Postanowienie XVIII C 2059/18 UZASADNIENIE Pozwem z 17 grudnia 2018 r. powód C.E. skierował wobec pozwanej U.M.kows

--- STRONA 1 --- 1 Sygnatura akt XVIII C 2059/18 UZASADNIENIE Pozwem z 17 grudnia 2018 r. powód C.E. skierował wobec pozwanej U.M.kowskiej – Prezesa Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej żądanie: 1. zaniechania bezprawnego działania i dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków poprzez usunięcie postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygnaturze akt II Ko 304/10, usunięcie zgody Sądu Magistrackiego w Westminster i powiadomienie tegoż Sądu o bezprawnym działaniu Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej; 2. zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 277.000 zł. W uzasadnieniu powód wskazał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. W. z 17 lutego 2006 r. został skazany na karę pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący lat 5. Postanowieniem tegoż sądu z 11 stycznia 2008 r. zarządzono wykonanie orzeczonej kary. W chwili wydania postanowienia powód nie przebywał na terytorium RP, ścigany był Europejskim Nakazem Aresztowania wydanym 13 sierpnia 2007 r. przez Sąd Okręgowy w P.. Powód po ujęciu i przekazaniu go na terytorium RP nie zrzekł się stosowania względem niego zasady specjalności. Sąd Rejonowy w Ś. postanowieniem z 3 sierpnia 2010 r. wydanym w sprawie II Ko 304/10 wystąpił o rozszerzenie zakresu ENA o możliwość wykonania względem powoda orzeczonej kary pozbawienia wolności. Zgoda taka została wydana przez Sąd Magistracki w Westminster 17 listopada 2010 r. W ocenie powoda, Sąd Rejonowy w Ś. uzyskał zgodę na rozszerzenie zakresu ENA z naruszeniem prawa, opierając się na nieaktualnym brzmieniu przepisów art. 607e k.p.c. W brzmieniu obowiązującym po 8 czerwca 2010 r. właściwym do podjęcia czynności był sąd właściwy do wydania ENA, nie zaś sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Tym samym Sąd Rejonowy w Ś. miał wprowadzić w błąd Sąd Magistracki w Westminster co do okoliczności zgłoszenia wniosku o rozszerzenie ENA przez organ właściwy. Postanowieniem z 21 grudnia 2018 r. (k. 20) Sąd zwolnił powoda od kosztów sodowych w całości i ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu. Pismem z 4 lutego 2019 r. (k. 29-30) pełnomocnik powoda ustanowiony z urzędu wnosząc o: 1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 277.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; 2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przyznania kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu; sprecyzował, że pozwanym jest Skarb Państwa reprezentowany przez Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. – nie zaś personalnie osoba piastująca urząd Prezesa, żądanie zapłaty obejmuje odszkodowanie w wysokości 177.000 zł oraz zadośćuczynienie w wysokości 100.000 zł, a źródłem odpowiedzialności odszkodowawczej jest niezgodne z prawem wydanie ENA i w konsekwencji pozbawienie powoda wolności, do którego nie doszłoby, gdyby czynności, o których mowa w art. 607a i n. k.p.k. zostały wykonane prawidłowo. Pełnomocnik powoda --- STRONA 2 --- 2 wyjaśnił, że kwota 177.000 zł tytułem odszkodowania wynika z tego, że pracując w Wielkiej Brytanii zarabiał miesięcznie 1.400-1.550 funtów brytyjskich miesięcznie, czyli średnio 7.375 zł, a tracąc możliwość zarobkowania na 24 miesiące doznał szkody w kwocie 177.000 zł (7.375 zł x 24 miesiące). W odpowiedzi na pozew (k. 68-76) pozwany, zastępowany przez Prokuratorię Generalną RP, wniósł o: 1. odrzucenie pozwu w części, tj. w zakresie, w jakim powód żąda usunięcia postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II Ko 304/10 oraz zgody Sądu Magistrackiego dla City of Westminster; 2. oddalenie powództwa; 3. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej RP kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Pozwany podniósł ponadto zarzut przedawnienia roszczenia. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż żądanie usunięcia orzeczenia sądu karnego nie może być traktowanej jako sprawa o charakterze cywilnym, a co za tym idzie droga sądowa w tym zakresie jest niedopuszczalna. Rozstrzyganie przez sąd krajowy o usunięciu zgody Sądu Magistrackiego dla City of Westminster z obrotu prawnego nie mieści się ponadto w zakresie jurysdykcji sądów polskich. Zarzut przedawnienia pozwany oparł na treści art. 442 1 k.c., wskazując, że od zdarzenia szkodowego do wytoczenia powództwa minęło niemal 8 lat. Pozwany dowiedział się, albo przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia w 2010 r., kiedy sąd wystąpił o rozszerzenie ENA. Niezależnie od powyższego pozwany wskazał, że żądanie zapłaty na rzecz powoda odszkodowania i zadośćuczynienia jest niezasadne, albowiem działanie pozwanego nie było bezprawne, a nadto powód nie wykazał zaistnienia szkody i związku przyczynowego między działaniami pozwanego a rzekomą szkodą. Zdaniem pozwanego powód nie wykazał również szkody majątkowej i niemajątkowej co do wysokości. Uwzględnienie roszczenia odszkodowawczego sprzeciwia się, zdaniem pozwanego, zasadom współżycia społecznego, skoro rekompensacie podlegać miałyby utracone dochody z czasu ukrywania się powoda przed wymiarem sprawiedliwości. Na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. (k. 100-104) powód oświadczył, że w sprawie wnosi o: 1. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 277.