Teza / krótkie omówienie
przebiegu zdarzenia z dnia 17 sierpnia 2012 r. były błędne. Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego uznania,
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 31 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędziowie: SSO Agata Szlingiert SSO Joanna Andrzejak-Kruk SSR del. Katarzyna Sokolska (spr.) stażysta Marta Chmal Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. w Poznaniu sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Komendant Miejski Policji w o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2017 r. sygn. akt 1 C 2574/15 I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach 2 - 4 w ten sposób, że: a. ) oddala powództwo w zakresie żądania zasądzenia kwoty 1709 zł wraz z odsetkami, b. ) nie obciąża powoda kosztami procesu; II. w' pozostałej części oddala apelację; III. nie obciąża powoda kosztami procesu w instancji odwoławczej. Joanna Andrzejak-Kruk Agata Szlingiert JKjłlat^yna Sokolska
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 UZASADNIENIE Pozwem złożonym w dniu 30 grudnia 2015 r. powód wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Komendanta Miejskiego Policji w P>flHG||ha swoją rzecz kwoty 2.500 zł z odsetkami lombardowymi od dnia wniesienia pozwu. W uzasadnieniu pozwu powód podał, iż został bezprawnie i bezzasadnie oskarżony o wykroczenie z art. 92 § 2 k.w. Powód wyjaśnił, że postępowanie to skutkowało zaangażowaniejii jego czasu i poniesieniem kosztów. Powód zarzucił, że funkcjonariusze Policji * 0 ^ 2 — bezprawnie wtargnęli do jego mieszkania, uszkodzili mienie oraz przekroczyli swoje uprawnienia, bezzasadnie zarzucając, że powód nie zatrzymał się do kontroli. Powód wskazał, że kwota żądana pozwem to koszty związane z uszkodzeniem drzwi, przejazdami na rozprawę i wizytami w sądzie w związku ze sprawą o wykroczenie oraz za poświęcony tej sprawie czas. i W piśmie z dnia 21 marca 2016 r. powód sprecyzował żądanie pozwu, podając, że domaga się zasądzenia od pozwanego kwoty 2.500 zł, w tym kwoty 1.590 zł z odsetkami od dnia 17 sierpnia 2012 r. z tytułu odszkodowania i kwoty 910 zł z odsetkami od dnia 10 czerwca 2013 r. z tytułu zadośćuczynienia. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. zwolniono powoda od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości. Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2016 r. pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa, jako niezasadnego. Zaprzeczył bezprawności działania funkcjonariuszy, wtargnięciu do mieszkania powoda, uszkodzeniu mienia i przekroczeniu uprawnień. Zakwestionował też wysokość zgłoszonych roszczeń. Nadto podniósł zarzut przedawnienia roszczeń. W piśmie procesowym z dnia 23 czerwca 2016 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwany podtrzymał wszystkie wcześniejsze zarzuty oraz zaprzeczył twierdzeniom powoda w zakresie podstaw zgłoszonych roszczeń. Zakwestionował też powództwo, co do wysokości. Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. powód podał, że domaga się odszkodowania za uszkodzone drzwi oraz zadośćuczynienia w kwocie 910 zł. Powód wyjaśnił, że na kwotę 910 zł składają się koszty 9 wyjazdów do ^ m ^ z w i ą z a n e ze sprawą kamą, 101 zł za każdy wyjazd. Powód dodał, że koszty przejazdu w obie strony to 22 zł, a 79 zł to koszt straconego czasu powoda w związku z każdym dojazdem do ^ Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. powód oświadczył, że ogranicza żądanie odszkodowania za uszkodzone drzwi do kwo.ty 799 zł, a w pozostałym zakresie cofa pozew co do tego żądania. Pełnomocnik pozwanego wyraził zgodę na częściowe cofnięcie powództwa. 1
--- STRONA 3 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2017 r.. sygn. akt I C 2574/15 Sad Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu: 1, umorzył postępowanie co do kwoty 791 zł; 2. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1,709 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 maja 2016 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałym zakresie; 3, nie obciążył powoda kosztami procesu; 4. pozostałymi kosztami procesu obciążył pozwanego, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia Sad Rejonowy powołał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: W dniu 17 sierpnia 2012 r. powód G ^ m ^ udał się w godzinach porannych rowerem na grzyby do lasu, po czym wracając przed godziną 14.00, dojeżdżając do miejsca zamieszkania w \M s na wysokości znajdującego się tam przystanku autobusowego spotkał sąsiada D t M. I który wynosił śmieci. Powód minął sąsiada kierując się w stronę domu - w tym czasie w odległości ok. 150 m jechał za nim radiowóz policyjny. Funkcjonariusze nie nadawali żadnych znaków dźwiękowych, jak również nie wzywali powoda do zatrzymania się. G M wjechał następnie rowerem na swoją posesję i pozostawił należący do niego jednoślad przy furtce, po czym wszedł do domu przez drzwi. W tym momencie pod domem sąsiada powoda - D M $ z piskiem opon zatrzymał się radiowóz policyjny i ze środka wybiegło 2 mundurowych udając się biegiem w stronę domu G » Ml Po wejściu do mieszkania G f (zamknął drzwi nie przekluczając ich, odstawił koszyk z zebranymi grzybami podszedł do najmłodszej córki (1 rok i 4 miesiące), żeby się z nią przywitać. W momencie gdy powód wziął dziecko na ręce usłyszał łomot i trzask, po czym w drzwiach wejściowych pojawili się funkcjonariusze V. Ł i M F ^(w cześniej funkcjonariusze pytali Dyżurnego czy mogą wyważyć drzwi do mieszkania, gdyż podejrzewają, iż rowerzysta znajduje się pod wpływem alkoholu, na co nie otrzymali zgody, natomiast dostali polecenie sporządzenia notatki ze zdarzenia). Żona powoda wyszła wówczas z łazienki, by zobaczyć co spowodowało całe zamieszanie, a w pokoju znajdowała się jeszcze czwórka małoletnich dzieci powoda - poza najmłodszą córką były to córki H - 5 lat i E - 8 lat oraz syn ff - 11 lat, którzy oglądali w pokoju telewizję. Wszystkie córki powoda zaczęły płakać, a syn schował się pod stół. M( 'powiedział właścicielowi nieruchomości, że nie zatrzymał się do kontroli i musi natychmiast udać się wraz z nimi. W napiętej atmosferze jaka się wówczas wytworzyła małżonka G> / chciała zadzwonić do Komendy Wojewódzkiej, lecz . . . ** * policjantka biorąca udział w interwencji powiedziała, by tego nie robiła, a ona chce tylko spisać dane osobowe powoda i zaraz z kolegą wychodzą. Małżonka powoda podała interweniującym policjantom jego dane osobowe, po czym zażądała opuszczenia przez nich przedmiotowej nieruchomości odprowadzając ich do radiowozu, gdzie siedział trzeci z mundurowych. Interweniujący policjanci nie wracali już z powrotem do domu powoda w celu 2
--- STRONA 4 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 ) ) prowadzenia z jego osobą dalszych czynności, natomiast po zakończonej interwencji zataili przed Dyżurnym fakt, że uszkodzili drzwi do mieszkania powoda, informując go, że otworzyła je żona t* M I która podała swoje dane i oświadczyła, że nie wpuści ich do mieszkania. Po całym zdarzeniu powód był bardzo zdenerwowany i udał do lekarza rodzinnego w' S ‘ gdzie dostał lek uspokajający, a następnie wrócił do domu. W dniu 20 sierpnia 2012 r. powód złożył pismo do Komendanta Miejskiego Policji w na działania funkcjonariuszy, w którym wskazał również, że podczas interwencji zniszczeniu uległy drzwi wejściowe, w których na skutek kopnięcia policjanta Mf ł # powstało 20 cm pęknięcie. W wyniku uszkodzenia drzwi wejściowych do środka domu przedostawała się woda i na wiosnę 2012 r. powód kupił nowe drzwi w sklepie 1 za kwotę 799 zł. O M uzyskał odpowiedź na swoje pismo dopiero po upływie 2 miesięcy i wynikało z niego, że interwencja przeprowadzona względem jego osoby odbyła się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie zgadzając się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez przedstawiciela Komendy Miejskiej Policji w S powód w dalszym ciągu zgłaszał pisemne zastrzeżenia w stosunku do interweniujących w dniu 17 sierpnia 2012 r. policjantów, jednocześnie konsekwentnie przedstawiając swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie. Po upływie tygodnia od zdarzenia powód został wezwany na Komisariat Policji w S ____? gdzie został przesłuchany, a następnie obciążono go mandatem karnym w wysokości 50 zł za niezatrzymanie się do kontroli. G #M 0 nie zgodził się na przyjęcie kary w związku z czym do Sądu Rejonowego, “ F kostał skierowany w dniu 22 listopada 2012 r. wniosek o jego ukaranie. Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w F z dnia 10 grudnia 2012 r. G. P M % został uznany za winnego popełnienia wykroczenia z art. 92 § 2 k.w. i wymierzono mu za to karę grzywny w wysokości 200 zł. Od przedmiotowego nakazu zapłaty powód wniósł sprzeciw do Sądu Rejonowego t *który po przeprowadzeniu postępowania dowodowego skazał go na karę 250 zł grzywny (sygn. akt * §). Od przedmiotowego wyroku powód wywiódł apelację, która zakończyła się jego uniewinnieniem w sprawie £ frSądu Okręgowego w 1 {wyrok z dnia 10 czerwca 2013 r.). W dniu 1 lipca 2013 r. Q __ zgłosił do Komisariatu Policji w S t roszczenie dotyczące zwrotu kosztów związanych z postępowaniem sądowym, lecz uzyskał odpowiedź, iż brak jest podstaw formalnych do wypłaty przez Policję odszkodowania lub zadośćuczynienia w tej kwestii. C ' M: jest rencistą, nie pracuje, jest żonaty, posiada czworo małoletnich dzieci, a jego żona również utrzymuje się ze świadczenia rentowego. Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dokumentów, uznając, że nie pozostawały ze sobą w sprzeczności,.a ich autentyczności i zgodności z. rzeczywistym stanem rzeczy nie zakwestionowała skutecznie żadna ze stron niniejszego postępowania. Sąd uznał, że zeznania świadka II r A fc za całkowicie nieprzydatne 3
