Wyrok XVI Ca 325/112 1

--- STRONA 1 --- 1"" 1 ’iZ§~§;€ Sygn. akt XVI Ca 325/112 1 1‘ W WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 marca 2012 r. Sad Okrqgowy W Gdafisku XVI Wydzia1 Cywilny OdW01aWczy W sk1adzie: Przewodniczacy Sqdzia SO 1\/Ia1gorZata Janicka1<_0kitk0 Sqdzia SO Hanna CzerniakW010choWska Sqdzia del. SR Michal Jank (spr.) Pr0t0k01ant: st. sekr. sad. E1Zbieta Szmyt po rozpoznaniu W dniu 19 marca 2012 r. W Gdafisku na rozprawie sprawy Z powédztwa D ~B 7 ,1, J .C‘ _ przeciwko S1 . 1 Tc . U _  SA W S 0 zaplatg na skutek apelacji pozwanego od Wyroku Sadu Rejonowego W Sopocie z dnia 16 czerwca 2011 r. sygnatura aktl C 204/10 1. oddala apelacjg, 2. zasadza od pozwanego S1 _ _ 1 T< U‘ SA W S na rzecz powodéw D: B ' i J: C solidarnie kwotq 1.200 Z1 (jeden tysiac dwieécie Z10tych) tytu1em Zwrotu kosztéw zastqpstwa procesowego za instancjq 0dW01aWcza. A/7 I ,/,1,. ax/Mac/\(Q\ / ‘Dix;\(,\ 1’? L/_, / / /1 Y» L. i L0 If* 1 *íå,l«f;Ê sygn.a1<± XVI ca 325/12 W „Č rr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 marca 2012 r. Sąd Okręgowy W Gdańsku XVI Wydział Cywilny Odwoławczy W składzie: Przewodniczący Sędzia SO Małgorzata Janicka-Kokitko Sędzia SO Hanna Czerniak-Wołochowska Sędzia del. SR Michał Jank (spr.) Protokolantz st. sekr. sąd. Elzbieta Szmyt po rozpoznaniu W dniu 19 marca 2012 r. W Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa D „B Ÿ Dr, J .C` _ przeciwko S‹ . 1 T‹ .U _ „ SA W S o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego W Sopocie z dnia 16 czerwca 2011 r. sygnatura aktl C 204/10 1. oddala apelację, 2. zasądza od pozwanego S' _ _ › T‹ U SA W S na rzecz powodów D: B " i J.' C solidarnie kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. Ą/7 I /„. GM/uk/\¿.Q\ J “Q¿^-3\(,\ il Ĺ/J / / /¬ 7» L. Ĺ to --- STRONA 2 --- Sygn. akt XV1 C8. 325/12 UZAS ADN IEN IE Powodowie D B. i ' C1 _,/ Wystapili Z Za,danicn1 zasadizenia 061 pozwanej 54 > '1 > 1 U1 Spé11<i Akcyjnej z siedziba W S~ na 1’Z6CZ D B kwoty 50.200 Z1 Wraz 2. odsetkami i na rzeczl C kwoty 20.200 Z1 Wraz z odsetkami a takze kosztéw postqpowania. W uzasadnieniu Wskazano, Ze sprawca Wypadku, ubezpieczony u pozwanej, prowadzac samochéd, potracil E B W Wyniku doznanyoh obrazefi E E '1 . zmarla. E B. _ v_ by1a rnatka powoda D B: i siostra powoda J. ‘.1 . Na skutek émierci E _ B ‘ powodowie doznali powainego urazu psychicznego, korzystali Z pomocy speojalisty psychologa. Réwniez ich sytuacja Zyciowa u1eg1a znaczneniu pogorszeniu, albowiem zmafla nie tylko przycZynia1a sic; do prowadzenia Wspélnego gospodarstwa domowego, ale rc')WnieZ otrzymywane przez nia Wynagrodzenie Z tytulu pracy stanowilo podstawowe Zrédlo utrzymania ca1ej rodziny. Obecnie powodowie mieszkaja osobno, a kazdy Z nich musi utrzymywaé sis; samodzielnie. Powodowie otrzymali od pozwanej W Zwiazku Z Wypadkiem ~ D B 1m.in. kwotq 10.000 21 tytulem Zadoééuczynienia, J ‘ C Y kwote; 5.000 Z1 tytu1em Zadoééuczynienia. W ocenie powodéw otrzymane przez nich kwoty zadoééuczynienia sa razaco zanizone i W Zaden sposéb nieodpowiadajace krzywdzie odniesionej przez nich na skutek émierci ET I B A Dornagali siq zwrotu kosztéw sporzadzenia opinii psychologicznej. Sprzeciwem pozwana S< T U Spélka Akcyjna Z siedziba W S1 Wnios1a 0 oddalenie powédztwa i 0 Zasadzenie 0d powodéw solidarnie na rzecz pozwanej kosztéw postqpowania. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwana podkreélila, Ze Wobec poziomu Zycia powoda Dy B. otrzymana od abezpieczyciela kwota zadoééuczynienia ma Znaczna Wartoéé ekonomiczna, zaé Wskazywane przez powoda okolicznoéci, ktére mialyby mieé Wplyw na Wymiar jego krzywdy, odbiegaja, 0d rzeczywistoéci. Ponadto powéd W zwiazku ze émiercia matki otrzymal odszkodowanie Z zak1adu pracy matki W kwocie 24.000 Z1, a nadto kwotq 1.600 Z1 od Wlasnego pracodawcy. Powéd domaga sic; réwniez kwoty 200 Z1, stanowiacej koszt sporzadzenia opinii psychologicznej. Opinia ta tymczasem stan0Wi1a element przygotowania dowodéw dla celéw niniej szego postqpowania, jej koszt nie Wchodzi zatem W zakres odszkodowania, 0 ktérym mowa W art. 444 § 1 k.c. Odnoszac sie; do Zadania powoda J. C Y pozwana Wskaza1a, Ze Wyp1aci1a powodowi juZ kwotq 5.000 Z1 tytulem zadoééuczynienia, co W ocenie pozwanej jest kwota adekwatna do doznanej przez niego krzywdy. To, by powéd Wskutek émierci siostry d0Zna1 powaznego Wstrzasu psychicznego Wymagajacego specjalistycznego leczenia, nie Znajduje bowiem vi§(.> 1 .:.§ w 1 “1 v'"<.~ V F i Sygn. akt XVl C8. 325/12 UZAS ÅDN IEN ÍE Powodowie D B. i ' C1 _,I wystąpili z żądaniem zasądzenia od pozwanej 5‹ › 'I .~ 1 U1 Spółki Akcyjnej z siedzibą W S¬ na rzecz D B kwoty 50.200 zł wraz z odsetkami i na rzeczJ C kwoty 20.200 zł wraz z odsetkami a także kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że sprawca wypadku, ubezpieczony u pozwanej, prowadząc samochód, potrącił E B W wyniku doznanych obrażeń E E1 . zmarła. E B. _ _ była matką powoda D Bf i siostrą powoda J. ;Ĺ . Na skutek śmierci E _ B _ powodowie doznali poważnego urazu psychicznego, korzystali z pomocy specjalisty psychologa. Również ich sytuacja życiowa uległa znaczneniu pogorsżeniu, albowiem zmarła nie tylko przyczyniała się do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, ale również otrzymywane przez nią wynagrodzenie z tytułu pracy stanowiło podstawowe źródło utrzymania całej rodziny. Obecnie powodowie mieszkają osobno, a każdy z nich musi utrzymywać się samodzielnie. Powodowie otrzymali od pozwanej w związku z wypadkiem ~ D B tm.in. kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia, J f C ' kwotę 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia. W ocenie powodów otrzymane przez nich kwoty zadośćuczynienia są rażąco zaniżone i W żaden sposób nieodpowiadające krzywdzie odniesionej przez nich na skutek śmierci ET ' B , Domagali się zwrotu kosztów sporządzenia opinii psychologicznej. Sprzeciwem pozwana S‹ T U Spółka Akcyjna z siedzibą W S« wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanej kosztów postępowania. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwana podkreśliła, że wobec poziomu życia powoda Du B. otrzymana od ubezpieczyciela kwota zadośćuczynienia ma znaczną wartość ekonomiczną, zaś wskazywane przez powoda okoliczności, które miałyby mieć wpływ na wymiar jego krzywdy, odbiegają od rzeczywistości. Ponadto powód W związku ze śmiercią matki otrzymał odszkodowanie z zakładu pracy matki w kwocie 24.000 zł, a nadto kwotę 1.600 zł od własnego pracodawcy. Powód domaga się również kwoty 200 zł, stanowiącej koszt sporządzenia opinii psychologicznej. Opinia ta tymczasem stanowiła element przygotowania dowodów dla celów niniejszego postępowania, jej koszt nie wchodzi zatem W zakres odszkodowania, o którym mowa W art. 444 § l k.c. Odnosząc się do żądania powoda J. C v pozwana wskazała, że wypłaciła powodowi już kwotę 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia, co W ocenie pozwanej jest kwotą adekwatną do doznanej przez niego krzywdy. To, by powód wskutek śmierci siostry doznał poważnego wstrząsu psychicznego wymagającego specjalistycznego leczenia, nie znajduje bowiem «ł§~¿í> 1 8.! ››' -t ¬'¬ ›""'‹.¬ Å. F E --- STRONA 3 --- .<,.,,..__. . > _ _ Vv§v_“;;"_q_"‘_’r.__,;g1;.,_'.:‘5,»5§_1.1. 1*. _ <  pgtwierdzenia W okoficznoéciach sprawy. PoW6d Za Zycia poszkodowanej by1 samodzielny, od 2005 r. pozostaje na rencie W ZWiaZ1<u Zc sohorzeniem neurologicznym, ktore r6Wn1eZ oddZia1uje na jego stan psychiczny. PoZWana podkreé1i1a. Ze poszkodowana ZamierZa1a W niedhlgim czasie przeprowadzié siq do rnieszkania swojego partnera. Podnosi1a, Ze powodowie dobrze sobie radza W zyciu codziennym. Wyrokiem Z 14 czerwca 2011 r. Sad Rejonowy W Sopocie ZasadZi1 od pozwanej S< T1 1 1L ' S1 A 1 W S _ na rZecZ D. B kwoto 30.000 Z1 Wraz Z odsetkami ustawowymi 0d kwoty 25.000 Z1 od 9 sierpnia 2009 r. do dnia Zap1aty oraz Wraz Z odsetkami ustawowymi od kwoty 5.000 Z1 0d dnia 16 czerwca 2011 r. do dnia Zap1aty, ZasadZi1 rowniez od pozwanej S1 T U1 S_ 111 ( W S1 na rZecZ J. C kwotq 10.000 Z1 Z odsetkami ustawowymi od kwoty 7.000 Z1 od dnia 9 sierpnia 2009 r. do dnia Zap1aty, oraZ Z odsetkami ustawowymi od kwoty 3.000 Z1 od dnia16 czerwca 2011 r. do dnia Zap1aty. W poZosta1ym Zakresie poW6dZtWo Zosta1o oddalone. Sad roZstrZygna1 0 kosztach postqpowania. Rozpoznajac sprawo Sad Rejonowy pocZyni1 nastopuj ace ustalenia i roZWaZania: W dniu 22 grudnia 2008 r. W na trasie S: W 1, Woj. W IT. dosZ1o do Wypadku drogowego, W ktorym N T . ubezpieczony od odpowiedzialnoéci cywilnej u p0ZWanej S T1 U S ; siedziba W SI kierujacy samochodem rnarki S1 F potraci1 jada rowerem ET B 1. Na skutek odniesionych obraZe1'1 E" B Zmar1a. Sprawca uznany Zosta1 Za Winnego nieumyélnego naruszenia Zasad bezpieczefistwa W ruchu 1a,doW"ym i doprowadzenia do émierci E _‘ B: W chwili Zdarzenia E B jecha1a do pracy, rnia1 to byé jej ostatni dZief1 pracy przed urlopem éwiatecznym. E‘ Br . od dnia 4 maja 2006 r. do dnia émierci by1a Zatrudniona W pe1nym Wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika pomocniczego W przemyéle spoZyWcZym W W: Sp61ce Z ograniozona odpowiedzialnoécia, Z siedziba W W . Za Wynagrodzeniem " Z1 netto ( Z1 brutto). W chwili émierci E B. mia1a lat. ZamiesZkiWa1a Wsp61nie Z powodami . Gospodarstwo domowe proWadZi1a przede Wszystkim ET .Bz , korzystajac Z Zarobionego prZeZ siebie Wynagrodzehia oraz Z kwot W Wysokoéci po J Z1 miesiqcznie, przekazywanych jej na utrzymanie domu przez kazdego Z poWod6W. E 1 B sprZata1a, pra1a ubrania powodow, prZygotoWyWa1a d1a nich i d1a siebie regularne posi1ki, op1aca1a rachunki. PoW6d I 1 C‘ ( pomaga1jej jedynie przy prowadzeniu ogrodu oWocoWoWarzywnego. 5%.; c/>~, \_: 1 <2»‘I. .11as, '4:'4_ru 1 .<._..¬,..__. . _ _ _ ¬M¿¿.5_V'_1"_›r„__,¿š'ł.,_¿¿:`,,›,,_v¿_‹... 1*. _ < . potwierdzenia W okolicznościach sprawy. Powód za życia poszkodowanej był samodzielny, od 2005 r. pozostaje na rencie W związku że schorzeniem neurologicznym, które również oddziałuje na jego stan psychiczny. Pozwana podkreśliła, że poszkodowana zamierzała W niedługim czasie przeprowadzić się do mieszkania swojego partnera. Podnosiła, że powodowie dobrze sobie radzą W zyciu codziennym. Wyrokiem z 14 czerwca 2011 r. Sąd Rejonowy W Sopocie zasądził od pozwanej S‹ Tt « ĹĘ T Sj A ¬ W S _ na rzecz D. B kwotę 30.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 25.000 zł od 9 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty oraz wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 5.000 zł od dnia 16 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty, zasądził również od pozwanej S‹ T U1 S_ il _ W S‹ na rzecz J. C kwotę 10.000 zł z odsetkami ustawowymi od kwoty 7.000 zł od dnia 9 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, oraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 3.000 zł od dnial6 czerwca 2011 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania. Rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy poczynił następujące ustalenia i rozważania: W dniu 22 grudnia 2008 r. W na trasie S1 -W ., woj. W' -rr. doszło do wypadku drogowego, W którym ly. T , ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej S T‹ U S ; siedzibą W S' kierujący samochodem marki Sl F potrącił jadą rowerem El B' t. Na skutek odniesionych obrażeń E` B zmarła. Sprawca uznany został za winnego nieumyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa W ruchu lądowym i doprowadzenia do śmierci E _' B: W chwili zdarzenia E B jechała do pracy, miał to być jej ostatni dzień pracy przed urlopem świątecznym. E1 B' . od dnia 4 maja 2006 r. do dnia śmierci była zatrudniona W pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pracownika pomocniczego W przemyśle spożywczym W W: Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą W W . za wynagrodzeniem ` zł netto ( zł brutto). W chwili śmierci E B. miała lat. Zamieszkiwała Wspólnie z powodami . Gospodarstwo domowe prowadziła przede wszystkim EÍ .B2 , korzystając z zarobionego przez siebie wynagrodzenia oraz z kwot W wysokości po J zł miesięcznie, przekazywanych jej na utrzymanie domu przez każdego z powodów. E 1 B sprzątała, prała ubrania powodów, przygotowywała dla nich i dla siebie regularne posiłki, opłacała rachunki. Powód I 1 C* _ pomagał jej jedynie przy prowadzeniu ogrodu owocowo-warzywnego. 