Postanowienie XV Ca 1535/13 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 24 stycznia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt XV Ca 1535/13 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 24 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu - Wydział XV Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Maciej Agaciński Sędziowie: SO Agata Szlingiert SO Maciej Rozpędowski (spr.) Protokolant: stażystka Olga Nowak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa P K przeciwko S P' - j w B , S P; - _ w P< , S P - w B S i P wR o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie - XI Zamiejscowy Wydział Cywilny w Rawiczu z dnia 10 lipca 2013 r . , sygn. akt XI C 45/13 1. apelację oddala, 2. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanych w postępowaniu apelacyjnym, 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Lesznie) R P kwotę 738 zł brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. SSO A.Szlingiert SSO M.Agaciński SSO M.Rozpędowski --- STRONA 2 --- XV Ca 1535/13 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r. S: R w L w sprawie z powództwa Ri K przeciwko V i P, - i i w R; , S Pa - i w B; , Si P w Pf jraz SI iF >wB; o zapłatę powodztwo oddam. Podstawą rozstrzygnięci Sądu I instancji były następujące ustalenia i rozważania: Powód R K : wniósł o zasądzenie od SI P - ' > w R kwoty 7000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż podczas odbywania kary pozbawienia wolności był nieludzko traktowany, pracownicy-funkcjonariusze Z K zwracali się do powoda lekceważąco, po nazwisku, jeden z pracowników przekazywał prasę przez inne osooy, a nie osobiście przez co prasa ta ginęła, niezasadnie stosowano wobec powoda kary dyscyplinarne, a ponadto podczas wyjazdu do szkoły w sierpniu 2010 r. siedział w upale bez jedzenia i picia, co zostało zbadane przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Pozwany Si >Pi . - . w R i w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1200 zł. Pozwany podniósł, iż podnoszone w pozwie zarzuty są całkowicie bezpodstawne i nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym, przy czym w zakresie zarzutu wskazującego na brak zapewnienia powodowi wyżywienia na czas transportu pozwany nie jest legitymowany biernie, gdyż organizacja transportu należy do w P < Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. S R w L ; uznał się niewłaściwym miejscowo i przekazał rozpoznanie sprawy do S Ri w R W odpowiedzi na pozew SI P w P stwierdził, że nie jest stroną pozwaną w procesie, gdyż z dokumentów taka okoliczność me wynika, tym niemniej z ostrożności wniósł o oddalenie powództwa w całości o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Powód w piśmie orocesowym z dnia 16 lipca 2012 r. doprecyzował swoje żądania, wskazując pozwanych jako S' P w R oraz S' P’ Postanowieniem z dnia 18 lipca 2012 r. Sąd stwierdził, że roszczenie powoda w zakresie żądania odszkodowania w związku z niezapewnieniem zgodnego z przepisami wyżywienia na czas transportu w dniu 12 sierpnia 2010 r. związane jest z działalnością B W odpowiedzi na pozew ■ Inspektorat w B wniósł o oddalenie powództwa, zwolnienie od udziału w sprawie o wezwanie do udziału w sprawie Al Si i w B W uzasadnieniu pozwany wskazał, że nie posiada legitymacii biernej, a podmiotem który taką legitymację posiada w związku z transportem powoda jest S iP -A 'w B Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że roszczenie powoda w zakresie żądania odszkodowania w związku z niezapewnieniem zundnego z przepisami wyżywienia na czas transportu związane jest z działalno/;ią Si P i -A ’ Ś! >vB Pozwany Sr P - w B; w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Rejonowy ustalił, że R t K przebywa w 2 K w R od dnia 1 września 2010 r. gdzie odbywa karę sześciu lat pozbawienia wolności orzeczoną przez S. R < w L wyrokiem z dnia 22 czerwca 2010 r. ( II K 630/09 ). W trakcie swojego pobytu powód sprawia proDlemy natury wychowawczej, a jego zachowanie