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i odszkodowania za utracone zarobki z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; 2. uchylenie postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r. wydanego w sprawie II Ko 304/10 Sądu Rejonowego w Ś..; 3. usunięcie zgody Sądu Magistrackiego w Westminster z 25 listopada 2010 r. i powiadomienie tego sądu o bezprawnym działaniu Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej ; 4. uchylenie zarządzonej wobec niego kary pozbawienia wolności; 5. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. --- STRONA 3 --- 3 Ostatecznie, na tej samej rozprawie, powód cofnął pozew w zakresie żądania uchylenia postanowienia z 3 sierpnia 2010 r. wydanego w sprawie II Ko 304/10 przez Sąd Rejonowy w Ś., usunięcia zgody Sądu Magistrackiego w Westminster z 25 listopada 2010 r. i powiadomienia tego sądu o bezprawnym działaniu Sądu Rejonowego w Ś. i uchylenia zarządzonej wobec niego kary pozbawienia wolności. Pismem z 11 października 2019 r. (k. 112-113) powód rozszerzył żądanie pozwu, wnosząc o zasądzenie od pozwanego dodatkowo kwoty 265.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za bezpodstawne wykonanie kary pozbawienia wolności. Domagając się ostatecznie 365.000 zł tytułem zadośćuczynienia powód wyjaśnił, że swoją krzywdę za każdy dzień bezpodstawnego pozbawienia go wolności szacuje na 500 zł dziennie (500 zł x 365 dni x 2 lata). Prawomocnym postanowieniem z 18 października 2019 r. (k. 123) Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania: uchylenia postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r. wydanego w sprawie II Ko 304/10 Sądu Rejonowego w Ś.; usunięcia zgody Sądu Magistrackiego w Westminster z 25 listopada 2010 r. i powiadomienia tego sądu o bezprawnym działaniu Sądu Rejonowego w Ś. ; uchylenia zarządzonej wobec powoda kary pozbawienia wolności. W piśmie procesowym z 3 lutego 2020 r. (k. 157-159) pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, również w rozszerzonej części. Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2020 r. powód podtrzymał swoje stanowisko procesowe. Pozwany, w odniesieniu do wydanych orzeczeń karnych stwierdzających błędy procesowe Sądu Rejonowego w Ś. podniósł, iż nie są to orzeczenia wiążące dla sądu cywilnego w rozumieniu art. 11 k.p.c., a ewentualne uchybienia procesowe nie stanowiły rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 417 1 k.c. Prokuratoria wskazała również, że gdyby wniosek o rozszerzenie ENA wydał właściwy polski sąd, decyzja sądu angielskiego nie mogła być odmienna, co przenosi się na kwestię związku przyczynowego w kontekście zasady alternatywności przyczyn. W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2020 r. pozwany podtrzymał zarzut przedawnienia i rozszerzył argumentację w zakresie teorii legalnego zachowania alternatywnego. Podkreślił przy tym stanowisko Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wyrażone w sprawie II AKz 598/19, że błąd sądu wnioskującego o rozszerzenie ENA był wyłącznie technicznego, a nie merytorycznego rodzaju. Niezależnie więc od tego, czy działanie strony polskiej byłoby legalne z punktu widzenia polskiego prawa proceduralnego, to materialnoprawnie zachodziły przesłanki do rozszerzenia ENA, a tym samym skutek w postaci pozbawienia powoda wolności nastąpiłby. Sąd Okręgowy ustalił w sprawie następujący stan faktyczny: Sąd Rejonowy w Środzie Wielkopolskiej wyrokiem z 17 lutego 2006 r. wydanym w sprawie akt II K 408/05 uznał C.E. winnym tego, w dniu 24 kwietnia 2005 r. w Ś. na ul. Kórnickiej kierując samochodem osobowym marki Volkswagen Polo nr rej. PWW7708 umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez to, że będąc w stanie nietrzeźwości 1,1 promila alkoholu etylowego we krwi nie dostosował prędkości do warunków drogowych w wyniku czego na łuku drogi zjechał na prawe pobocze po czym uderzył w ogrodzenie posesji nr 21 w konsekwencji czego obrażeń ciała w rozumieniu art. 157 1 k.k. doznali pasażerowie samochodu Volkswagen Polo T.K. w postaci wstrząśnienia mózgu, --- STRONA 4 --- 4 złamania nosa z przemieszczeniem, K.M> w postaci złamania rzepki nogi prawej i rany ciętej wargi górnej oraz K.J. w postaci pęknięcia śledziony, tj. za czyn z art. 177 § 1 k.k. i art. 178 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący lat 5. Dowód: wyrok z dnia 17 lutego 2006 r. (k. 231 akt sprawy II K 408/06 Sądu Rejonowego w Ś) Postanowieniem z 11 stycznia 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II Ko 537/07 Sąd Rejonowy w Ś. zarządził wobec C. E. wykonanie tej kary. Orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 7 lutego 2008 r. Podstawą zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności było ustalenie, iż skazany jest osobą wysoce zdemoralizowaną, albowiem rażąco naruszył porządek prawny w wyznaczonym okresie próby poprzez ponowne popełnienie przestępstwa - czynu z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. tj. przestępstwa kradzieży popełnionego w warunkach powrotu do przestępstwa. Dodatkowo taką ocenę postawy skazanego oparł Sąd Rejonowy na ustaleniu, iż był on poszukiwany w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178 k.k. i art. 244 k.k. i z w zw. z art. 11 § 2 k.k., tj. spowodowania wypadku komunikacyjnego zaistniałego w dniu 13 kwietnia 2007 r. w miejscowości Jarosławiec, w wyniku którego dwie osoby poniosły śmierć na miejscu, jedna doznała ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Dowód: postanowienie z dnia 11 stycznia 2008 r. (k. 191 akt sprawy II Ko 537/07 Sądu Rejonowego w Ś) W sprawie III Kop 178/07 Sąd Okręgowy w Poznaniu 13 sierpnia 2007 r. wydał Europejski Nakaz Aresztowania CE w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 18 kwietnia 2007 r. o zastosowaniu wobec C. E. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy od daty zatrzymania w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w Ś. pod sygn. akt Ds. 468/07, w której był podejrzany o przestępstwo z art. 177 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 178 k.k. i art. 244 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Sprawa Ds. 468/07 dotyczyła wypadku komunikacyjnego z dnia 13 kwietnia 2007 r. w miejscowości Jarosławiec, w którym C. E. w dniu 13 kwietnia 2007 r., kierując samochodem marki Nissan Patrol o numerze rej. VP 09FJ, nie stosując się do zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 17 lutego 2006 r. w sprawie II K 408/05 umyślnie naruszyć miał zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że wyjeżdżając z drogi podporządkowanej nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu przez co doprowadził do zderzenia z prawidłowo jadącym samochodem marki Opel Kadett o numerze rej. PSR 81 AR kierowanym przez AK , skutkiem czego AK oraz pasażer jego pojazdu PP doznali wielonarządowych obrażeń powodujących śmierć na miejscu, zaś pozostali pasażerowie samochodu Opel Kadett doznali obrażeń ciała skutkujących naruszeniem czynności narządów ciała na czas dłuższy niż 7 dni – G. K w postaci złamania kości promieniowej i łokciowej lewej z przemieszczeniem, ran tłuczonych i szarpanych twarzy, PW w postaci urazu czaszkowo – mózgowego z obrzękiem mózgu, złamania obojczyka prawego, ran szarpanych twarzy i głowy oraz AK w postaci złamania kości udowej lewej, urazu czaszkowo – mózgowego, złamania kości przedramienia, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia. Dowód: postanowienie SO w P. z dnia 13 sierpnia 2007 r. (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w P. pod sygn. III Kop 178/07, k. 6-7), ENA (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w P. pod sygn. III Kop 178/07, k. 8-12) --- STRONA 5 --- 5 Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II K 649/08 CE został skazany za spowodowanie wyżej opisanego wypadku na karę 10 lat pozbawienia wolności oraz na dożywotnie pozbawienie uprawnienia do prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Dowód: postanowienie z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II Ko 304/10 (k.8-10) Postanowieniem z 3 sierpnia 2010 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II Ko 304/10 Sąd Rejonowy w Ś. zwrócił się do Sądu Magistrackiego w Westminster, Sekcji Międzynarodowej, o wyrażenie zgody na wykonanie wobec C. E. kary 2 lat pozbawienia wolności wymierzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 17 lutego 2006 r. w sprawie II K 408/05 za czyn z art. 177 § 1 k.k. i art. 178 § 1 k.k. orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a której wykonanie zarządzono postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II Ko 537/07, która to sprawa nie była objęta ENA wydanym przez Sąd Okręgowy w P.w sprawie o sygn. akt III Kop 178/07 z dnia 13 sierpnia 2007 r. i sprawa II K 408/05 nie stanowiła podstawy przekazania w wyniku ENA w sprawie III Kop 178/07. Dowód: postanowienie z dnia 3 sierpnia 2010 r. (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 304/10, k. 19-20) Postanowienie to zostało przez powoda zaskarżone zażaleniem z dnia 14 sierpnia 2010 r. W zażaleniu podniósł on, iż nie zrzekł się co do tej sprawy zasady specjalności. Dowód: zażalenie z dnia 14 sierpnia 2010 r. (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 304/10, k. 38-39) Zarządzeniem z dnia 1 września 2010 r. Sąd Rejonowy w Ś. odmówił przyjęcia zażalenia z dnia 14 sierpnia 2010 r. jako niedopuszczalnego z mocy ustawy, a to na podstawie przepisu art. 459 § 1 k.p.k. i art. 607e k.p.k. Dowód: zarządzenie z dnia 1 września 2010 r. (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 304/10, k. 44-45) W dniu 17 listopada 2010 r. Sąd Magistracki w Westminster wydał zgodę na pociągnięcie C.E. do odpowiedzialności zgodnie z wnioskiem Sądu Rejonowego w Ś. Powód został prawidłowo zawiadomiony o terminie posiedzenia przed sądem angielskim oraz o treści wniosku sądu polskiego. W dniu 20 października 2010 r. powód złożył oświadczenie, że wyraża zgodę na wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie II K 408/05. Dowód: postanowienie Sądu Magistrackiego (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś . pod sygn. II Ko 304/10, k. 89-91, 103, 108) W dniu 26 maja 2017 r. powód złożył do Sądu Okręgowego w P. wniosek o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II Ko 304/10, z uwagi na nieprawidłowe przeprowadzenie procedury pozyskania zgody na zrzeczenie się stosowania zasady specjalności. Dowód: wniosek (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 304/10, k. 149-150) Postanowieniem z dnia 10 października 2019 r. Sąd Okręgowy w P. na podstawie art. 540 § 1 k.p.k. postanowił oddalić wniosek skazanego i jego obrońcy o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt II Ko 304/10 Sądu Rejonowego w Ś.. Sąd Okręgowy wskazał, że instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie jedynie do postępowań sądowych zakończonych prawomocnym orzeczeniem, które rozstrzyga o przedmiocie --- STRONA 6 --- 6 postępowania. Cechy tej