygn. akt II K 1064/16 - w aktach sprawy
1I K 1064/6 - k. 300-300v, protokół posiedzenia z 13 stycznia 2017 r. - k. 599 w aktach sprawy IK
1064/6, pokwitowanie (k. 121), pismo z 9 listopada 2017 r. - k. 20 w aktach sprawy SR w S. sygn. akt I
C 2159/17, zeznania powoda - e - protokół z 9 lipca 2019 r. (płyta CD-k. 204), zeznania pozwanego
K.P. - e - protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD - k. 482).
15 lipca 2017 r. w AŚ w R., powód odmówił wyjścia z celi mieszkalnej celem
przeprowadzenia jej kontroli. W celu wyegzekwowania od powoda zachowania zgodnego z
prawem, zastosowano wobec niego środki przymusu bezpośredniego oraz kajdanki. Także w
lipcu 2017 r., przebywając w AŚ w R., powód dokonał linijnych powierzchownych zadrapań
obu przedramion. Samouszkodzenie zostało zakwalifikowane jako dokonane na tle
instrumentalnym celem uzasadnienia skarg na funkcjonariuszy SW co do niehumanitarnego
traktowania w związku ze stosowaniem wobec powoda kajdanek.
Dowód: pismo z 5 czerwca 2019 r. (k. 167).
2 września 2017 r. w efekcie przeprowadzonych badań u powoda rozpoznano
zakażenie układu moczowego w części nieokreślonej. W tym okresie powód odczuwał bóle
pleców okolicy lędźwiowej oraz towarzyszył temu stan podgorączkowy. Dolegliwości bólowe
okolicy lędźwiowej prawej pleców oraz uczucie parcia na mocz powód zgłaszał ponownie w
grudniu 2017 r.
Pismem z 13 marca 2018 r. powód wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu „stałej diety
leczniczej wobec wykrytej u niego w trakcie badania USG 27 lutego 2018 r. m.in. ciężkiej
choroby i niewydolności nerek i układu moczowego”. |
Dowód: wkładki do książki zdrowia osadzonego, karta informacyjna leczenia szpitalnego oddziału
ratunkowego z 2 września 2017 r. (k. 70), zeznania powoda - e - protokół z 9 lipca 2019 r. (płyta CD-
k. 204).
Od początku odbywania kar pozbawienia wolności powodowi sporządzono kilkaset
wniosków o wymierzenie kar dyscyplinarnych (łącznie 451 na dzień 13.05.2019 r.) za m.in.
kierowanie wulgaryzmów pod adresem funkcjonariuszy, niszczenie mienia, rzucanie
fekaliami oraz łamanie przepisów porządku wewnętrznego, kilkunastokrotnie stosowano
wobec powoda środki przymusu bezpośredniego.
u
--- STRONA 13 ---
|
Pomimo stale podejmowanych prób wpłynięcia na zmianę zachowania powoda, jest on
oporny na prowadzone wobec niego oddziaływania, jak też wrogo nastawiony do personelu
jednostek penitencjarnych, w których dotychczas przebywał. Nie realizuje zadań
wynikających z indywidualnego programu terapeutycznego i nie inicjuje kontaktów z
psychologiem. Charakter zdiagnozowanych u powoda zaburzeń powoduje znaczne trudności
w zakresie prawidłowego funkcjonowania.
W okresie osadzenia K. S. w sposób wysoce lekceważący reaguje na wszelkie próby
rozmowy z nim przez funkcjonariuszy dotyczące jego zachowania, nierzadko zdarza się, że
pluje w kierunku rozmówcy lub kieruje wulgaryzmy. Za wyjątkiem swojego łóżka,
dokumentów i książek nie dba w pozostałym zakresie o porządek w celi mieszkalnej. Miały
miejsce sytuacje, w których powód oddawał mocz i kał poza toaletę w celi, celowo też zapychał
zlew by zalewać celę. Wielokrotnie zalecano, by powód wietrzył celę, w której było też
mnóstwo pleśni i much. Wielokrotnie smarował ściany ekskrementami. K.S. czas wolny
spędza w celi mieszkalnej, nie korzysta z dostępnych zajęć kulturalno-oświatowych, a ze
spacerów sporadycznie. W odniesieniu do popełnionych przestępstw i dotychczasowego
trybu życia pozostaje zupełnie bezkrytyczny. Od 2016 r. dwukrotnie dokonał czynnej napaści
na funkcjonariuszy: 8 sierpnia 2017 r. w czasie zdejmowania kajdanek założonych na ręce
trzymane z przodu, złapał funkcjonariusza za ręce drapiąc go po przedramionach oraz 8
lutego 2019 r. podczas porównywania stanu faktycznego osadzonych oblał cieczą
niewiadomego pochodzenia jednego z funkcjonariuszy. W ostatnim czasie wystawia
korespondencję urzędową wysmarowaną fekaliami.
W 2019 r. K. S. w korespondencji urzędowej kierował groźby pozbawienia życia wobec
Prezydentów: Białegostoku, Piotrkowa Trybunalskiego, Rzeszowa oraz Krakowa.
Dowód: opinia o skazanym (k. 157-159), zeznania pozwanego K. P., B. K. - e - protokół z 29
października 2019 r. (płyta CD-k. 482), sprawozdanie z przeprowadzenia czynności wyjaśniających z
10 sierpnia 2016 r. (k. 579-588).
Pozwany K. P. jest nadal zatrudniony w ZK W. na stanowisku starszego oddziałowego
działu ochrony. Po zdarzeniu z udziałem powoda pozwany cały czas przebywa pod opieką
psychiatry. Na zajmowanym stanowisku oceniany jest jako dobry pracownik.
Dowód: notatka z przebiegu służby z 29 marca 2019 r. (k. 124-125), zeznania pozwanego K. P. - e -
protokół z 29 października 2019 r. (płyta CD - k. 482).
bi
--- STRONA 14 ---
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy
dokumentów, w tym także w sprawie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt II K 1064/16, nagrań z
monitoringu w ZK W. z 26 lipca 2016 r., w nieznacznym zakresie zeznań powoda oraz z zeznań
pozwanych K. P.,B.K,K.N.iM.T..