--- STRONA 5 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 dla poczynionych ustaleń faktycznych, gdyż świadek ten stwierdził, że nie wie o co chodzi w sprawie, nie pamięta zdarzenia z Wi __ \ z udziałem powoda i nie kojarzy żadnego wywarzania drzwi. Sąd uznał, że niepamięć świadka odnośnie kwestii wywarzania drzwi nie miała wpływu na ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie, gdyż na tą okoliczność sporządzona została notatka Dyżurnego, która z uwagi na znaczny upływ czasu od zdarzenia do chwili składania zeznań przez D4 ® m iała wartość priorytetową. Sąd dal wiarę zeznaniom policjantki VI4 Ut Ina okoliczność przebiegu interwencji z dnia 17 sierpnia 2012 r. w mieszkaniu powoda co do tego, że nie zniszczyła ona drzwi w domu powoda, gdyż uczynił to jej partner 'LJL l Co do pozostałych zeznań tego świadka, Sąd podkreślił, że jak już to wielokrotnie wskazywano nie tylko w przedmiotowym postępowaniu, lecz również w sprawie* *Sądu, powód nie był zatrzymywany do kontroli drogowej, nic były stosowane względem niego jakiekolwiek sygnalizatory, a tym bardziej nie podjął on próby ucieczki. Sąd Rejonowy' podkreślił, że stanowczo przeciwko takiemu stanowi rzeczy przemawiają zeznania naocznego świadka podążania patrolu policji za powodem - jego sąsiada Di § M a nadto jak stanowczo wskazał Sąd Okręgowy w Pt »rozpoznąjąc apelację G # >M|. sąsiad powoda miał wszelkie podstawy, by widzieć przedstawione zajście do momentu wtargnięcia funkcjonariuszy policji do domu powoda, gdyż był on w stanie przytoczyć dokładnie skład osobowy interweniujących mundurowych, czego nie mógł się dowiedzieć od Ql M * i gdyż ten miał styczność jedynie z 2 interweniującymi funkcjonariuszami. W ocenie Sądu Rejonowego, przedstawiony przez świadka Mt _ _ _ B przebieg zdarzeń nacechowany jest subiektywnością, a przy tak dynamicznej konstrukcji zdarzeń mających miejsce podczas interwencji policji, gdy obie strony są pod wpływem emocji nie sposób ograniczać się wyłącznie do spokojnego tłumaczenia drugiej stronie jej niewłaściwego zachowania i zdaniem Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie również nie miało to miejsca. Za całkowicie nieprawdziwe Sąd uznał zeznania świadka w których wskazała, że nie pamięta, by prowadzone były jakieś konsultacje w sprawie ewentualnego wyważenia drzwi w domu powoda, gdyż na tą okoliczność sporządzona została odpowiednia notatka, której treść nie pozostawiała jakiejkolwiek wątpliwości, że takie konsultacje faktycznie miały miejsce. Sąd Rejonowy w znacznej mierze nie dal wiary zeznaniom świadka policjanta M U f powołując się na argumentację powołaną przy ocenie zeznań świadka M ł Sąd podkreślił, że świadek M i 9 konsekwentnie twierdził, że powód nie zatrzymał się do kontroli drogowej po czvm oodjął aktywną ucieczkę, czemu przeczy wiarygodna relacja przedstawiona nrzez D • w toku postępowania przed Sądem Rejonowym * • w P ?w sprawie 4 ; _ ~ L . Za wiarygodne Sąd uznai zeznania świadka M! »l | w zakresie twierdzeń o rozmowie z oficerem dyżurnym na temat ewentualnej możliwości wywarzenia drzwi do domu powoda, nie ukaraniu CM Mf % o sporządzeniu notatki i prowadzeniu postępowania wyjaśniającego przeciwko interweniującym funkcjonariuszom. Zeznania powoda zostały uznane przez Sąd za wiarygodne i stanowiły one podstawę do ustalenia przebiegu interwencji Policji, zachowania się funkcjonariuszy po wejściu do domu małżeństwa foraz przeżyć towarzyszących powodowi i jego najbliższym w m o m e n c ie in te rw e n c ji m u n d u ro w y c h . W o cen ie Sądu rela c ja " tvff ) była 4
--- STRONA 6 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 spójna ze zgromadzonymi w toku postępowania dokumentami, a nadto korespondowała z zeznaniami sąsiada złożonymi w toku sprawy Sądu Rejonowego J H m i w Sąd pokreślił, że zeznania powoda były logiczne i przedstawione konsekwentnie zarówno w niniejszym postępowaniu, jak i w sprawie o wykroczenie. Jedna nieścisłość j aka wystąpiła w zeznaniach powoda dotyczyła roku zdarzenia, który omyłkowo określił na 2011 r. Mając jednak na uwadze znaczną ilość dokumentów' zebranych w toku niniejszej sprawy wskazany błąd nie miał w ocenie Sądu Rejonowego znaczenia dla oceny zeznań powoda i poczynionych ustaleń faktycznych. W tak ustalonym stanie faktycznym. Sąd Rejonowy uznał powództwo częściowo za zasadne. W rozważaniach prawnych Sąd wskazał, że zgodnie z art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa za szkodę wyrządzoną przez organy wykonujące władzę. Zgodnie zaś z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP istnieje odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez władzę publiczną w związku z wykonywaniem władzy. Pozwala ona na realizację wielu praw i wolności obywateli m.in. życie, zdrowie, wolność czy też własność. Przybiera ona postać konstytucyjnego prawa do naprawienia szkody wyrządzonej wadliwym działaniem władzy publicznej. Konkretyzacja tej odpowiedzialności następuje poprzez normy prawa cywilnego. Dopiero na gruncie prawa cywilnego przybiera postać prawa podmiotowego (zob. wyrok TK z dnia 23 września 2003 roku , U 'gn. K 20/02, OTK -A 2003, nr 7, poz. 76, oraz Z. Banaszczyk, Odpowiedzialność za szkody wyrzqdzone przy wykonywaniu władzy publicznej, Warszawa 2015, s. XVII). Pojęcie bezprawności na gruncie art. 417 § 1 kc należy rozumieć w ten sposób, że nieprawidłowość w działaniu władzy publicznej może przybrać postać naruszeń konstytucyjnych praw i wolności, konstytucyjnych zasad funkcjonowania władzy publicznej, uchybień wymaganiom określonym w ustawach zwykłych, aktach wykonawczych (uchybienia