określane jest jako zmienne. Powód jest osobą w znacznym stopniu zdemoralizowaną i ma skłonności do manipulowania innymi ludźmi oraz jego zachowanie przejawia się w lekceważeniu funkcjonariuszy, pracowników Zi K w Ri Czysto zwraca się do pracowników Z- K w R przez „ty”, nie potrafi się podporządkować poleceniom, ma skłonności do przerzucania odpowiedzialności na otoczenie oraz ma zaburzenia typu dyssocjalnego. Powód potrafi się podporządkować jeśli ma w tym jakiś swój cel, działa impulsywnie, co przejawia się agresywnym zachowaniem. Powód nie widzi potrzeby zmiany swojej postawy mimo proponowanego przez psychologa pracującego w pozwanym Z K. odbycia terapii antyagresywnej. 1 --- STRONA 3 --- XV Ca 1535/13 R K przejawia szereg zachowań manipulacyjnych objawiających się m in. wyrażaniem chęci odbycia terapii antynarkotykowej. Kiedy już został na taką terapię skierowany, to w jej trakcie uznł. że terapia taka nie ma sensu. Powód pozostaje pod stalą kontrolą starszego psychologa 7 K w R ctóry potwierdził negatywne zachowania powoda. Zdaniem psychologa powód nie dostrzega tego zachowania u siebie i nie ma chęci zmiany swojej postawy, ale chciałby aby zmieniło się otoczenia, w którym również doszukuje się przyczyny stosowania wobec niego kar dyscyplinarnych. Postawa powoda i jego brak podporządkowania doprowadziło do wymierzenia mu przez D Z K w R szeregu kar dyscyplinarnych. t do Z W dniu 11 sierpnia 2010 r. R .< t K; transportowany był z Z iK w R K e we W1 Transport realizowano etapowo w ten sposób, że konwój z M l b * w I zabrał powoda o godz. 10.00 i realizował transport do A f l H P Ś M k m p w ?«■<•■», skąd powoda zabrano o godzinie 13.00 do Z A M w K ja a a p gdzie powód pozostał na noc. Następnego dnia 12 sierpnia 2010 r. w godzinach od 10.00 do 16.36 powód transportowany był do Z jIM k . we WłBtiMtt». Funkcjonariusz odpowiedzialny za transportowanie osadzonych w ^M B PPpa* PaaMHfrpo uzgodnieniu trasy przejazdu ze swym odpowiednikiem w w B glpsN P y wydal dyspozycję transportową,, w której błędnie określono ilość norm transportowych, przez co nie wydano powodowi całości prowiantu na drugą dobę. Okoliczność ta nie uniemożliwiała zgłoszenia przez osadzonego-powoda roszczenia o wydanie dodatkowej normy transportowej, co jednak powód nie uczynił, gdyż w żadnej z jednostek na etapie transportu, ani podczas samego transportu nie zgłaszał braku prowiantu. Powyższe okoliczności zostały przez R«fcN» K łM fc* przemilczane, a następnie kilka miesięcy później zgłoszone do Rzecznika Praw Obywatelskich, który po przeanalizowaniu sprawy uznał w piśmie z dnia 9 września 2011 r., iż błędnie określono dyspozycję transportową, ale ustalił także, że w jednostkach „etapowych” istniała możliwość wydania dodatkowej normy transportowej, jednak powód takiego roszczenia nie zgłosił. Pismem z dnia 29 września 2011 r., dopiero po uzyskaniu stanowiska Rzecznika, M M t złożył w wniosek o zadośćuczynienie za niewydajnie normy transportowej w postaci wypisania wniosków nagrodowych na paczkę żywnościową oraz widzenie bezdozorowe z rodziną powoda. Wniosek powoda nie został uwzględniony gdyż wskazano, iż niewłaściwą ilość wydanych RtfMHMf produktów żywnościowych można było uzupełnić w trakcie realizacji transportu, jednak takie roszczenie nie zostało przez powoda zgłoszone. Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił na podstawie dokumentów, zeznań świadków i zeznań stron. Żadna ze stron w mniejszej sprawie nie kwestionowała autentyczności dokumentów urzędowych oraz prywatnych, ani też nie podważała ich wiarygodności. Oceniając osobowe źródła dowodowe Sąd Rejonowy nie dal wiary świadkowi SpM BM fT KflHPkPM*. SpjB M K a a r i * jest osadzony w Z d M H k w R p ^ p r i zna powoda, ale nie przebywa z nim w tej samej celi. Świadek ten zeznał, iż funkcjonariusze znęcali się psychicznie nad powodem (a także nad świadkiem), zdaniem świadka funkcjonariusze Z ritfR i Km m ąp w stosowali także kary w okolicznościach, które nie miały