Teza / krótkie omówienie
ponownego wniosku powoda o ustalenie wysokości i zwrot należnych
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
sygn. akt: XVIII C 1275/16
yy
ŻAR TRONY
ZRTNYAN
ZA
Sy e
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
26 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział XVIII Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Józkowiak
Protokolant: st. prot. sąd. Anna Malak
po rozpoznaniu 26 lutego 2019 r., w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwa T.P.S
przeciwko Skarbowi Państwa — Prezesowi Sądu Apelacyjnego w P. i Prokuratorowi
Rejonowemu Prokuratury (...) w P.
o zapłatę
1) oddala powództwo,
2) zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej
Polskiej 21 600 zł (dwadzieścia jeden tysięcy sześćset złotych) z tytułu zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego.
SSO Tomasz Józkowiak
--- STRONA 2 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
UZASADNIENIE
Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa — Prezesa
Sądu Apelacyjnego w P. i Prokuratora Rejonowego (...) w P. 346 872 395,09 zł wraz z
odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. Jako podstawę swojego żądania
powód powołał się na:
1) brak ścigania pomimo wielokrotnie składanych zawiadomień w stosunku do P. V.,
HK. FS, A.K.,M.O.i AK,
2) niezwrócenie mu wszystkich poniesionych przez niego kosztów prowadzonego
przeciwko niemu postępowania karnego, a w szczególności kosztów jego osobistego
stawiennictwa, utraty zarobków, kosztów legalizacji, uwierzytelniania, pozyskania,
opłaty skarbowej, opłaty sądowej, opłaty nadania klauzuli apostille, kosztów pomocy
prawnej na terenie Sz., kosztów tłumaczenia dokumentów,
3) naruszenie, zaniechanie, błędne zastosowanie szeregu norm prawnych,
4) prowadzenie postępowania karnego, stawiania mu zarzutów karnych, prowadzenie
przeciwko niemu procesu karnego bez podstawy prawnej, a wręcz wbrew przepisom
prawa.
Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz Skarbu
Państwa — Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kosztów procesu według norm
przepisanych.
Pozwany podniósł, że nie zaistniały przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej
pozwanego z uwagi na brak bezprawności w zachowaniu sądów i organów ścigania. Pozwany
podniósł również, że nie doszło do wykazania przez powoda pozostałych przesłanek
odpowiedzialności, tj. szkody oraz związku przyczynowego między domniemanym
działaniem sprawczym a szkodą.
Sąd okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Na skutek zawiadomienia dokonanego przez P.V., Komisariat Policji (...) w P.
wszczął dochodzenie w sprawie ukrywania od 2005 r. certyfikatu akcji spółki (...) SA z
siedzibą w G., tj. o przestępstwo z art. 276 k.k. Postępowanie to nadzorowała Prokuratura
(...) wP. (sygn. 1 Ds. (...)).
1
--- STRONA 3 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
Z akt tejże sprawy wyłączono do odrębnego prowadzenia materiały w sprawie
fałszywego oskarżenia T.S. przez P.V., a to na podstawie postanowienia Prokuratury
Rejonowego (...) w P. z 22 listopada 2010 r.
W listopadzie 2010 r. w powołanej wyżej sprawie 1 Ds. (...) wszczęto śledztwo w
sprawie przestępstwa z art. 294 $ 1 k.k. w zw. z art. 286 $ 1 k.k. i art. 294 $ 1 k.k. w zw. z art.
284 $ 1 k.k.i art. 276 k.k. w zw. z art. 12 k.k., które powierzono Komisariatowi Policji (...) w
P.
Postanowieniem z 22 listopada 2010 r. śledztwo w tejże sprawie zostało umorzone.
Na skutek zażalenia pokrzywdzonego (P.V.) postanowienie o umorzeniu śledztwa
zostało — postanowieniem Sądu Okręgowego w P. z 28 marca 2011 r. — uchylone i sprawę
przekazano prokuratorowi do dalszego prowadzenia.
31 stycznia 2012 r. prokurator przedstawił T.S. zarzut, że 25 czerwca 2009 r. ukrył w
nieustalonym miejscu dokument w postaci oryginału certyfikatu na okaziciela, który posiada
do chwili obecnej, wystawiony 24 sierpnia 2005 r. w G., potwierdzający posiadanie 76% akcji
(..)SAwG.