Sąd nie znalazł podstaw by odmówić wiarygodności zeznaniom świadka A. R., jednak
nie były one przydatne dla wyjaśnienia sprawy. Świadek bowiem nie miała żadnej wiedzy na
temat okoliczności zdarzenia, w trakcie którego, w dniu 26 lipca 2016 r. doszło do pobicia
powoda na terenie ZK W.. Stąd też, zeznania świadka nie stanowiły podstawy dokonanych w
sprawie ustaleń faktycznych.
Za wiarygodny Sad uznał dowód z nagrań z monitoringu z dnia 26 lipca 2016 r. w ZK
W., obejmujący w szczególności czas zdarzenia fj. od godz. 9:41 do 10:30, zarejestrowany z
jedynej kamery znajdującej się w korytarzu prowadzącym do pawilonu F oraz z kamery
obejmującej dziedziniec pawilonu F. Obraz widoczny na nagraniach był wystarczający do
ustalenia przebiegu zdarzenia, w szczególności aktywności poszczególnych osób w pobiciu
powoda. W toku sprawy wyjaśnione zostało (pismo Prokuratorii Generalnej RP z 4 lutego 202
r. k. 725-726), że - wbrew twierdzeniom powoda - były to jedyne kamery obejmujące miejsce
zdarzenia i wszystkie zarejestrowane w związku ze zdarzeniem zapisy zostały przekazane
zarówno do sprawy karnej, jak i cywilnej. Wobec faktu ujawnienia przestępstwa popełnionego
przez funkcjonariusza SW K. P. na szkodę powoda i podjęcia wymaganych czynności
wyjaśniających, Sąd za wiarygodne uznał wyjaśnienia pozwanego Skarbu Państwa, że innym
nagraniami nie dysponuje.
Za wiarygodny w pełni Sąd uznał dowód z zeznań pozwanych K. P., B. KK. N.i M.
T.. Były one szczere i spontaniczne, jak też korespondowały ze sobą wzajemnie tworząc
logiczną całość. Każdy z pozwanych w sposób jednoznaczny odpowiadał na kierowane do
niego pytania, odnosząc się do konkretnych okoliczności faktycznych sprawy. Zeznania
pozwanych co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących udziału
każdego z nich w zdarzeniu z 26 lipca 2016 r., znalazły też odzwierciedlenie w pozostałym,
zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, któremu Sąd dał wiarę.
Na wiarę w przeważającym zakresie nie zasługiwały zeznania powoda, w
szczególności co do przebiegu samego zdarzenia z 26 lipca 2016 r. W tym zakresie zeznania
powoda były wewnętrznie sprzeczne, nielogiczne, sprzeczne Z zasadami doświadczenia
życiowego i sprzeczne z pozostałym wiarygodnym materiałem dowodowym.
Zeznania powoda, że nie zachowywał się prowokacyjnie wobec funkcjonariuszy, a w
szczególności K. P., są niewiarygodne w świetle logiki i zasad doświadczenia życiowego. Nie
13
--- STRONA 15 ---
sposób bowiem przyjąć, że doświadczony funkcjonariusz SW, nie mający w swojej historii
pracy epizodów przekraczania uprawnień wobec skazanych, bez przyczyny dopuszcza się
pobicia osadzonego, i to w miejscu monitoringu. Wspierając się zaś faktem nieskazania go za
zachowania wobec funkcjonariuszy w dniu 26 lipca 2016 r, powód pomija fakt, że
postępowanie karne w tym zakresie zostało umorzone ze względu na negatywne przesłanki
procesowe z art. 11 k.p.k.
Powód wskazywał, że w trakcie bicia go przez wszystkich pozwanych pozostawał
skulony, mając opuszczoną głowę, prezentując na sali rozpraw swoją postawę jaką miał
przybrać wobec ataków pozwanych. Przy tym jednak utrzymywał, że wiedział, który z
pozwanych go bił bowiem trzymał podniesioną głowę. Nie był jednak w stanie określić, który
z pozwanych miał go tego dnia uderzyć jako pierwszy. Co więcej powód, podczas składania
zeznań, nie potrafił zidentyfikować poszczególnych pozwanych. Nadal jednak utrzymywał,
że w czasie dynamicznego zdarzenia jakim jest pobicie rozpoznawał kolejno osoby, które
miały zadawać ciosy i kopnięcia. Jest to tym bardziej niewiarygodne, że trzech z pozwanych
podczas zdarzenia miało założony kask. Powód w czasie zeznań wskazywał, że najbardziej
aktywną osobą podczas pobicia i następnie w celi mieszkalnej powoda miał być pozwany B.
K,, który - jak zostało ustalone - kasku wówczas nie miał. Mimo tego, powód nie potrafił
zidentyfikować pozwanego B. K. na sali rozpraw. Oceny zeznań powoda nie zmienia
wskazywana przez niego okoliczność, że w dniu zdarzenia pozwany B. K. na mundurze miał
plakietkę dowódcy zmiany, skoro informacja ta nie obejmowała danych osobowych,
pozwalających na identyfikację osoby. Zeznania powoda, że wszyscy czterej pozwani
jednocześnie bili go 26 lipca 2016 r. uderzając go rękoma i kopiąc, praktycznie we wszystkie
części ciała, w tym silnie i wielokrotnie w głowę nie korespondowały z pozostałym materiałem
dowodowym. Przeczą temu przede wszystkim wyniki przeprowadzonej w dniu 28 lipca 2016
r. obdukcji powoda, która nie wykazała obrażeń głowy, a także wyniki opinii sądowej -
lekarskiej z 28 września 2016 r. (k. 213 akt SR w S. II K 1064/16). Na nagraniu, obejmującym
czasowo całość zajścia, widoczne jest tylko agresywne zachowanie K. P. względem powoda.
Nagranie w szczególności nie potwierdza zeznań powoda co do aktywnej roli pozwanego B.