miejsca. Zdaniem Sądu zeznania te są mało wiarygodne, gdyż nie są poparte żadnymi wiarygodnymi dowodami, a także w dużej mierze opierają się jedynie na subiektywnych spostrzeżeniach i opowiadaniach powoda. Sąd nie dal również wiary zeznaniom PB B ^fh. Świadek ten poznał się z powodem w A jm m tt Ś M ^ p i w B j ^ P W , gdzie spędzał noc w trakcie transportu. Zdaniem Świadka powód zgłaszał w A a p l S M m r w trakcie apelu, iż ma niewystarczające racje żywnościowe, ale okoliczność ta nie została poparta żadnym wiarygodnym dowodem, gdyż powód nie zgłaszał nigdzie żadnej skargi z tego tytułu. Brak zgłoszenia przez powoda roszczenia o dodatkową normę transportową został również ustalony w postępowaniu prowadzonym przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Zeznania świadka BPHPPfc_Sąd ocenił jako wiarygodne w całości. Świadek jest pracownikiem Z ( M h K p p t o w R w p » » na stanowisku M a p p « p ta p p > Świadek wskazała, iż miała częsty kontakt z powodem, który jest osobą w znacznym stopniu zdemoralizowaną i ma skłonności do manipulowania ludźmi, nie stosował się do poleceń i nie potrafi się podporządkować. KtMMpMt P m I m M wskazała iż to, że powód ma lekceważący stosunek do pracowników słyszała z opowiadań współpracowników, ale także bezpośrednio widziała zachowanie powoda. Zeznania świadków Ctfanaa» ( M n a p i T u w a L*p.Sąd ocenił jako wiarygodne w całości. Świadkowie to paaM BŃ ą', w R p j p . Świadkowie zgodnie wskazali, iż powód nie należał „do przyjemnych” skazanych, jest agresywny i arogancki, lekceważył polecenia. Ponadto świadkowie ci wskazali, iż nie miały miejsca sytuacje, w których funkcjonariusze zwracaliby się do powoda w sposób niewłaściwy. Zaznaczyli także, iż wnioski o ukaranie zawsze miały podstawę w okolicznościach faktycznych i były uzasadnione. Zeznania D a m * » B a l M I t i T « m m L « r w całości korespondowały z zeznaniami 2 --- STRONA 4 --- XV Ca 1535/13 P i ^ m h b , ale także w całości korelowały z zeznaniami - I p M w R flrtff» i Zdaniem Sądu zeznania zasługują w całości na uznanie jako wiarygodne. Pozwany potwierdził, iż wnioski o ukaranie miały podstawę faktyczną, a także że nie było żadnych sygnałów, które wskazywałyby, iż funkcjonariusze źle traktowali powoda, czy też nie przekazywali prasy powodowi. Pozwany potwierdził, iż powód jest osadzonym niezdyscyplinowanym, wielokrotnie karany dyscyplinarnie, a jego zachowanie było niewłaściwe nie tylko do M M p M t o 1 ale także wobec pracowników służby zdrowia. Powyższe okoliczności potwierdził także świadek WK m b i , który potwierdził, że zachowanie powoda było wysoce naganne i często popełniał przewinienia dyscyplinarne. Zeznania J śh M i T a^ikS ąd uznał za wiarygodne w całości. Świadek jest specjalistą i M p ia a H i F t a M P i zajmuje się transportem osadzonych. Świadek precyzyjnie opisał procedurę transportowania osadzonych i również potwierdził, że powód miał możliwość zgłoszenia roszczenia o posiłek. Świadek wskazał, iż możliwe jest, że na skutek błędu powód otrzymał prowiant na jeden dzień transportu zamiast na dwa dni, gdyż cały transport miał się odbywać w jednym dniu, a z powodu utrudnień powód transportowany był dwa dni. Sąd dal także wiarę świadkowi T a m t t f N a H n l a w , który także potwierdził, iż jeśli powód zgłosiłby, że nie otrzymał prowiantu, to taki prowiant z pewnością by mu wydano. Świadek M j M §C t t p a a n nie został przesłuchany z uwagi na brak wskazania prawidłowego adresu. Zeznaniom powoda Sąd dał wiarę jedynie w niewielkiej części wskazującej, że świadek mógł subiektywnie odczuwać, że jest traktowany lekceważąco i nienależycie, co nie oznacza jednak, że tak odebrałyby to obiektywny obserwator, gdyż w ocenie Sądu zeznania powoda w dużej mierze opierają się na jego sposobie postrzegania, który charakteryzuje się nieco bezkrytycznym podejściem do własnej osoby. Pozostałe zeznania powoda nie zasługiwały na przyznanie im przymiotu wiarygodności. Obszerny materiał dowodowy strony