Postanowieniem z 18 stycznia 2012 r. wyłączono ze sprawy materiały dotyczące
podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 178 ustawy o obrocie instrumentami
finansowymi.
Postanowieniem z 28 marca 2012 r. zamknięto śledztwo i sporządzono przeciwko T.S.
akt oskarżenia.
dowód:
- postanowienie o wszczęciu dochodzenia — k. 477,
- postanowienie o wyłączeniu materiałów — k. 478-479,
- postanowienie o wszczęciu śledztwa — k. 480-481,
- postanowienie o powierzeniu śledztwa w całości — k. 482,
- postanowienie o umorzeniu śledztwa — k. 483-487,
- postanowienie z 28 marca 2011 r. —k. 488-494,
- protokół przesłuchania podejrzanego — k. 502,
- uzasadnienie postanowienia o przedstawieniu zarzutu T.S. —k. 503-504,
- postanowienie z 28 marca 2012 r. o zamknięciu śledztwa — k. 512,
- akt oskarżenia z 28 marca 2012 r. — k. 513-525
2
--- STRONA 4 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
Akt oskarżenia wpłynął do Sądu Rejonowego (...) w P., który następnie sprawę
przekazał Sądowi Okręgowemu w P. według właściwości.
Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z 4 czerwca 2012 r., stwierdził swą
niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu (...) P..
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył oskarżony.
Po rozpoznaniu tego zażalenia, postanowieniem z 12 lipca 2012 r. (II AKz (...)), Sąd
Apelacyjny w P. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę o sygn. akt IIIK (...)
do merytorycznego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P. jako właściwemu miejscowo i
rzeczowo.
Wyrokiem z 30 czerwca 2014 r. (III K ...) Sąd Okręgowy w P. uniewinnił
oskarżonego T.S. od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 276 k.k. (tj. że 25 czerwca
2009 r. ukrył w nieustalonym miejscu dokument w postaci oryginału certyfikatu na
okaziciela, który posiada do chwili obecnej, wystawiony 24 sierpnia 2005 r. w G.,
potwierdzający posiadanie 76% akcji (...)) SA w G., który otrzymał w P. za pośrednictwem
poczty od większościowego akcjonariusza wskazanej spółki P.V. i którym nie miał prawa
wyłącznie rozporządzać).
Powyższy wyrok został zaskarżony przez prokuratora i oskarżyciela posiłkowego.
Wyrokiem z 19 lutego 2015 r. (II AKa ...) Sąd Apelacyjny w P., po rozpoznaniu
apelacji prokuratora i oskarżyciela posiłkowego, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Postanowieniem z 27 stycznia 2016 r. (V KK ...) Sąd Najwyższy oddalił kasację
oskarżyciela posiłkowego od powyższego wyroku jako oczywiście bezzasadną.
Postanowieniem z 4 maja 2015 r. (HI Ko ...) Sąd Okręgowy w P., na podstawie art.
626 $ 2 k.p.k. w zw. z art. 616 $ 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.c. w zw. z $ 2 pkt 2
wzw.z$ 14 ust. I pkt 5 w zw. z $ 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zasądził od Skarbu Państwa na
rzecz T.S. zwrot uzasadnionych wydatków w kwocie 8457,33 zł, w tym zwrot wynagrodzenia
obrońcy w kwocie 5000 zł.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez T.S..
Po rozpoznaniu zażalenia T.S., postanowieniem z 16 czerwca 2015 r. (II AKz ...), Sąd
Apelacyjny w P. utrzymał zaskarżone postanowienie z 4 maja 2015 r. w mocy.
T. S$. ponownie wystąpił o ustalenie wysokości i zwrot należnych kosztów procesu.
Po rozpoznaniu powyższego wniosku, postanowieniem z 4 kwietnia 2016 r. (III Ko
--., Sąd Okręgowy w P. na podstawie art. 17 $ 1 pkt 7 k.p.k. umorzył postępowanie.
3
--- STRONA 5 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
Tomasz S. zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem.
