Postanowienie XVIII C 1276/19 ZE NN es GS

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt XVIII C 1276/19 ZE NN es GS) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 26 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XVIII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia Piotr Błaszak Protokolant: protokolant sąd. Szymon Solecki po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa J.M przeciwko Skarbowi Państwa- Zakładowi Karnemu we W. reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego o zapłatę 1. oddala powództwo; | 2. kosztami procesu obciąża powoda i wobec tego zasądza od niego na rzecz pozwanego 240zł. Piotr Błaszak --- STRONA 2 --- Sygn. akt XVIII C 1276/19 Uzasadnienie Pozwem datowanym na 28 czerwca 2019 r. (k. 1-2) powód J.M. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa — Zakładu Karnego we W. kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Jednocześnie powód wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 27 listopada 2019 r. (k. 22) powód został zwolniony od kosztów sądowych, jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został natomiast oddalony. W odpowiedzi na pozew (k. 40-46) pozwany wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej w niniejszej sprawie oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Jednocześnie z ostrożności procesowej pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, podtrzymując wniosek o przyznanie na jego rzecz od powoda kosztów procesu. Na rozprawie 17 września 2020 r. powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, w odpowiedzi na pytanie Sądu wskazując, że dochodzona przez powoda kwota zadośćuczynienia nie została przez niego wyliczona na podstawie kryterium stopnia krzywdy jakiej miał doznać w okresie pobytu w pozwanym zakładzie, a jedzenie określona na taką wysokość by sądem właściwym dla rozpoznania sprawy był sąd okręgowy, a nie rejonowy. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód J.M. ma obecnie 50 lat. W okresie od 26 sierpnia 2014 r. powód odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanym Zakładzie Karnym we W.. Bezsporne. Decyzją z 15 maja 2019 r. Dyrektor pozwanego Zakładu Karnego we W. w związku z przewinieniami powoda polegającymi na niewstawaniu do apeli porannych i wieczornych, wymierzył powodowi karę dyscyplinarną w postaci udzielania widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą na okres trzech miesięcy. W związku z powyższym w okresie obwiązywania ww. kary dyscyplinarnej, powód odbywał widzenia z członkami najbliższej rodziny, jednak w ich trakcie byli oni oddzieleni od siebie szybą uniemożliwiającą bezpośredni kontakt. Powyższą decyzję powód w przepisanym terminie zaskarżył do Sądu Okręgowego w Poznaniu. 1 --- STRONA 3 --- Sygn. akt XVIII C 1276/19 Powyższa decyzja została utrzymana w mocy orzeczeniem Sądu Okręgowego w P. z 13 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy w P. wskazał, iż z poczynionych ustaleń wynika, że powód nie jest obłożnie chory i nie ma przeciwwskazań do wstawania z łóżka, Sąd dodał również, że powód samodzielnie korzysta ze spacerów, stąd też, w ocenie sądu penitencjarnego usprawiedliwienia powoda dotyczące jego stanu zdrowia nie mogły być uznane z przekonujące a tym samym zaskarżona decyzja nie była dowolna i niesłuszna. Dowód: wyrok SO w P. z 13 czerwca 2019 r. sygn. akt V Kow. 3253/19/sk (k. 43-44). Powód 26 czerwca 2020 r. zakończył odbywanie kary w pozwanym zakładzie karnym i aktualnie przebywa na wolności. Bezsporne. Podstawę dokonanych w sprawie ustaleń stanowiły w części zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, jak też co do okoliczności bezspornych twierdzenia samego powoda przedstawione na rozprawie 17 września 2020 r. Wiarygodność ww. dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu, tym bardziej iż zasadniczo stan faktyczny opierał się na ustaleniach wynikających z prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w P. z 13 czerwca 2019r. utrzymującego w mocy zaskarżoną decyzję o udzieleniu powodowi widzeń w sposób uniemożliwiający skazanemu bezpośredni kontakt z osobą odwiedzająca Powyższe orzeczenie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 k.p.c., co oznacza, że stanowił on dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Sam powód nie kwestionował zresztą autentyczności, jak też prawdziwości tego dokumentu, wobec czego Sąd uznał, że odzwierciedla on rzeczywisty stan rzeczy i uznał go za przydatny dla dokonywania ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Sąd nie prowadził postępowania