Postanowienie XVIII C 156/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań

--- STRONA 1 --- 1 Sygnatura akt XVIII C 156/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 16 września 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Ryszard Nowak Protokolant: st. prot. sąd. Irmina Binder po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. w Poznaniu sprawy z powództwa A. K. przeciwko Skarb Państwa Dyrektor Z. K. we W. o zapłatę 1. Oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Poznaniu kwotę 147,60 zł na rzecz adw. E. G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ SSO R. Nowak --- STRONA 2 --- 2 Uzasadnienie Pozwem skierowanym do tutejszego Sądu w dniu 26.08.2014 roku, powód ( A.K. ) domagał się od pozwanego Skarbu Państwa Zakładu Karnego w (…) zapłaty kwoty 80.000zł. W uzasadnieniu wskazano, iż powód był osobą pozbawioną wolności. Swoje roszczenie wywodził z tego, że w okresie odbywania kary pozbawienia wolności był zatrudniony w oczyszczalni ścieków, gdzie nie otrzymywał środków ochronnych a nadto pracował zbyt długo. Postanowieniem z dnia 08.10.2014 roku Sąd zwolnił powoda od kosztów postępowania oraz ustanowił dla powoda pełnomocnika procesowego z urzędu. W piśmie z dnia 03.12.2014r. pełnomocnik powoda wskazał, iż domaga się zasadzeni w/w kwoty wraz ze wskazanymi w piśmie odsetkami. W uzasadnieniu wskazano, iż podczas pracy w oczyszczalni ścieków powód nie otrzymał środków ochrony osobistej oraz mleka co narażało na uszczerbek jego zdrowie; to skutkowało naruszeniem jego dóbr osobistych w zakresie jego zdrowia i prawa do pracy w godnych warunkach. W konsekwencji powód domagał się zadośćuczynienia w kwocie 77.730,98zł. Pozostała zaś część żądania obejmowała niewypłacone wynagrodzenie. W odpowiedzi na pozew z dnia 23.01.2015 roku pozwany, zastępowany przez ( P.G.S.P) wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto wniósł o przekazanie sprawy do wydziału Pracy Sądu Okręgowego w (…). W uzasadnieniu wskazano, iż jako, że powód dochodzi swojego roszczenia ze stosunku pracy właściwym nie jest Sąd Cywilny a nadto, iż pozwany nie ma wobec tego legitymacji procesowej. Dalej wskazano, iż powód nie wykazał by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, by doznał krzywdy na skutek działań czy zaniechań pozwanego. Powołał się na treść art. 123a par 2 kkw wskazując, iż powód świadczył nieodpłatna pracę na własną prośbę a w oczyszczalni ścieków faktycznie pracował jedynie w okresie od 15.02.2013r do 05.04.2013r., kiedy to dopuścił się ucieczki z zakładu karnego. Wskazano także, iż powód otrzymał stosowne środki ochrony osobistej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód ( A.K. ) odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w (…). Objął on swoim żądaniem okres od dnia 25.06.2012r do 31.10.2012r. i okres od dnia 03.12.2012r do dnia 05.04.2013r. W toku postępowania Sąd ustalił, iż powód w okresie od dnia 25.06.2012r. do dnia 13.09.2012r. był zatrudniony nieodpłatnie na stanowisku murarza. W okresie od 14.09.2012r. do 31.10.2012r. był zatrudniony przy pracach publicznych na rzecz Miasta ( … ). Ten okres zatrudnienia został przerwany albowiem powód niewłaściwie wywiązywał się z obowiązków, które mu powierzono. Ponownie został zatrudniony w dniu 03.12.2012r. i do dnia 05.04.2013r. pracował na rzecz działu kwatermistrzowskiego pozwanego, również będąc zatrudnionym nieodpłatnie. Do dnia 14.02.2015r. powód pracował w grupie gospodarczej a w oczyszczalni ścieków --- STRONA 3 --- 3 pracował w okresie od 15.02.2013r. do dnia 05.04.2013r . kiedy to uciekł z zakładu karnego. Nadto ustalono, iż w dniu 13.06.2012r. powód złożył wniosek o zatrudnienie go w