pozwanej StaMffc» U M - ZaMalb K -taw » w R m K wskazuje, iż wobec powoda nie stosowano działań, które wykraczałyby poza pozaprawne normy postępowania, w szczególności nie było takich sytuacji, że powód byłby karany za czyny, których w rzeczywistości nie popełnił. Zeznania powoda w zakresie zgłaszania braku wyżywienia na czas transportu nie znajdują uzasadnienia i są niewiarygodne w kwestii, w której powód wskazywał, że zgłaszał takie roszczenia podczas transportu. Sąd Rejonowy zważył, że powód dochodzi zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych wskazując, że funkcjonariusze ZaW lfe w R m h stosowali wobec powoda kary dyscyplinarne, które nie miały żadnego uzasadnienia, gdyż okoliczności wskazywane we wnioskach o ukaranie nie miały miejsca, powód wskazywał ponadto, że funkcjonariusze ci zwracali się do powoda po nazwisku, co powód odbierał jako traktowanie go lekceważąco, ponadto jego zdaniem funkcjonariusze ci zwracali się do niego znacznie podniesionym głosem, co powód odebrał także jako groźbę, a także podejrzewał, że funkcjonariusze prowokowali go, aby odzywał się wulgarnie, żeby mieć pretekst do karania. Ponadto zdaniem powoda prasa, która była przeznaczona dla niego ginęła. Zdaniem powoda nie udostępniono mu również możliwości telefonicznego kontaktu z kancelarią. Powód odnosił się także do transportu do ZaU*far K h v we W W H f c . twierdząc że w drugiej dobie tego transportu nie otrzymał normy transportowej w postaci suchego prowiantu, mimo iż zgłaszał takie roszczenia. Zgodnie z przepisem art. 417 § 1 kc za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność S tafeP aŃ tfnr lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Niewątpliwie wykonywanie czynności związanych z osadzeniem osoby w z M M t ksw p*-jest wykonywaniem władzy publicznej. Do czynności tych zaliczyć należy czynności zmierzające do zorganizowania pobytu danej osoby w jednostce penitencjarne, w szczególności zagwarantowanie osadzonemu bezpieczny pobyt oraz zaspokojenie podstawowych, koniecznych potrzeb. ZwUmś*- K a ^ p nie ogranicza się wyłącznie do zapewnienia fizycznych potrzeb osadzonego, ale także do zagwarantowania mu odpowiedniego traktowania przez otoczenie, przy uwzględnieniu pewnych uciążliwości związanych z faktem przebywania osadzonych w zakładzie karnym. W niniejszej sprawie powód nie wskazywał jednak, że poniósł jakąkolwiek szkodę ale twierdził, iż poniósł krzywdę na skutek niewłaściwego traktowania. Niewątpliwym elementem pobytu w /JH M ń r k a ^ jest konieczność znoszenia przez osadzonego pewnych uciążliwości, na które składa się przede wszystkim konieczność podporządkowania wewnętrznemu porządkowi zakładu karnego, np. stosowanie się do poleceń funkcjonariuszy, co w szczególności wynika z art. 116 kodeksu karnego wykonawczego (kkw), artykuł ten ma charakter otwarty z uwagi na zwrot „w szczególności”, a także z przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 249 § 1 kkw. Przepisy regulujące odbywanie kamy pozbawienia wolności cechuje nieodłączny i wspólny element - pewna doza uciążliwości i konieczności podporządkowania się wewnętrznemu porządkowi, a także podporządkowaniem się 3 --- STRONA 5 --- XV Ca 1535/13 osadzonych wobec porządku przełożonego - i p B n Z«taMb k a g g , który działa poprzez pracowników. Podporządkowanie nie jest nieograniczone, gdyż musi mieścić się w ramach obowiązującego prawa jak i norm pozaprawnych. W kwestii zadośćuczynienia brak jest w ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie podstaw do jego przyznania na podstawie art. 23 i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzi odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Wśród dóbr osobistych człowieka kodeks cywilny wymienia w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidziane] w innych przepisach. Przepis ten ma charakter otwarty, z uwagi zwrot „w szczególności”. Dobra osobiste pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach i nie ulega również wątpliwości, iż dobra te pozostają pod ochroną Konstytucji, której art. 30 stanowi, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności praw człowieka i obywatela. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo realizuje swoje zadania represyjne. Zapewnienie przez państwo godnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. W ocenie Sądu I instancji w odniesieniu do powoda spełniono wszelkie przesłanki godnego i należytego traktowania, a działania represyjne T jtś tfk K « q p w RaalMfr w żadnym razie nie naruszały norm prawnych jak i pozaprawnych. Powód mógł się czuć urażony koniecznością podporządkowania, a także samym faktem jego skazania, ale to było wyłącznie jego subiektywne odczucie i poczucie pokrzywdzenia, związane nie tyle z porządkiem wewnętrznym z t i M l i jego represyjnym charakterem, ale z samym faktem izolacji poprzez odbywanie kary pozbawienia wolności, z którą wiąże się nieodłączna konieczność podporządkowania jako jeden z elementów odbywania tej kary i z pewnością można stwierdzić, iż element taki jest wpisany w AmhąpaaMwMMr /M śm M* M ap M nie tylko na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu Rejonowego powód jest osobą, której ciężko jest dostosować się do stosunku podporządkowania, wówczas staje się agresywny, wulgarny a odpowiedzialności za swoje zachowanie doszukuje się nie w sobie, ale w otoczeniu. Podkreślić należy, iż powód był wielokrotnie karany dyscyplinarnie, w części wniosków przyznawał się do popełnionego przekroczenia, a także próbował uzasadniać niewłaściwe zachowanie (np. wnioski o ukaranie z dnia 14 listopada 2011 r., 25 stycznia 2011 r., 8 stycznia 2011 r.). Przedstawiane przez powoda zarzuty w zakresie niewłaściwego z a c h o w a n id ^ k f c p a M ^ ’ wobec niego zdają się więc nie mieć żadnego uzasadnienia w rzeczywistości. Możliwe, że zdarzały się sytuację, w których powód mógł się poczuć urażony np. kiedy musiał wykonać jakieś polecenie albo kiedy zwracano się do niego po nazwisku, ale to jest wyłącznie subiektywne odczucie powoda, który zdaje się czuć pokrzywdzony samym faktem osadzenia w zakładzie karnym. Sąd jako obiektywny obserwator może w tym miejscu stwierdzić, że nie sposób uznać, że takie działanie mogło spowodować poczucie pokrzywdzenia, skoro podporządkowanie się poleceniom wpisane jest w funkcjonowanie zakładów karnych, a zwracanie się według nazwiska jest wpisanie w codziennie funkcjonowanie każdego człowieka, już od wczesnych lat szkolnych. Niezrozumienie Sądu Rejonowego wzbudziło również działanie powoda podczas jego transportu do M W » K < a q ^ we W M H M t. Jak wynika z okoliczności sprawy, transport powoda miał odbywać się w czasie jednego dnia i taką normę transportową (żywnościową) powód otrzymał. Okazało się jednak, iż transport R statfa KiWWfc- zajął dwa dni i norma transportowa na drugi dzień nie została uwzględniona, ale mimo to powód nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń, ani żądań. Na żadnym etapie transportu powód nie zgłosił, że nie otrzymał wyżywienia, dopiero kilka miesięcy później powód zwróci! się do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o interwencję. Rzecznik również ustalił - na co zgodnie wskazywali świadkowie w niniejszej sprawie- że w jednostkach „etapowych” istnieje możliwość wydania dodatkowej normy transportowej, jednak powód nie zgłosił braku prowiantu na drugą dobę transportowania. Ponadto trudno uznać, iż brak wyżywienia jedynie przez kilka godzin mógł spowodować zdrowemu i młodemu człowiekowi krzywdę, tym bardziej, iż zdarzenie takie miało miejsce jedynie incydentalnie i w żadnym razie nie było celowo zwrócone przeciwko powodowi, który przecież mógł zgłosić odpowiednie roszczenie. Zdaniem Sądu I instancji ogólna postawa powoda zdaje się wskazywać jego niezadowolenie nie tylko wobec konieczności podporządkowania wewnętrznemu porządkowi, ale z samego faktu pozbawienia wolności i przebywania w izolacji. Pamiętać jednak należy, iż pobyt powoda w zrśriMńt- k*»p® ma umocowanie