K.. Widać bowiem na nim, że ten pozwany znajdował się w dużej odległości od powoda i tym
samym z przyczyn obiektywnych nie mógł uczestniczyć w zadawaniu ciosów bądź kopnięć
powodowi. Z zeznań pozwanego wynika również, że w rękach trzymał klucze i książkę
medyczną, co również wykluczało możliwość zadawania ciosów. Nagranie z monitoringu
potwierdziło również relację pozwanego B. K., że widząc agresywne zachowania K. P. zwracał
się do niego by ten ich zaprzestał. Ponadto zeznania powoda co do udziału wszystkich
14
--- STRONA 16 ---
pozwanych w pobiciu są oczywiście sprzeczne ze zgodnymi i konsekwentnymi zeznaniami
pozwanych. Co więcej zeznania powoda są sprzeczne z jego własnym stanowiskiem
prezentowanym w pismach procesowych. Z jednej bowiem strony powód twierdzi, że pobili
go wszyscy pozwani, a w piśmie z 5 sierpnia 2019 r. (k. 310-311) wskazuje, że pozostali trzej
pozwani ponoszą odpowiedzialność za pobicie go przez K. P.. Z kolei w piśmie z 17 marca
2020 r. (k. 790) sam powód wskazuje, że pozostali trzej pozwani - poza K. P. - dopuścili się
zaniechania nie powstrzymując go przed biciem powoda przy drzwiach wejściowych do
pawilonu F.
Niewiarygodne były twierdzenia powoda, by w czasie zajścia miało dojść u niego do
uszkodzenia nerek. Ani urazy w miejscu nerek ani objawy w najbliższym czasie po zdarzeniu
wskazujące na ich uszkodzenie nie zostały u powoda stwierdzone. Bez wiadomości
specjalnych w dziedzinie medycyny, już na podstawie zasad doświadczenia życiowego można
stwierdzić, że uszkodzenia nerek dają symptomy w krótkim czasie po urazie, przede
wszystkim bólowe. Sugestie powoda, że uszkodzenia nerek podczas zdarzenia z 26 lipca 2016
r. ma potwierdzać stwierdzone u niego we wrześniu 2017 r. uszkodzenie nerek, są po pierwsze
sprzeczne z dokumentacją medyczną powoda, z której wynika, że we wrześniu 2017 r. u
powoda rozpoznano zakażenie układu moczowego i towarzyszące temu objawy, a nie
uszkodzenie nerek. Z doświadczenia życiowego wiadomo, że zakażenie jakiegokolwiek
układu nie może pozostawać bezobjawowe przez okres ponad roku. Po drugie, jest to
niespójne z zeznaniami samego powoda, który nie był w stanie określić kiedy rozpoczęły się
u niego dolegliwości związane z pracą nerek, dopiero po pytaniach Sądu określając ten |
moment na drugą połowę (październik) 2016 r. Ponownie posługując się zasadami
doświadczenia życiowego należy wykluczyć urazowe uszkodzenie nerek ujawniające się 3
miesiące po urazie.
Brak w materiale dowodów potwierdzających uszczerbek powoda na zdrowiu
psychicznym, czy też neurologicznym na skutek zdarzenia z 26 lipca 2016 r. Zeznania powoda
w tym zakresie nie korespondują z wynikami przeprowadzonej obdukcji lekarskiej z 28 lipca
2016 r. i wynikami badania sądowo - lekarskiego z 28 września 2016 r., prowadzonego już
przez niezależnego biegłego na potrzeby postępowania karnego, wszczętego z inicjatywy
powoda. Powód tego rodzaju dolegliwości wcześniej nie zgłaszał i w ocenie Sądu podaje je na
potrzeby niniejszego postępowania celem wywołania wrażenia odniesienia większych
skutków zdrowotnych po zdarzeniu z 26 lipca 2016 r. i wymuszenia czynności procesowych
w postaci opinii biegłych. Brak natomiast w dokumentacji medycznej powoda jakichkolwiek
15
--- STRONA 17 ---
dowodów, że na skutek pobicia występowały u niego zawroty głowy, utraty przytomności,
wymioty.
Generalnie w ocenie Sądu, powód zeznając w sprawie celowo manipulował faktami w
celu poparcia przyjętej taktyki procesowej. Świadczy o tym nie tylko treść, ale i sposób
składania przez niego zeznań. W części obejmującej wypowiedzi spontaniczne, zeznania
powoda często nie przystawały do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bądź
były nielogiczne. Orientując się po zadawanych pytaniach, że doszło do niespójności, powód
na bieżąco dopasowywał treść wypowiedzi do sytuacji, przez co zeznania jako całość
zawierają wewnętrzne sprzeczności. Przykładowo po pytaniach dlaczego wskazywane przez
niego tak znaczne obrażenia nie znalazły odzwierciedlenia w obdukcji sporządzonej po
zdarzeniu, powód dążył do wykazania, że badanie to przeprowadzone zostało zdecydowanie
mniej dokładnie niż badanie po zdarzeniu z 16 grudnia 2016 r. w AŚ w R.. Brak przy tym
logicznego uzasadnienia dlaczego w jednym przypadku powód uznaje badania dokonane
przez lekarzy SW po pobiciach przez funkcjonariuszy SW za rzetelne, a w innym przypadku
z zasady rzetelności tej im odmawia.
W zeznaniach powoda zachodziły też wewnętrzne sprzeczności. Początkowo bowiem
powód w sposób jednoznaczny zeznał, że był bity jednocześnie przez wszystkich pozwanych, |
po czym w dalszej części utrzymywał, że ciosy były zadawane jedynie przez pozwanego K.P..
Z przedstawionym do akt sprawy nagraniem z monitoringu nie korespondowały także
zeznania powoda, jakoby w trakcie zadawania mu ciosów przez pozwanego K.P., pozostali
pozwani znajdowali się w odległości bliższej niż na wyciągnięcie ręki od powoda.
Za jednostronne i sformułowane jedynie na potrzeby postępowania w sprawie, Sąd
uznał także zeznania powoda, jakoby w ZK W. odmawiano mu udzielenia pomocy medycznej
po zdarzeniu. Przede wszystkim powód nie przedstawił wiarygodnych dowodów, że
konieczność udzielenia mu takiej. pomocy sygnalizował. Z innych dowodów
przeprowadzonych w sprawie wynika zaś, że pomoc taka została zapewniona w celu
zweryfikowania stanu zdrowia z inicjatywy funkcjonariuszy SW.
Sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym pozostawały też
zeznania powoda jakoby w okresie odbywania kary pozbawienia wolności nie dokonywał
samookaleczeń. W tym zakresie Sąd miał na względzie, dokonane w sprawie ustalenia na
podstawie przedłożonej do akt sprawy opinii o powodzie, że w lipcu 2017 r. przebywając na
terenie AŚ w R. powód dokonał linijnych powierzchownych zadrapań obu przedramion.
16
--- STRONA 18 ---
Także zeznania powoda co do przyczyn zamontowania w jego celi mieszkalnej ścianki
z pleksi, pozostawały nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, jak też z
zebranym w sprawie, wiarygodnym materiałem dowodowym.
Powód nie był w stanie także wyjaśnić, przyczyn dla których w jego ocenie ZK W.
celowo nie zabezpieczył nagrań rzekomych pobić powoda przez wszystkich pozwanych, a
udostępnił nagrania wyłącznie zachowań przemocowych K. P..
Potwierdzenia w materiale dowodowym nie znalazły też zeznania powoda, jakoby 26
lipca 2016 r. bezpośrednio po zdarzeniu uniemożliwiano mu celowo skorzystanie z rozmowy
telefonicznej. Jak ustalono, w tym dniu powód nie miał możliwości skorzystania z telefonu
wobec niezgłoszenia takiego zamiaru z odpowiednim wyprzedzeniem zgodnie z
wymaganiami obowiązującymi w zakładzie karnym.
Na rozprawie 16 września 2020 r. Sąd oddalił dotychczas nierozpoznane wnioski |
powoda o zabezpieczenie dowodu i na podstawie art. 2352 $ 1 pkt 2, 3, 4 k.p.c. pominął
pozostałe wnioski dowodowe powoda, w szczególności dowody z opinii biegłych z zakresu
medycyny i psychologii oraz biegłego z dziedziny informatyki (k. 1011).
W licznych zgłaszanych w sprawie wnioskach o zabezpieczenie dowodu lub o
przeprowadzenie dowodu, myląc te instytucje prawa cywilnego procesowego, powód
zmierzał do przekonania Sądu do przeprowadzenia w jego ocenie niezbędnych i istotnych dla
rozstrzygnięcia sprawy dowodów. Oprócz dopuszczonych dowodów, pozostałe dowody w
ocenie Sądu podlegały pominięciu na podstawie poszczególnych punktów art. 235? $ 1 k.p.c.
jako:
1) takie, których przeprowadzenie wyłącza przepis kodeksu postępowania cywilnego
(w szczególności badanie powoda i wszystkich pozwanych wariografem);
2) mających wykazać fakt nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy (w szczególności
dokumenty z pism powoda kierowanych do innych instytucji; dokumenty w aktach spraw
dotyczących zdarzeń niezwiązanych z zajściem z 26 lipca 2016 r.; dokumentacji więziennej i
opinii dotyczącej powoda z jego pobytu w AŚ w P. w 2018 r.) bądź udowodniony zgodnie z
twierdzeniem wnioskodawcy (w szczególności dowód z pozostałych pism kierowanych przez
pełnomocnika powoda adw. A. P. do administracji ZK W.);
3) nieprzydatny do wykazania danego faktu (w szczególności dowód z obdukcji
lekarskiej z akt PR.1 Ds.681.2017 PR w R. w związku z pobiciem powoda przez
funkcjonariusza 16 grudnia 2016 r. celem wykazania, że w grudniu 2016 r. powód nie doznał
obrażeń głowy, a tym samym wykazania, że obrażeń tych doznał w licu 2016 r.; dowodu z
dokumentów w innych postępowaniach celem wykazania prawdomówności powoda);
17
--- STRONA 19 ---
4) niemożliwy do przeprowadzenia (w szczególności dowód z zeznań świadka -
pomocy stomatologicznej, uzyskanie innych nagrań z monitoringu niż te, które zostały
złożone w sprawie, tożsamych z tymi, które zostały zabezpieczone do sprawy karnej; opinia
biegłego z dziedziny informatyki);
5) zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania (w szczególności opinia biegłych
z dziedziny medycyny; poddanie powoda badaniom psychologicznym, psychiatrycznym).
W szczególności zbędne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych medycyny
sądowej, neurologii i nefrologii na okoliczność następstw zdarzenia szkodowego. Możliwość
dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (biegłych) aktualizuje się tylko w przypadkach
wymagających wiadomości specjalnych (art. 278 $ 1 k.p.c.), a sam dowód z opinii biegłego
służy wyjaśnieniu problemów wymagających wiadomości specjalnych, a nie poszukiwaniu
materiału przydatnego dla potrzeb rozstrzygnięcia. Tymczasem zgromadzony w sprawie
materiał dowodowy po pierwsze, nie wskazywał by na skutek zdarzenia doszło u powoda do
rozstroju zdrowia psychicznego bądź w zakresie neurologicznym lub nefrologicznym, a po
drugie, nie nasuwał wątpliwości co do jego oceny, również w zakresie skutków na zdrowiu
powoda w związku ze zdarzeniem z 26 lipca 2016 r., które zostały w sposób wystarczający
opisane w obdukcji z 28 lipca 2016 r. i opinii sądowo - lekarskiej z 28 września 2016 r. W
obecnym stanie prawnym, Sąd na podstawie art. 278! k.p.c. może dopuścić dowód z opinii
sporządzonej na zlecenie organu władzy publicznej w innym postępowaniu przewidzianym
przez ustawę. Z takiej możliwości Sąd w niniejszej sprawie skorzystał za wystarczającą i w
sposób najbardziej rzetelny, również ze względu na upływ czasu od zdarzenia, dla
rozstrzygnięcia sprawy uznając opinię ze sprawy II K 1064/16 SR w S..