31.1 c.z›~„ CJ 1 ‹:›-'L ,›'±-wz -.‹.‹.'-._›¬, 1 --- STRONA 4 --- E? 1 E. mia1a jednego syna — powoda D1 B: _ , Ojciec powoda nie interesoWa1 sic; losem D B: jedynie p1aci1 na jego rZecZ alimenty do momentu, gdy powod nie uZyska1 pe1no1etnioéci. Wychowanie powoda W ca1oéci spocZ¢1o na poszkodowanej. PoW0d D1 B: _ by1 bardzo ZWiaZany Ze swoja matka. ET B stanoWi1a dla niego oparcie, s1uZy1a rada. PoW6d i E. B1 czqsto Ze soba rozmawiali o sprawach codziennych, spqdzali razem éwiotai cZas Wo1ny. W chwili émieroi E. ' B1 poW6d D B . pracoWa1 Za Wynagrodzeniem ok. Z1 nctto. POW6d J2 C1 jest kawalerem. Do 2005 r. praooWa1 Zawodowo. Na skutek Wypadku doZna1 urazu g1oWy, krqgoshlpa oraZ upoéledzefi narzadu Wzroku 1 s1uchu. Od tego oZasu przebywa na rencie Z tytu1u ozqéciowej niezdolnoéci do pracy, Wyp1acanej prZeZ Zak1ad Ubezpieczefi Spo1ecZnych W kwocie ok. Z1 miesiqcznie. Y E B stanoWi1a d1a niego oparcie W chorobiet. Nie tylko pr0WadZi1a mu gospodarstwo domowe, ale r0WnieZ pomaga1a W pielqgnacji. Wspolnie spqdzali czas Wolny. Od 0010. roku przed émiercia ET 1 B1. by1a W szczqéliwym Zwiazku Z moZcZyZna,, do ktorego ZamierZa1a siq przeprowadzié. E B WraZ Z partnerem plan0Wa1i Wspolnie prowadzié gospodarstwo rolne stanowiace jego W1asnoé<';. W Zwiazku Z tym E B _ ZamierZa1a Zrezygnowaé Ze sta1ego Zatrudnienia. E‘ 1 B1 by1a kobieta Zorganizowana i aktywna. Po érnierci E1 B: 1 powod D B sta1 sis; bardziej nerWoWy, pa1i1 W1QC6j papierosow, ZacZa1 unikaé Znajomych. Poczatkowo powod pi1 W16;C6j alkoholu, obecnie juZ ‘Lego nie robi. W Zwiazku Ze Z1ym samopoczuciem psychicznym W 2009 r. poW6d D . E . dwukrotnie uda1 sic; do psychologa po poradq, jednak nie ZaZyWa1 1ekoW. Powodowi brakuje matki, p0éWi¢ci1 sie; pracy, ograniczaj ac swoje kontakty Ze Znajomymi. Rowniez stan psychiczny powoda J C1 po émierci siostry u1eg1 pogorszeniu. Powod ZacZa1 sic; obawiaé o swoje da1sZe Zycie, sta1 sis; nerWoWy. Cierpi na bole Zo1ad1<a, budzi sig po nocach i nie moze ponownie Zasnaé. Po Wypadku powod by1 trzykrotnie u lekarza psychiatry, lekow jednak nie ZaZyWa1. Powodowi brakfije siostry. Powodowie nadal Zamieszkuja W lokalu mieszkalnym, ktory Zajmowali Wraz Z E1 B . U1oZyli sobie Zycie, radza sobie dobrZe Z ozynnoéciami dnia codziennego, nie korzystaja Z pomocy spo1ecZnej. Powod D 1 B: pracuje Za Wynagrodzeniem ok. 1 Z1 netto miesiepcznie, natomiast powod J' C1 .na stwierdzona czegéciowa niezdolnoéé do pracy do 2012 r. 1 otrzymuje rents; W kwocie Z1 miesiocznie. PoWodoWie Wspolnie pr0WadZa gospodarstwo domowe, poW6d I C ' Zajmuje sic; ogrodem, gdzie uprawia WarZyWa i owooe. Ubezpieczyciel E B Wyp1aci1 poWodoWi Dr B tytu1em 1 17> §_,._,  E7 1 E. miała jednego syna -- powoda Dz B: _ , Ojciec powoda nie interesował się losem D B: jedynie płacił na jego rzecz alimenty do momentu, gdy powód nie uzyskał pełnoletniości. Wychowanie powoda W całości spoczęło na poszkodowanej. Powód D. B: _ był bardzo związany ze swoją matką. EÍ B stanowiła dla niego oparcie, służyła radą. Powód i E. B. często ze sobą rozmawiali o sprawach codziennych, spędzali razem świętai czas wolny. W chwili śmierci E) ' B. powód D B _ pracował za wynagrodzeniem ok. zł netto. Powód .lz Ci jest kawalerem. Do 2005 r. pracował zawodowo. Na skutek wypadku doznał urazu głowy, kręgosłupa oraz upośledzeń narządu wzroku i słuchu. Od tego czasu przebywa na rencie z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych W kwocie ok. zł miesięcznie. _ E B stanowiła dla niego oparcie W chorobie.. Nie tylko prowadziła mu gospodarstwo domowe, ale również pomagała W pielęgnacji. Wspólnie spędzali czas wolny. Od ooło. roku przed śmiercią Ef 1 B.. była W szczęśliwym związku z mężczyzną, do którego zamierzała się przeprowadzić. E B wraz z partnerem planowali wspólnie prowadzić gospodarstwo rolne stanowiące jego własność. W związku z tym E B _ zamierzała zrezygnować ze stałego zatrudnienia. E' '. B. była kobietą zorganizowaną i aktywną. Po śmierci El B: L powód D B stał się bardziej nerwowy, palił więcej papierosów, zaczął unikać znajomych. Początkowo powód pił więcej alkoholu, obecnie już tego nie robi. W związku ze złym samopoczuciem psychicznym W 2009 r. powód D . E . dwukrotnie udał się do psychologa po poradę, jednak nie zażywał leków. Powodowi brakuje matki, poświęcił się pracy, ograniczając swoje kontakty ze znajomymi. Również stan psychiczny powoda J C1 po śmierci siostry uległ pogorszeniu. Powód zaczął się obawiać o swoje dalsze życie, stał się nerwowy. Cierpi na bóle żołądka, budzi się po nocach i nie może ponownie zasnąć. Po wypadku powód był trzykrotnie u lekarza psychiatry, leków jednak nie zażywał. Powodowi brakuje siostry. Powodowie nadal zamieszkują W lokalu mieszkalnym, który zajmowali wraz z El B . Ułożyli sobie życie, radzą sobie dobrze z czynnościami dnia codziennego, nie korzystają z pomocy społecznej. Powód D z B: pracuje za wynagrodzeniem ok. 1 zł netto miesięcznie, natomiast powód J' C'. .na stwierdzoną częściową niezdolność do pracy do 2012 r. i otrzymuje rentę W kwocie zł miesięcznie. Powodowie Wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, powód Ĺ C ' zajmuje się ogrodem, gdzie uprawia warzywa i owoce. Ubezpieczyciel E B wypłacił powodowi Dr B tytułem 1 W §_,._¬ "‹. --- STRONA 5 --- odszkodowania Za émieré matki kwote; ok. 24.000 Z1. P01121010, powod D' B: otrZyma1 Zwrot ubezpieczenia emerytalnego matki W kwocie ok. 10.000 Z1. CZ¢s'é Z otrzymanych pieniqdzy poWodoWie przeznaczyli na sp1ate; d1ug0W, ktore ZostaWi1a po sobic E" . B Ponadto, poW6d Dz B . kupi1 sobie samochod, ktory nastopnie u1eg1 Zniszczeniu na skutek Wypadku, ktéremu u1eg1 W dniu 30 sierpnia 2009 1". PoWodoWie Zg1osi1i sW0je szkody poZWanej domagajac sio Wyp1aty powodowi D B kwot: 200.000 Z1 tytu1em Zadoééuczynienia Za émieré matki, Zas'. poW0doWi J. C‘ ;1<Woty 10.000 Z1 ty“1u1em Zadoééuczynienia Za éniieré siostry. Pozwana Wyp1aci1a poWodoWi D: ’ B kwote, 10.000 Z1 ty’1u16m Zadoééuczynienia. Powod J C1 otrZyma1 od pozwanej kwote; 5.000 Z1 tytu1em Zadoééuczynienia. I PoWodoWie ponieéli koszty Wydania opinii psychologioznej na iemat ich stanu Zdrowia na potrzeby niniejszego postqpowania W kwocie po 200 Z1 kazdy. U poWod6W nie stwierdza siq choroby psychicznej ani upoéledzenia umys1oWego. W okresie poczatkowym po iémierci matki Wystapi1y u poWod6W Zaburzenia adaptacyjne WyraZajace sic; Zwiegkszona nerwowoécia i Zachowaniami autodestrukcyjnymi (naduzywanie alkoholu, ZWIQKSZOIIE1 iloéé Wypalanych papierosow), jednak nie stwierdzono u nich nasilonych Zaburzefi stanu psychicznego. Obecnie u powodow Wystcppuja nieznaczne, Iekko nasilone objawy depresyjne W formic odczynu sytuacyjnego. Wskazane sa porady psychiatryczne i psychologiczne. Rokowania powrotu p0Wod0W do pe1ni Zdrowia sa dobre. Ustalajac stan faktyczny Sad Rejonowy 0par1 sic; na dowodach dotychczas Wymienionych. Sad I instancji uWZgIqdni1 przede Wszystkim dokumenty prZed10Zone prZeZ strony niniejszego postqpowania, jak i Znajdujace sic; W aktach sZkody prowadzonych przez pozwanego ubezpieczyciela. ZaZnacZy1, Ze Wywiad érodowiskowy i opinie psychologiczne sporzadzonych prZeZ psycholog M M< mia1y prywatny oharakter, a Wiqc na1eZy je konfrontowaé Z p0Zosta1ymi dowodami Zebranymi W toku postqpowania. Sad Rejonowy opar1 sin; na opiniach sadowopsychiatrycznyoh i sadowopsychologioznych dotyczacych kaZdego Z poWod6W i uZna1 je Za Wyczerpujace, logicznie spojne. Sad I instancji opar1 sic; r6WnieZ na Zeznaniach p0Wod0W D: B i J' . C s1uchanych W charakterze strony na podstawie aft. 303 k.p.c. i afl. 304 k.p.c., ktore by1y Zgodne W ca1oéci Z Zebranym materia1em dowodowym o charakterze obiektywnym, a ich rzetelnoéé i praWdZiWoéé nie by1a kwestionowana r6WnieZ przez strong przeciwna. Stad Sad Rejonowy nie WidZia1 podstaw do odmowy im Wiary. Sad I instancji ZWaZy1, Ze stan faktyczny sprawy by1 miegdzy stronami bezsporny. Spor t0cZy1 sie; jedynie Wok('>1 Wysokoéci naleznego powodom Zadoééuczynienia. . 1.1 1 '   r ' *'11“".‘W1 1.. . 1_.1_d21» u.~A:._41 W.» odszkodowania za śmierć matki kwotę ok. 24.000 Zł. Ponadto, powód D' B: otrzymał zwrot ubezpieczenia emerytalnego matki W kwocie ok. 10.000 zł. Część z otrzymanych pieniędzy powodowie przeznaczyli na spłatę długów, które zostawiła po sobie E . B Ponadto, powód Dz B . kupił sobie samochód, który następnie uległ zniszczeniu na skutek wypadku, któremu uległ W dniu 30 sierpnia 2009 1". Powodowie zgłosili swoje szkody pozwanej domagając się wypłaty powodowi D B kwot: 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć matki, zaś powodowi J. C ;kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć siostry. Pozwana wypłaciła powodowi D: t B kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Powód J C1 otrzymał od pozwanej kwotę 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia. | Powodowie ponieśli koszty wydania opinii psychologicznej na temat ich stanu zdrowia na potrzeby niniejszego postępowania w kwocie po 200 zł każdy. U powodów nie stwierdza się choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. W okresie początkowym po śmierci matki wystąpiły u powodów zaburzenia adaptacyjne wyrażające się zwiększoną nerwowością i zachowaniami autodestrukcyjnymi (nadużywanie alkoholu, zwiększona ilość wypalanych papierosów), jednak nie stwierdzono u nich nasilonych zaburzeń stanu psychicznego. Obecnie u powodów występują nieznaczne, lekko nasilone objawy depresyjne W formie odczynu sytuacyjnego. Wskazane są porady psychiatryczne i psychologiczne. Rokowania powrotu powodów do pełni zdrowia są dobre. Ustalając stan faktyczny Sąd Rejonowy oparł się na dowodach dotychczas wymienionych. Sąd I instancji uwzględnił przede wszystkim dokumenty przedłożone przez strony niniejszego postępowania, jak i znajdujące się W aktach szkody prowadzonych przez pozwanego ubezpieczyciela. Zaznaczył, że wywiad Środowiskowy i opinie psychologiczne sporządzonych przez psycholog M M‹ miały prywatny charakter, a więc należy je konfrontować z pozostałymi dowodami zebranymi w toku postępowania. Sąd Rejonowy oparł się na opiniach sądowo-psychiatrycznych i sądowo-psychologicznych dotyczących każdego z powodów i uznał je za wyczerpujące, logicznie spójne. Sąd I instancji oparł się również na zeznaniach powodów D: B i J' . C słuchanych W charakterze strony na podstawie art. 303 k.p.c. i art. 304 k.p.c., które były zgodne W całości z zebranym materiałem dowodowym o charakterze obiektywnym, a ich rzetelność i prawdziwość nie była kwestionowana również przez stronę przeciwną. Stąd Sąd Rejonowy nie widział podstaw do odmowy im wiary. Sąd I instancji zważył, że stan faktyczny sprawy był między stronami bezsporny. Spór toczył się jedynie wokół wysokości należnego powodom zadośćuczynienia. _ 1.. 1 ' ' - '-r ' *"v“".~»'w-1 ... . "--..'„_.„-„~ „.„.›._..'. W --- STRONA 6 --- Zdaniem Sadu Rejonowego Zadanie Zg1osZone prZeZ poWodoW D: B2 i J C .