w prawomocnym wyroku karnym, na którego podstawie powód został skazany. Jeśli natomiast chodzi o działanie 4 --- STRONA 6 --- XV Ca 1535/13 4 n i^ p M M W ZrittHu w R m Ś M , zdaniem Sądu nie wykraczało ono poza przyjęte normy prawne i pozaprawne funkcjonowania Z M H T W przedmiocie braku wyżywienia powoda można stwierdzić, iż powód ze znanych wyłącznie sobie przyczyn, przemilczał brak prowiantu w drugiej dobie transportu, a gdyby zgłosił, że nie ma wyżywienia to z pewnością takie wyżywienie by otrzymał. Fakt odbywania kary pozbawienia wolności wiąże się z pewnymi dolegliwościami i poczuciem pokrzywdzenia. Działanie pracowników pozwanych było całkowicie zgodne z obowiązującym prawem, nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wolą działania, ale miało umocowanie w przepisach prawa i nie przekraczało także norm pozaprawnych dotyczących godności i szacunku do człowieka. Sąd Rejonowy wskazał również, iż o naruszeniu godności skazanego można mówić wtedy, gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienia wolności, a takiego działania w żadnym razie nie można przypisać pozwanym. Zgodnie z art . 6 kc to obowiązkiem powoda było udowodnienie jego twierdzeń. Z oczywistych wzglądów powód jako przebywający w aaUflić* k«*ąp» miał ograniczone możliwości dowodowe, dlatego dowody powoda należało dokładnie przeanalizować pod kątem wiarygodności, a także przydatności do merytorycznego rozstrzygnięcia. Dowody przedłożone przez powoda były niewiarygodne, opierały się jedynie na twierdzeniach powoda i jego opowiadaniach, istotne jest także, iż powód nie składał skarg na decyzje w przedmiocie wymierzania kar dyscyplinarnych, a do popełnienia niektórych przekroczeń powód przyznał się (k. 95.96,97,98).. Pozwani natomiast skutecznie obalili twierdzenia powoda przedkładając na potwierdzenie swoich twierdzeń szereg wiarygodnych dowodów. Brak jest zatem podstaw do uznania, że działanie pracowników - pozwanych naruszało dobra powoda w sposób przekraczający stopień uciążliwości, który jest nieodłącznie związany z samym faktem odbywania kary pozbawienia wolności. Niektóre sytuacje mogą być odbierane przez osadzonych jako naruszenie ich dóbr osobistych np. wymierzenie kary dyscyplinarnej, czy też podniesienie głosu, a nawet zastosowanie siły fizycznej. Zdaniem Sądu jeśli działanie zaM M r mieści się w normach prawnych jak i pozaprawnych - jak w niniejszej sprawie - to nie ma podstaw do uznania, że doszło do naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego i spowodowania krzywdy, tym samym brak jest podstaw do przyznania zadośćuczynienia. Niebagatelne znaczenie ma postawa osadzonych, bowiem ewentualne przywileje dla osadzonych działają niejako na zasadzie wzajemności - jeśli osadzony przestrzega wewnętrznego porządku t0 może liczyć na szereg przywilejów, a nawet na warunkowe zakończenie odbywania kary. Natomiast gdy brak jest takiej postawy u osadzonych - tak jak to miało miejsce u powoda, to nie powinni mieć oni pretensji, że wnioski np. o przyznanie paczki żywnościowej od rodziny nie są uwzględniane. Podsumowując swe rozważania Sąd 1 instancji stwierdził, że jedynym zarzutem powoda wobec pozwanych, który po części znalazł uzasadnienie było to, że powód nie uzyskał właściwej normy transportowej wyżywienia na czas transportu w dniu 12 sierpnia 2010 r. , jednakże działanie to miało charakter incydentalny, jednorazowy i wynikało z błędnego ustalenia przebiegu transportu, który docelowo miał odbywać się jeden, a nie dwa dni. Powód jednak nie poczynił żadnych kroków, aby zwrócić uwagę na powstałe nieprawidłowości. Sąd Rejonowy również wskazał, że przesłanką odpowiedzialności z art. 448 k. c. musi być nie tylko działanie bezprawne, ale również zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego, przy czym istotne jest również nasilenie zlej woli naruszyciela i celowości działania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53), a takiego działania nie można było stwierdzić u pozwanych. Do powstania roszczeń o zadośćuczynienie w oparciu o art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy, ale konieczny jest także skutek działania w postaci naruszenia dóbr osobistych w stopniu uzasadniającym przyznanie zadośćuczynienia, przy czym stopień ten będzie inny w zafcM n* kaMpfc, gdzie dużą rolę odgrywa stosunek podporządkowania, co może być odbierane przez osadzonych jako naruszenie ich dóbr osobistych, ale takim naruszeniem nie jest, gdyż stosunek podporządkowania, oczywiście w granicach prawa, jest nieodłącznym elementem odbywania kary pozbawienia wolności. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył powód, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: - naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie artykułu 417 kc w związku z artykułem 24 kc, poprzez jego niezastosowanie i brak zasądzenia na rzecz powoda odszkodowania za naruszenie jego dóbr osobistych, polegające na przewożeniu go pomiędzy z ^ M n i bez przysługującej mu racji żywieniowej, - naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie artykułu 233 § 1 kpc, polegające na dowolnej ocenie zeznań świadków KaMtotaBh oraz 4aataaÓ> które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 5 --- STRONA 7 --- XV Ca 1535/13 - niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie łamania prawa powoda do godnego odbywania kary pozbawienia wolności poprzez pozbawienie go dostępu do prasy. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł, o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od pozwanego kwoty 7.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zasądzenie na rzecz pełnomocnika powoda kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych. Pozwany S ł* B L .______ ____ __. . . K « ^ ^ w i A M M fe . w wnieśli o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie od powoda kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja powoda jest bezzasadna. Sąd odwoławczy podziela dokonane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne i wywiedzione z tych ustaleń wnioski prawne przyjmując je za własne. Zarzuty apelacji nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia przyjętego przez Sąd Rejonowy. Bezzasadny jest zarzut skarżącego odnoszący się do błędnej oceny przez Sąd Rejonowy okoliczności związanych z zaniechaniem wydania powodowi prowiantu na drugi dzień transportu powoda do Z M If c łhM app we WlMlMiMrw sierpniu 2010 r., a w konsekwencji oddalenie żądania zasądzenia zadośćuczynienia z tego tytułu. Słusznie Sąd Rejonowy ocenił to zdarzenie jako incydentalne, wynikające z błędnego ustalenia przebiegu transportu, a nie z celowego, nacechowanego złą wolą działania pozwanego. Nie można oceniać omawianego żądania powoda w oderwania od tych aspektów zdarzenia, a także od sposobu zachowania samego skarżącego. W oparciu o zebrany materiał dowodowy można zasadnie stwierdzić, podobnie jak to przyjął Sąd Rejonowy, że powód nie sygnalizował w trakcie transportu w jednostce etapowej braku prowiantu. Wynika to także z odpowiedzi udzielonej przez Rzecznika Praw Obywatelskich, której treść wskazuje, iż w skardze powód nie zawarł informacji o domaganiu się prowiantu, którego wydania mu odmówiono, albo żądanie zignorowano, gdyż byłoby to zapewne przedmiotem badania Rzecznika. W ocenie Sądu Okręgowego to pod wpływem tej odpowiedzi powód zmienił swą wersję, dodając rzekome żądanie wydania prowiantu, którego nie zrealizowano. Prawidłowo Sąd Rejonowy ocenił jako niewiarygodne zeznania świadka A m I « ^ liaappś* Strona powodowa zawnioskowała dowód z zeznań tego świadka na późniejszym etapie niniejszego postępowania mimo, że powód, jak twierdzi, znał wcześniej imię i nazwisko tego świadka, a potrzeba przeprowadzenia tego dowodu istniała już od początku postępowania, przy czym podawana przez skarżącego przeszkoda we wcześniejszym zgłoszenia tego dowodu w postaci brak wiedzy o miejscu pobytu świadka nie powstrzymała skarżącego od zgłoszenia wniosku o przesłuchanie innego świadka - G