Zakładzie Karnym w (…). Wniosek ten został zaopiniowany pozytywnie. Ze złożonego zaświadczenia lekarskiego z dnia 20.06.2012r. wynika, iż powód przeszedł stosowne badania i był zdolny do podjęcia pracy w zakresie określonym art. 123a par 2 kkw. W dniu 21.06.2012r powód złożył oświadczenie, w którym wyraził zgodę na zatrudnienie. W dniu 25.06.2013r. powód przeszedł szkolenie w zakresie BHP i objął stanowisko murarza w dniu następnym. W dniu 08.08.2012r, orzeczono również, iż powód jest zdolny do pracy na wysokościach powyżej 3 metrów. W dniu 07.09.2012r. powód złożył wniosek o przyjęcie go do grupy roboczej ( O ). Również i ten wniosek został zaopiniowany pozytywnie a w dniu 12.09.2012r. wystawiono zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż był zdolny do podjęci pracy. W dniu 14.09.2012r. powód złożył oświadczenie, iż wyraża zgodę na zatrudnienie w trybie art. 123a par 2 kkw. W dniu 14.09.2012r. powód odbył także szkolenie w zakresie BHP. Z dniem 30.10.2012r. powód został wycofany z zatrudnienia w wyżej opisanym charakterze z uwagi – jak wyżej wskazano – na niewłaściwe wywiązywanie się z powierzonych obowiązków. Kolejny wniosek o zatrudnienie powoda został złożony w dniu 27.11.2012r. i ponownie został on pozytywnie zaopiniowany. Stosowne zaświadczenie o zdolności do pracy sporządzono w dniu 28.11.2012r. W dniu 29.11.2012r. powód złożył oświadczenie, iż wyraża zgodę na zatrudnienie w trybie art. 123a par 2 kkw. Powód przeszedł także stosowne szkolenie w zakresie BHP. Kolejny wniosek w zakresie zatrudnienia powoda w obsłudze oczyszczalni ścieków został sporządzony w dniu 05.02.2013r. i został on zaopiniowany pozytywnie. Powód otrzymał zdolność do pracy i przeszedł wymagane szkolenie w zakresie BHP. Poza sporem było i to, że powód w dniu 05.04.2013r. dokonał ucieczki z Zakładu Karnego a tym samym zakończył pracę w oczyszczalni ścieków. We wskazanej oczyszczalni powód w lutym 2013r. przepracował 80 godzin a łącznie przez cały miesiąc 136 godzin. W marcu przepracował 152 godziny zaś w kwietniu 31 godzin. (vide dokumenty na kartach 63 – 99). Przedmiotowe postępowanie nie wykazało, iżby powód podczas pracy w Zakładzie Karnym a w szczególności w oczyszczalni zgłaszał jakiekolwiek uwagi czy zastrzeżenia lub by chciał z tej pracy zrezygnować (vide k. 110). Powód podejmując pracę w oczyszczalni otrzymał jako odzież ochronną kurtkę z pasem. Taka sama sytuacja dotyczyła także innych zatrudnionych więźniów. Innej odzieży roboczej nie otrzymał. (vide k. 112, zeznania świadka (…)). W toku postępowania nie ustalono, iżby powód doznał jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu. Nie wskazywał on także na jakiekolwiek dolegliwości, które miałyby pojawić się w związku ze świadczoną pracą. Nie wskazał także w jaki ewentualnie sposób świadczenie tejże pracy miałoby wpłynąć negatywnie na stan jego zdrowia psychicznego. Dodać należy, iż powód wskazywał jedynie, iż istniało zagrożenie jego zdrowia ale nie wskazywał na jakiekolwiek realne konsekwencje opisanego stanu rzeczy. W toku postępowania powód opuścił zakład karny i przebywa na wolności. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej przywołanych dokumentów, których wartość dowodowa - co do zasady - nie była przez strony kwestionowana, a Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu. Wymienione wyżej dokumenty stanowią dowód przebiegu osadzenia powoda w ZK w (…), w tym zwłaszcza przebiegu pracy. --- STRONA 4 --- 4 Sąd przeprowadził także dowód z przesłuchania świadka (…). Jego zeznania okazały się wiarygodne. Świadek potwierdził to, iż pracował z powodem. Wskazał, że warunki pracy nie były złe a osadzeni pracowali wyrażając uprzednio