Po rozpoznaniu zażalenia powoda, postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. (II AKz ...),
Sąd Apelacyjny w P. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
dowód:
- dokumenty zgromadzone w aktach Sądu Okręgowego w P., sygn. III K (...),
- postanowienie Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2016 r. -k. 716
- postanowienie Sądu Okręgowego w P. z 4 kwietnia 2016 r. —k. 722-723,
- postanowienie Sądu Apelacyjnego w P. z 28 kwietnia 2016 r. — k. 724-726
'W związku z zawiadomieniem złożonym przez pełnomocnika (...) SA z siedzibą w G.
Prokuratura Rejonowa (...) w P. prowadziła pod sygn. 2 Ds. (...) postępowanie sprawdzające
w sprawie możliwości popełnienia przestępstwa przez P.V., polegającego na fałszywym
zawiadomieniu organów ścigania dotyczącego bezprawnego ukrycia certyfikatu
potwierdzającego posiadanie 76% akcji na okaziciela oraz przywłaszczenie pieniędzy na
szkodę spółki (...) SA z siedzibą w G..
Postanowieniem z 25 listopada 2011 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia w tej
sprawie wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego.
Postanowieniem z 29 maja 2012 r., po rozpoznaniu zażalenia T. S., Sąd Rejonowy
(...) w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 25 listopada 2011 r.
dowód:
- zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa — k. 727-730,
- postanowienie z 25 listopada 2011 r. —k. 734-739,
- postanowienie z 29 maja 2012 r. —k. 740-742
Postanowieniem z 30 listopada 2010 r. Prokurator Rejonowy (...) w P. odmówił
wszczęcia dochodzenia w sprawie wyłączonej ze sprawy 1 Ds. (...) , a dotyczącej mającego
miejsce 16 czerwca 2010 r. fałszywego oskarżenia T.S. o przestępstwo z art. 234 k.k.
dowód:
- postanowienie o wyłączeniu materiałów — k. 744,
- postanowienie z 30 listopada 2010 r. — k. 745-750
4
--- STRONA 6 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
Pismem z 29 kwietnia 2016 r. powód zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości
(Prokuratora Generalnego) o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i karnego w stosunku
do sędziów K.S, M.H, P.G, M.ś, K.S. i G.N. oraz prokuratora A.K..
Powód złożył również zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez
adwokata M.O.
Postanowieniem z 9 września 2016 r. Prokurator Rejonowy (...) w P. odmówił
wszczęcia śledztwa w sprawie popełnienia przestępstwa przez wskazanych przez powoda
sędziów, prokuratora i adwokata.
Powód zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem.
Po rozpoznaniu zażalenia powoda, postanowieniem z 25 listopad 2016 r. (VIII Kp ...),
Sąd Rejonowy (...) w P. utrzymał w mocy zaskarżóne postanowienie,
dowód:
- pismo z 29 kwietnia 2016 r. —k. 751-755,
- protokół z 22 sierpnia 2016 r. — k. 757-762,
- postanowienie z 9 września 2016 r. —k. 763-765,
- postanowienie z 24 listopada 2016 r. —k. 769-772
'W związku z zawiadomieniem T.S. , postanowieniem z 5 maja 2017 r. Prokurator
Rejonowy (...) w P. odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie mającego w bliżej nieustalonym
czasie, w nieustalonym miejscu, nie później niż 15 października 2010 r., przywłaszczenia
mienia w postaci pieniędzy w kwocie 350 000 000 zł, stanowiących mienie wielkiej wartości
na szkodę T.S. oraz w sprawie mającego miejsce w okresie od 15 października 2010 r. do 30
czerwca 2014 r. przez ustalone osoby fałszywego oskarżania T.S. o popełnienie przestępstw,
po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Prokurator
stwierdził, że brak jest znamion czynu zabronionego.
Powód zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem.
Po rozpoznaniu zażalenia powoda, postanowieniem z 24 lipca 2017 r. (III Kp ...), Sąd
Okręgowy w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
dowód:
- postanowienie z 5 maja 2017 r. — k. 774-780,
- dokumenty zgromadzone w aktach Sądu Okręgowego w P., sygn. III Kp (...)
5
--- STRONA 7 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
W związku z roszczeniami dochodzonymi w niniejszym postępowaniu, powód
zawezwał pozwanego do próby ugodowej przed sądem rejonowym. Na wyznaczonym przez
sąd rejonowy posiedzeniu nie doszło jednak do zawarcia ugody.
dowód:
- protokół z 23 sierpnia 2016 r. ze sprawy Sądu Rejonowego (...) w P.