dowodowego w szerszym zakresie, albowiem strony się tego nie domagały, w szczególności wobec jednoznacznego oświadczenia powoda złożonego na rozprawie 17 września 2020 r. — płyta CD-k. 149, a i Sąd nie znalazł podstaw, by postępowanie dowodowe uzupełnić z urzędu. W tym zakresie nadmienić należy, że przesyłając powodowi — działającemu bez profesjonalnego pełnomocnika — odpis odpowiedzi na pozew, powód został pouczony o obowiązku składania dalszych pism procesowych wraz z ich odpisem dla drugiej strony. Obowiązku tego pomimo jednoznacznego pouczenia powód jednak nie zrealizował, co skutkowało zwrotem jego pisma procesowego z 19 czerwca 2020 r. (prezentata Sądu — k. 57 i nast.). Tego braku formalnego powód nie uzupełnił także pomimo skutecznego wezwania Sądu w tym zakresie doręczonego 6 lipca 2020 r. (k. 85) oraz kolejno po fizycznym zwrocie ww. pisma powoda doręczonego skutecznie 27 lipca 2020 r. (k. 90). 2 --- STRONA 4 --- Sygn. akt XVIII C 1276/19 Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód domagał się zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 80.000zł za naruszenie jego dóbr osobistych, w postaci godności człowieka, w związku z zastosowaną wobec niego, przez administrację pozwanego Zakładu Karnego we W., | karą dyscyplinarną polegającą na udzielaniu powodowi widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą na okres 3 m-cy. Podstawę prawną tak sformułowanego roszczenia powoda stanowił art. 417 8 1 k.e. wzw. zart. 23 k.c. w zart. 24 k.c. wzw. z art. 448 k.c. W tym miejscu zasadnym jest odnieść się do poniesionego przez pozwanego zarzutu niedopuszczalności drogi sądowej w niniejszej sprawie, a w związku z tym sformułowanym wnioskiem o odrzucenie pozwu, który w ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z powołanym przez pozwanego art. 32 Kodeksu karnego wykonawczego nadzór nad legalnością i prawidłowością wykonywania m.in. kary pozbawienia wolności sprawuje sędzia penitencjarny. Co jednak istotne, w ocenie Sądu, regulacja ta nie pozbawia poszukiwania przez osadzonego ochrony jego dóbr osobistych na podstawie ww. przepisów Kodeksu cywilnego — z takim natomiast roszczeniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że wejście w życie Konstytucji RP w istotny sposób wpłynęło na ewolucję, ukształtowanego uprzednio systemu odpowiedzialności Skarbu Państwa. Jej art. 77 przewiduje bowiem, że każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Wskazuje się, że wprowadzono nowy, podwyższony standard odpowiedzialności odszkodowawczej, niezależnej od winy i oparty jedynie na przesłankach niezgodności z prawem działania organu w związku z wykonywaniem władzy publicznej, szkody po stronie osoby poszukującej ochrony prawnej oraz związku przyczynowego między szkodą a niezgodnym z prawem działaniem władzy publicznej (wyrok SA w Warszawie z 30 września 2014 r., I ACa 361/14, LEX nr 1624052). Zgodnie natomiast z art. 417 $ 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. 3 --- STRONA 5 --- Sygn. akt XVIII C 1276/19 W myśl zaś art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W przepisie tym podano otwarty katalog chronionych dóbr osobistych, do których niewątpliwie należą również godność. Zgodnie z art. 24 $ 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Nie każde zatem naruszenie dobra osobistego daje prawo do skorzystania z ochrony prawa cywilnego. W myśl art. 24 k.c. ochrona taka przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Bezprawne jest zachowanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Omawiany przepis wprowadza ponadto domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Każde więc naruszenie kwalifikowane jest jako bezprawne. Skutkuje to przerzuceniem ciężaru wykazania przyczyn, dla których nastąpiło naruszenie na sprawcę. Dlatego w procesie o ochronę dóbr osobistych, pozwany ma obowiązek wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. Okolicznościami wyłączającymi bezprawność są np. zgoda poszkodowanego, działanie w ramach obowiązku prawnego, wykonywanie własnego prawa podmiotowego, obrony koniecznej, czy wreszcie działanie podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. Należy jednocześnie pamiętać, że ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby, lecz przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Przepis art. 448 k.c. stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem | zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 8 3 stosuje się. 4 --- STRONA 6 --- Sygn. akt XVIII C 1276/19 Demokratyczne państwo prawa zobowiązane jest do zapewnienia