w sferze prawa materialnego i procesowego) jak i uchybień normom pozaprawnym w różny sposób powiązanym z normami prawnymi. Pojęcie to jest więc węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje obok naruszenia przepisów prawa również naruszenie norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem „zasad współżycia 'połecznego” lub „dobrych obyczajów” {por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2 ’>I5 roku, sygn akt 1 ACa 1601/14, obubl Legałis nr 1285626). Sąd wskazał, że dla odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 417 k.c. musi zostać zachowana tego rodzaju łączność przyczynowo - skutkowa pomiędzy zdarzeniem powodującym szkodę a szkodą, że bez określonego działania funkcjonariusza (choćby w pełni prawidłowego) nie doszłoby do powstania szkody. Zasady ponoszenia odpowiedzialności majątkowej przez funkcjonariuszy Policji określa ustawa z 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa .Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego (Dz. U. zl999r., Nr 53, poz. 548 ze zm.). Zgodnie z art. 9, w razie 5
--- STRONA 7 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 wyrządzenia szkody osobie trzeciej przez funkcjonariusza jednej z tych jednostek przy wykonywaniu obowiązków służbowych, wyłącznie obowiązany do na prawienia szkody jest Skarb Państwa reprezentowany przez organ lub jednostkę, w których funkcjonariusz ten pełnił służbę w chwili wyrządzenia szkody. O odszkodowanie należy się zwTÓcić do właściwego organu lub jednostki, w których funkcjonariusz, którego zachowanie spowodowało wyrządzenie szkody, pełnił służbę w chwali jej wyrządzenia, jako że jest to podmiot właściwy do reprezentacji Skarbu Państwa w tego rodzaju sprawach. Odpowiedzialności nie ponoszą bezpośrednio funkcjonariusze, którzy dopuścili się wyrządzenia szkody, przytoczony przepis stanowi bowiem, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 417 k.c. Skarb Państwa odpowiada za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Komendant Główny Policji wydał Wytyczne nr 1 z 28 lipca 2011 r. w sprawie sposobu postępowania przy naprawianiu szkód w mieniu, powstałych w wyniku siłowego pokonywania przez policjantów przeszkód t utrudniających lub uniemożliwiających przeprowadzenie czynności służbowych (Dz. Urz. KGP z 201 lr., Nr 6, poz. 45) zwane dalej „Wytycznymi”. Wytyczne określają sposób postępowania przy naprawianiu szkód w mieniu wyrządzonych przez policjantów w wyniku tzw. wejść siłowych, tj. siłowego pokonywania przez nich przeszkód utrudniających lub uniemożliwiających im przeprowadzenie czynności służbowych w pomieszczeniu lub obiekcie, w sytuacji działania niezgodnego z prawem. Sąd Rejonowy podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie należało przede wszystkim ustalić, czy działanie funkcjonariuszy Policji w dniu 17 sierpnia 2012 roku w miejscowości posesji przy ul. W ^ | m ^ ^ ^ ^ v y w o ł a ł o szkodę, było bezprawne oraz czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy bezprawnym działaniem a powstałą szkodą. W ocenie Sądu Rejonowego ustalony w sprawie stan faktyczny potwierdza, iż. działania policji na posesji i w mieszkaniu zajmowanym przez powoda spowodowały szkody materialne w postaci uszkodzonych drzwi. Jednocześnie w ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom strony pozwanej, działania podjęte przez policję były bezprawne, ponieważ wejście do mieszkania i na teren posesji powoda nieruchomości oraz zniszczenie mienia dotyczyło osoby, która nie dopuściła się wykroczenia. Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z treścią art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2, art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej własność prywatna jest chroniona przez Państwo Polskie, zaś zgodnie z art. 49 ust 3 Konstytucji, prywatność mieszkania jest także dobrem chronionym przez RP. Naruszenie tych dóbr może nastąpić jedynie w przypadkach wskazanych w poszczególnych ustawach. Naruszenie tych dóbr, dokonane przez błędne działanie organów państwa należy zakwalifikować jako bezprawne. Funkcjonariusze dokonali zniszczenia drzwi bez podstaw faktycznych co powoduje, że działania te nie są legitymizowane w żaden sposób. Siłowe wejście do mieszkania osoby wobec której nie było dostatecznych podstaw do przypuszczenia, iż jest ona sprawcą czynu zabronionego, a nadto w sytuacji gdy można ją było zatrzymać i skontrolować odpowiednio wcześniej, było działaniem w ocenie sądu bezprawnym. Zdaniem Sądu Rejonowego funkcjonariuszy policji należy traktować jak profesjonalistów, wobec których trzeba stawiać wysokie wymagania co do fachowości, 6