„sygn. akt XII Co (...) -k. 1749
Przedstawiony stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów,
które uznał za wiarygodne.
Zgromadzone w aktach rozpoznawanej sprawy oraz w aktach karnych, z których
przeprowadzono dowód dokumenty urzędowe i prywatne (oraz ich odpisy i kserokopie) sąd
uznał za wiarygodne. Zgodnie z treścią art. 244 k.p.c. dokumenty urzędowe stanowią dowód
tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Zgodnie natomiast z treścią art. 245 k.p.c.
dokumenty prywatne korzystają z domniemania, że osoba, która je podpisała, złożyła
oświadczenie zawarte w dokumencie. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie były
kwestionowane przez strony. Również sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować je z
urzędu.
Na rozprawie 28 marca 2018 r. sąd okręgowy oddalił wszystkie nierozpoznane
wnioski dowodowe powoda (k. 2620v), uznając, że uzupełnienie postępowania dowodowego
ponad dowody już w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone nie jest konieczne dla
rozstrzygnięcia sprawy i zmierzać będzie jedynie do przewlekania postępowania. Sąd
okręgowy doszedł do przekonania, że zebrany dotychczas w sprawie materiał dowodowy
jednoznacznie przesądza brak bezprawności zachowania po stronie prokuratury i sądów, co
wyłącza odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa i tym samym uzasadnia
oddalenia powództwa. Oddalone wnioski dowodowe (dotyczące głównie zeznań świadków,
opinii biegłego czy zobowiązania oznaczonych podmiotów do udzielenia informacji, bądź
nadesłania dokumentów) zmierzały zasadniczo do wykazania faktu poniesienia szkody przez
powoda i jej wysokość. Badanie tych okoliczności, w sytuacji, gdy powództwo podlega
oddaleniu już z uwagi na brak spełnienia przesłanki bezprawności nie było celowe.
Sąd okręgowy zważył, co następuje:
6
--- STRONA 8 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
Powództwo jest bezzasadne.
Odpowiedzialności pozwanego powód upatrywał w niezgodności z prawem orzeczeń
sądowych oraz bezprawności w działaniu i zaniechaniu sądów i prokuratury. Niezależnie od
twierdzeń zawartych w pozwie i jego uzupełnieniu, powód uszczegółowił podstawę żądania
pozwu w trakcie informacyjnego przesłuchania na rozprawie 6 listopada 2017 r. (k. 1908-
1909).
Zgodnie z art. 417 $ 1 k.e., za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie
lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb
Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę
z mocy prawa.
Brak było jednak podstaw, aby w oparciu o twierdzenia i dowody zgłoszone przez
powoda uznać, że pozwany Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą i
zobowiązany jest w związku z tym do zapłaty na rzecz powoda kwoty dochodzonej pozwem.
'W ocenie sądu okręgowego w działaniach i zaniechaniach pozwanego nie sposób jest
dopatrzeć się bezprawności. Już sama ta zatem okoliczność nakazywała wywiedzione
powództwo oddalić. Brak przesłanki bezprawności wyłącza bowiem odpowiedzialność
odszkodowawczą i to bez potrzeby badania zarówno zaistnienia szkody, jak i adekwatnego
związku przyczynowego.
Powód upatrywał bezprawności po stronie pozwanego Skarbu Państwa w braku
ścigania i prowadzenia postępowania karnego wobec H.K., F.S., A.K., P.V., M.O. i AK.
Twierdzenia powoda w tym zakresie pozbawione są jednak usprawiedliwionych podstaw.
Poza ogólnym zaprezentowaniem własnej oceny co do potrzeby prowadzenia tychże
postępowań i ścigania wskazanych osób, powód nie wykazał żadnych uchybień procesowych
w czynnościach podejmowanych przez organy ścigania i sądy oraz błędów w odniesieniu do
wydanych przez te podmioty orzeczeń. Nie sposób jest zatem przyjąć, by ich działanie, bądź
zaniechanie było bezprawne, co mogłoby ewentualnie rodzić odpowiedzialność
odszkodowawczą Skarbu Państwa.