nie posiadają orzeczenia incydentalne, nie rozstrzygające o przedmiocie postępowania, a także orzeczenia w przedmiocie dopuszczalności wydania ściganej osoby organom państwa obcego. Sąd uznał, że postanowienie z dnia 3 sierpnia 2010 r. wydane przez Sąd Rejonowy w Ś. w sprawie o sygn. akt II Ko 304/10 nie było orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy stwierdził, iż nie budziło wątpliwości iż postępowanie to toczyło się nieprawidłowo proceduralnie, tj. z naruszeniem art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 607a k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k., bowiem właściwym do wystąpienia o wyrażenie zgody na wykonanie kary w sprawie nie objętej ENA był Sąd Okręgowy w P., jako sąd, który wydał tenże nakaz. Dowód: postanowienie SO w P. z dnia 10 października 2019 r. wraz z uzasadnieniem (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 304/10, k. 189-193) Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Apelacyjnego w P. dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie II AKz 598/19. Sąd Apelacyjny wskazał, że bez wątpienia wystąpienie o wyrażenie zgody na odbycie przez skazanego innej, dodatkowej kary pozbawienia wolności, nie objętej ENA, przez sąd niższego rzędu, było błędem procesowym, ale skoro to postępowanie nie jest objęte możliwością jego wznowienia, to takie uchybienie nie ma znaczenia, tym bardziej, że sąd występujący nie zajmował się odpowiedzialnością karną, a jedynie ustawodawca zdecydował, że w tych stosunkach transgranicznych, stronę polską ma reprezentować organ sądowy określonego rzędu. Ewentualne wznowienie postępowania byłoby ponadto w ocenie Sądu Apelacyjnego rozwiązaniem niecelowym, pozbawionym wszelkiej pragmatyki w kontekście konieczności wykonania względem skazanego prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności, od wykonania której w praktyce uchylał się. Dowód: postanowienie SA w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2019 r. wraz z uzasadnieniem (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 304/10, k. 215-216) Postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II Ko 198/14 Sąd Rejonowy w Ś. postanowił nie uwzględnić wniosku C E o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 11 stycznia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II Ko 537/07, którym zarządzono wykonanie kary 2 lat pozbawienia wolności wymierzoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś z dnia 17 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt II K 408/05. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że skazanie za przestępstwo w wyroku Sądu Rejonowego P. z dnia 16 lipca 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV K 44/07 nie stanowiło wyłącznej przesłanki wykonania kary w sprawie o sygn. akt II K 408/05. Tym samym uchylenie tegoż wyroku i przez Sąd Okręgowy nie było okolicznością uzasadniającą uchylenie postanowienia w sprawie wykonania kary orzeczonej w wyroku w sprawie II Ko 537/07. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z 4 czerwca 2014 r. w sprawie V Kzw 483/14. Dowód: postanowienie SR w Ś. z dnia 28 marca 2014 r. (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś pod sygn. II Ko 198/14, k. 31-32), postanowienie SO w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2014 r. (akta sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. pod sygn. II Ko 198/14, k. 56-57) Powód w 2008 r. przebywał na terenie Wielkiej Brytanii ukrywając się przed polskimi organami ścigania. Zatrzymanie powoda na podstawie ENA wydanego 13 sierpnia 2007 r. w sprawie III Kop 178/07 Sądu Okręgowego w P., nastąpiło w dniu 20 lutego 2008 r. na terenie Wielkiej Brytanii. Zatrzymanie nastąpiło celem przekazania powoda do wykonania kary --- STRONA 7 --- 7 orzeczonej wyrokiem z 21 grudnia 2009 r. Sądu Rejonowego w Ś. w sprawie II K 649/08. Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej powód został pozbawiony wolności w dniu 20 marca 2008 r. i przyjęty w dniu 21 marca 2008 r. do Aresztu Śledczego (…). Nieprzerwane pozbawienie wolności powoda trwało do zwolnienia w dniu 30 stycznia 2020 r., przy czym w okresie od 28 marca 2012 r. do 11 marca 2014 r. powód odbywał karę orzeczoną w sprawie II K 408/05 (2 lata pozbawienia wolności). Na poczet kary zaliczono powodowi okres tymczasowego aresztowania od dnia 24 kwietnia 2005 r. do dnia 11 maja 2005 r. Dowód: informacja o pobytach i orzeczeniach (k. 163-165), zeznania powoda (elektroniczny protokół rozprawy z dnia 16 lipca 2019 r. 00:18:11-00:35:04) Uchylenie przez Sąd Okręgowy w Poznaniu wyroku Sądu Rejonowego (…) wydanego w sprawie IV K 44/07 stało się dla powoda impulsem do analizy czy rozszerzenie ENA na wyrok w sprawie II K 408/05 było prawidłowe. Wyrok uchylający został wydany przez Sąd Okręgowy w P. w dniu 20 grudnia 2013 r. W 2018 r. powód otrzymał opinię adwokata Macieja Jankowskiego co do nieprawidłowości w procedurze rozszerzenia ENA. Dowód: zeznania powoda (elektroniczny protokół rozprawy z dnia 16 lipca 2019 r. 00:35:04- 00:45:45) Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił zasadniczo w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania powoda były przydatne wyłącznie posiłkowo. Zgodnie z art. 244 § 1 k.p.c. dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Art. 245 k.p.c. wskazuje, że dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokumenty urzędowe w niniejszej sprawie stanowiły najistotniejszy materiał