> 0piera1o sic; na art. 446 § 1 i 4 k.c. Sad I instancji prZyja1, Zo Zadoséuczynienie, o ktorym moWa W tym przepisie ma Zrekompensowaé straty niemaj atkowe WyWo1ane prZeZ émieré najblizszogo cZ1onka rodziny, takze s1usZnosé Wytoczoncgo poW6dZtWa co do Zasady by1a dlz1 Sadu Rcjonowego pewna. 7.mar1a by1a bowiem matka powoda D 1 E . i siostra J1 C . E1 1 B. obu powodom by1a Zatem sZcZeg01nie bliska, nie tylko Z racji Wi€;Z0w krwi, ale r0WnieZ, skoro Wspolnie proWadZi1i gospodarstwo domowe, 1aoZacej ich silnej W1QZ1 ucZucioWej W tych okolicznosoiaoh W ocenie Sadu Rejonowego nie ulega Watpliwoéci, Ze poWodoWie, na skutek smierci E " B11 , poniesli szkodo niemajatkowa, tZW. krZyWdc;, polegajaoa na oierpieniach psychicznyoh, WyWo1anych utrata osoby bliskiej. Zadoséuczynienie ma na celu pomoc dostosowaé si<; poérednio poszkodowanym do nowej rzeczywistosci oraz Z1agodZié doznane prZeZ nich cierpienia. W tym kontekscie ma ono przede Wszystkim charakter kompensacyjny. Tym samym jego Wysokosé Winna przedstawiaé ekonomicznie odczuwalna Wartosé. Wysokoéé ta nie moZe byé jednak nadmierna W stosunku do doznanej krZyWdy i aktualnej stopy Zyciowej spo1ecZe1‘1stWa, a Wiqo powinna byé utrzymana W rozsadnych granicach. W ocenie Sadu I instancji, r0WnieZ prZy ustalaniu Zasad okreslania Wysokosci Zadoséuczynienia Z art. 446 § 4 k.c. na1eZy odW01aé sie; do kryteriow branych pod uwagcp przy Zasadzaniu Zadoséuczynienia Za naruszenie dobr osobistych. Stad Za naruszenie dobra osobistego najblizszych oZ1onk0W rodziny Zmar1eg0  Zony i dzieoi, W postaci prawa do Zycia W ZWiaZku ma1Ze1'1skim, posiadania ojca, Zycia W pe1nej rodzinie, W ktorej maz matki jest ojcem jej dzieci — uznaje sio spowodowanie émierci osoby bliskiej  mc;Za i ojca prZeZ osobe; trzecia Przy czym dobro osobiste W postaci prawa do Zycia W rodzinie powinno Zas1ugiWaé W hierarchii Wartoéci na Wzmozona W porownaniu Z innymi dobrami ochronq. Naruszenie tego dobra stanowi dalece Wi<;ksZa dolegliwosé psychiczna d1a cZ1on1ka rodziny Zmar1ego niZ W przypadku innych dobr, a jej skutki rozoiagaja sic; na ca1e Zycie osob bliskich. Z drugiej jednak strony smieré kazdej osoby jest Zdarzeniem pewnyrn, tym samym Zadoséuczynienie rekompensuje W istocie czosto jedynie Wozesniej sza utratq cZ1onka rodziny. Okolicznosé to r0WnieZ nalezy uwzglodnié ustalajac Wysokoéé éwiadczenia. Przenoszac poWyZsZe roZWaZania na grunt rozpoznawanej sprawy Wskazano, Ze poWodoWie i Zmar1a E1 B proWadZi1i Wspolne gospodarstwo domowe. Prowadzac dom i Zajmujac Sit; sprawami kazdego Z poWod6W, piorac ich ubrania, robiac im posi1ki, op1acajao rachunki Za Wspolne uzytkowanie Iokalu rnieszkalnego, E1 B: korZysta1a przede Wszystkim Ze érodkow pieniqznych samodzielnie Zarobionych, poWodoWie jedynie dok1ada1i sit; do kosZt0W prowadzenia gospodarstwa domowego, choé czynili to regularnie. E1 . B . nie tylko ZapeWnia1a powodom Warunki Zyciowe na nalezytym poziomie. Zmar1a stanoWi1a dla poWod6W 5 . ,9 I .0 11 Zdaniem Sądu Rejonowego żądanie zgłoszone przez powodów D: B2 i J C _› opierało się na art. 446 § 1 i 4 k.c. Sąd l instancji przyjął, że zadośćuczynienie, o którym mowa W tym przepisie ma zrekompensować straty niemaj ątkowe wywołane przez śmierć najbliższego członka rodziny, także słuszność wytoczonego powództwa co do zasady była dla Sądu Rejonowego pewna. Zmarła była bowiem matką powoda D Ł E _ i siostrą J: C _ El '_ B. obu powodom była zatem szczególnie bliska, nie tylko z racji więzów krwi, ale również, skoro Wspólnie prowadzili gospodarstwo domowe, łączącej ich silnej więzi uczuciowej W tych okolicznościach W ocenie Sądu Rejonowego nie ulega wątpliwości, że powodowie, na skutek śmierci E. " Ba , ponieśli szkodę niemajątkową, tzw. krzywdę, polegającą na cierpieniach psychicznych, wywołanych utratą osoby bliskiej. Zadośćuczynienie ma na celu pomóc dostosować się pośrednio poszkodowanym do nowej rzeczywistości oraz złagodzić doznane przez nich cierpienia. W tym kontekście ma ono przede Wszystkim charakter ßkompensacyjny. Tym samym jego wysokość Winna przedstawiać ekonomicznie odczuwalną Wartość. Wysokość ta nie może być jednak nadmierna W stosunku do doznanej krzywdy i aktualnej stopy życiowej społeczeństwa, a Więc powinna być utrzymana W rozsądnych granicach. W ocenie Sądu I instancji, również przy ustalaniu zasad określania wysokości zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. należy odwołać się do kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Stąd za naruszenie dobra osobistego najbliższych członków rodziny zmarłego - żony i dzieci, W postaci prawa do życia W związku małżeńskim, posiadania ojca, życia W pełnej rodzinie, w której mąż matki _jest ojcem jej dzieci - uznaje się spowodowanie śmierci osoby bliskiej - męża i ojca przez osobę trzecią Przy czym dobro osobiste W postaci prawa do życia W rodzinie powinno zasługiwać W hierarchii wartości na Wzmożoną W porównaniu z innymi dobrami ochronę. Naruszenie tego dobra stanowi dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego niż W przypadku imiych dóbr, a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Z drugiej jednak strony śmierć każdej osoby jest zdarzeniem pewnym, tym samym zadośćuczynienie rekompensuje W istocie często jedynie Wcześniej szą utratę członka rodziny. Okoliczność tę również należy uwzględnić ustalając Wysokość świadczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazano, że powodowie i zmarła E1 B prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Prowadząc dom i zajmując się sprawami każdego z powodów, piorąc ich ubrania, robiąc im posiłki, opłacając rachunki za Wspólne użytkowanie lokalu mieszkalnego, El B: korzystała przede Wszystkim ze Środków pieniężnych samodzielnie zarobionych, powodowie jedynie dokładali się do kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, choć czynili to regularnie. El _ B . nie tylko Zapewniała powodom Warunki życiowe na należytym poziomie. Zmarła stanowiła dla powodów „.× --. Ż l ..i -Í' --- STRONA 7 --- ~ » . roWnieZ oparcie ernoejonalne, poWodoWie i Zmar1a nie jedynie Wspolnie Zamieszkiwali, ale rowniez razem spedzali swoj oZas Wolny, radzili sie siebie nawzajem, dZie1i1i sie swoimi sprawami. Zawsze jednak W oentrum by1a E E bedaoa Zr0d1en1 Wsparcia d1a kazdego Z poWOd0W. ZW1asZcZa Wiezy 1acZace powoda D B1 1 Z E1 B1 by1y bardzo sihie, Zn1ar1a by1a bowiem jego matka, WychoWyWa1a go samodzielnie niemal prZeZ ca1e jego dzieoifistwo, Wprowadzajac go stopniowo W doros1e Zyoie, dbajac o jego roZW6j emocjonalny i intelektualny. Powod by1 bardzo ZZyty Z matka, by1a to najb1iZsZa mu osoba, kontakt powoda D 1 B Z ojcem ogranicZa1 sie bowiem do przekazywania alimentow na syna. Powod nie mia1 nawet rodzeiistwa. E E ., Wraz Z powodem J: . C 1 stanoWi1a niemal jedyna jego rodzine. RoWnieZ bowiern kontakty powoda D 1 E Z rodzefistwem E ' B1 i powoda J C by1y nieregularne. Zdaniem Sadu Rejonowego ostatnia Z prZyWo1anych okolicziioéci pozostaje istotna r0WnieZ przy ocenie roszczenia Zg1osZonego prZeZ powoda J 1 C Choc’: bowiem E . B 1 i poW6d J C’ 1 mieli rodZer'1stWo, to jednak to oni byli Ze soba najbardziej Zzyoi. Dla powoda J: C‘ E1 B by1a Wieloletnia towarzyszka jego Zyeia. PoW6d J: C1 1 jest bowiem bezdzietnym kawalerem, od d1uZsZego okresu czasu ZarniesZkiWa1 Z If B i jej synem, ZW1asZcZa Z E1 B 1 spedzajao swoj Wolny czas, pozostajao W bardzo bliskioh relaojaoh. Zmar1a by1a d1a powoda J' C j > nie tylko siostra, ale i najbliZsZa prZyjacio1ka, Z ktorej Zdaniem sie 1icZy1 i na ktorej radach mu Za1eZa1o. Gdy W 2005 r. poW0d J C" 1 doZna1 obraZe1i na skutek Wypadku, to W1asnie Zmar1a sie nirn opiekoWa1a, dbajae o niego na co dziefi, kontroluj ac, by poW6d rea1iZoWa1 Wszystkie Wskazania Iekarzy. O sile uczué WiaZacych kazdego Z poW0d6W Z E] B1. . éwiadcza ich reakcje po émierci matki i siostry. Nag1e odejscie E B by1o dla nich silnym szokiem, ktory WyWo1a1 W nieh Zaburzenia adaptacyjne, poWodoWie stali sie bardziej nerWoWi, niespokojni. Ich ca1e Zycie nagle u1eg1o bowiem ca1koWitej Zmianie, to do czego byli przyzwyczajeni, niespodziewanie Zosta1o utraoone. Z drugiej strony Wstrzas doznany przez powoda D B 1 by1 tak intensywny, Ze u powoda do dnia dzisiejszego, choé od smierci matki up1yne1o juZ prawie 3 lata, Wystepuja lekko nasilone objaWy depresyjne. Trzeba bowiem pamietaé, Ze ohoé Zmar1a d1a powoda J C1 stanoWi1a istotna pomoc W jego codziennyoh troskaoh i Wiekszych problemaoh, to d1a p0Woda D . B by1a jednak podstaWoWa, ostoja. E B jeszcze bowiem do niedawna, gdyZ powod W chWiIi smierci matki mia1 27 Iat, Zycie to ukierunkoWyWa1a. Sad Rejonowy ZWr6ci1 r6WnieZ uwage, Ze poszkodowana W chWi1i smierci mia1a 46 lat, poWodoWie — powod D. B1 27 lat, powod J I _/ 51 lat. Z uwagi na Wiek Zrnar1ej i poWod6W oraz srednia statystyczna d1ugosé Zyoia moZna Za1oZyé, Ze poWodoWie i E B . 1 29$ ~ ›- _ również oparcie emocjonalne, powodowie i zmarła nie jedynie Wspólnie zamieszkiwali, ale równiez razem spędzali swój czas Wolny, radzili się siebie nawzajem, dzielili się swoimi sprawami. Zawsze jednak W centrum była E E będąca Źródłem Wsparcia dla każdego z powodow. Zwłaszcza Więzy łączące powoda D B: . z El B. były bardzo silne, zmarła była bowiem jego matką, wychowywała go samodzielnie niemal przez całe jego dzieciństwo, wprowadzając go stopniowo W dorosłe życic, dbając o jego rozwój emocjonalny i intelektualny. Powód był bardzo zżyty z matką, była to najbliższa mu osoba, kontakt powoda D ' B z ojcem ograniczał się bowiem do przekazywania alimentów na syna. Powód nie miał nawet rodzeństwa. E E ., wraz z powodem J: _ C 1 stanowiła niemal jedyną jego rodzinę. Również bowiem kontakty powoda D 1 B z rodzeństwem E ' B: i powoda J C były nieregularne. Zdaniem Sądu Rejonowego ostatnia z przywołanych okoliczności pozostaje istotna również przy ocenie roszczenia zgłoszonego przez powoda J _ C Choć bowiem E _ B 1 i powód J C» ' mieli rodzeństwo, to jednak to oni byli ze sobą najbardziej zżyci. Dla powoda J: C E1 B była wieloletnią towarzyszką jego życia. Powód J: Ci ' jest bowiem bezdzietnym kawalerem, od dłuższego okresu czasu zamieszkiwał z E B i jej synem, zwłaszcza z El B i spędzając swój Wolny czas, pozostając W bardzo bliskich relacjach. Zmarła była dla powoda J' C Í › nie tylko siostrą, ale i najbliższą przyjaciółką, z której zdaniem się liczył i na której radach mu zależało. Gdy W 2005 r. powód J C' 1 doznał obrażeń na skutek wypadku, to Właśnie zmarła się nim opiekowała, dbając o niego na co dzień, kontroluj ąc, by powód realizował Wszystkie wskazania lekarzy. O sile uczuć wiążących każdego z powodów z El B1. _ świadczą ich reakcje po śmierci matki i siostry. Nagłe odejście E B było dla nich silnym szokiem, który wywołał W nich zaburzenia adaptacyjne, powodowie stali się bardziej nerwowi, niespokojni. Ich całe życie nagle uległo bowiem całkowitej zmianie, to do czego byli przyzwyczajeni, niespodziewanie zostało utracone. Z drugiej strony wstrząs doznany przez powoda D B . był tak intensywny, że u powoda do dnia dzisiejszego, choć od śmierci matki upłynęło już prawie 3 lata, Występują lekko nasilone objawy depresyjne. Trzeba bowiem pamiętać, że choć zmarła dla powoda J C1 stanowiła istotną pomoc W jego codziennych troskach i większych problemach, to dla powoda D _ B była jednak podstawową ostoją. E B jeszcze bowiem do niedawna, gdyż powód W chwili śmierci matki miał 27 lat, życie to ukierunkowywała. Sąd Rejonowy zwrócił również uwagę, że poszkodowana W chwili śmierci miała 46 lat, powodowie - powód D. B1 27 lat, powód J Ĺ _I 51 lat. Z uwagi na wiek zmarłej i powodów oraz średnią statystyczną długość życia można założyć, że powodowie i E B _ ' .