Sąd okręgowy zauważa w odniesieniu do sprawy Sądu Okręgowego w P. o sygn. akt
II Kp (...) (którą powód, jak wynika choćby z jego zeznań, uczynił podstawą żądania
pozwu), że wszystkie zarzuty powoda (w tej sprawie pokrzywdzonego) zostały przez sąd
rozważone i ocenione, a wobec ich uznania za niezasadne, postanowieniem z 24 lipca 2017 r.,
sąd okręgowy utrzymał w mocy zaskarżone przez pokrzywdzonego postanowienie
prokuratora z 5 maja 2017 r. o odmowie wszczęcia śledztwa. W działaniu prokuratury, jak i
7
--- STRONA 9 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
sądu nie sposób jest doszukać się bezprawności. Odmienna ocena prezentowana przez
powoda nie jest wystarczająca do uznania, że decyzje procesowe podjęte w powołanej wyżej
sprawie najpierw przez prokuratora, a później przez sąd były nieprawidłowe. Postępowanie
cywilne nie jest zaś właściwą drogą do podważania prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego
w sprawie karnej, z uwagi na okoliczność, że powód prezentuje odmienną ocenę niż
prokurator i sąd karny.
'W kontekście tej przywołanej przez powoda podstawy żądania pozwu należy
dodatkowo wskazać, że nie sposób jest doszukać się adekwatnego związku przyczynowego
między odmową ściągania żądanych przez powoda osób a ewentualną szkodą poniesioną
przez powoda. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby w oparciu o zawnioskowany przez
powoda materiał dowodowy przyjąć, że bierność organów ścigania w tym zakresie rzutowała
na szkodę po stronie powoda. Szkoda taka mogłaby ewentualnie wynikać z działania osób
trzecich (co do którego powód wyraża przekonanie, że jest ono bezprawne), nie zaś z
czynności podjętych przez prokuraturę i organy ścigania. I ta zatem okoliczność czyniła
żądanie pozwu w tym zakresie bezzasadnym.
Powód zarzucał również pozwanemu poniesienie szkody na skutek nieprawidłowego
rozliczenia kosztów postępowania karnego. Twierdzenia powoda w tym zakresie są błędne.
Rozliczenia kosztów postępowania karnego Sąd Okręgowy w P. dokonał
postanowieniem z 4 maja 2015 r. (III Ko ...), zasądzając na rzecz powoda od Skarbu Państwa
8457,33 zł z tytułu zwrotu uzasadnionych wydatków. Postanowienie to zostało zaskarżone
przez powoda, co spowodowało przekazanie sprawy sądowi II instancji. Postanowieniem z 16
czerwca 2015 r. (II AKz ...), Sąd Apelacyjny w P. utrzymał w mocy zaskarżone
postanowienie z 4 maja 2015 r. Sądy obu instancji wyjaśniły w uzasadnieniach powołanych
orzeczeń motywy swoich rozstrzygnięć. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by móc uznać, że
orzeczenia te wydane zostały z naruszeniem prawa, co mogłoby rodzić odpowiedzialność
odszkodowawczą Skarbu Państwa. Wobec treści art. 616 $ 1 pkt 2 k.p.k., oskarżonemu co do
którego wydany został wyrok uniewinniający przysługuje zwrot wydatków, o których można
stwierdzić, że ich uiszczenie zostało wiarygodnie wykazane, ale również, które były
uzasadnione. Sądy obu instancji uznały, że powód wykazał poniesienie wydatku w postaci
wynagrodzenia obrońcy z wyboru w kwocie 5000 zł oraz wydatków z innego tytułu w łącznej
kwocie 3457,33 zł. Pozostałe wydatki deklarowane przez powoda sądy uznały za
nieuzasadnione, bądź niewykazane. W ocenie sądu okręgowego, powód w toku niniejszego
postępowania nie dostarczył jakichkolwiek przekonujących argumentów, które prawidłowość
tej oceny nakazywałyby podważyć. Stanowisko powoda w głównej mierze sprowadzało się
8
--- STRONA 10 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
do przedstawiania własnych, w pełni dowolnych wyliczeń, które w żadnym razie nie