--- STRONA 8 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 staranności przy wykonywaniu poszczególnych zadań. W przedmiotowej sprawie funkcjonariusze nie zważając czy w domu, w którym mieszka powód znajdują się jakieś osoby postronne wdarli się do niego uszkadzając drzwi, po czym wdali się w gwałtowną wymianę zdań z właścicielem nieruchomości i jego żoną i to w momencie gdy w pokoju były małoletnie dzieci powoda. Niewątpliwym jest, że funkcjonariusze policji w pierwszej kolejności winni zadbać o to, by najmłodszym świadkom interwencji nie stała się żadna krzywda fizyczna i psychiczna, a tymczasem ich reakcje były gwałtowne i całkowicie nieodpowiadające delikatności sytuacji. W ocenie Sądu Rejonowego pomiędzy bezprawnym działaniem a wywołaną szkodą istnieje związek przyczynowy, albowiem bezsprzecznie to działania Policji doprowadziły do powstania szkody w majątku powoda. Sąd I instancji wskazał, że ustalając wysokość należnego powodowi odszkodowania, na zasadzie art. 361 § 1 i 363 § 2 k.c. za zniszczone mienie oparł się cenie drzwi, które powód musiał wymienić w swoim domu w' konsekwencji bezprawnej interwencji policji z dnia 17 sierpnia 2012 r., a wynosiła ona kwotę 799 zł. Wprawdzie powód domagał się w pozwie zwrotu kwoty 1.590 tytułem odszkodowania za zniszczone drzwi, lecz na terminie rozprawy' w dniu 4 kwietnia 2017 r. cofnął on powództwo ponad kwotę 799 zł. Sąd Rejonowy wskazał, że stosownie do przepisu art, 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku. Pozew cofnięty nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa (§ 4). Natomiast zgodnie z art. 355 § 1 kp.c. sad wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne. W ocenie Sądu w świetle zgromadzonego materiału procesowego czynność ta nie była sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego ani też zmierzała do obejścia prawa, wobec czego organ orzekający umorzył postępowanie co do kwoty 791 zł i dochodzonych odsetek ustawowych od tej kwoty zgodnie z punktem 1 wyroku. Dokonując oceny zarzutu przedawnienia Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 4421 k.c. termin przedawnienia roszczeń w związku z powstaniem szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wynosi trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie do jej naprawienia zobowiązanej. W ocenie Sądu Rejonowego, M U m d o w i e d z i a ł się o możliwości występowania ze swoim roszczeniem wobec Skarbu Państwa - Komendanta Miejskiego Policji w P flH H P ^ o p iero po wydaniu prawomocnego wyroku uniewinniającego go od popełnienia wykroczenia z art. 92 § 2 k.w., a więc w dniu 10 czerwca 2013 r. Wobec powyższego 3 - letni termin przedawnienia w niniejszym przypadku upływał w dniu 10 czerwca 2016 r., a powództwo wytoczono dnia 30 grudnia 2015 r. czyli w terminie prawem przepisanym, co czyni zarzut przedawnienia roszczenia bezzasadnym. W ocenie Sądu Rejonowego roszczenie powoda o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę zasługiwało na uwzględnienie w całości. Sąd podkreślił, że powód w ramach roszczenia o zadośćuczynienie domaga się zwrotu kosztów przyjazdu do rozprawy przed Sądem R e j o n o w y m ^ H H ^ I ^ I ^ H j ^ ^ l ^ H I j m ^ w sprawie 7
--- STRONA 9 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 > ) (które to roszczenie winno zostać zgłoszone w toku postępowania w sprawie o wykroczenie i w żadnym razie nie stanowiło podstawy orzeczenia zadośćuczynienia w przedmiotowym postępowaniu. Niemniej jednak zdaniem Sądu Rejonowego opisane czynności funkcjonariuszy naruszały dobra osobiste powoda - to jest prawo do wolności, nietykalności mieszkania, prawo do spokoju czy zdrowia, w tym naruszyły spokój małoletnich dzieci, dla których interwencja funkcjonariuszy stanowiła poważną traumę i nadwyrężyły stan zdrowia powoda, który bezpośrednio po zdarzeniu musiał udać się do lekarza w celu otrzymania środka uspokajającego, a działania pozwanego były bezprawne co uzasadniało uwzględnienie powództwa wniesionego na podstawie art. 24 k.c. i art. 448 k.c. w całości. Sąd Rejonowy powołał się na art. 24 § 1 k.c., zgodnie z którym ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z kolei w świetle art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie wykładnią art. 448 kc, odpowiedzialność za naruszenie dobra osobistego uzależniona jest od łącznego spełnienia przesłanek bezprawnego i zawinionego działania sprawcy (por. wyrok SN z dnia 06 kwietnia 2011 r., sygn. akt I C S K 475/10, wyrok SN'z dnia 19 stycznia 2007 r . sygn. akt 111 CSK 358/06, wyrok SN z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt IV CK 135/04). Przy tym, w wypadku naruszenia dóbr osobistych, wysokość należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia ustala się w oparciu o ocenę rozmiaru i intensywności doznanej krzywdy oraz stopnia negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra ‘ osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2004 r, sygn. akt 11 ACa 641/03) Sąd podkreślił, że działania funkcjonariuszy policji miały miejsce na nieruchomości gdzie powód na co dzień mieszka, w tym w jego domu. Było to w godzinach wczesno popołudniowych, kiedy wszyscy członkowie rodziny, w tym czworo małoletnich dzieci znajdowało się wewnątrz budynku. W związku z czym zostało naruszone jedno z podstawowych dóbr osobistych powodów jak nietykalność mieszkania, a jednocześnie w toku podjętych działań funkcjonariusze policji zaczęli krzyczeć na G ^ m ^ ^ N ^ m ^ w o r z ą c w trakcie interwencji atmosferę napięcia i stresu, czym dodatkowo przerazili małoletnie dzieci, z których troje najmłodszych zaczęło płakać. Analizując zgromadzony materiał dowodowy dotyczący przeżyć związanych z interwencją Policji w dniu 17 sierpnia 2012 roku należy zauważyć, że powód i jego najbliżsi doznali niewątpliwie reakcji stresowych związanych z naruszeniem ich miejsca zamieszkania, co wywołało u nich przerażenie i niezrozumienie sytuacji, w której się znaleźli. Zdarzenie miało charakter traumatyczny dla nich wszystkich. U małoletnich córek pozwanego, jak już wskazano wystąpił płacz, a jego i 8