ŹS"S` --- STRONA 8 --- tworzyliby rodzine jesZcZe prZeZ kilkadziesiat lat, pozostajac W bezposrednich i bliskioh relacjach, stanowiao d1a siebie nawzajem istotne oparcie. Z drugiej jednak strony prawdopodobne jest r0Wn1BZ, Z8 relacje te stopniowo traci1yby charakter oodzienny. E B. p1anOWa1a bowiem przeprowadzié sie do swojego partnera, powod D. B pozostaje natomiast W d1ugim Zwiazku, moZ1iWym jest Wiec, Ze nied1ugo Za1oZy W1asna rodzine i WyproWadZi sie Z lokalu mieszkalnego, Zajmowanego Wspolnie Z powodem J C1 1 i Zmar1a. Zdaniem Sadu I instancji na1eZy uwzglednié, Ze Zadoséuczynienie powinno Wyrownywaé krzywde i oierpienie uprawnionego, te Zas nie sa Za1eZne od sytuacji majatkowej ani pokrzywdzonego, ani jego srodowiska. Przy ustalaniu Wysokoéci Zadoséuczynienia na1eZy natomiast uwzglednié stope Zyciowa srodowiska W ogéle, a takze bliskosé pokrewiefistwa miedzy bezposrednio a posrednio poszkodowanym, stopieii Wiezi Ze Zmar1ym, role, jaka odgryWa1 on d1a Zyjacego, czy skale doznanego prZeZ uprawnionego Wstrzasu. ‘SZacujac Wysokoéé kwoty éwiadczenia przyznawanego W toku postepowania sadowego trzeba jednak rc'>WnieZ pamietaé 0 kwotaoh przyznanych juZ Wystepujacemu Z. rosZcZeniem. W tych okolicznosciach, przy uwzglednieniu otrzymanych juZ przez kaZdego Z powodow éwiadczefi, Sad Rejonowy uZna1, Ze kwota 30.000 Z1 dla poWoda D1 B (co daje 1acZnie kwote 40.000 Z1 tytu1em samego Zadoséuczynienia, nie liczac odszkodowania Z ubezpieozenia Zmar1ej) i kwota 10.000 Z1 dla powoda J C _ (co daje1acZnie kwote 15.000 Z1) beda adekwatne do doznanyoh przez nich krZyWd. Sad I instancji WskaZa1, iZ poWodoWie, dochodzac kWot po 50.200 Z1 (powod D B ) i po 20.200 Z1 (powod J: C‘ ), domagali sie r6WnieZ Wyp1aty odszkodowania tytu1em kosztéw uzyskania opinii psychologicznych W kwocie po 200 Z1 kaZdy Z poWod0W. Podstawe prawna Zadania W tej czesci nie stanoWi1 juZ Zatem przepis art. 446 § 4 k.c., ani art. 446 § 1 k.c., ale art. 415 k.c. Koszt uzyskania opinii Iekarskiej, gdy nie pozostaje ona W ZWiaZku Z czynnosciami Ieczniczymi, a takie W stosunku do Zadnego Z poWod0W nie Zosta1y podjete, nie moZe byé uznany Za koszt Ieczenia W rozumieniu art. 446 § 1 k.c. Z przepisu art. 415 k.c. Wynika generalna Zasada odpowiedzialnosoi odszkodowawezej, iZ kto Z Winy swej WyrZadZi1 drugiemu szkode, obowiazany jest do jej naprawienia. Zdaniem Sadu Rejonowego prZy uwzglednieniu nadto art. 361 § 1 i 2 k.c., Za prZes1anki odpowiedzialnoéci deliktowej na1eZy uznaé: powstanie szkody, Zdarzenie, Z ktorym ustawa 1aoZy obowiazek odsZkodoWaWoZy oznaczonego podmiotu (czyn niedozwolony) oraZ Zwiazek prZycZyn0Wy miedzy owym Zdarzeniern a szkoda. PrZy czym Wskazani, iZ Zgodnie Z pogladami judykatury prZeZ szkode rozumieé tu nalezy uszczerbek ‘W dobrach prawnie chronionych osoby poszkodowanej. Nadto, przy odpowiedzialnosci Za Wyrzadzenie szkody czynem W1asnym, Zdarzenie jest jednoznaczne Z przyczyna spraweza szkody, Zaé prZes1anl<a odpowiedzialnosci deliktowej jest Warunek, aby miedzy Zdarzeniem a szkoda istnia1 Zwiazek przyczynowy, ktory Zgodnie Z powszeehnie akceptowanym W doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem obejmuje V? 1.”/*4 <:./ J‘ ffl tworzyliby rodzinę jeszcze przez kilkadziesiąt lat, pozostając W bezpośrednich i bliskich relacjach, stanowiąc dla siebie nawzajem istotne oparcie. Z drugiej jednak strony prawdopodobne jest również, Że fßlaßjc tc stopniowo traciłyby charakter codzienny. E B, planOW21ła bowiem przeprowadzić się do swojego partnera, powód D. B pozostaje natomiast w długim związku, możliwym jest więc, że niedługo założy własną rodzinę i wyprowadzi się z lokalu mieszkalnego, zajmowanego wspólnie z powodem J Ci i i zmarłą. Zdaniem Sądu I instancji należy uwzględnić, że zadośćuczynienie powinno wyrównywać krzywdę i cierpienie uprawnionego, te zaś nie są zależne od sytuacji majątkowej ani pokrzywdzonego, ani jego środowiska. Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należy natomiast uwzględnić stopę życiową środowiska w ogóle, a także bliskość pokrewieństwa między bezpośrednio a pośrednio poszkodowanym, stopień więzi ze zmarłym, rolę, jaką odgrywał on dla żyjącego, czy skalę doznanego przez uprawnionego wstrząsu. iSzacując wysokość kwoty świadczenia przyznawanego w toku postępowania sądowego trzeba jednak również pamiętać o kwotach przyznanych już występującemu z. roszczeniem. W tych okolicznościach, przy uwzględnieniu otrzymanych już przez każdego z powodów świadczeń, Sąd Rejonowy uznał, ze kwota 30.000 zł dla powoda Di B (co daje łącznie kwotę 40.000 zł tytułem samego zadośćuczynienia, nie licząc odszkodowania z ubezpieczenia zmarłej) i kwota 10.000 zł dla powoda J C _ (co daje łącznie kwotę 15.000 zł) będą adekwatne do doznanych przez nich krzywd. Sąd I instancji wskazał, iż powodowie, dochodząc kwot po 50.200 zł (powód D B ) i po 20.200 zł (powód J: C* ), domagali się również wypłaty odszkodowania tytułem kosztów uzyskania opinii psychologicznych w kwocie po 200 zł każdy ż powodów. Podstawę prawną żądania w tej części nie stanowił już zatem przepis art. 446 § 4 k.c., ani art. 446 § l k.c., ale art. 415 k.c. Koszt uzyskania opinii lekarskiej, gdy nie pozostaje ona w związku z czynnościami leczniczymi, a takie w stosunku do żadnego z powodów nie zostały podjęte, nie może być uznany za koszt leczenia w rozumieniu art. 446 § l k.c. Z przepisu art. 415 k.c. wynika generalna zasada odpowiedzialności odszkodowawczej, iż kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Zdaniem Sądu Rejonowego przy uwzględnieniu nadto art. 361 § l i 2 k.c., za przesłanki odpowiedzialności deliktowej należy uznać: powstanie szkody, zdarzenie, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy oznaczonego podmiotu (czyn niedozwolony) oraz związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Przy czym wskazani, iż zgodnie z poglądami judykatury przez szkodę rozumieć tu należy uszczerbek 'w dobrach prawnie chronionych osoby poszkodowanej. Nadto, przy odpowiedzialności za wyrządzenie szkody czynem własnym, zdarzenie jest jednoznaczne z przyczyną sprawczą szkody, zaś przesłanką odpowiedzialności deliktowej jest warunek, aby między zdarzeniem a szkodą istniał związek przyczynowy, który Zgodnie z powszechnie akceptowanym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem obejmuje Í? 2.”/'¬. <:.« J fg --- STRONA 9 --- normalne nastepstwa Zdarzenia, ktore szkode WyWo1a1o (szkoda musi byé bezposrednim skutkiem Zdarzenia odszkodowawczego). Sad Rejonowy uZna1, Ze sporzadzenie opinii psychologicznych o powodach nie jest skutkiem typowym Zdarzenia odszkodowawczcgo, do ktorego d0SZ1o W dniu 22 grudnia 2008 r. Pozwany ubezpieczyciel nie moZe byé Zatem uznany Za odpowiedzialnego Za naprawienie poWsta1ej tym tytu1em W majatku poWod6W szkody. Wobec tego przedrniotowe Zadanie poWod0W Zwrotu kosztow sporzadzenia opinii psychologicznej nie Zas1ugiWa1o na uwzglednienie. Odnosnie roszczenia kaZdego Z poWodoW o Zap1ate odsetek Za opoinienie, Sad I instancji opar1 sie na tresci art. 481 § 1 k.c., art. 817 § 1 i 2 k.c. Sad Rejonowy uZna1, Ze W raZie ustalenia Wysokosci Zadoséuczynienia pienieZnego Za doznana I<rZyWde Wed1ug stanu rZecZy istniejacego W chWili Zamkniecia sprawy, uzasadnione jest przyznanie odsetek za op0Znienie dopiero od chWi1i Wyrokowania. PoWyZsZego stanowiska nie na1eZy jednak rozumied W ten sposob, iZ ca1a kwota przyznana tytu1em Zadoséuczynienia jest Wymagalna dopiero od daty Wyrokowania. O ile bowiem ca1koWita kWota zadoséuczynienia jest rzeczywiscie ustalana dopiero Z dniem Wydania Wyroku prZeZ sad orzekaj acy W sprawie, to nie oznacza to, iZ odsetki od czesci przyznanej kwoty nie na1eZa sie od daty Wczesniej sZe_j. Zdaniem Sadu Rejonowego oczywistym jest, Ze aby moo stWierdZié, Ze d1uZnik popada W opoZnienie W spe1nieniu s'.WiadcZenia pienieZnego, musi byé Znana Wysokosc tego swiadczenia. Ze sWej istoty W chwili Wyrzadzenia szkody osobowej nie jest Znana Wysokosé Zadoséuczynienia. Innymi s1oWy, aby d1uZnik popad1 W op6Znienie W p1atnosci Zadoséuczynienia musi Wiedzieé, jakiej kwoty domaga sie Wierzyciel. Tymczasem, jak ustali1 Sad Rejonowy, poWodoWie Dz B 1 i J= 1 C1 y juZ W dniu 27 czerwca 2009 r. (data doreczenia ubezpieczycielowi pisma Z dnia 20 cZerWca 2009 r.) Zg1osi1i poZWanej szkode osobowa, Wnoszac m. in. o Wyp1ate kWoty 200.000 Z1 — poW0d Dr B i kwoty 100.000 Z1 — powod J; C" . tytu1em Zadoséuczynienia pienieznego Za doznana prZeZ kazdego Z nich krzywde. Z tego sk1adaj ac poZeW W dniu 23 grudnia 2009 r. poWodoWie Zazadali kwoty jedynie 50.000 Z1 tytu1em Zadoséuczynienia — poW6d D: B. i rn 20.000 Z1 tytu1em Zadoséuczynienia — poW0d JI C" WraZ Z odsetkami od dnia 9 sierpnia 2009 r. do dnia Zap1aty. 4 Sad Rejonowy podkres1i1, Ze ustalajac Wysokosc odszkodowania mia1 na uwadze nie tylko okolicznosci, ktore n1ia1y miejsce przed dniem Wytoczenia poW6dZtWa, cZy teZ przed dniem ustalenia Wysokosci Zadoséuczynienia prZeZ pozwana W toku postepowania likwidacyjnego, lecz r0WnieZ poWsta1e W okresie poZniejsZym, a W szczegélnosci dodatkowy okres cierpieii psychicznych, choc o mniej szym nasileniu, jakie odcZuWa1i poWodoWie W toku procesu. Wobec tego, od kwoty 25.000 Z1 naleznej powodowi D B 1 i od kWoty 10.000 Z1 przyznanej .‘ C Sad I instancji ZasadZi1 odsetki od dnia 9 sierpnia 2009 r. do Zap1aty. 1 1\\> en,’ D» 1* 1 ;.@@M,_.._..d_.~. .. __ “P normalne następstwa zdarzenia, które szkodę wywołało (szkoda musi być bezpośrednim skutkiem zdarzenia odszkodowawczego). Sąd Rejonowy uznał, że sporządzenie opinii psychologicznych o powodach nie jest skutkiem typowym zdarzenia odszkodowawczego, do którego doszło W dniu 22 grudnia 2008 r. Pozwany ubezpieczyciel nie może być zatem uznany za odpowiedzialnego za naprawienie powstałej tym tytułem w majątku powodów szkody. Wobec tego przedmiotowe żądanie powodów zwrotu kosztów sporządzenia opinii psychologicznej nie zasługiwało na uwzględnienie. Odnośnie roszczenia każdego z powodów o zapłatę odsetek za opóźnienie, Sąd I instancji oparł się na treści art. 481 § 1 k.c., art. 817 § l i 2 k.c. Sąd Rejonowy uznał, że w razie ustalenia wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia sprawy, uzasadnione jest przyznanie odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wyrokowania. Powyzszego stanowiska nie należy jednak rozumieć w ten sposób, iż cała kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia jest wymagalna dopiero od daty wyrokowania. O ile bowiem całkowita kwota zadośćuczynienia jest rzeczywiście ustalana dopiero z dniem wydania wyroku przez sąd orzekaj ący w sprawie, to nie oznacza to, iż odsetki od części przyznanej kwoty nie należą się od daty wcześniej szej. Zdaniem Sądu Rejonowego oczywistym jest, że aby móc stwierdzić, że dłużnik popada w opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, musi być znana wysokość tego świadczenia. Ze swej istoty w chwili wyrządzenia szkody osobowej nie jest znana wysokość zadośćuczynienia. Innymi słowy, aby dłużnik popadł w opóźnienie w płatności zadośćuczynienia musi wiedzieć, jakiej kwoty domaga się wierzyciel. Tymczasem, jak ustalił Sąd Rejonowy, powodowie Dz B 1 i J= . C' y już w dniu 27 czerwca 2009 r. (data doręczenia ubezpieczycielowi pisma z dnia 20 czerwca 2009 r.) zgłosili pozwanej szkodę osobową, wnosząc m. in. o wypłatę kwoty 200.000 zł - powód Dr B i kwoty 100.000 zł - powód J: C' . tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną przez każdego z nich krzywdę. Z tego składając pozew w dniu 23 grudnia 2009 r. powodowie zażądali kwoty jedynie 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia ~ powód D: B. i m 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia ~ powód .I C" wraz z odsetkami od dnia 9 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty. Ą Sąd Rejonowy podkreślił, że ustalając wysokość odszkodowania miał na uwadze nie tylko okoliczności, które miały miejsce przed dniem wytoczenia powództwa, czy też przed dniem ustalenia wysokości zadośćuczynienia przez pozwaną w toku postępowania likwidacyjnego, lecz również powstałe w okresie późniejszym, a w szczególności dodatkowy okres cierpień psychicznych, choć o mniej szym nasileniu, jakie odczuwali powodowie w toku procesu. Wobec tego, od kwoty 25.000 zł należnej powodowi D B I i od kwoty 10.000 Zł przyznanej .