pozwalają na uznanie, że wskazane wyżej postanowienia zostały wydane z naruszeniem
prawa. Sąd okręgowy zauważa, że postanowienia te wydały sądy prawidłowo obsadzone,
orzeczenia zawierają wszystkie elementy wymagane ustawą, w sposób wyczerpujący odnoszą
się do wniosku powoda (oskarżonego w sprawie karnej), w tym szczegółowo wyjaśniają
powody, dla których zdecydowana większość zadeklarowanych przez niego wydatków nie
podlegała zwrotowi na jego rzecz. Należy zwrócić uwagę, że analiza czy określone wydatki
zostały wykazane oraz czy są uzasadnione ma charakter ocenny, a przez to mieści się w
granicach swobody sędziowskiej. Powód nie może w toku niniejszego postępowania dążyć
skutecznie do uzyskania należności z tytułu deklarowanych przez siebie wydatków, skoro
zostały już one poddane ocenie w odrębnym postępowaniu, zaś zgodność z prawem tej oceny
nie została przez powoda skutecznie podważona. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że
postanowieniem z 4 kwietnia 2016 r. (II Ko ...) Sąd Okręgowy w P. umorzył postępowanie
w przedmiocie ponownego wniosku powoda o ustalenie wysokości i zwrot należnych
kosztów procesu wobec uznania, że kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta, a przy
tym brak jest podstaw do uwzględnienia kolejnych wydatków, których zwrotu zażądał powód.
Na skutek zażalenia powoda, postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. (II AKz ...) Sąd
Apelacyjny w P. utrzymał zaskarżone postanowienie z 4 kwietnia 2016 r. w mocy.
'W kontekście powyższego wskazać również należy, że zgodnie z art. 417' $ 2 k.c.,
jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej
decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich
niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również
do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na
podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową
międzynarodową lub ustawą. Powód upatruje szkody po swojej stronie w nieprawidłowym
rozliczeniu podlegających zwrotowi na jego rzecz kosztów postępowania karnego. W toku
postępowania nie wykazał jednak, by stwierdzono niezgodność z prawem orzeczeń sądów
obydwu instancji rozliczających te koszty. I z tego zatem powodu powództwo nie mogło
zostać uwzględnione.
Brak było również podstaw, aby uznać, że odpowiedzialność pozwanego wynika z
prowadzenia przeciwko powodowi postępowania karnego. Powód twierdzi, że miało to
naruszać szereg przepisów prawa polskiego, jak i międzynarodowego. Twierdzenia te nie są
jednak zasadne. W orzecznictwie wskazuje się, że czynności organów ścigania i organów
wymiaru sprawiedliwości związane z wypełnianiem ich ustawowych zadań nie są działaniami
9
--- STRONA 11 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
niezgodnymi z prawem. Jest tak również, gdy ostatecznie postępowanie karne zakończyło się
wyrokiem uniewinniającym. Obywatele muszą bowiem w interesie ochrony dobra wspólnego,
jakim jest bezpieczeństwo publiczne, ponosić ryzyko związane z legalnym wdrożeniem
postępowania karnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r., I CSK ...). Brak
jest podstaw, aby uznać, że przy prowadzeniu postępowania przygotowawczego, a następnie
karnosądowego doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa w zakresie
wskazywanym przez powoda. Wyrok sądu I instancji został utrzymany w mocy przez Sąd
Apelacyjny w P., który nie stwierdził w toku postępowania naruszeń prawa (w szczególności
zaś przepisów proceduralnych), które obligowałyby go do uchylenia wyroku sądu I instancji.