dowodowy. Przede wszystkim Sąd w ustaleniach faktycznych opierał się na szeregu akt postępowań karnych dotyczących powoda i to na ich podstawie rekonstruował istotne okoliczności. Fundamentalne znaczenie miały więc akta sprawy II Ko 304/10, albowiem to w nich znajdowało się postanowienie wydane z naruszeniem przepisów k.p.k., jak również oświadczenie powoda o zrzeczeniu się stosowania zasady specjalności. Ponadto za dokumenty urzędowe Sąd uznał zaświadczenia wydane przez Służbę Więzienną. Autentyczności i prawdziwości tychże dokumentów nie kwestionowała żadna ze stron postępowania, również Sąd nie znalazł do tego jakichkolwiek przesłanek. Dowód z przesłuchania powoda był w sprawie istotny tylko pomocniczo. Sąd oddzielił w zeznaniach część relacjonującą fakty od części ocennej i wyłącznie tę pierwszą uczynił podstawą ustaleń przyznając jej przymiot wiarygodności – korespondowała ona z pozostałymi dowodami w sprawie. W szczególności Sąd w oparciu o zeznania powoda ustalił moment, w którym dowiedział się on o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia – uznając za ten moment rok 2013 i analizę postępowań karnych po uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego (…). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. --- STRONA 8 --- 8 Powód w niniejszej sprawie domagał się zadośćuczynienia i odszkodowania w związku z wydaniem przez sąd w toku postępowania karnego wadliwego orzeczenia – postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z 3 sierpnia 2010 r. w sprawie II Ko 304/10, które miało skutkować bezprawnym pozbawieniem go wolności na okres 2 lat. Roszczenie o odszkodowanie może być rozpatrywane na podstawie art. 417 i art. 417 1 k.c., a roszczenie o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 § 2 k.c. Zgodnie z art. 417 § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie z art. 417 1 § 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. W związku z przesłanką z art. 417 1 § 2 k.c. uzyskania prejudykatu - stwierdzenia we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem orzeczenia, w pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisy postępowania karnego zawierają odmienne uregulowanie przesłanek i trybu dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej wadliwym orzeczeniem wydanym w postępowaniu karnym. Zawarte one są w rozdziale 58 kodeksu postępowania karnego. W konsekwencji, zgodnie z art. 421 k.c. przepisy art. 417 i n. nie znajdują zastosowania do tej odpowiedzialności (Legalis, Komentarz do Art. 417 1 KC T. I red. Pietrzykowski 2020, wyd. 10/Banaszczyk, teza 10). Jak stanowi art. 421 k.c. przepisów art. 417, art. 417 1 i art. 417 2 nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych. Art. 552 k.p.k. wskazuje w jakich przypadkach w postępowaniu karnym orzeka się o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej w toku postępowania karnego. Zgodnie z tym przepisem, oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej został uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całości lub w części kary, której nie powinien był ponieść (§ 1); przepis § 1 stosuje się także, jeżeli po uchyleniu skazującego orzeczenia postępowanie umorzono wskutek okoliczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu (§ 2); prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia powstaje również w związku z zastosowaniem środka zabezpieczającego w warunkach określonych w § 1 i 2 (§ 3); odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania (§ 4). Powyższe nie obejmuje zatem odpowiedzialności Skarbu Państwa w związku z wydaniem w toku postępowania karnego orzeczeń nie kończących postępowania w sprawie, a z takie zdarzenie sprawcze wskazuje powód – wydanie przez nieuprawniony sąd postanowienia z wnioskiem o rozszerzenie ENA. --- STRONA 9 --- 9 Jako postanowienie nie kończące postępowania w sprawie nie może być przedmiotem oceny w ramach postępowań (wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej), w których strona mogłaby uzyskać wymagany przez art. 417 1 k.c. prejudykat. Dlatego też sąd orzekający w niniejszej sprawie był zobowiązany do poddania analizie bezprawność działania pozwanego, która miała się przejawiać w wydaniu postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r. z naruszeniem prawa. Zgodnie z obowiązującym na dzień 3 sierpnia 2010 r. brzmieniem art. 607e § 1 k.p.k. osoby przekazanej w wyniku wykonania nakazu nie można ścigać za przestępstwa inne niż te, które stanowiły podstawę przekazania, ani wykonać orzeczonych wobec niej za te przestępstwa kar pozbawienia wolności albo innych środków polegających na pozbawieniu wolności. Tym samym, osoba przekazywana w trybie ENA pozostaje pod ochroną zasady specjalności. Oznacza to, pod określonymi warunkami, zakaz ścigania, zatrzymania i pozbawienia wolności w Polsce za czyny popełnione przed przekazaniem i niebędące jego podstawą. Celem tej zasady jest zarówno ochrona suwerenności państwa wydającego, jak i sytuacji prawnej osoby wydanej. Art. 607e § 3 k.p.k. wprowadza wyjątki od stosowania zasady specjalności. Zgodnie z art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k. zasady specjalności nie stosuje się, jeżeli organ sądowy państwa wykonania nakazu, który przekazał osobę ściganą, na wniosek sądu właściwego do wydania nakazu, wyraził zgodę na ściganie lub wykonanie kar pozbawienia wolności albo innych środków polegających na pozbawieniu wolności za przestępstwa określone w pkt 