Z przyczyn podanych jako uzasadnienie dla uznania za wiarygodne nagrania z
monitoringu złożonego do akt sprawy już na jej wstępie (tożsamego z nagraniami złożonymi
do sprawy karnej) Sąd pominął dalsze wnioski powoda o zabezpieczenie nagrań z rzekomo
istniejących innych kamer oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka
celem odtworzenia zapisów na nośnikach będących w posiadaniu administracji ZKW.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Obydwa powództwa nie zasługiwały na uwzględnienie.
W sprawie, po ostatecznym sprecyzowaniu roszczenia, powód K. S. domagał się
zasądzenia solidarnie od pozwanych B. K., K. N., M. T. i K. P. kwoty 240.000 zł wraz z
18
--- STRONA 20 ---
odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty
tytułem zadośćuczynienia ze względu na nieuzasadnione użycie przemocy przez pozwanych
wobec powoda oraz brak reakcji na nią jako osób odpowiedzialnych za zapewnienie
bezpieczeństwa powodowi oraz z tego samego tytułu od pozwanego Skarbu Państwa -
Dyrektora Zakładu Karnego W. kwoty 200.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie od 19 lutego 2019 r. do dnia zapłaty.
Na gruncie twierdzeń faktycznych powoda o pobiciu go w dniu 26 lipca 2016 r. przez
pozwanych B. K., K. N., M. T. i K. P. podstawy ich odpowiedzialności w sprawie przeciwko
nim należy poszukiwać w ramach art. 445 $ 1 k.c. w związku z art. 444 $ 1 k.c, zgodnie z
którym w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać
poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną
krzywdę. Z kolei odpowiedzialność Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego we W. w
drugiej z połączonych do wspólnego rozpoznania spraw należy rozpatrywać w ramach art.
417 $1k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub
zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa
lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy
prawa.
W pierwszej kolejności zatem należało ustalić w sprawie czy doszło do uszkodzenia
ciała lub rozstroju zdrowia powoda na skutek działania pozwanych B. K., K. N,M. T.i K. P
czy wyłącznie przez pozwanego K.P.. W dalszej zaś kolejności czy odpowiedzialność ponoszą |
funkcjonariusze (lub funkcjonariusz K. P.) osobiście czy odpowiada za nich jako
funkcjonariuszy publicznych zatrudniająca ich jednostka organizacyjna Skarbu Państwa -
Zakład Karny we W..
Kwestia uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powoda w związku ze zdarzeniem z
26 lipca 2016 r. co do zasady, w ocenie Sądu, została przesądzona prawomocnym wyrokiem
warunkowo umarzającym wobec K. P. postępowanie karne w sprawie II K 1064/16 Sądu
Rejonowego w S.. W wyroku z 13 stycznia 2017 r. Sąd Rejonowy w S. uznał K. P. winnym tego,
że jako funkcjonariusz Służby Więziennej, działając w ramach powierzonych obowiązków,
przekroczył swoje uprawnienia kilka razy kopiąc pozwanego w okolice kończyn dolnych,
odpychając rękoma, popychając oraz uderzając rękoma w okolice tułowia i kończyn górnych,
powodując u powoda obrażenia naruszające czynności narządów ciała na okres poniżej dni
siedmiu tj. czynu z art. 231 $1k.k.i1 157 $2k.k. w związku z art. 11 $2 k.k.
Jak stanowi art. 11 zd. 1 k.p.. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym
prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w
19
--- STRONA 21 ---
postępowaniu cywilnym. Jakkolwiek w orzecznictwie przyjmuje się, że wyrok karny
umarzający postępowanie karne nie jest wiążący dla sądu cywilnego (zob. wyrok SN z dnia
18 kwietnia 1978 r., IV PR 90/78, LEX nr 8096; uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 22
października 1974 r., III PZP 20/74, OSNCP 1975, nr 2, poz. 17; postanowienie Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r., VI ACa 351/15, LEX nr 2026217), to nie
sposób z tezą taką się zgodzić. Zgodnie bowiem z art. 336 $ 1 i 2 k.p.k. jeżeli spełnione są
przesłanki uzasadniające warunkowe umorzenie postępowania, prokurator może zamiast
aktu oskarżenia sporządzić i skierować do sądu wniosek o takie umorzenie; do wniosku
stosuje się odpowiednio przepisy art. 332 $ 1 pkt 1,2,4i5,a uzasadnienie wniosku można
ograniczyć do wskazania dowodów świadczących o tym, że wina oskarżonego nie budzi
wątpliwości, a ponadto okoliczności przemawiających za warunkowym umorzeniem. Z kolei
w art. 66 $ 1 k.k. ustawodawca zastrzegł, że sąd może warunkowo umorzyć postępowanie
karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia
nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego
właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie,
że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w
szczególności nie popełni przestępstwa. Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie,
że warunkiem warunkowego umorzenia postępowania karnego jest wina sprawcy, która nie
budzi wątpliwości oraz to, że okoliczności popełnienia czynu zabronionego nie budzą |
wątpliwości. Również z treści samego wyroku ustalającego, że K. P. dopuścił się popełnienia
czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, zakwalifikowanego jako występek oraz uznania,
że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, wynika, że przesłanką warunkowego
umorzenia postępowania karnego jest ustalenie wszystkich znamion czynu zabronionego i
odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa. Ponadto z wydaniem wyroku warunkowo
umarzającego postępowanie karne wiążą się konsekwencje wskazane w art. 67 K.k. Jak zostało
zaś ustalone w niniejszej sprawie, w przypadku K. P. wiązało się to z ustaleniem okresu próby
na 2 lata i zobowiązaniem do zapłaty na rzecz oskarżyciela posiłkowego zadośćuczynienia za
doznaną krzywdę w kwocie 2.500 zł. Kolejnym argumentem przemawiającym za zrównaniem
na tle art. 11 k.p.c. prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie z
prawomocnym wyrokiem skazującym jest niekonsekwencja ustawodawcy, który na gruncie
art. 11 k.p.c. dla związania sądu cywilnego poczynionymi w postępowania karnym
ustaleniami uznaje wyłącznie prawomocny wyrok skazujący, podczas gdy np. na gruncie
ustawy z 28 października 2002 r. o odpowiedzialność podmiotów zbiorowych za czyny
zabronione pod groźbą kary (Dz.U. 2020.358 t.j.) przesądza o odpowiedzialności podmiotu
20
--- STRONA 22 ---
zbiorowego (więc o czymś więcej niż o ustaleniach), jeżeli fakt popełnienia czynu
zabronionego przez osobę działającą w imieniu podmiotu zbiorowego został potwierdzony
prawomocnym wyrokiem skazującym tę osobę, wyrokiem warunkowo umarzającym wobec
niej postępowanie karne albo postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, orzeczeniem
o udzielenie tej osobie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności albo
orzeczeniem sądu o umorzeniu przeciwko niej postępowania z powodu okoliczności
wyłączającej ukaranie sprawcy.