` C Sąd I instancji zasądził odsetki od dnia 9 sierpnia 2009 r. do zapłaty. = fi`\> ‹..¬y íf- -'ir' \ z„@@„,_.._,.¬_.‹. ._ __ “P --- STRONA 10 --- 1 Y . »_ 1 .. _,__,.'f1'_,,;;>‘1c@*=~‘1=11111:Z%"\n’.“:12".;1~r:';~‘'». '"1 . , 111 £3 ..:  , . . > . ..:_., 111!my @, :1.' >.j>:..:;~.~;;'.»1.4. ‘ ""1 ‘ :.::. I: I 1 I ~ ~1__111'1%".1=1111e11215~.;'.111 .~ PrZeWaZajaca czesé dolegliwosci Zwiazanych Ze smiercia E. _ B: Wystqpilfl b0Wi¢l11 u kazdego Z poWod6W W okresie pierWsZych miesiecy od dnia Zdarzenia odsZkodoWaWcZego. Wymagalnosé poZosta1ej czesci Zadoscuczynienia poWsta1a W dniu Wydania Wyroku. a1boWiem na ten dziefi Zosta1a ustalona 0statecZna kwota zadoséuc7.ynienia, jak i charakter cierpieii poWod6W W tym okresie maIa1 W porownaniu Z ich natezeniem W okresie poprzednim. Zatem Zdaniem Sadu Rejonowego od kwoty 5.000 Z1 W przypadku powoda D . B: i 3.000 Z1 W przypadku poWoda J: C1 odsetki na1eZa sie kaZdemu Z poWod6W od dnia Wyrokowania (16 cZerWca 2011 r.) do dnia Zap1aty. W poZosta1ej czesci poW0dZtWo D: B i J: C1 pod1ega1o oddaleniu jako bezzasadne. O kosztach postepowania Sad orZek1 Zgodnie Z Zasada stosunko.Wego rozdzielenia kosZt0W postepowania. Od poWyZsZego Wyroku poZWany S1 T1 U . S" 21‘ 1. W S Wni0s1 apelacje ZaskarZajac Wyrok Z dnia Sadu Rejonowego W Sopocie Z dnia 14 cZerWca 2011 roku W Zakresie pkt 1,2 i 4 i Wnoszac jednoczesnie o Zmiane Wyroku W Zaskarzonej czesci i oddalenie poW6dZtWa W ca1osci ewentualnie o uchylenie Zaskarzonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji przy uwzglednieniu kosztow postepowania odWo1aWcZego. Przedmiotowemu Wyrokowi ZarZuci1: I. naruszenie prawa materialnego,  art. 446 § 4 1<.c. poprZeZ b1edna Wyk1adnie skutkujaca przyjeciem, Ze Zadoséuczynienie Za smieré osoby bliskiej Winno Zostaé ustalone prZy przyjeciu kryteriow jak prZy ustaleniu Zadoscuczynienia Za naruszenie dobr osobistych na podstawie art. 448 k.c.,  art. 446 § 4 k.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i orzeczenie ponad Zadanie pozwu,  art. 481 § 1 k.c. poprzez przyjecie, Ze powodom cZescioWo na1eZne sa odsetki od daty Wczesniejszej niZ data Wyroku pomimo ustalenia ostatecznej kWoty Zadoséuczynienia W dniu Wyrokowania, _ II. naruszenie prawa procesowego  art. 233 § 1 k.p.c. W szczegolnosci poprZeZ _ dokonanie dowolnej (a nie swobodnej) oceny Zgromadzonych doWodoW W Zakresie przyjecia, iZ W ustalonym W sprawie stanie faktycznym powodom nalezne jest Zadoséuczynienie WyZsZe niZ_ juZ Wp1acone prZeZ poZWanego. 1 1 1 1 1 I 1 1 1 1 1 1 1 -' -« . ._ 1 .. .,_._„'f:„„,¿;,==""tcf°*='”ffr«šIÍ%`\7â“ë;2¬.;t~?:';""¬ "›'‹ . , ac- gi, ..: ' ,- . . > ; .,:_.,. gz!-„"7 Q, 4;' >.j>:.«".:;«.~;;'.›~›.4. * " to 3 :.::. cr ' t I 'V ›~"._›¬.u'iÊ“.'.=1±ír±l'z'=.„*~,.z'.-zal .~ Przeważająca część dolegliwości związanych ze śmiercią E. , B: wyS'tąpił21 DOWICH1 u kazdego z powodów w okresie pierwszych miesięcy od dnia zdarzenia odszkodowawczego. Wymagalność pozostałej części zadośćuczynienia powstała w dniu wydania wyroku. albowiem na ten dzień została ustalona ostateczna kwota zadośćuczynienia, jak i charakter cierpień powodów W tym okresie malał w porównaniu z ich natężeniem w okresie poprzednim. Zatem zdaniem Sądu Rejonowego od kwoty 5.000 zł w przypadku powoda D . B' i 3.000 zł w przypadku powoda J: C' odsetki należą się każdemu z powodów od dnia wyrokowania (16 czerwca 2011 r.) do dnia zapłaty. W pozostałej części powództwo D: B i J: Ci podlegało oddaleniu jako bezzasadne. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą stosunko.wego rozdzielenia kosztów postępowania. Od powyższego wyroku pozwany S T' U _ S" al 1. w S wniósł apelację zaskarżając wyrok z dnia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 14 czerwca 2011 roku w zakresie pkt 1,2 i 4 i wnosząc jednocześnie o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa w całości ewentualnie o uchylenie zaskarzonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, - art. 446 § 4 k.c. poprzez błędna wykładnie skutkującą przyjęciem, ze zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej winno zostać ustalone przy przyjęciu kryteriów jak przy ustaleniu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c., - art. 446 § 4 k.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i orzeczenie ponad żądanie pozwu, - art. 481 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że powodom częściowo należne są odsetki od daty wcześniejszej niż data wyroku pomimo ustalenia ostatecznej kwoty zadośćuczynienia w dniu wyrokowania, _ II. naruszenie prawa procesowego - art. 233 § 1 k.p.c. w szczególności poprzez _ dokonanie dowolnej (a nie swobodnej) oceny zgromadzonych dowodów w zakresie przyjęcia, iż w ustalonym w sprawie stanie faktycznym powodom należne jest zadośćuczynienie wyższe niż już wpłacone przez pozwanego. i l l l J l 1 l i i i v l --- STRONA 11 --- W uzasadnieniu apclacji Wskazano, Ze ustalenie poniesionej krzywdy ma podstawowe znaczenie dla okreslenia Odpowiednicj sumy, ktéra miataby stanowié jej pienieina kompensate. Z uwagi na niemajatkowy charakter krzywdy nie jest mozliwe jej okreslenie W pieniadzu, jednak Wysokosé zadoséuczynienia powinna odpowiadaé Wielkosé ustalonej krzywdy, poniewaz W przyblizeniu swiadczenie ma stanowié kompensate. Zdaniem strony skarzacej W przedmiotowej sprawie Sad I instancji dokonat nieprawidtowej Wykladni art. 446 § 4 k.c. przyjmujac, Ze przy ustalaniu Zasad okreslenia Wysokosci zadoséuczynienia Z art. 446 § 4 k.c. nalezy odwolaé sie do kryteriéw branych pod uwage przy Zasadzaniu wysokosci zadoséuczynienia za naruszenia débr osobistych. Wyktadania taka zdaniem pozwanego stanowi naruszenie art. 446 § 4 k.c. poniewaz podstawe prawna do dochodzenia Zadoséuczynienia za naruszenie ;débr osobistych stanowi art. 448 k.c. i oczywiscie btedne jest przyjecie W przedmiotowym stanie faktyeznym i prawnym, Ze kryteria orzekania W zakresie Zadoséuczynjenia sa identyczne niezaleznie od tego, czy roszczenie oparte jest na podstawie art.. 446 § 4 k.c. czy teZ na podstawie art. 448 k.c. Zdaniem skarzacego Sad Rejonowy orzekt Zatem 0 zadoséuczynieniu za naruszenie dobra osobistego, czego W Zadnym razie nie obejmowato Zadanie pozwu. Podstawe takiego Zadania stanowi art. 448 k.c. natomiast powodowie Zadali zadoséuczynienia za krzywde spowodowana smiercia osoby bliskiej na podstawie art. 446 § 4 k.c. Sad Rejonowy orzeki tym samym ponad Zadanie pozwu. W opinii strony pozwanej Sad I instancji, przyjmujac powyzsze zatozenie co do Wykiadni przepisu art. 446 § 4 k.c. nie rozpoznal istoty sprawy, p0nieWaZ nie ustalil podstawowych okolicznosci koniecznych dla okreslenia, jaka krzywde W zwiazku Z smiercia matki i siostry poniesli powodowie. Okolicznosci te maja podstawowe znaczenie dla ustalenia rozmiaru krzywdy powodéw, a tym samym réwniez Wysokosé ewentualnie naleznego im Zadoséuczynienia. Zdaniem skarzacego Sad prowadzi postepowania dowodowe W zakresie naruszenia dobra osobistego W postaci ,,praWa posiadania matki i siostry” 00 nie pozwalalo na ustalenie rozmiaru krzywdy i Wysokosci ewentualnego zadoséuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. Zdaniem skarzacego kwota 10.000 Zt tytutem zadoséuczynienia dla powoda D B: _ :4 jest Wystarczajaca. Przedstawione przez powoda okolicznosci majace Wplyw na Wymiar kary odbiegaja od rzeczywistosci. Pozwany podkreslil, iz Wbrew twierdzeniom powoda D B: . . 0 Wstrzasie psychicznym na skutek smierci matki, Wymagajacym leczenia psychiatrycznego, powéd ‘Y \) ,~. W uzasadnieniu apelacji wskazano, że ustalenie poniesionej krzywdy ma podstawowe znaczenie dla określenia odpowiedniej sumy, która miałaby stanowić jej pieniężną kompensatę. Z uwagi na niemajątkowy charakter krzywdy nie jest możliwe jej określenie w pieniądzu, jednak wysokość zadośćuczynienia powinna odpowiadać wielkość ustalonej krzywdy, ponieważ. w przybliżeniu świadczenie ma stanowić kompensatę. Zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał nicprawidłowej wykładni art. 446 § 4 k.c. przyjmując, że przy ustalaniu zasad określenia wysokości zadośćuczynienia z art. 446 § 4 k.c. należy odwołać się do kryteriów branych pod uwagę przy zasądzaniu wysokości zadośćuczynienia za naruszenia dóbr osobistych. Wykładania taka zdaniem pozwanego stanowi naruszenie art. 446 § 4 k.c. ponieważ podstawę prawną do dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie ;dóbr osobistych stanowi art. 448 k.c. i oczywiście błędne jest przyjęcie w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym, że kryteria orzekania w zakresie zadośćuczynienia są identyczne niezależnie od tego, czy roszczenie oparte jest na podstawie art.. 446 § 4 k.c. czy też na podstawie art. 448 k.c. Zdaniem skarżącego Sąd Rejonowy orzekł zatem o zadośćuczynieniu za naruszenie dobra osobistego, czego w żadnym razie nie obejmowało żądanie pozwu. Podstawę takiego żądania stanowi art. 448 k.c. natomiast powodowie żądali zadośćuczynienia za krzywdę spowodowana śmiercią osoby bliskiej na podstawie art. 446 § 4 k.c. Sąd Rejonowy orzekł tym samym ponad żądanie pozwu. W opinii strony pozwanej Sąd I instancji, przyjmując powyższe założenie co do wykładni przepisu art. 446 § 4 k.c. nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie ustalił podstawowych okoliczności koniecznych dla określenia, jaka krzywdę w związku z śmiercią matki i siostry ponieśli powodowie. Okoliczności te maja podstawowe znaczenie dla ustalenia rozmiaru krzywdy powodów, a tym samym równiez wysokość ewentualnie należnego im zadośćuczynienia. Zdaniem skarżącego Sąd prowadzi postępowania dowodowe w zakresie naruszenia dobra osobistego w postaci „prawa posiadania matki i siostry” co nie pozwalało na ustalenie rozmiaru krzywdy i wysokości ewentualnego zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. Zdaniem skarżącego kwota 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia dla powoda D B: _ ,. jest wystarczająca. Przedstawione przez powoda okoliczności mające wpływ na wymiar kary odbiegają od rzeczywistości. Pozwany podkreślił, iż wbrew twierdzeniom powoda D B: . . o wstrząsie psychicznym na skutek śmierci matki, wymagającym leczenia psychiatrycznego, powód '*~`“ O ,f-. --- STRONA 12 --- zgodnie Z opinia psyohiatryczna miat tylko objawy nerWicoWe. Pozwany zauwazyl, i2 Z opinii psyohologicznej Zlozonej przez powoda Wynika, i2 9 miesiecy po émierci matki powod miai Wypadek samochodowy, na skutek ktorego pogorszyt sie jego stan psychiczny. Pozwany podniést, i2 powod W dacie Wypadku miat 26 lat (obecnie 28) i by} catkowicie uksztattowanym, samodzielnym dorostym cztowiekiem, ktory prowadzi Wlasne Zycie, totez Wskazywanie przez Sad I instancji, 2e krzywda dla powoda mialoby byé dbanie 0 dom, oplacanie raohunkéw itp. i Ze nie byt na to przygotowany — przeczy doswiadczeniu Zyciowemu i zdrowemu rozsadkowi. Pozwany podniost ponadto, iZ powod przygotowany byt na fakt samodzielnego mieszkania i zajmowania sie Wlasnymi sprawami, bowiem E B pianowata Zakoficzyé prace i przeniesé sie do nowo poznanego partnera Zyciowego. Skarzacy zaznaczyl, iz kwota jaka otrzymal powod J: C1 W Wysokosci 5.000 Zt tytulem zadoééuczynienia za smieré siostry, rowniez W jego opinii Wydaje sie byé adekwatna. Zdaniem skarzacego, opinie bieglyoh psychiatry i psychologa Wskazuja na. nieznaczne objawy nerwicowe powstate u powoda J C1 po Wypadku, ktore praktycznie ustapily. Ponadto skarzaoy Wskazal, Ze powéd juz od 2005 roku leczy sie neurologicznie i z tego poWodu jest na rencie W zwiazku z Wypadkiem ktoremu ulegt — przeszedl dwie operacje glowy. Jego stan psyohiczny, moze pozostawaé W zwiazku Z tym urazem. W daoie Wypadku powod, co prawda, prowadzil z siostra Wspolne gospodarstwo domowe, ale nie potrzebowal jej opieki. Byl samodzielny W czynnosciach domowych. Podnoszenie, Ze krzywda dla niego byloby dbanie o dom, czy oplacanie rachunkow przeczy doswiadczeniu Zyciowemu i zdrowemu rozsadkowi, tym bardziej, ze E B . planowata zakofiozyé prace i przeniesé sie do n0Wo poznanego partnera Zyciowego. Pozwany Zaznaczyl, Ze rowniez Z Wywiadu srodowiskowego przeprowadzonego podczas postepowania likwidacyjnego Wynika, Ze powod dobrze sobie radzi, utrzymuje kontakty Z siostrzeficem i nie potrzebuje opieki osob postronnych. Z ostroznosci procesowej pozwany podniosl rowniez, Ze 2. uwagi na fakt, iZ ostateczna Wartosé zadoséuczynienia zostata okreslona W dniu Wyrokowania brak jest podstaw do zasadzenia odsetek od czesci zasadzonego zadoséuozynienia o_d daty Wczesniejszej, niz data Wyrokowania, co znajduje uzasadnienie W ustalonym orzecznictwie sadowym. ‘a F 1 ... M. H»/"> »_¢f..» » _, . _______..............,.fls..