1. Zgodnie z ówcześnie obowiązującym przepisem art. 607a k.p.k. w razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestępstwo podlegające jurysdykcji polskich sądów karnych może przebywać na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, właściwy miejscowo sąd okręgowy, na wniosek prokuratora, a w postępowaniu sądowym i wykonawczym - z urzędu lub na wniosek właściwego sądu rejonowego, może wydać europejski nakaz aresztowania. Tym samym właściwym do zwrócenia się do Sądu Magistrackiego w Westminster w przedmiocie wyrażenia zgody na ściganie C.E. także na podstawie wyroku w sprawie II K 408/05 (rozszerzenie ENA) był Sąd Okręgowy w P.. Wydając postanowienie z dnia 3 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Ś. oparł się na nieaktualnym brzmieniu przepisu art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k., zgodnie z którym zasady specjalności nie stosuje jeżeli się organ sądowy państwa wykonania nakazu, który przekazał osobę ściganą, na wniosek sądu właściwego do rozpoznania sprawy, wyraził zgodę na ściganie lub wykonanie kar pozbawienia wolności albo innych środków polegających na pozbawieniu wolności za przestępstwa określone w pkt 1. Przepis ów w takim brzmieniu obowiązywał do 7 czerwca 2010 r. włącznie. O stosowaniu przepisu w brzmieniu nowym przesądzał art. 10 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2009 Nr 206, poz. 1589), zgodnie z którym sprawy, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpoczęto rozprawę główną, toczą się do końca postępowania w danej instancji według przepisów dotychczasowych, jednakże w razie zawieszenia postępowania, odroczenia rozprawy lub ponownego rozpoznania sprawy albo po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia postępowanie toczy się według przepisów tej ustawy. W dniu 3 sierpnia 2010 r. sprawa II K --- STRONA 10 --- 10 408/05 Sądu Rejonowego w Ś. była już prawomocnie zakończona, więc zastosowanie powinny znaleźć przepisy nowe. W konsekwencji należy uznać, że działanie Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Ś. polegające na wydaniu postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r. było niezgodnym z prawem działaniem władzy publicznej. Takie rozumowanie znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 10 października 2018 r. i podzielone zostało przez Sąd Apelacyjny w P. w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 grudnia 2019 r. Znamienne jest jednak, iż zarówno Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny przyznały, że takie uchybienie nie ma znaczenia, tym bardziej, że sąd występujący nie zajmował się odpowiedzialnością karną, a jedynie ustawodawca zdecydował, że w tych stosunkach transgranicznych, stronę polską ma reprezentować organ sądowy określonego rzędu. Uchybienie proceduralne nie miało zatem charakteru rażącego. Za niezgodne z prawem i powodujące obowiązek odszkodowawczy Skarbu Państwa można uznawać tylko takie orzeczenia, które zostały wydane wskutek rażąco błędnej wykładni prawa materialnego albo na których treść miały wpływ szczególnie poważne naruszenia procedury. Państwo może ponieść odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną orzeczeniem sądowym tylko wtedy, gdy sąd naruszył prawo w sposób oczywisty, a zatem gdy naruszenie jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, a naruszony przepis był jasny i precyzyjny w swej treści. W przypadku wykonywania władzy dyskrecjonalnej niezbędny jest bowiem pewien margines błędu, którego popełnienie nie może rodzić odpowiedzialności odszkodowawczej państwa (wyrok SN z 4.12.2008 r., I CNP 72/08 , LEX nr 484692). Orzeczenie bezprawne (rodzące roszczenie odszkodowawcze) to takie, które obarczone jest rażącymi naruszeniami prawa. Rażące naruszenie prawa musi mieć postać kwalifikowaną (wyrok SA w Katowicach z 5.03.2020., I ACa 836/19, LEX nr 3040854). W wyroku z 11 grudnia 2018 r. (V ACa 103/18, LEX nr 2668713) SA w Gdańsku wskazał, że „ Orzeczenie niezgodne z prawem to orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć (dyskrecjonalności) albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy, mimo braku wyraźnych normatywnych obostrzeń semantycznych, zarówno w art. 77 Konstytucji RP, jak i w art. 424[1] § 1 k.p.c. w zw. z art. 417[1] § 2 k.c. niezgodność z prawem powodująca powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim wypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechę bezprawności. Jeżeli więc sąd nie wykracza poza obszar przyznanej mu swobody, nie pozostaje w kolizji z własnym sumieniem oraz prawidłowo dobiera standardy orzecznicze, to działa w ramach porządku prawnego nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie można ocenić jako "obiektywnie" niezgodne z prawem .”