Materiał dowodowy sprawy karnej, co również nie jest bez znaczenia, był przy tym bardzo
obszerny. Szczególnego podkreślenia jednocześnie wymaga, czego powód zdaje się nie
dostrzegać, że u podstaw uniewinnienia legła m.in. norma z art. 5 $ 2 k.p.c. (por. str. 81 9
uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z 19 lutego 2015 r., II AKa ...), zgodnie z
którym, niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Okoliczność
ta w sposób szczególnie wymowny potwierdza, że materiał dowodowy sprawy nie był
jednoznaczny, pozostawiał pole do interpretacji i budził wątpliwości. Nie sposób jest,
zdaniem sądu okręgowego, uznawać w tej sytuacji, że prowadzenie postępowania karnego w
stosunku do powoda było w sposób jednoznaczny nieprawidłowe i jako takie niezgodne z
prawem. Orzeczenie Sądu Apelacyjnego w P. w powołanej wyżej sprawie karnej poddane
zostało również kontroli Sądu Najwyższego na skutek złożonej kasacji, która została
oddalona jako oczywiście bezzasadna. Również i Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w
procedowaniu przez sądy powszechne takich nieprawidłowości, które nakazywałyby
zaskarżone orzeczenie uchylić. Powód nie wykazał jakiegokolwiek kwalifikowanego
uchybienia w działaniu tak prokuratury, jak i sądów, które pozwoliłoby na przyjęcie
odpowiedzialności Skarbu Państwa za ewentualnie poniesioną przez niego szkodę.
Nie mogła przemawiać za uwzględnieniem żądania pozwu podnoszona przez powoda
okoliczność, że zarówno prokuratura, jak i następnie sądy prowadziły postępowanie karne
przeciwko niemu mimo że w tym samym przedmiocie było prowadzone postępowanie przez
właściwe organy w Sz.. Należy bowiem wskazać, że powód okoliczności tej nie wykazał. Nie
dowiódł on w konsekwencji, by zaistniała prawnoprocesowa przesłanka, która w tej sytuacji
uzasadniałaby umorzenie postępowania karnego. Wskazać zresztą należy, że sąd karny badał
wspomnianą okoliczność (por. np. postanowienie Sądu Okręgowego w P. z 28 marca 2011 r.,
III Kp ...), podnoszoną przez powoda również w postępowaniu karnym, lecz nie dopatrzył się
dostatecznych podstaw, by z tego powodu postępowanie karne umorzyć.
10
--- STRONA 12 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
Nie miał również racji powód, zarzucając prokuratorowi, że nadał osobie
zawiadamiającej o możliwości popełnienia przestępstwa (P.V.) status pokrzywdzonego oraz
sądom obu instancji (w sprawie III K ...), że status ten dla tej osoby utrzymywały. Wobec tak
skonstruowanego przez powoda zarzutu należy jedynie wskazać, że uznanie
zawiadamiającego za pokrzywdzonego było konsekwencją przyjęcia przez prokuratora, że
jego dobro prawne zostało naruszone przez przestępstwo, o którego możliwości popełnienia
zawiadomił organy ścigania (art. 49 $ 1 k.p.k.). W związku z tym brak jest podstaw do
podważenia tej kwalifikacji dokonanej przez wskazane podmioty. Zupełnie odrębną pozostaje
przy tym kwestia, że przeprowadzone postępowanie karne pozwoliło uznać, że oskarżony nie
dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, co legło u podstaw wyroku uniewinniającego.
To mając na uwadze, w punkcie 1. wyroku, sąd oddalił powództwo jako bezzasadne.
O poniesionych przez strony kosztach procesu, w punkcie 2. wyroku, sąd orzekł na
podstawie art. 108 $ 1 k.p.c. i art. 98 $ 1 13 k.p.c. oraz na podstawie $ 2 pkt 7 i $ 10 ust. 2 pkt
2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za
czynności adwokackie (w jego brzmieniu pierwotnym, które z uwagi na datę wszczęcia
sprawy znajdowało zastosowanie w rozpoznawanej sprawie) i art. 32 ust. 3 ustawy z 15
grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, obciążając nimi powoda
jako stronę przegrywając proces. Na koszty procesu poniesione przez pozwanego składały
się wyłącznie koszty zastępstwa procesowego w kwocie 21 600 zł (14 400 zł za postępowanie
przed sądem pierwszej instancji i 7200 zł za postępowanie zażaleniowe) i tę właśnie kwotę
sąd zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.
/-/ SSO Tomasz Józkowiak
11
--- STRONA 13 ---
sygn. akt XVIII C 1275/16
12
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w P. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.#XVIII C 1275/16 yy ŻAR TRONY ZRTNYAN ZA Sy e WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 26 lutego 2019#art. 276 k.k.#art. 12 k.k.#art. 178 ustawy#art. 632 pkt 2 k.p.c.#art. 234 k.k.#art. 244 k.p.c.#art. 245 k.p.c.#art. 32 ust. 3 ustawy