Z powyższych względów, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, należy
uznać, że wyrok karny warunkowo umarzający postępowanie, jest de facto wyrokiem
skazującym. I jako takiego jego ustalenia wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Mając na względzie, że zgodnie z art. 11 k.p.c. zakres związania prawomocnych
wyroków skazujących dotyczy ustaleń co do okoliczności popełnienia przestępstwa
zawartych w sentencji wyroku (por. wyr. SN z 2.2.1012 r., II CSK 330/11, Legalis), Sąd w
niniejszej sprawie związany był ustaleniami faktycznymi co do tego, że w dniu 26 lipca 2016
r. we W. na terenie Zakładu Karnego we W. jako funkcjonariusz Służby Więziennej, działając |
w ramach powierzonych obowiązków, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że |
pełniąc służbę i odprowadzając K. S. odbywającego karę pozbawienia wolności do celi
mieszkalnej, przy wejściu na oddział mieszkalny pawilonu F kilka razy kopnął go w okolice
kończyn dolnych, odpychał rękoma, popchnął oraz uderzał rękoma w okolice tułowia i
kończyn górnych, powodując u niego obrażenia ciała w postaci podbiegnięć okolicy obu
stawów barkowych i ramion, pojedynczych podbiegnięć krwawych w okolicy górnej połowy
klatki piersiowej oraz podbiegnięcia krwawego w okolicy bocznej powierzchni lewego uda,
które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała powoda na okres poniżej dni siedmiu.
Niezależnie od powyższego fakt dopuszczenia się przestępstwa na szkodę powoda w
sposób określony w w/w wyroku SR w S. przyznał w toku niniejszego postępowania sam
pozwany K. P., a przyznanie to w świetle całokształtu materiału dowodowego nie budzi
wątpliwości. Ponadto wydany wyrok umarzający postępowanie co do czynu z 26 lipca 2016 r.
nie pozostaje bez znaczenia dla postępowania dowodowego w postępowaniu cywilnym, ale
podlega rozważeniu na podstawie art. 233 $ 1 k.p.c.
Na gruncie przeprowadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie budziło
wątpliwości, że pozwany K. P. poprzez kopanie i uderzanie powoda spowodował u niego
obrażenia ciała w postaci podbiegnięć okolicy obu stawów barkowych i ramion, pojedynczych
podbiegnięć krwawych w okolicy górnej połowy klatki piersiowej oraz podbiegnięcia
krwawego w okolicy bocznej powierzchni lewego uda. Przeprowadzone postępowanie
21
--- STRONA 23 ---
dowodowe natomiast nie wykazało, aby te uszkodzenia ciała były skutkiem działań
pozostałych pozwanych tj. B. K., K.N. lub M.T.. W materiale brak dowodów, by w trakcie
doprowadzania powoda do gabinetu stomatologicznego przez pozwanych przemocy
fizycznej dopuścił się ktokolwiek poza K.P.. Dowodu takiego w szczególności nie stanowi
przedstawiony do akt zapis monitoringu, z którego wynika, że kopnięć i uderzeń powoda
dopuścił się wyłącznie pozwany K.P.. Na nagraniu widać, że pozostali pozwani byli bierni i
jedynie pozwany B.K. zwrócił się do K.P. o zaprzestanie działań wobec powoda.
W kontekście udziału każdego z pozwanych w pobiciu powoda, znaczące są też
ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego w pozwanym zakładzie karnym postępowania
wyjaśniającego oraz następnie karnego. Podkreślić należy, że powód skutecznie nie podważył
wiarygodności dokumentów zgromadzonych w tych sprawach. Z kolei w rezultacie tych
postępowań, nie ustalono aby którykolwiek z pozwanych, poza K. P., dopuścił się w tym dniu
agresji fizycznej względem powoda. O ile w świetle zasad doświadczenia życiowego można
by przyjąć nieujawnienie działania wszystkich potencjalnych sprawców pobicia, to nie zostały
w sprawie przedstawione przez powoda żadne racjonalne lub przekonujące argumenty, które
mogłyby wskazywać na ujawnienie tylko jednego z nich - K. P.
Tym samym brak podstaw do przypisania w związku z uszkodzeniem ciała powoda w
dniu 26 lipca 2016 r. odpowiedzialności czy to pozwanym B.K.,K.N. i M. T. osobiście czy
za nich jako funkcjonariuszy publicznych Skarbowi Państwa.
W ocenie Sądu, mając na względzie powołane wyżej brzmienie art. 417 $lkc,w
okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy odpowiedzialność Skarbu Państwa - Dyrektora
Zakładu Karnego W. za działania pozwanego K. P. jest wyłączona. Bezsporne w sprawie było,
że K. P. w momencie zdarzenia działał jako funkcjonariusz Służby Więziennej. Ustalony stan
faktyczny dał jednak podstawy do wniosków, że stosując siłę fizyczną wobec osadzonego, a
nie w warunkach dopuszczalnego prawem stosowania środków przymusu bezpośredniego,
przekroczył on swoje uprawnienia funkcjonariusza publicznego, działając już poza nimi.