zgodę. Potwierdził również jaką odzież otrzymali osadzeni. Podał także, iż powód nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do warunków pracy i stanu własnego zdrowia. W sposób dosadny określił także aktualny stosunek powoda do toczącego się postępowania ujawniając powody dla których ten nie stawił się na rozprawie, na której miał być przesłuchany. Sąd pominął dowód z przesłuchania świadka (…|) albowiem strona powodowa nie wskazała jego miejsca zamieszkania oraz nie wskazała danych umożliwionych jego identyfikacje w sytuacji, w której przebywałby w zakładzie karnym. Sąd oddalił także wnioski dowodowe w zakresie opinii biegłych. Co do biegłego medyka i bakteriologa wskazać należy, iż powód nie podał żadnych informacji co do swojego faktycznego stanu zdrowia. Nie wskazał także w jaki faktycznie sposób w tak krótkim okresie czasu miałby u niego wystąpić uszczerbek na zdrowiu w szczególności w zakresie ewentualnego zagrożenia bakteriologicznego. Powód nie przybył na rozprawę wobec czego nie można było ustalić żadnych bliższych kwestii dotyczącej tego zagadnienia. W konsekwencji niestawiennictwa powoda na terminach rozpraw pomimo wezwania, Sąd pominął także dowód z jego przesłuchania. W zakresie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu BHP wskazać należy, iż wobec nie wskazania przez stronę powodową jakichkolwiek skutków wydania odzieży roboczej jedynie w niespornym zakresie ustalanie przez biegłego wskazanych okoliczności było zbędne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powód źródła odpowiedzialności pozwanego upatruje w naruszeniu przez pozwanego dóbr osobistych powoda w postaci zdrowia i prawa do pracy w godnych warunkach. Roszczenie powoda o zadośćuczynienie należy oceniać przez pryzmat uregulowań przepisów art. 417 k.c., art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 k.c. Dobra osobiste człowieka, zgodnie z art. 23 k.c., pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Jak wskazuje się w orzecznictwie – „stosownie do treści art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium , realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 269/07, LEX nr 440384). Zgodnie z przepisem z art. 24 § l k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 448 k.c.). Powód winien zatem wykazać, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego, z kolei z przepisu art. 24 § 1 k.c. wynika domniemanie bezprawności czynu, które pozwany w niniejszym postępowaniu winien obalić. --- STRONA 5 --- 5 Zdarzenie, które w ocenie powoda skutkować winno odpowiedzialnością odszkodowawczą Skarbu Państwa miało miejsce w okresie od 2012 do 2013 roku, stąd do odpowiedzialności Skarbu Państwa ma zastosowanie przepis art. 417 § 1 kc. w brzmieniu obecnym, zgodnie z którym „wina funkcjonariusza” nie mieści się w kręgu koniecznych przesłanek odpowiedzialności organów władzy publicznej, natomiast spełniona być musi przesłanka niezgodności z prawem działania organów władzy publicznej. Dalej wskazać należy, iż prawo cywilne kładzie nacisk przede wszystkim na naprawienie krzywdy przez zastosowanie środków ochrony niemajątkowej, które są ukierunkowane na usunięcie jej skutków. Wynika to z brzmienia art. 24 k.c., w którym w razie dokonanego naruszenia dóbr osobistych wskazuje się przede wszystkim na możliwość żądania, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła niezbędnych czynności, w szczególności złożyła oświadczenie w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Natomiast możliwość żądania zadośćuczynienia pieniężnego wskazana jest w tym przepisie jako dodatkowe, uzupełniające roszczenie, stanowiące formę dodatkowego zrekompensowania krzywdy. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i długość okresu doznawania przez pokrzywdzonego ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywda). Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia cel, który zamierzała strona pozwana osiągnąć, podejmując działanie naruszające te dobra i ewentualna korzyść majątkowa, jaką w związku z tym działaniem, uzyskała lub spodziewała się uzyskać. Jednocześnie przypomnieć należy, że zakres krzywdy należy oceniać nie według subiektywnego odczucia pokrzywdzonego, ale według miar zobiektywizowanych, odwołujących się nie tylko do tych odczuć, ale przede wszystkim do obiektywnego postrzegania tej krzywdy w odbiorze społecznym. Odnosząc się do wskazanych wyżej przesłanek, należy zauważyć, że w przypadku powoda faktycznie pracował on w oczyszczalni ścieków jedynie w okresie niecałych dwóch miesięcy łącznie przepracowując 263 godziny. W toku całego postępowania powód powołując się na naruszenie jego dóbr osobistych winien wykazać, iż świadczenie tej pracy faktycznie taki wywołało u niego skutek, że naruszyło jego dobra osobiste. W ocenie Sądu powyższej okoliczności w toku postępowania powód nie wykazał. Nie wskazał jaki faktycznie poniósł uszczerbek na zdrowiu w istocie powołując się na jego hipotetyczne istnienie. Swoim niestawiennictwem uniemożliwił również weryfikację jego twierdzeń co do tego, iż uszczerbek dotknął jego zdrowia psychicznego, nie powoływał się także na żadne schorzenia fizyczne wywołane wskazana pracą. Nie określił nawet w jaki sposób stan zatrudnienia naruszył jego godność, w skutek pracy w nieodpowiednich warunkach. Nie można przy tym nie zauważyć, iż powód nie tylko wnioskował o podjęcie pracy ale także przeszedł badania lekarskie i szkolenie w zakresie BHP. Co więcej złożył oświadczenie, że wyraża zgodę na nieodpłatna pracę w oczyszczalni. W toku postępowania nie wykazano także, iżby powód składał jakiekolwiek skargi czy wnioski w zakresie świadczonej pracy co potwierdzają także zeznania świadka Żywieckiego. W tym stanie rzeczy wskazać należy, iż nawet ustalenie, iż nie wydano maseczek czy rękawic ochronnych lub mleka nie może mieć wpływu na treść orzeczenia albowiem sam fakt ich niewydania nie świadczy o tym, że zostały naruszone dobra osobiste powoda. Nie wykazał on bowiem by jego dobra osobiste poniosły jakikolwiek uszczerbek. --- STRONA 6 --- 6 W tym stanie rzeczy roszczenie powoda należy uznać za nieuzasadnione co do zasady a tym samym winno ono podlegać oddaleniu. Również i żądanie powoda w zakresie zapłaty kwoty 2.269,02zł jako należnego świadczenia za wykonaną pracę nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazane wyżej oświadczenia powoda co do tego, iż podejmuje on zatrudnienie przy pracach publicznych na rzecz organów administracji publicznej lub na cele charytatywne w trybie art. 123a par 2 kkw jednoznacznie świadczą o tym, że powód świadomie zdecydował o takiej formie zatrudnienia. Przedstawiona przez stronę pozwana wykładnia tego unormowania zasługuje na pełna aprobatę i pozwala uznać, iż powodowi nie przysługiwało wynagrodzenie za świadczoną pracę albowiem co do zasady jest ona nieodpłatna. Nie ma też podstaw by twierdzić by powód nie był świadomy skutków złożonego oświadczenia lub by zgodę tą cofnął. W konsekwencji na podstawie powołanych norm prawnych powództwo należało oddalić. O kosztach sądowych orzeczono w punkcie 2 i 3. wyroku i to na podstawie art. 98 par 1 i 3 kpc i zasądzono od powoda na rzecz Skarbu Państwa – (P.G.) kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie w pkt 3 Sąd przyznał pełnomocnikowi powoda działającemu z urzędu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. SSO Ryszard Nowak