--- STRONA 10 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 syn będąc w strachu schował się pod stołem. Całej rodzinie powoda towarzyszyły ujemne odczucia psychiczne w postaci strachu, obawy o własne życie, naruszyło to ich poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza we własnym domu. Okoliczności te potwierdzają, iż naruszono ich prawo do spokoju to jest wolność od strachu, jak i zdrowie. W ocenie Sądu Rejonowego, niedbale wykonane czynności interwencyjne przez funkcjonariuszy policji doprowadziły do nieuzasadnionej i bezpodstawnej interwencji na posesji powoda i w konsekwencji do naruszenia dóbr osobistych jego i jego rodziny. Biorąc pod uwagę charakter przeżyć, ich intensywność, skutki tego wydarzenia dla życia powoda żądana suma zadośćuczynienia jest odpowiednia i stanowi odczuwalną wartość materialną. Krzywdy powstałe przez działanie funkcjonariuszy policji nie mają obecnie reperkusji dla życia powoda, tym samym zostały uznane przez sąd za adekwatne. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że na podstawie przywołanych przepisów uwzględnił roszczenia powoda - orzekając jak w pkt 2 wyroku i oddalając powództwo w pozostałym zakresie. O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. Sąd wskazał, że powód wprawdzie domagał się odsetek lombardowych od kwoty swojego roszczenia, lecz w żaden sposób nie wykazał ich zasadności w tym zakresie wobec czego Sąd uznał, iż nie ma jakichkolwiek podstaw do zasądzania od pozwanego na rzecz powoda odsetek wyższych niż ustawowe za opóźnienie zgodnie z art. 481 § 2 k.c.. Mając na uwadze, że G f lH H I M ^ m P t i e wykazał, by wzywał stronę pozwaną do zaspokojenia swojego roszczenia Sąd przyjął, że pozwany dowiedział się o roszczeniu powoda w momencie otrzymania pozwu i od dnia następnego zasądzone zostały odsetki. Wprawdzie Sąd w punkcie 2 wyroku omyłkowo wskazał początkową datę naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 12 maja 2016 r., a nie od 10 maja 2016 r., tj. od dnia następnego po którym pozwany odebrał pozew, lecz omyłka ta podlegać będzie sprostowaniu w drodze odrębnego postanowienia. Sąd Rejonowy wskazał, że powód wygrał sprawę w części, a jednocześnie był on zwolniony do ponoszenia kosztów procesu w całości Sąd nie obciążył go tymi kosztami zgodnie z punktem 3 wyroku. Nadto Sąd I instancji wyjaśnił, że strona pozwana w znacznej części przegrała proces. Sąd obciążył ją kosztami zgodnie z dyspozycją art. 100 k.p.c., jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów referendarzowi sądowemu po uprawomocnieniu się wyroku. Apelację od powyższego orzeczenia wniósł pozwany, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych, których konsekwencją było naruszenie przepisów prawa o przedawnieniu roszczeń, a w konsekwencji uznanie, że nie nastąpiło przedawnienie roszczeń w niniejszej sprawie, - naruszenie przepisów postępowania przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności zeznań świadków, co doprowadziło do ustalenia błędnego stanu faktycznego, a w konsekwencji do nieoddalenia powództwa,
--- STRONA 11 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 - błąd w ustaleniach faktycznych co do sprawcy oraz rozmiaru szkody, co spowodowało zobowiązanie pozwanego do zapłaty kwoty odszkodowania, - błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie zdarzenia z 17 sierpnia 2012 r., co spowodowało zobowiązanie pozwanego do zapłaty kwoty zadośćuczynienia, - naruszenie przepisów prawa o obowiązku udowodnienia faktów przez osobę wywodzącą z tych faktów skutki prawne, - naruszenia przepisów prawa o odszkodowaniu przez nieuwzględnienie kwoty odszkodowania do rzeczywistej szkody, - naruszenie przepisów postępowania o zakazie zasądzania ponad żądanie zgłoszone przez powoda. W odpowiedzi na apelację pozwanego, powód wniósł o oddalenie apelacji. |w dniu 23 stycznia 2018 r. Na rozprawie przed Sądem Okręgowym w pełnomocnik pozwanego sprecyzował zakres zaskarżenia wyroku Sądu I instancji, podając, żc zaskarża ten wyrok za wyjątkiem pkt 1, w którym umorzono w części postępowanie. W pozostałym zakresie podtrzymał stanowisko przedstawione w apelacji oraz wniósł o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje. Powód podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na apelację. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego była zasadna, choć nie wszystkie zarzuty okazały się trafne. Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W myśl art. 382 k.p.c. Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. W pierwszej kolejności należało dokonać oceny zarzutu przedawnienia. Zarzut ten był nieuzasadniony. Powód po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska domagał się zapłaty odszkodowania w kwocie 799 zł z tytułu kosztów zakupu nowych drzwi, w związku z czynem bezprawnym funkcjonariuszy Policji - uszkodzeniem drzwi w mieszkaniu powoda oraz. zadośćuczynienia w kwocie 910 zł z tytułu kosztów dojazdów do Sądu w sprawie o wykroczenie z art. 92 § 2 k.w. oraz tytułem rekompensaty za utracony czas w związku z postępowaniem o wykroczenie. Zgodnie z art. 4421 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. W myśl § 2 tego przepisu, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. 10