Wynika to chociażby z opisu czynu przyjętego na potrzeby postępowania karnego, w którym
wskazano, że pozwany w ramach powierzonych obowiązków, przekroczył swoje
uprawnienia dopuszczając się działania szczegółowo opisanego w sentencji wyroku SR w S. z
13 stycznia 2017 r. Podkreślić należy, że funkcjonariusz Służby Więziennej ma prawo do użycia
siły fizycznej względem osadzonego, ale wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach. Do takiej
sytuacji natomiast nie należy działanie odwetowe wobec skazanego, który naruszył dobra
osobiste funkcjonariusza, a nawet gdyby naruszył jego integralność cielesną. Znoszenie tego
typu zachowań jest wpisane w ryzyko wykonywania szczególnego zawodu - funkcjonariusza
„5
--- STRONA 24 ---
Służby Więziennej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w
wyroku SA w Warszawie z 10 stycznia 2019 r. (V ACa 78/18, LEX nr 2631091), że „Stosowanie
kar cielesnych, w tym bicie osadzonych, niezgodnie z przepisami, narusza obowiązujący porządek
prawny. Ich stałe stosowanie, czyli traktowanie takich kar jako zwykłego elementu życia więziennego,
narusza godność osób osadzonych i powinno być bezwzględnie sankcjonowane, również w sposób
określony art. 24 i art. 448 KC. Incydentalne stosownie takich kar, na warunkach ewidentnego i
oczywistego przekraczania uprawnień przyznanych poszczególnym funkcjonariuszom, w tym
strażnikom, które nie było znane, ani też akceptowane przez ich przełożonych, nie może być jednak
traktowane jako naruszenie godności osób w ten sposób ukaranych ze strony Skarbu Państwa, który na
podstawie tego przepisu w zw. z art. 417 KC ponosi odpowiedzialność za bezprawne działania lub
zaniechania ze strony swoich funkcjonariuszy, gdy pozostaje one w zakresie ich kompetencji albo się z
nimi wiąże. Nie odpowiada jednak za wszystkie, jednostkowe i przestępcze działania tych osób z jawnym
przekroczeniem przyznanych im kompetencji. Odpowiedzialność za skutki tego rodzaju działań ponoszą
bowiem sprawcy przestępstw tego rodzaju.”.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że pozwany K. P. ponosi samodzielną
odpowiedzialność za działania, których dopuścił się względem powoda 26 lipca 2016 r.,
dopuszczając się ich z przekroczeniem przysługujących mu uprawnień funkcjonariusza
Służby Więziennej.
Skarb Państwa nie ponosi również odpowiedzialności za zaniechania pozostałych
pozwanych, polegające na niezgłoszeniu przełożonym zdarzenia z 26 lipca 2016 r., przede
wszystkim dlatego, że na ich skutek nie doszło do powstania szkody w postaci uszkodzenia
ciała powoda, z którą powód zasadniczo wiąże swoją krzywdę niemajątkową.
Z tych względów powództwo K. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi
Zakładu Karnego we W. podlegało oddaleniu.
Oceniając wobec powyższego odpowiedzialność cywilną wyłącznie pozwanego K. P.
na gruncie art. 445 $ 1 k.c. Sąd miał na względzie, że przeprowadzone postępowanie
dowodowe nie wykazało również by do uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia powoda doszło
w szerszym niż ustalony w postępowaniu karnym zakresie. A zakres ten - wbrew
podejmowanym przez powoda próbom przedstawienia go jako znacznego, prowadzącego do
wielokrotnej utraty przytomności, uszkodzenia nerek i rozstroju zdrowia psychicznego - nie
był znaczny. Jak zostało ustalone, podczas zajścia w dniu 26 lipca 2016 r. pozwany K. P., kilka
razy kopnął powoda w okolice kończyn dolnych, odpychał rękoma, popchnął oraz uderzał
rękoma w okolice tułowia i kończyn górnych, powodując u niego obrażenia ciała w postaci
23
--- STRONA 25 ---
podbiegnięć okolicy obu stawów barkowych i ramion, pojedynczych podbiegnięć krwawych
w okolicy górnej połowy klatki piersiowej oraz podbiegnięcia krwawego w okolicy bocznej
powierzchni lewego uda.
Absolutnie nie aprobując zachowania K.P., które doprowadziło do naruszenia
czynności narządów ciała powoda na okres poniżej 7 dni, oceniając zasadność roszczenia
powoda z tytułu zadośćuczynienia, Sąd miał na względzie w jakich okolicznościach doszło do
tego naruszenia. Jak zostało ustalone w sprawie, przyczyną tego zachowania była
ekstremalnie, nawet jak na warunki więzienne, prowokująca postawa samego powoda. W
ocenie Sądu, całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że
gdyby nie ta właśnie postawa powoda, pozwany nie dopuściłby się agresywnych zachowań
względem niego. To powód bowiem w dniu zdarzenia, już od momentu, gdy pozwany K.P.
wszedł do jego celi celem podjęcia czynności doprowadzenia do gabinetu stomatologicznego,
wyjątkowo wulgarnie prowokował funkcjonariusza. Zachowania te powód kontynuował w
trakcie drogi do i z gabinetu stomatologicznego, także względem innych funkcjonariuszy, w
istocie dążąc do nasilenia sytuacji konfliktowej, w tym m.in. poprzez wpadanie na K. P.. To
właśnie ten pozwany starał się werbalnie dyscyplinować powoda i na nim przede wszystkim
skoncentrowało się wyzywające, wulgarne działanie K. S.. Nie bez znaczenia pozostaje
okoliczność, że powód nie poprzestał na ubliżaniu pozwanemu, lecz w sposób poniżający,
najgorszy z możliwych, wypowiadał się o osobach mu najbliższych - małżonce i matce. Jak
wynika z ustaleń w sprawie, tym co ostatecznie sprowokowało K.P., była groźba zgwałcenia
jedynego dziecka pozwanego, która wywołała u pozwanego realną obawę spełnienia,
chociażby przez osobę działającą na zlecenie powoda. Powód w ten sposób sam przekroczył
ostatnią dopuszczalną zasadami współżycia społecznego granicę. U każdego przeciętnego
rodzica groźba wyrządzenia krzywdy jego dziecku uruchamia reakcję, w zależności od
stopnia jej realności i osobowości rodzica, mniej lub bardziej emocjonalną. Zatem, o ile czyn
jakiego dopuścił się pozwany jest działaniem bezprawnym, tym bardziej wobec
podwyższonych standardów obowiązujących funkcjonariusza Służby Więziennej, to w
kategoriach moralnych był działaniem zrozumiałym.