“..r...r.rr. .,_...»4 "">—@n_‘ t 1 zgodnie z opinia psychiatryczną miał tylko objawy nerwicowe. Pozwany zauważył, iż z opinii psychologicznej złożonej przez powoda Wynika, iż 9 miesięcy po śmierci matki powód miał wypadek samochodowy, na skutek którego pogorszył się jego stan psychiczny. Pozwany podniósł, iż powód W dacie wypadku miał 26 lat (obecnie 28) i był całkowicie ukształtowanym, samodzielnym dorosłym człowiekiem, który prowadzi własne życie, toteż wskazywanie przez Sąd I instancji, że krzywda dla powoda miałoby być dbanie o dom, opłacanie rachunków itp. i że nie był na to przygotowany - przeczy doświadczeniu życiowemu i zdrowemu rozsądkowi. Pozwany podniósł ponadto, iż powód przygotowany był na fakt samodzielnego mieszkania i zajmowania się własnymi sprawami, bowiem E B planowała zakończyć pracę i przenieść się do nowo poznanego partnera życiowego. Skarżący zaznaczył, iż kwota jaka otrzymał powód .It Ci W wysokości 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za śmierć siostry, również W jego opinii wydaje się być adekwatna. Zdaniem skarżącego, opinie biegłych psychiatry i psychologa wskazują na nieznaczne objawy nerwicowe powstałe u powoda J Ci po wypadku, które praktycznie ustąpiły. Ponadto skarżący wskazał, że powód już od 2005 roku leczy się neurologicznie i z tego powodu jest na rencie W związku z wypadkiem któremu uległ - przeszedł dwie operacje głowy. Jego stan psychiczny, może pozostawać W związku z tym urazem. W dacie wypadku powód, co prawda, prowadził z siostra wspólne gospodarstwo domowe, ale nie potrzebował jej opieki. Był samodzielny w czynnościach domowych. Podnoszenie, że krzywda dla niego byłoby dbanie o dom, czy opłacanie rachunków przeczy doświadczeniu życiowemu i zdrowemu rozsądkowi, tym bardziej, ze E B . planowała zakończyć pracę i przenieść się do nowo poznanego partnera życiowego. Pozwany zaznaczył, że również z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego podczas postępowania likwidacyjnego wynika, że powód dobrze sobie radzi, utrzymuje kontakty z siostrzeńcem i nie potrzebuje opieki osób postronnych. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł również, że z uwagi na fakt, iż ostateczna wartość zadośćuczynienia została określona W dniu wyrokowania brak jest podstaw do zasadzenia odsetek od części zasądzonego zadośćuczynienia od daty wcześniejszej, niż data wyrokowania, co znajduje uzasadnienie W ustalonym orzecznictwie sądowym. "a Í 1 ... '‹:r1.. „/"> Lzfw- t -, . _____.._...........=..„„.„...„..-..,..-.--__ ._.... ...Ń i l --- STRONA 13 --- » ‘ , ‘  . ' 2 . t ', '.:=::<§..*:.'_~..;; , ~ 1 » r .,.:....,,'.¢, Ii  m Sad Okregowy zwaiyl, co nastqpuje: Apelacja nie zastugiwata na uwzglednienie. Stan faktyozny W sprawie ustalony zostat przez Sad Rejonowy W sposob prawidiowy, Zgodnie Z zasada swobodnej oceny dowodow. Dotyczy to W szozegolnosci nastepstw zgonu matki i giostry poWodoW dla ich stanu zdrowia psychicznego. W tym zakresie Sad Rejonowy slusznie opari 51¢ na opinii biegiego, ktéry jednoznacznie WskazaI na skutki zdarzenia W sferze psychiki powodki. Ustalefi biegiego strona pozwana nie kWestionoWaIa akceptujac tym samym Wnioski zawarte W tej opinii. Rowniez Sad Okregowy podziela ustalenia Sadu Rejonowego W tym zakresie nie Znajdujac podstaw do ich kwestionowania. Brak byio roWnieZ podstaw do kwestionowania innych ustalefi faktycznych poczynionych przez Sad I instancji. Dotyczy to W szczegolnosci sytuacji rodzinnej i maj atkowej, W jakiej znajdowali sie poWodoWie przed i po Zgonie E _ B Zeznania powodow koresponduja Z pozostaiyrn materiaIem doWodoWym zebranym W sprawie. Ustalenia stanu faktycznego nie byly przez skarzacego kwestionowane, zarzuty apelacji dotyczyiy nieprawidiowej zdaniem skarzacego oceny skutkow smierci E /' B z punktu Widzenia krzywdy, jakiej doznali poWodoWie W zwiazku Z tym zdarzeniem. W istocie Wiec spér sprowadzai sie do ustalenia Wysokosci naleznego powodom Zadoééuczynienia. W W pierwszej kolejnosoi zauwazyé nalezy, iZ niezasadny jest Zarzut skarzacego nierozpoznania przez Sad istoty sprawy i orzeczenia ponad Zadanie. Fakt, i2 Sad Rejonowy pomocniczo skorzystaI Z przepisu art. 448 k.c. nie oznacza, i2 Wyszedi ponad pozWu. Przepis art. 23 k.c Wskazuje na otWarty katalog dobr osobistych, Wymieniajac jedynie przykladowo te, ktore podlegaja ochronie. Nie ulega Watpliwosci Sadu Okregowego fakt, i2 dobrem osobistym podlegajacym szczegolnej ochronie jest prawo do Zycia W rodzinie, praWo do Wiezi z osobami bliskimi. Przepis art. 446 § 4 k.c. Wskazuje, Ze Sad moze takze przyznaé najbiiiszym czlonkom rodziny Zmariego odpowiednia sume tytuiem zadoééuozynienia pienieznego za doznana krzywde. Siusznie Sad Rejonowy ustalajac Wysokosé zadoséuczynienia odWoIaI sie do przepisu art. 448 k.c. Przepis ten roWnieZ przewiduje moZIiWos'.é przyznania zadoséuczynienia W przypadku naruszenia débr osobistych. Gdyby zas przy orzekaniu 0 zadoééuczynieniu Z art. 446 § 4 k.c. braé pod uwage kryteria i zasady stosowane W sprawach rozpatrywanych na podstawie art. 445 § 1 k.c., ktory to Drzepis dotyczy zadoséuczynienia dla samych poszkodowanych tj. osob, ktore bezposrednio doznaiy uszkodzenia ciaia lub rozstroju zdrowia, to stosowanie takiej analogii byioby czesto Zfiwodne. Wysokoéé zadoséuczynienia przyznawana na podstawie art. 445 § 1 k.c. jest uzalezniona 0d Wielu elementow Wplywajaoych na te postaé kompensaty szkody niemajatkowej, ktoryoh nie Sposob dostrzec W przypadku roszczenia Z art. 446 § 4 k.c.. Jak zauWaZyI Sad I instancji nie › ' -„ t - _ ' '. _ l ', ';=::'.§..*,'.'_~..'_¿ , ~ 1 » I .,‹...-..._¬-, za - ma Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Stan faktyczny W sprawie ustalony został przez Sąd Rejonowy W sposób prawidłowy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Dotyczy to w szczególności następstw zgonu matki i Siostry powodów dla ich stanu zdrowia psychicznego. W tym zakresie Sąd Rejonowy słusznie oparł się na opinii biegłego, który jednoznacznie wskazał na skutki zdarzenia W sferze psychiki powódki. Ustaleń biegłego strona pozwana nie kwestionowała akceptując tym samym wnioski zawarte W tej opinii. Również Sąd Okręgowy podziela ustalenia Sądu Rejonowego W tym zakresie nie znajdując podstaw do ich kwestionowania. Brak było również podstaw do kwestionowania innych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji. Dotyczy to W szczególności sytuacji rodzinnej i majątkowej, W jakiej znajdowali się powodowie przed i po zgonie E. _ B Zeznania powodów korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zebranym W sprawie. Ustalenia stanu faktycznego nie były przez skarżącego kwestionowanc, zarzuty apelacji dotyczyły nieprawidłowej zdaniem skarżącego oceny skutków śmierci E f B z punktu widzenia krzywdy, jakiej doznali powodowie W związku z tym zdarzeniem. W istocie więc spór sprowadzał się do ustalenia wysokości należnego powodom zadośćuczynienia. ć W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż niezasadny jest zarzut skarżącego nierozpoznania przez Sąd istoty sprawy i orzeczenia ponad żądanie. Fakt, iż Sąd Rejonowy pomocniczo skorzystał z przepisu art. 448 k.c. nie oznacza, iż Wyszedł ponad pozwu. Przepis art. 23 k.c wskazuje na otwarty katalog dóbr osobistych, wymieniając jedynie przykładowo te, które podlegają ochronie. Nie ulega wątpliwości Sądu Okręgowego fakt, iż dobrem osobistym podlegającym szczególnej ochronie jest prawo do życia W rodzinie, prawo do więzi z osobami bliskimi. Przepis art. 446 § 4 k.c. wskazuje, że Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Słusznie Sąd Rejonowy ustalając Wysokość zadośćuczynienia odwołał się do przepisu art. 448 k.c. Przepis ten również przewiduje możliwość przyznania zadośćuczynienia W przypadku naruszenia dóbr osobistych. Gdyby zaś przy orzekaniu o zadośćuczynieniu z art. 446 § 4 k.c. brać pod uwagę kryteria i zasady stosowane W sprawach rozpatrywanych na podstawie art. 445 § l k.c., który to przepis dotyczy zadośćuczynienia dla samych poszkodowanych tj. osób, które bezpośrednio doznały uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, to stosowanie takiej analogii byłoby często Zfiwodne. Wysokość zadośćuczynienia przyznawana na podstawie art. 445 § 1 k.c. jest uzależniona Od wielu elementów wpływających na tę postać kompensaty szkody niemajątkowej, których nie Sposób dostrzec W przypadku roszczenia z art. 446 § 4 k.c.. Jak zauważył Sąd I instancji nie --- STRONA 14 --- lg; 1'1_ i """.__* 7 __.V . ,4 1/, K 1 1 L6 2,. wystepuje tu choéby trWa1y uszozerbek na zdrowiu, uwzgledniany przy Zadoséuczynieniu za krzywde bedaca nastepstwem uszkodzenia oiata Iub rozstroju Zdrowia. Przepis art. 446§ 3 k.c. nie wiaze bowi em Wystapienia krzywdy Ze szkoda ujeta W kategoriach medycznych. W przedmiotowej sprawie Zasadnicze znaozenie ma kwestia ustalenia Wysokosci zadoséuczynienia na takim poziomie, aby zrekompensowaio to skutki smierci dla najblizszych cz1onkoW rodziny. Te Wtasnie skutki Zostaty ustalone i ooenione przez Sad I instancji. Fakt, iZ Sad Rejonowy posi1koWa1 sie przepisem art. 448 k.c. oraz Wskazai na dobra osobiste naruszone Wskutek zgonu E. Br 1ie oznaoza, Ze Sad nie rozpoznai istoty sprawy; ta bowiem sprowadza sie Wiasnie do oceny skutkow Zgonu dla najblizszych czlonkow rodziny. Sad Okregowy nie podziela zarzutu skariacego, jakoby Sad I instancji Wyszedi ponad Zadanie. Zwiazanie Zadaniem pozWu oznacza brak mozliwosci orze1_<ania czyms innym niz Zadal powod, ani W rozmiarze Wiekszym niZ zgioszone Zadanie. Zadanie pozwu zakreslone jest roWnieZ podstawa faktyczna roszczenia. Istotne jest takze, i2 nie stanowi Wyjscia ponad Zadanie zastosowanie innego przepisu, niZ Wskazuje to poWod uzasadniajac swoje roszczenie. W przedmiotowej sprawie Sad nie orZek1 ponad Zadanie poWodoW, orzeki o Zadaniu zgloszonym W pozwie, a jednoczesnie swoje rozstrzygniecia opari 0 stan faktyczny przytoczony przez poWodoW. Fakt, Ze posi1koWo zastosowano przepis art. 448 k.c. nie oznaoza jeszcze Wyjscia ponad Zadanie. Sad Okregowy akceptuje poglad Sadu Rejonowego, iZ mierzenie skali cierpienia Wywotanego zgonem najblizszej osoby lezy poza mozliwosciami dowodowymi Sadu; nie istnieje przeciez Zaden obiektywny dowod pozwalajacy na zrnierzenie skali cierpienia. To jednak nie oznacza, i2 nie rozpoznano istoty spraWy. Uzycie przez Sad I instancji sfonnutowania o braku mozliwosci dowodowyoh nie oznacza, i2 nie da sie ustalié skutkow zgonu dla osob najblizszych, a nastepnie, kierujac sie zasadami doswiadczenia Zyciowego, Iogiki, biorac pod uwage Wszystkie okolicznosci sprawy, ustalié Wysokosé naleznego zadoséuozynienia. Truizmem jest stwierdzenie, Ze nie ma jednego, precyzyjnego przelicznika pozwaiajacego Wartosciowaé cierpienie i przeliczaé je na konkretna kwote pieniezna. W tej sytuacji na Sadzie oiazy obowiazek ustalenia takiej kwoty, ktora zrekompensowaiaby doznana krzywde. Rozpoznajac apelacje W przedmiotowej sprawie Sad Okregowy miai W pierwszym rzedzie na uwadze, i2 skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 446 § 4 KC Wymaga Wykazania jakie Wad1iWe kryteria ustalania szkody zostaty przez sad zastosowane albo jakie zasady Iub konkretne okolioznosoi sprawy zostaiy pominiete (Wyrok Sadu Najwyzszego  Izba Cywilna Z 20101126, IV CSK 170/10 ). Z drugiej zas strony skuteczne podniesienie zarzutu ustalenia odszkodowania W Wysokosoi nieodpowiedniej do okoiioznosci stanowiacych podstawe jego przyznania Wymaga Wykazania niewspoimiernie nieodpowiedniej, razaco niewiasciwej Wysokosci przyznanego ;mg i'-'_ D ''''...f 7 ._.