. Wobec wątpliwości interpretacyjnych co do przepisów intertemporalnych (art. 10 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw), błędnego zastosowania przez Sąd Rejonowy w Ś. art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k., nie można zakwalifikować jako rażącego uchybienia proceduralnego, co wyłącza co do zasady odpowiedzialność Skarbu Państwa. --- STRONA 11 --- 11 Za niewykazany należało w niniejszej sprawie uznać związek przyczynowy między działaniem Sądu Rejonowego w Ś. a wystąpieniem szkody po stronie powoda. Powód zdaje się nie zauważać fundamentalnej kwestii, że powodem pozbawienia powoda wolności nie było samo niezgodne z prawem działanie władzy publicznej, a popełnienie przez powoda przestępstwa, za które został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności wyrokiem w sprawie II K 408/05. Kara ta została wprowadzona do wykonania, ponieważ powód naruszył warunki okresu próby orzeczonej na 5 lat, popełniając kolejne przestępstwo. Jeśli chodzi o adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem a szkodą, Sąd Okręgowy w pełni przychyla się do teorii legalnego zachowania alternatywnego wyrażonej m. in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt III CSK 152/13 wskazaniem, iż „ Każdorazowo zatem, dla stwierdzenia istnienia przesłanki normalnego związku przyczynowego między wadliwą decyzją a dochodzoną szkodą, konieczne jest dokonanie przez sąd, w oparciu o art. 361 § 1 KC, oceny, czy szkoda nastąpiłaby także wtedy, gdyby zapadła decyzja zgodna z prawem. (…) Legalne alternatywne zachowanie sprawcy występuje wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób dostatecznie pewny, że w wypadku nie dopuszczenia się naruszeń ważących na braku legalności (w znaczeniu: zgodności z prawem) pierwotnej decyzji zostałaby wydana inna na tej samej podstawie prawnej, w tym samym terminie i o tej samej treści (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2010 r., I CSK 380/09, wyrok (7) Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2013 r., I CSK 404/11). Z takiego założenia wynika, że prawdopodobieństwo innego toku zdarzeń praktycznie nie występuje, ekwiwalenty (świadczenia) wyliczone według tych samych zasad byłby takie same, zatem, mimo potwierdzenia decyzją nadzorczą wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, nie doszłoby do wyrządzenia szkody wymagającej naprawienia .”. Za teorią legalnego zachowania alternatywnego przy ocenie bezprawności działania przy wykonywaniu władzy publicznej opowiedział się również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia z dnia 30 czerwca 2020 r. (III CZP 71/19, LEX nr 3023095). Nie ulega jakimkolwiek wątpliwościom, że gdyby w niniejszej sprawie z wnioskiem o rozszerzenie ENA wystąpił właściwy sąd - Sąd Okręgowy w Poznaniu, Sąd Magistracki w Westminsterze wydałby tożsamą do tej z 17 listopada 2010 r. Celem wykazania powyższego należy posłużyć się testem ceteris paribus . Jeżeli bowiem wszelkie inne niż zindywidualizowane bezprawne działanie władzy byłyby w przypadku jej legalnego postępowania takie same, to uprawnione jest przekonanie, iż w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania teorii legalnego zachowania alternatywnego. Tak dzieje się w niniejszej sprawie – zwrócenie się z wnioskiem o rozszerzenie ENA przez sąd rejonowy w miejsce okręgowego jest jedyną zmienną odróżniającą rzeczywisty stan znaczony bezprawnym zachowaniem organu władzy od hipotetycznego stanu działania w pełni legalnego. Nie sposób bowiem racjonalnie założyć by Sąd Okręgowy w P. wskazał inne przesłanki do wydania ENA niż Sąd Rejonowy w Ś. w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2010 r. Niezależnie zatem od tego, który z organów – właściwy czy niewłaściwy – wystąpiłby z wnioskiem, skutek w postaci rozszerzenia ENA, a w konsekwencji wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w prawie II K 408/15 SR w Ś. by nastąpił. Charakter normy stanowionej przez przepis art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 607a k.p.k. ma charakter organizacyjny i reguluje wyłącznie techniczną stronę procedury rozszerzenia ENA. Ten element normy prawnej nie chroni uprawnień oskarżonego – tą stanowi bowiem konieczność uzyskania zgody organu sądowego państwa wykonania nakazu. --- STRONA 12 --- 12 W przedmiotowej sprawie była to zgoda Sądu Magistrackiego w Westminsterze, która została udzielona i której powód nie zakwestionował w przewidzianej przez prawo angielskie formie. Bezpośrednią przyczyną wykonywania kary pozbawienia wolności w oparciu o rozszerzony ENA nie jest sam wniosek Sądu Rejonowego w Ś., a orzeczenie Sądu Magistrackiego w Westminster. Sąd rozpatrujący wniosek o rozszerzenie ENA działa autonomicznie, niezawiśle i w ramach własnej oceny okoliczności – nie jest związany co do skutku wnioskiem o rozszerzenie, może odmówić jego uwzględnienia. Co prawda wystąpienie przez sąd polski z wnioskiem było elementem obligatoryjnym rozstrzygnięcia wniosku, ale nie determinowało rozstrzygnięcia sadu angielskiego. Ponadto powód nie wykazał szkody co do wysokości. Próby wykazania wysokości szkody oparte były wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach powoda o jego rzekomych zarobkach, które uzyskiwał w Wielkiej Brytanii przez zatrzymaniem w związku z wykonaniem ENA. Nawet gdyby przyjąć twierdzenia powoda w tym zakresie za wiarygodne, należy wskazać, że nie zachodzi związek przyczynowy między zdarzeniem sprawczym, na które powołuje się powód, skutkującym wprowadzeniem do wykonania kary orzeczonej w sprawie II K 408/05 a szkodą w postaci utraconych korzyści, skoro w czasie, gdy kara została wprowadzona do wykonania, powód już odbywał karę 10 pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie II K 649/08, a więc dochodów z pracy zarobkowej w Wielkiej Brytanii faktycznie nie osiągał. Wobec niewykazania bezprawności w rozumieniu art. 417 1 § 2 k.c. (rażącego naruszenia procedury karnej), adekwatnego związku przyczynowego między zdarzeniem sprawczym a szkodą, a ostatecznie i samej szkody, Sąd uznał, że roszczenie o odszkodowanie nie znajduje podstaw prawnych. W zakresie zadośćuczynienia z art. 445 § 2 k.c. muszą być spełnione te same przesłanki: bezprawności, związku przyczynowego i szkody niemajątkowej. Również w zakresie zadośćuczynienia, z przyczyn wskazanych wyżej, nie zostały one wykazane. Ponadto art. 445 § 2 k.c. wymaga winy umyślnej, a ta nie została wykazana w niniejszej sprawie. Gdyby zaś roszczenie powoda o zadośćuczynienia oceniać przez pryzmat naruszenia dóbr osobistych i odpowiedzialności z art. 448 k.c., to również nie zostały wykazane w/w przesłanki, w tym przesłanka winy. Ponadto, zgodnie z art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, co oznacza, że nie jest zobligowany do zasądzenia zadośćuczynienia nawet w przypadku ustalenia, że do naruszenia dobra osobistego doszło. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, przyznanie powodowi jakiegokolwiek zadośćuczynienia godziłoby w poczucie sprawiedliwości. Niezależnie od powyższego za zasadny Sąd uznał zarzut przedawnienia roszczenia podniesiony przez pozwanego. Zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Nie ma racji pozwany wskazując, że trzyletni termin przedawnienia upłynął dla powoda z upływem trzech lat od wydania postanowienia z dnia 3 sierpnia 2010 r., z którym --- STRONA 13 --- 13 wiązał on odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa, ani też z chwilą jego uprawomocnienia. Przedmiotowe postanowienie było przez powoda zaskarżane w postępowaniu karnym, jednakże nie z uwagi na wydanie go przez organ nieuprawniony. Nie sposób więc mówić o tym, że pozwany w tej chwili dowiedział się o szkodzie. Co zaś się tyczy należytej staranności, to wypada zauważyć, że błędu w działaniu Sądu Rejonowego nie dostrzegł ani pełnomocnik z urzędu skazanego, ani też sam Sąd. Tym samym w modelu należytej staranności skazanego w procesie karnym, z wykształceniem średnim zawodowym, nie mieści się znajomość skomplikowanej materii przepisów intertemporalnych postępowania karnego. Sąd nie podzielił stanowiska powoda, iż o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia dowiedział się w 2018 r., po uzyskaniu opinii adwokata w przedmiocie nieprawidłowości proceduralnych przy rozszerzeniu ENA. Z zeznań powoda wynika jednoznacznie, że z chwilą uchylenia orzeczenia wydanego przez Sąd Rejonowy (…) w Poznaniu przez Sąd Okręgowy (a więc w 2013 r.) podjął intensywną analizę prawidłowości działań organów państwa w jego sprawach, w tym w sprawie II Ko 308/10. Tym samym wtedy, biorąc pod uwagę pogłębiony charakter analiz, mógł on się z łatwością dowiedzieć, o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Skoro powód wytoczył powództwo w dniu 17 grudnia 2018 r., do przedawnienia roszczeń majątkowych powoda (i o odszkodowanie i o zadośćuczynienie) doszło najpóźniej z końcem 2017 r. Dodatkowo, nieakceptowalne z punktu widzenia zasad współżycia społecznego byłoby prawne uznanie sytuacji, w której przestępca ukrywający się przed wymiarem sprawiedliwości mógłby uzyskać korzyść majątkową w związku z wykonaniem kary, którą nieuchronnie odbyć powinien. Pozwany podniósł w tym zakresie zarzut nadużycia prawa podmiotowego, który Sąd Okręgowy uznał za zasadny. Powód pomija okoliczność, że kara, którą odbył, byla prawomocnie wobec niego orzeczoną karą pozbawienia wolności, za przestępstwo, którego popełnienia się dopuścił. Nie można tracić z pola widzenia powagi czynu zabronionego, którego dopuścił się powód – umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w stanie nietrzeźwości, w wyniku którego u trzech pasażerów doszło do innego uszczerbku na zdrowiu. Za nadużycie należy także uznać posługiwanie się terminem „niesłusznie wykonanej kary”. Powód nie kwestionuje w niniejszym postępowaniu faktu popełnienia przestępstwa i zarządzenia wykonania wobec niego kary pozbawienia wolności, a wyłącznie techniczny element wdrożenia wyroku do wykonania, jakim jest rozszerzenie ENA. Jak słusznie wskazuje pozwany, antycypując ochronę praw człowieka wynikającą zarówno z przepisów prawa cywilnego, jak i karnego, w zakresie, w jakim służy ona ochronie godności, wolności i innych podstawowych praw jednostki, należy zauważyć, ze ochrona taka nie powinna prowadzić do uzyskania przez jednostkę korzyści w sytuacji, w którym zachowanie tejże jednostki stanowi naruszenie umowy społecznej. Powód domagał się rekompensaty doznanej rzekomo szkody, w sytuacji, gdy uchylał się od odbycia kary izolacyjnej. De facto podstawę do uzyskania rekompensaty stanowiłoby w tym przypadku uniemożliwienie powodowi dalszego uchylania się od poniesienia kary za czyny, których się dopuścił. --- STRONA 14 --- 14 Mając wszystko powyższe na względzie Sąd w pkt 1 wyroku powództwo w całości oddalił. Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zważywszy na charakter sprawy i słuszne przekonanie powoda, że rozszerzenie ENA było obarczone błędami proceduralnymi Sąd uznał, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 102 k.p.c. Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że powód w niniejszym postępowaniu został w całości zwolniony od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd w punkcie 2 wyroku odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 8 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 18). Zgodnie z § 4 ust. 3 tegoż rozporządzenia, opłatę powiększono o kwotę podatku od towarów i usług. W związku z tym Sąd w pkt 3 wyroku przyznał pełnomocnikowi powoda 8.856 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wydzielonej powodowi z urzędu. /-/ SSO Magdalena Ławrynowicz