Zgodnie z art. 445 k.c. w związku z art. 444 8 1 kce., w razie uszkodzenia ciała lub
wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać, a nie przyznaje w każdej sytuacji,
poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną
krzywdę. Zasądzenie zadośćuczynienia pozostawione jest zatem swobodzie oceny
sędziowskiej. Nie oznacza to dowolności oceny, ale jest możliwe jedynie w wyjątkowych
przypadkach (zob. wyr. SN z 27.8.1969 r., I PR 224/69, OSN 1970, Nr 6, poz. 111; z 23.1.1974 r.,
24
--- STRONA 26 ---
II CR 763/73, OSPiKA 1975, Nr 7, poz. 171), opartych na obiektywnych, weryfikowalnych
podstawach (por. A. Szpunar, Zadośćuczynienie za szkodę majątkową, s. 81). W ocenie Sądu
taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Zachowanie
pozwanego było skutkiem prowokacji powoda, który naruszył w stopniu urągającym
podstawowym zasadom współżycia społecznego dobra osobiste pozwanego. Ponadto nie
można tracić z pola widzenia, że powód jest osobą wysoce zdemoralizowaną, nadużywającą
statusu więźnia niebezpiecznego, nie wykazującą jakiejkolwiek woli współdziałania w
procesie terapeutycznym, prezentującą wysoce wrogą postawę wobec funkcjonariuszy
publicznych, zachowującą się wobec nich wulgarnie i poniżająco (plucie na funkcjonariuszy,
smarowanie fekaliami elementów celi bądź korespondencji urzędowej). Premiowanie tego
rodzaju postawy, która wywołała bezprawną reakcję funkcjonariusza SW, ale ze stosunkowo
niewielkimi skutkami, zadośćuczynieniem ponad te przyznane w ramach postępowania
karnego od K.P. (2.500 zł) godziłoby w poczucie sprawiedliwości. Wystarczającym w ocenie
Sąd zadośćuczynieniem jest kompensata pieniężna otrzymana w ramach postępowania
karnego i moralna w związku z poniesieniem przez K.P. odpowiedzialności karnej i
dyscyplinarnej. Nie bez znaczenia pozostaje również dostrzegalny w toku niniejszego
postępowania żal i skrucha K.P. za dopuszczenie się pobicia powoda, przy absolutnym braku
refleksji ze strony powoda.
W ocenie Sądu 2.500 zł wypłaconego na rzecz powoda zadośćuczynienia w całości
wyczerpuje roszczenia powoda z powodu krzywd wyrządzonych mu na skutek zdarzenia z
26 lipca 2016 r. i dalej idące roszczenia cywilne powoda nie zasługują na uwzględnienie
chociażby z uwagi na treść art. 5 k.c., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa
użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z
zasadami współżycia społecznego; takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest
uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Co do pozostałych pozwanych - w świetle przedstawionych wyżej rozważań - materiał
dowodowy nie dał podstawy do przypisania im odpowiedzialności za skutki pobicia z 26 lipca |
2016 r. Zasadnym jest jednak zaznaczyć, że nie zasługuje na akceptację sytuacja, w której
pozwani jako funkcjonariusze publiczni nie zgłaszają niezwłocznie takiego zajścia, jakie miało
miejsce 26 lipca 2016 r. przełożonym. W tym zakresie jednak pozwani ponieśli
odpowiedzialność dyscyplinarną.
Mając to wszystko na względzie, Sąd w sprawie z powództwa KS. przeciwko B. K.,K.
N.,M.T.iK.P oddalił powództwo w całości w pkt 1 wyroku.
W pkt 2 wyroku Sąd na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w
25
--- STRONA 27 ---
sprawach cywilnych odstąpił od obciążania powoda kosztami sądowymi mając na względzie
jego sytuację, stanowiącą podstawę zwolnienia w całości od kosztów sądowych, która w toku
postępowania nie uległa zmianie.
Jak stanowi art. 108 u.k.s.c., zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od
obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Dlatego też w pkt 3 wyroku Sąd na
podstawie art. 98 k.p.c. kosztami procesu poniesionymi przez pozwanych obciążył powoda.
Koszty te w wysokości po 10.800 zł na rzecz każdego z pozwanych Sąd ustalił na podstawie $
2 pkt 7) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie
opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Sąd nie znalazł podstaw do
zastosowania art. 102 k.p.c., zwłaszcza wobec znanej Sądowi z urzędu okoliczności masowego
wnoszenia bezzasadnych pozwów przez powoda.
Mając powyższe na względzie, Sąd w sprawie z powództwa KS. przeciwko Skarbowi
Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W. oddalił powództwo w całości w pkt 1.
W tej sprawie również na podstawie art. 113 ust. 4 uk.s.c. Sąd w pkt 2 odstąpił od
obciążania powoda kosztami sądowymi, a w pkt 3 orzekł o kosztach procesu na podstawie art.
98 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Na
koszty te składa się koszt zastępstwa procesowego pozwanego przez Prokuratorię Generalną
Rzeczypospolitej Polskiej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stawki - 120 zł -
określonej w $ 14 ust. 1 pkt 26) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22
października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sąd zasądził stawkę w podwójnej
wysokości mając na względzie zwiększony nakład pracy pełnomocnika strony pozwanej
determinowany szerokim materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania.
/-/ SSO Magdalena Ławrynowicz
26
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Poznaniu#XVIII C 412/18 ży Sy WZ GRY JĘCE ZYKA RSW WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 październ#art. 417 k.c.#art. 11 k.p.k.#art. 11 zd. 1 k.p..#art. 67 K.k.#art. 11 k.p.c.#art. 448 KC.#art. 417 KC#art. 445 k.c.#art. 5 k.c.#art. 113 ust. 4 ustawy#art. 108 u.k.s.c.#art. 98 k.p.c.#art. 102 k.p.c.#art. 113 ust. 4 uk.s.c.#art. 32 ust. 3 ustawy