„---7 _ _,_¿ 1/, f 1 I .ló 3,. występuje tu choćby trwały uszczerbek na zdrowiu, uwzględniany przy zadośćuczynieniu za krzywdę będącą następstwem uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Przepis art. 446§ 3 k.c. nie Wiąże bowiem wystąpienia krzywdy ze szkodą uj ętą W kategoriach medycznych. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia ustalenia wysokości zadośćuczynienia na takim poziomie, aby zrekompensowało to skutki śmierci dla najbliższych członków rodziny. Te właśnie skutki zostały ustalone i ocenione przez Sąd I instancji. Fakt, iż Sąd Rejonowy posiłkował się przepisem art. 448 k.c. oraz wskazał na dobra osobiste naruszone wskutek zgonu E. Br tie oznacza, że Sąd nie rozpoznał istoty sprawy; ta bowiem sprowadza się Właśnie do oceny skutków zgonu dla najbliższych członków rodziny. Sąd Okręgowy nie podziela zarzutu skarżącego, jakoby Sąd I instancji vvyszedł ponad żądanie. Związanie żądaniem pozwu oznacza brak możliwości orzekania czymś innym niż żądał powód, ani W rozmiarze większym niż zgłoszone żądanie. Ządanie pozwu zakreślone jest również podstawą faktyczną roszczenia. Istotne jest także, iż nie stanowi wyjścia ponad żądanie zastosowanie imiego przepisu, niż wskazuje to powód uzasadniając swoje roszczenie. W przedmiotowej sprawie Sąd nie orzekł ponad żądanie powodów, orzekł o żądaniu zgłoszonym W pozwie, a jednocześnie swoje rozstrzygnięcia oparł o stan faktyczny przytoczony przez powodów. Fakt, że posiłkowo zastosowano przepis art. 448 k.c. nie oznacza jeszcze wyjścia ponad żądanie. Sąd Okręgowy akceptuje pogląd Sądu Rejonowego, iż mierzenie skali cierpienia wywołanego zgonem najbliższej osoby leży poza możliwościami dowodowymi Sądu; nie istnieje przecież żaden obiektywny dowód pozwalający na zmierzenie skali cierpienia. To jednak nie oznacza, iż nie rozpoznano istoty sprawy. Użycie przez Sąd I instancji sformułowania o braku możliwości dowodowych nie oznacza, iż nie da się ustalić skutków zgonu dla osób najbliższych, a następnie, kierując się zasadami doświadczenia życiowego, logiki, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, ustalić wysokość należnego zadośćuczynienia. Truizmem jest stwierdzenie, że nie ma jednego, precyzyjnego przelicznika pozwalającego wartościować cierpienie i przeliczać je na konkretną kwotę pieniężną. W tej sytuacji na Sądzie ciąży obowiązek ustalenia takiej kwoty, która zrekompensowałaby doznaną krzywdę. Rozpoznając apelację w przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy miał W pierwszym rzędzie na uwadze, iż skuteczne postawienie zarzutu naruszenia art. 446 § 4 KC wymaga wykazania jakie wadliwe kryteria ustalania szkody zostały przez sąd zastosowane albo jakie zasady lub konkretne okoliczności sprawy zostały pominięte (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2010-11-26, IV CSK 170/10 ). Z drugiej zaś strony skuteczne podniesienie zarzutu ustalenia odszkodowania w wysokości nieodpowiedniej do okoliczności stanowiących podstawę jego przyznania wymaga Wykazania niewspółmiernie nieodpowiedniej, rażąco niewłaściwej wysokości przyznanego --- STRONA 15 --- odszkodowania (Wyrok Sadu Najwyzszego  Izba Cywilna Z 20080416, V CSK 544/07). Zdaniem Sadu Okregowego Z uwagi na ciezar gatunkowy dobra osobistego W postaoi praWa do Zycia W rodzinie powinno ono W hierarchii Wartosci zaslugiwaé na szczegolna ochrone w porownaniu z innymi dobrami . Naruszenie tego dobra stanowi dalece Wieksza dolegliwosé psychiezna d1a cz1onka rodziny zmariego, niZ W przypadku innych dobr, a jej skutki rozciagaja sie na caie Zyoie osob bliskioh. Wskutek smierci osoby bliskiej szkoda polega nie tylko na utracie Zrodia dochodu osiaganego d1a Wspélnych potrzeb przez osobe zmarla, czy pomocy fizycznej W pracach remontowych Iub porzadkowych W mieszkaniu, ktora mozna naprawié przez zasadzenie odpowiedniego odszkodowania. Niejednokrotnie szkoda na osobie jest o Wiele bardziej dotkliwa i W istooie zawsze jest nie do naprawienia Wobec niemoznoéci przywrocenia stanu poprzedniego. Zadoséuczynienie pieniezne Za doznana krzywde jest tylko pewnym surogatem, bo nie da sie inaozej tej krzywdy naprawié. Zalezy to W pewnej mierze od Wrazliwosci osob poszkodowanych, ale generalnie W kazdym przypadku trzeba uznaé, Ze smieré osoby bliskiej jest dla nich bolesnym oiosem przezywanym nie tylko W momencie powziecia o niej Wiadomosci. Wysokosé zasadzonego z tego tytuiu swiadczenia z jednej strony nie moze byé nadmierna, a Z drugiej strony nie moze byé razaco ZE1I11ZO1"121. Wysokosé jest zawsze bardzo ocenna, Zawsze moze byé sporna, trudno bowiem ustalié dokiadne i mierzalne ilosciowo kryteria do oceny skutkow W sferze dobr osobistyoh smierci osoby bliskiej, ktore maja zdecydowanie charakter jakosciowy niz ilosciowy. Niemniej trzeba brat’: pod uwage, choéby W pewnym tylko stopniu, takie ogolna sytuacje Zyciowa poszkodowanych, W tym swiadczenia otrzymane przez poWod('>W od pozwanego (Wyrok Sadu Apelaoyjnego W Gdafisku z 20071214, I ACa 1137/07, Opublz Przeglad Orzecznictwa Sadu Apelacyjnego W Gdaiisku rok 2008, Nr 1, poz. 6, str. 50). Kierujac sie powyzszymi Wskazaniami Sad Okregowy uzna1, i2 Zasadzone Wyrokiem Sadu Rejonowego zadoséuczynienia odpowiadaja i rekompensuja krzywde, jakiej doznali poWodoWie. Nalezaio mieé na uwadze, i2 powodowie byli mocno zwiazani ze Zmarla, by1a ona spoiwem Iaczacym rodzine. Dla powodow by1a to W istocie jedyna ich rodzina. Dz Ba 1 nie miai kontaktow z ojcem, nie mial rodzefistwa. J C zas nie utrzymyWa1 kontaktow ze sWym rodzefistwem. Jest prawdopodobne, Ze po srnierci E B= i opuszczeniu domu przez D . B J: Ci y bedzie mieszkai samotnie, zas jego kontakty z D B: utraca codzienny charakter. Dla J C‘: E B by1a ta jedyna osoba, Z ktora Spedzai caiy czas, E 1 B: WSp16I‘8.iI8. go przez kilka lat, byio to konieozne Z uwagi na niepeinosprawnosé powoda. D B W dacie zgonu matki by1 zas osoba, ktora dopiero Weszia W doros1e Zyoie, Wciaz silnie by1 Wiec z nia zwiazany. PoWodoWie mieli dobry kontakt ze Zmaria, silnie zwiazani emocjonalnie Wspolnie spedzali czas Wolny, swietowali. Powodowie mieli \ *5‘ Us odszkodowania (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2008-04-16, V CSK 544/07). Zdaniem Sądu Okręgowego z uwagi na ciężar gatunkowy dobra osobistego W postaci prawa do zycia W rodzinie powinno ono w hierarchii wartości zasługiwać na szczególną ochronę W porównaniu z innymi dobrami . Naruszenie tego dobra stanowi dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego, niż W przypadku innych dóbr, a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Wskutek śmierci osoby bliskiej szkoda polega nie tylko na utracie źródła dochodu osiąganego dla wspólnych potrzeb przez osobę zmarłą, czy pomocy fizycznej W pracach remontowych lub porządkowych W mieszkaniu, którą można naprawić przez zasądzenie odpowiedniego odszkodowania. Niejednokrotnie szkoda na osobie jest o wiele bardziej dotkliwa i w istocie zawsze jest nie do naprawienia wobec niemożności przywrócenia stanu poprzedniego. Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę jest tylko pewnym surogatem, bo nie da się inaczej tej krzywdy naprawić. Zależy to W pewnej mierze od wrażliwości osób poszkodowanych, ale generalnie W każdym przypadku trzeba uznać, że śmierć osoby bliskiej jest dla nich bolesnym ciosem przeżywanym nie tylko W momencie powzięcia- o niej wiadomości. Wysokość zasądzonego z tego tytułu świadczenia z jednej strony nie może być nadmierna, a z drugiej strony nie może być rażąco zaniżona. Wysokość jest zawsze bardzo ocenna, zawsze może być sporna, trudno bowiem ustalić dokładne i mierzalne ilościowo kryteria do oceny skutków W sferze dóbr osobistych śmierci osoby bliskiej, które mają zdecydowanie charakter jakościowy niż ilościowy. Niemniej trzeba brać pod uwagę, choćby W pewnym tylko stopniu, także ogólną sytuację życiową poszkodowanych, W tym świadczenia otrzymane przez powodów od pozwanego (wyrok Sądu Apelacyjnego W Gdańsku z 2007-12-14, I ACa 1137/07, Opubl: Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego W Gdańsku rok 2008, Nr 1, poz. 6, str. 50). Kierując się powyższymi wskazaniami Sąd Okręgowy uznał, iż zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego zadośćuczynienia odpowiadają i rekompensują krzywdę, jakiej doznali powodowie. Należało mieć na uwadze, iż powodowie byli mocno związani ze zmarłą, była ona spoiwem łączącym rodzinę. Dla powodów była to w istocie jedyna ich rodzina. Dz B; 1 nie miał kontaktów z ojcem, nie miał rodzeństwa. J C zaś nie utrzymywał kontaktów ze swym rodzeństwem. Jest prawdopodobne, że po śmierci E Bf i opuszczeniu domu przez D . B J: Ci 'J będzie mieszkał samotnie, zaś jego kontakty z D B: utracą codzienny charakter. Dla J C? E B była tą jedyną osobą, z którą Spędzał cały czas, E 1 B: wspierała go przez kilka lat, było to konieczne z uwagi na niepełnosprawność powoda. D B W dacie zgonu matki był zaś osobą, która dopiero weszła W dorosłe życie, wciąż silnie był więc z nią związany. Powodowie mieli dobry kontakt ze Zmarłą, silnie związani emocjonalnie wspólnie spędzali czas wolny, Świętowali. Powodowie mieli \ °Š` (L. --- STRONA 16 --- |»== _,_... __ _ "=4..;,>.»"' A w E1 , B2 oparcie W kazdej potrzebie, Zyli W poczuciu bezpieczeiistwa liczac, 2e pomoie im ona W kazdej sytuacji. TWorzy1i Wtasny swiat oparty na Wzajemnyoh relaojach, nie potrzebowali kontaktu Z innymi Iudimi, znajomymi. OWa Wiei zostaia przerwana W sposob nag1y, W dramatyoznycli okolicznosciach. Nagioso tego Zdarzenia mogia tylko powiekszyé rozmiar negatywnych nastepstw d1a psychiki poWodoW. Z‘ .1 E1 B spoWodoWa1 u powodow okreslony uszozerbek na Zdrowiu psychicznym przejawiajacy sie nadmierna nerwowoécia, zachowaniami autodestrukcyjnymi. PoWodoWie Wciaz jeszcze cierpia na lekko nasilone objawy 1ekoWe (depresyjne) W formie odczynu sytuacyjnego. Rowniez te okolicznosci nalezato mieé na uwadze ustalaj ac Wysokosé zadoséuczynienia. Bez znaczenia natomiast d1a sprawy by1o, W jaki sposob poWodoWie rozdysponowali kwoty uzyskane W zwiazku Ze smiercia ET B . Okolicznosé ta nie jest czynnikiem u Wp1yWaj acym na Wysokosé naleznego zadoséuczynienia PraWid1oWo rowniez