osobom skazanym na karę pozbawienia wolności godziwych warunków jej odbywania. Obowiązek taki wynika wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r., w myśl którego każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r., który stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Wymienione zasady znajdują potwierdzenie również w art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP. Co wskazano już wcześniej zgodnie z art. 24 k.c. ochrona przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem lub zagrożeniem naruszenia dobra osobistego. W przypadku stwierdzenia takiego naruszenia, pokrzywdzonemu przysługuje prawo żądania zadośćuczynienia w oparciu o art. 448 k.c. Skuteczność tego roszczenia zależy zatem od dwóch przesłanek: zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego i bezprawności działania. W niniejszej sprawie na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach, które naruszyły lub zagroziły jego dobrom osobistym. Istnienie drugiej przesłanki - bezprawności działania objęte jest domniemaniem i w przypadku udowodnienia przez powoda zagrożenia lub naruszenia jego dóbr osobistych, pozwany, w celu uwolnienia się od odpowiedzialności, musiałby wykazać, że jego działania lub zaniechania nie były bezprawne. Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu, powód pomimo spoczywającego na nim ciężaru dowodowego w określonym powyżej zakresie (art. 6 k.c.), tj. udowodnienia, że jego dobra osobiste zostały przez działanie strony pozwanej naruszone lub zagrożone, obowiązkowi temu nie sprostał. Dla wykazania tych okoliczności bowiem powód ograniczył się wyłącznie do jednostronnych twierdzeń przedstawionych w treści pozwu, nie podejmując w tym zakresie szerszej inicjatywy dowodowej. W tym miejscu podkreślić należy, że z przyczyn formalnych Sąd nie był władny uwzględnić zarówno argumentów powoda przedstawionych w piśmie | procesowym z 19 czerwca 2020 r. (data prezentaty Sądu), jak i załączonych do niego dokumentów. Powód bowiem — co zostało szerzej opisane we wcześniejszej części uzasadnienia — nie uzupełnił braków formalnych tego pisma w wyznaczonym terminie, co skutkowało jego zwrotem. Przy tym, pomimo wyjaśnienia powodowi konsekwencji prawnych tego zaniechania, powód na rozprawie 17 września 2020 r. w sposób jednoznaczny oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie innych wniosków 5 --- STRONA 7 --- Sygn. akt XVIII C 1276/19 dowodowych. Ocena natomiast pozostałego, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie dawała podstaw dla uwzględnienia roszczenia. W niniejszej sprawie dodatkowo Sąd miał na względzie, że dochodzona przez powoda kwota zadośćuczynienia, nie była miarodajna dla krzywdy jaką powód miał ponieść na skutek działań pozwanego. W tym zakresie bowiem powód wyjaśnił, że jej wartość określona została przez niego wyłącznie na poziomie gwarantującym rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy. Tym samym, z przyczyn obiektywnych, w żaden sposób nie mogła ona odzwierciedlać stopnia cierpień jakich rzekomo miał doznać powód. Jedynie na marginesie wskazanym jest zauważyć, że zasadność wymierzenia powodowi kary dyscyplinarnej przez pozwanego, powód kwestionował w kontekście problemów zdrowotnych z kręgosłupem. Wymierzona powodowi kara była — w świetle przedstawionych do akt dokumentów - konsekwencją niewstawania do apeli porannych i wieczornych na terenie zakładu karnego. W świetle natomiast uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w P. z 13 czerwca 2019 r. powód odbywając karę pozbawienia wolności w tym czasie był zdolny do samodzielnego odbywania spacerów. Tej konkretnej okoliczności, w toku niniejszego postępowania, nie zakwestionował w sposób jednoznaczny i konkretny sam powód. Nie sposób zatem uznać aby powód wykazał iż decyzja Dyrektora Zakładu Karnego we W. z 15 maja 2019r. wymierzająca powodowi karę dyscyplinarną w postaci udzielania widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą w okresie 3 miesięcy była decyzją bezprawną. | To mając na uwadze, Sąd oddalił powództwo, jako nieznajdujące uzasadnionych | podstaw prawnych, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. | O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. i wobec wyniku postępowania obciążył nimi w całości powoda. Na koszty te składa się koszt zastępstwa procesowego pozwanego reprezentowanego przez radcę prawnego w wysokości 240 zł — wg stawki określonej w $ 8 ust. 1 pkt 26) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w związku z czym Sąd orzekł, jak w pkt 2 wyroku. SSO Piotr Błaszak 6