--- STRONA 12 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 Zgodnie z art. 7 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia, występek to czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc. Powód wiązał sw oje roszczenia z uszkodzeniem mienia o wartości 799 zł. Zgodnie z art. 124 § 1 k.w. w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia wykroczeniem było umyślne niszczenie, uszkodzenie lub czynienie niezdatną do użytku cudzej rzeczy, jeżeli szkoda nie przekraczała 250 zł. Zgodnie z art. 288 § 1 k.k. kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W myśl § 2 tego przepisu, w wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W okolicznościach sprawy powód twierdził, że na skutek działania policjantów uszkodzeniu uległy drzwi wejściowe do mieszkania, a szkoda wyrażała się kwotą 799 zł stanowiącą koszt zakupu nowych drzwi. Zatem roszczenia powoda wynikały z występku, a zatem w sprawie miał zastosowanie 20-letni termin przedawnienia. Zdarzenie opisywane przez powoda miało miejsce w dniu 17 sierpnia 2012 r., a pozew został wniesiony w dniu 30 grudnia 2015 r. Zatem nie doszło do przedawnienia roszczeń zgłoszonych przez powoda. Roszczenia powoda były jednak niezasadne. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Procesowym odpowiednikiem powyższej normy jest art. 232 k.p.c., który w zdaniu pierwszym stanowi, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Regułą w kontradyktoryjnym procesie jest bowiem dowodzenie przez strony faktów, które mają stanowić podstawę zgłaszanych przez nich żądań lub podnoszonych zarzutów. Powód domagając się od Skarbu Państwa zapłaty odszkodowania za szkodę powstałą wskutek bezprawnego działania organów władzy publicznej zobowiązany był wykazać, iż doznał szkody w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., a przyczyną takiego stanu rzeczy było bezprawne zachowanie podmiotu wykonującego zadania z zakresu władzy publicznej. Tym samym powód winien nie tylko udowodnić sam fakt zaistnienia określonej szkody majątkowej, ale także związek przyczynowy pomiędzy tą szkodą a zachowaniem organu władzy publicznej, które nie tylko miało charakter bezprawny (było niezgodne z obowiązującymi normami prawnymi), ale nadto pozostawało w ścisłym, funkcjonalnym związku z wykonywaniem władzy publicznej przez określone organy. Z tak określonego obowiązku procesowego powód nie wywiązał się. Okoliczności przebiegu zdarzenia z dnia 17 sierpnia 2012 r. pozostawały sporne. Pozwany zakwestionował przebieg interwencji funkcjonariuszy Policji przedstawiony przez powoda w pozwie i jego dalszych pismach procesowych. Powód nie wykazał spornych okoliczności. Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy w przedmiocie przebiegu zdarzenia z dnia 17 sierpnia 2012 r. były błędne. Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego uznania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W orzecznictwie podkreślono, że ramy swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych
--- STRONA 13 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 środków i wiąże ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok SN z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, Lex nr 41437). Sąd Rejonowy dokonując oceny zeznań świadków - funkcjonariuszy Policji odwołał się do zeznań świadka, który złożył zeznania w sprawie o wykroczenie M i M B S ą d u R e j o n o w e g o p P H B B J s prawa była prowadzona przeciwko obwinionemu o to, że w dniu 17 sierpnia 2012 r. o godz. 14.00 w miejscowości u^ H i V ^ nri' H H 0 ' kierując rowerem nie zatrzymał się do kontroli umundurowanym funkcjonariuszom policji. Przede wszystkim należy podkreślić, że Sąd I instancji nie przeprowadził dowodu z zeznań świadka Proces> e cywilnym. W doktrynie wskazuje się, żc dokonanie ustaleń w postępowaniu cywilnym na podstawie zeznań świadków w sprawie kamej, bez ich wezwania i przesłuchania przez sąd cywilny jest sprzeczne z przepisami prawa i stanowi uchybienie procesowe polegające m. in. na tym, że strony zostały pozbawione możności zadawania świadkom pytań ( tak Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz 2018 do art. 11 k.p.c., red. E. Marszałkowska - Krześ, Legalis i powołany tam wyrok SN z 21.10.1966 r., II PR 423/66, OSPiKA 1967, nr 9, poz. 227). Sąd Rejonowy przeprowadził dowód z dokumentów w aktach ubocznych bez wskazania numerów kart. W literaturze podkreśla się, że niewłaściwe jest dopuszczenie dowodu z akt innej sprawy i bez ujawnienia poszczególnych