Sad zasadzii odsetki od zasadzonych kWot czesoiowo od daty Wyrokowania, czesoiowo zas od daty Wniesienia pozwu. Zgodnie Z art. 481 § 1 k.c. jezeli dtuznik opoinia sie Ze spetnieniem swiadczenia pienieznego, Wierzyciel moze Zadaé odsetek za czas opoinienia, chociazby nie poniosi Zadnej szkody i ehooiazby opoinienie byio nastepstwem okolicznosci, za ktore dluznik odpowiedzialnosci nie ponosi. Zgodnie Z przyjeta W prawie oywilnym zasada diuznik popada W opoinienie, jezeli nie spelnia swiadczenia W terminie, W ktorym stato sie ono Wymagalne. Termin speinienia swiadczenia Wyznacza przede Wszystkirn tresé zobowiazania, moze on teZ Wynikaé Z Wtasciwosci zobowiazania. JeZe1i nie mozna go oznaczyé Wediug Zadnego Z powyzszych kryteriow, zobowiazanie ma charakter bezterminowy, a 0 przeksztaiceniu go W zobowiazanie terminowe decyduje Wierzyciel przez Wezwanie diuznika do Wykonania. Stosownie do treéci art. 455 k.c. jeZe1i termin speinienia swiadczenia nie jest oznaczony ani nie Wynika Z Wlasciwosoi zobowiazania, swiadczenie powinno byé spe1nione niezwtocznie po Wezwaniu diuznika do Wykonania. Z chWi1a nadejscia terminu spetnienia swiadczenia roszczenie Wierzyciela staje sie Wymagalne (art. 120 k.c.), a W zaleznosci od tego, czy dtuznik odpowiada, czy nie odpowiada za uchybienie terminowi, skutek uchybienia moze przybraé postaé opoinienia (art. 481 § 1 k.o.) Bwiadczenia zak1adu ubezpieozeri ma charakter terminowy. termin Wynika bowiem z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiazkovvych (...) Zdankiem Sadu Okregowego odsetki peinia funkcje odszkodowawcza a nie Waloryzacyjna. Zasadzenie odsetek od dnia Wydania Wyroku prowadzi W istocie do ich umorzenia za okres przed data Wyroku i stanowi niczym nieuzasadnione uprzywilejowanie dtuznika, skianiajac go niekiedy do diugiego zwlekania ze speinieniem H.’//' ~41 |»=z ____.. __ _ "'--=‹-..¿_¬›.»'“' Å W El '„ B2 oparcie W każdej potrzebie, żyli W poczuciu bezpieczeństwa licząc, ze pomoze im ona W każdej sytuacji. Tworzyli własny świat oparty na wzajemnych relacjach, nie potrzebowali kontaktu z innymi ludźmi, znajomymi. Owa Więź została przerwana W sposób nagły, W dramatycznych okolicznościach. Nagłość tego zdarzenia mogła tylko powiększyć rozmiar negatywnych następstw dla psychiki powodów. Z, _1 EĹ B spowodował u powodów określony uszczerbek na zdrowiu psychicznym przejawiający się nadmierną nerwowością, zachowaniami autodestrukcyjnymi. Powodowie Wciąż jeszcze cierpią na lekko nasilone objawy lękowe (depresyjne) W formie odczynu sytuacyjnego. Również te okoliczności należało mieć na uwadze ustalając wysokość zadośćuczynienia. Bez znaczenia natomiast dla sprawy było, W jaki sposób powodowie rozdysponowali kwoty uzyskane W związku ze śmiercią EÍ B . Okoliczność ta nie jest czynnikiem › wpływaj ącym na wysokość należnego zadośćuczynienia Prawidłowo również Sąd zasądził odsetki od zasądzonych kwot częściowo od daty wyrokowania, częściowo zaś od daty wniesienia pozwu. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie z przyjętą W prawie cywilnym zasadą dłużnik popada W opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia W terminie, W którym stało się ono wymagalne. Termin spełnienia świadczenia wyznacza przede Wszystkim treść zobowiązania, może on też wynikać z właściwości zobowiązania. Jeżeli nie można go oznaczyć według żadnego z powyższych kryteriów, zobowiązanie ma charakter bezterminowy, a o przekształceniu go W zobowiązanie terminowe decyduje wierzyciel przez Wezwanie dłużnika do wykonania. Stosownie do treści art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Z chwilą nadejścia terminu spełnienia świadczenia roszczenie wierzyciela staje się wymagalne (art. 120 k.c.), a W zależności od tego, czy dłużnik odpowiada, czy nie odpowiada za uchybienie terminowi, skutek uchybienia może przybrać postać opóźnienia (art. 481 § l k.c.) Świadczenia zakładu ubezpieczeń ma charakter terminowy, termin Wynika bowiem z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...) Zdankiem Sądu Okręgowego odsetki pełnią funkcję odszkodowawczą a nie waloryzacyjną. Zasądzenie odsetek od dnia wydania wyroku prowadzi W istocie do ich umorzenia za okres przed datą wyroku i stanowi niczym nieuzasadnione Uprzywilejowanie dłużnika, skłaniając go niekiedy do długiego zwlekania ze spełnieniem ,I/„/' -at --- STRONA 17 --- .. . j 2  1: >1 '\<:. g 3  » » . '; / |\u,I ' x ~* ':"~~r*~.~*.»..~~ 1@111 .11... éwiadczenia pienieznego W oczekiwaniu na orzeczenie sadu znoszace obowiazek Zapiaty za Wczeéniej s7.y okres. Powyzsze stwierdzenia stoja W zgodzie 2. ogladem Sadu Najwyiszego Wyraionym W Wyroku Z 18 lutego 2010 r. W sprawie II CSK 434/09: W razie Wyrzadzenia szkody czynem niedozwolonym odsetki naleza sie poszkodowanemu juz od chwili Zgioszenia przezefi roszczenia o Zapiate odszkodowania. Zgodnie Z art. 455 I<.c., W tej bowiem chwili staje sie Wymagalny obowiazek sprawcy szkody do spelnienia swiadczenia odszkodowawczego, ktory Wynika ze stosunku prawnego Iaczacego sprawce szkody i poszkodowanego. Jezeli sprawca szkody uwaza, Ze dochodzone odszkodowanie jest Wygorowane, to moze zaplacic swiadczenie W Wysokosci ustalonej przez siebie. W takim Wypadku speinia swiadczenie z zastrzezeniem zwrotu. Jezeli bowiem okaze sie, Ze odszkodowanie W ogole nie przysiuguje poszkodowanemu albo przys1uguje W mniejszej Wysokosci, Wowczas, po orzeczeniu sadu, sprawca szkody moze Zadac zwrotu caiego swiadczenia albo nadptaty. Jezeli natomiast okaze sie, Ze zaptacone swiadczenie jest W nizszej Wysokosci od orzeczonego przez sad, to osoba odpowiedzialna za szkode ma obowiazek pokryé niedoplate oraz uiscic odsetki od tej niedoplaty (jezeli poszkodowany bedzie ich Zadai). Zadoscuczynienie nie jest automatyczna konsekwencja Wyrzadzenia szkody na osobie, W kompetencji sadu pozostaje zas uznanie, czy osobie, ktorej szkoda zostaia Wyrzadzona, W kontekscie ca1okszta1tu okolicznosci faktycznych danego przypadku, nalezy sie zadoscuczynienie i W jakiej Wysokosci. Jest zasada, Ze Zarowno odszkodowanie, jak i zadoscuczynienie za krzywde staja sie Wymagalne po Wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do speinienia swiadczenia odszkodowawczego (art. 455 § 1 k.c.). Od tej zatem chwili biegnie termin do odsetek za opoinienie (art. 481 § 1 k.c.). Stusznie Sad Rejonowy podkreslii, i2 przyznanic odsetek za opoinienie dopiero od chwili Wyrokowania mogioby nastapié jedynie Wowczas, gdyby zadoscuczynienie przyznawane by1o za doznana krzywde Wediug stanu rzeczy istniejacego W chwili zamkniecia rozprawy. Z akt sprawy Wynika natomiast, i2 zasadnicze skutki zgonu E1 I B odczuwane by1y przez powodow W okresie bezposrednio po jej smierci. W poiniejszym czasie skutki te mialy mniejsze nasilenie, istniaiy jednak W toku caiego postepowania. Maj ac Zas na uwadze fakt, i2 juz 27 czerwca 2009 r. pozwany otrzymai Wezwanie do zapiaty Zadoscuczynienia zasadnym byio zasadzenie odsetek ustawowych od kWot 25.000 21 i 7,000 Z1 od dnia 9 sierpnia 2009 r. Skoro zasadzone na rzecz powodow kwoty maja na celu Zrekornpensowanie krzywdy, jakiej poWodoWie doznali W poiniejszym czasie, W tym takze W czasie trwania postepowania sadowego zasadnym byio Zasadzenie odsetek od pozostatej czesci przyznanych powodom kWot od dnia Wyrokowania. Z uwagi na powyzsze Sad Okregowy na mocy art. 385 k.p.c orzekl jak W pkt I Wyroku. /:,_.'=1 In I,_ 1; .. . j '. - 1 ^ '\‹¬=. g 3 . › › . '¿ / .tal ' 1 ~' ':"~~f'~.~*.‹'«.-.~~ --„ms ..-¬... świadczenia pieniężnego W oczekiwaniu na orzeczenie sądu znoszące obowiązek zapłaty za Wcześniej szy okres. Powyższe stwierdzenia stoją W zgodzie z oglądem Sądu Najwyższego wyrazonym W wyroku z 18 lutego 2010 r. W sprawie Il CSK 434/09: W razie wyrządzenia szkody czynem niedozwolonym odsetki należą się poszkodowanemu już od chwili zgłoszenia przezeń roszczenia o zapłatę odszkodowania. Zgodnie z art. 455 k.c., W tej bowiem chwili staje się wymagalny obowiązek sprawcy szkody do spełnienia świadczenia odszkodowawczego, który Wynika ze stosunku prawnego łączącego sprawcę szkody i poszkodowanego. Jeżeli sprawca szkody uważa, że dochodzone odszkodowanie jest wygórowane, to może zapłacić świadczenie W wysokości ustalonej przez siebie. W takim wypadku spełnia świadczenie z zastrzeżeniem zwrotu. Jeżeli bowiem okaże się, że odszkodowanie W ogóle nie przysługuje poszkodowanemu albo przysługuje W mniejszej wysokości, wówczas, po orzeczeniu sądu, sprawca szkody może żądać zwrotu całego świadczenia albo nadpłaty. Jeżeli natomiast okaże się, że zapłacone świadczenie jest W niższej wysokości od orzeczonego przez sąd, to osoba odpowiedzialna za szkodę ma obowiązek pokryć niedopłatę oraz uiścić odsetki od tej niedopłaty (jeżeli poszkodowany będzie ich żądał). Zadośćuczynienie nie jest automatyczną konsekwencją wyrządzenia szkody na osobie, W kompetencji sądu pozostaje zaś uznanie, czy osobie, której szkoda została wyrządzona, W kontekście całokształtu okoliczności faktycznych danego przypadku, należy się zadośćuczynienie i W jakiej wysokości. Jest zasadą, że zarówno odszkodowanie, jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego (pokrzywdzonego) do spełnienia świadczenia odszkodowawczego (art. 455 § 1 k.c.). Od tej zatem chwili biegnie termin do odsetek za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.). Słusznie Sąd Rejonowy podkreślił, iż przyznanie odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wyrokowania mogłoby nastąpić jedynie Wówczas, gdyby zadośćuczynienie przyznawane było za doznaną krzywdę według stanu rzeczy istniejącego W chwili zamknięcia rozprawy. Z akt sprawy Wynika natomiast, iż zasadnicze skutki zgonu El 1 B odczuwane były przez powodów W okresie bezpośrednio po jej śmierci. W późniejszym czasie skutki te miały mniejsze nasilenie, istniały jednak W toku całego postępowania. Mając zaś na uwadze fakt, iż już 27 czerwca 2009 r. pozwany otrzymał wezwanie do zapłaty zadośćuczynienia zasadnym było zasądzenie odsetek ustawowych od kwot 25.000 zł i 7,000 zł od dnia 9 sierpnia 2009 r. Skoro zasądzone na rzecz powodów kwoty mają na celu zrekompensowanie krzywdy, jakiej powodowie doznali W późniejszym czasie, W tym także W czasie trwania postępowania sądowego zasadnym było Zasądzenie odsetek od pozostałej części przyznanych powodom kwot od dnia wyrokowania. Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy na mocy art. 385 k.p.c orzekł jak W pkt I wyroku. z;-,_ »za ,F [_ 1,1 --- STRONA 18 --- Rozstrzygajac o kosztach postepowania za instancje odwoiawcza Sad orzekl na mocy art. 108 § I l<.p.C. 98 § 3 k.p.c. , § 2, § 4 ust. 1 i § 6 pkt 5 § 13 ust. 1 pkt 1 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci Z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie opiat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez. Skarb Pa1'1stWa kosztow nieop1aconej pomocy prawncj udzielonej Z urzedu (Dz. U, Z 2002 r., Nr 163, pOZ. 1348). PoWodoWie reprezentowani byli przez fachowego petnomocnika a koszty zastepstwa procesowego Wyniosiy 1.200 Z1 Kwota ta jest adckwatna do nakiadu pracy pelnomocnika i stopnia skomplikowania sprawy. /' . /7 W, , _, 1 / ( . . /. (/ ../ 1 ,2 Rozstrzygając o kosztach postępowania za instancję odwoławczą Sąd orzekł na mocy art. 108 § l k.p.C. 98 § 3 k.p.c. , § 2, § 4 ust. 1 i § 6 pkt 5 § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U, z 2002 r., Nr 163, poz. 1348). Powodowie reprezentowani byli przez fachowego pełnomocnika a koszty zastępstwa procesowego wyniosły 1.200 zl Kwota ta jest adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika i stopnia skomplikowania sprawy. /` .- ./7 f, . _, l f ( . . /. (/ _.ø L ,Í