l& m m r . Ponadto w opisie zdarzenia dotyczącego prowiantu nie pojawia się nazwisko świadka A a M ^ it PM ffrilrjako osoby, która rzekomo słyszała jak powód zgłaszał brak prowiantu pomimo, że znane było skarżącemu imię i nazwisko świadka. Nie bez znaczenia dla oceny zeznań tego świadka, przy uwzględnieniu innych, wskazanych wyżej okoliczności, jest to, że przed złożeniem zeznań przez świadka powód i świadek skontaktowali się listownie. Należy więc zasadnie przyjąć, że powód nie zgłaszał w trakcie transportu służbie więziennej braku zaprowiantowania na drugi dzień transportu, co ma również istotne znaczenie dla oceny dochodzonego przez powoda roszczenia. W ocenie Sądu Okręgowego bierność powoda wobec ewentualnej realizacji swoich roszczeń świadczy o tym, iż skarżący w istocie nie odczuwał szczególnego dyskomfortu psychicznego, czy fizycznego w związku z pomyłkowym zaniechaniem wydania prowiantu, co przy opisanych wyżej aspektach omawianego zdarzenia wskazuje na brak naruszenia dóbr osobistych powoda, a w konsekwencji brak podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia. Podobnie jak w przypadku oceny zeznań świadka AwŚMjK PMpppaśiti. prawidłowa jest ocena Sądu I instancji dowodu z zeznań świadka ScfMRIkL mieszcząca się, wbrew zarzutowi apelacji, w granicach art. 233 § 1 kpc. Poza elementami tej oceny przytoczonymi przez Sąd Rejonowy należy zauważyć, iż zeznania tego świadka są sprzeczne w zakresie istotnych okoliczności nawet z zeznaniami samego powoda/ np. według świadka groził powodowi - K. 143 - a według powoda oddziałowy ani inny funkcjonariusz nie groził powodowi - K. 183; według świadka z informacji powoda wie, że ginie prasa powoda, nie jest jemu dostarczana, co wskazuje na wielokrotność takich sytuacji - K.143 , a według powoda raz zginęła mu prasa - K. 183; według 6 --- STRONA 8 --- XV Ca 1535/13 świadka zachowanie powoda wobec było właściwe, powód nie jest człowiekiem agresywnym, który zwracałby się do kogokolwiek w sposób niewłaściwy - K. 144, a sam powód potwierdza, iż były takie sytuacje, że zwracał się do funkcjonariuszy wulgarnie i nie pamięta ile było takich sytuacji - K, 183 —183 v ) . Ostatni zarzut apelacyjny dotyczący niewyjaśnienia przez Sad 1 instancji kwestii braku dostępu powoda do prasy jest również bezzasadny. Z uwagi na obecny model postępowania apelacyjnego Sąd II instancji może dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie zebranego przed Sądem I instancji materiału dowodowego. W pozwie powód podniósł zarzut rzekomego ginięcia przesyłanej jemu prasy na skutek podawania jej przez inne osoby, a nie bezpośrednio przez oddziałowego, co sugerowało wielokrotność takich przypadków. Z zeznań powoda wynika zupełnie inna wersja, a mianowicie iż nie tylko nie były to wielokrotne sytuacje lecz tylko jeden przypadek i do tego powód nie wie dlaczego tak się stało, nie wie czy przekazując prasę innej osobie się pomylił. W konsekwencji brak podstaw do stwierdzenia naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych powoda w opisanej sytuacji. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie przepisu art. 385 kpe oddalił apelację powoda jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie przepisu art. 102 kpe przyjmując, iż z uwagi na charakter sprawy oraz subiektywne odczucia powoda, które nie znalazły jednak potwierdzenia w toku postępowania, skarżący mógł być przeświadczony o zasadności swych żądań, co pozwala na przyjęcie, iż w rozstrzyganej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, pozwalający na odstąpienie od obciążenia apelującego koszami należnymi stronie pozwanej z uwagi na wynik postępowania apelacyjnego. W przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na podstawie przepisów § 19 w zw. z § 2 ust. 3 i § 6 pkt 4 oraz w zw. z § 13 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez S%4» P^óMtfrićosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348, ze zmian.). SSO A.Szlingiert SSO M.Agaciński SSO M.Rozpędowski 7