dokumentów lub ponowienia przeprowadzonych tam dowodów oparcie wyroku w sprawie cywilnej na zeznaniach świadków przesłuchanych w postępowaniu karnym, bez umożliwienia stronom rozprawiania co do wyniku tych poszczególnych dowodów ( tak Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz 2018 do art. I I k.p.c., red. E. Marszałkowska - Krześ. Legalis i powołane tam orz. SN z 10.11.1966 r., 11 PR269/66, NP 1967, nr 6, s. 835). ______ Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że zeznania świadka złożone w sprawie o wykroczenie nie dawały podstaw do takich ustaleń faktycznych, jakie poczynił Sąd Rejonowy w procesie cywilnym. Świadek ten wyraźnie zeznał, że widział, jak radiowóz jechał za powodem kierującym rowerem, następnie radiowóz zatrzymał się przed wejściem do domu N ^ m H B j e d e n policjant został w samochodzie, a dwóch pobiegło w stronę domu. Świadek D 9 H | M H H B zeznał’ że to wszystko, co widział, bo potem poszedł do domu. Zaznaczył wyraźnie, że nie wie co się działo w domu a n> e będzie fałszywie zeznawał. Zeznania tego świadka nie dawały zatem podstaw do przypisania funkcjonariuszom Policji zniszczenia drzwi w mieszkaniu powoda oraz agresywnego i wulgarnego zachowania w mieszkaniu powoda. Należy również podkreślić, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10 czerwca 2013 r. w s p r a w i e k t ó r y m C p U m z o s t a ł uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia z art. 92 § 2 k.w. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że stan dowodowy' sprawy nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń faktycznych i przypisanie obwinionemu G f m | sprawstwa i winy w zakresie zarzucanego mu wykroczenia. Nadto Sąd ten wskazał, że nie ma możliwości uzupełnienia postępowania dowodowego w sposób mogący rozstrzygnąć istniejące wątpliwości. W związku z powyższym należało stwierdzić, że Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej oceny zeznań świadków i powoda » zakresie 12
--- STRONA 14 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 O przebiegu interwencji w mieszkaniu powoda. Wszyscy świadkowie w procesie cywilnym stanowczo zaprzeczyli, aby wyważyli i uszkodzili drzwi w mieszkaniu powoda. Z ich zeznań nie wynika też agresywne i wulgarne zachowanie w domu powoda. Ich zeznania były w tym zakresie spójne, logiczne i konsekwentne. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku wskazał, że dał wiarę zeznaniom policjantki w 'na okoliczność przebiegu interwencji z dnia 17 sierpnia 2012 r. mieszkaniu powoda co do tego, że nie zniszczyła ona żadnych drzwi w mieszkaniu powoda, gdyż uczynił to jej partner 55). Należy podkreślić, że z zeznań N że X złożonych w niniejszym postępowaniu, jak i w sprawie o wykroczenie nie wynika, H H H H z n is z c z y ł drzwi w mieszkaniu powoda. Sąd Rejonowy nieprawidłowo dokonał również oceny zeznań powoda. Powód byl niewątpliwie zainteresowany pozytywnym rozstrzygnięciem sprawy. Zeznania powoda co do przebiegu zdarzenia nie znalazły jednak potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, Wersja powoda co do interwencji w mieszkaniu powoda nie została potwierdzona w zeznaniach świadków złożonych w niniejszej sprawie, ani w zeznaniach świadka D jf lH H N W przesłuchanego w toku postępowania o wykroczenie. Dodatkowo wersja przedstawiona przez powoda w niniejszym postępowaniu nacechowana była niekonsekwencją. W skardze dołączonej do pozwu (k. 9-11), złożonej przez powoda w dniu | powód podał, że kiedy wjechał 20 sierpnia 2012 r. do Komendy Miejskiej Policji w 1 rowerem na teren prywatny, nagle usłyszał pisk opon, usłyszał jak ktoś biegnie, zauważył dwie sylwetki w czarnych ubraniach. Dalej powód podał, że wszedł do mieszkania, a osoby te weszły za nim, funkcjonariusz i kopnął drzwi, po którym to kopnięciu powstała na drzwiach widoczna rysa. W skardze tej powód napisał nadto, że w mieszkaniu funkcjonariusze krzyczeli, że powód jest podejrzany o przestępstwo, doszło do krzyków i wulgarnych słów ze strony policjantów, po czym żona podała im dane męża i zażądała opuszczenia mieszkania, a policjanci wyszli. Zeznając na rozprawie w sprawie cywilnej (k. 34-35) powód podał, że wjechał na posesję, odstawił rower przy furtce i wchodząc do domu usłyszał pisk z oddali, obejrzał się, ale nic nie zobaczył. Dalej powód zeznał, że wszedł do mieszkania i zamknął drzwi na klamkę, odstawił koszyk z grzybami ,i wszedł do pokoju, przywitał się z córką (rok i 4 miesiące) i wziął ją na ręce; wtedy usłyszał łojnot i trzask w drzwi wejściowe, w drzwiach pojawił się policjant, a za nim wbiegła policjantka, policjanci krzyczeli, że powód nie zatrzymał się do kontroli. Powyższe pokazuje, że relacja powoda z przebiegu zdarzenia przedstawiona w skardze i na rozprawie była niespójna. Fakt ten podważał wiarygodność powoda w zakresie przebiegu interwencji w jego mieszkaniu oraz zniszczenia drzwi. Faktu zniszczenia drzwi i wulgarnych zachowań policjantów nie można było również ustalić w oparciu o notatkę urzędową z dnia 20 września 2012 r. dyżurnego KP 6). Z notatki tej nie wynika, że policjanci przeprowadzający czynności w V ^ K | j ^ 0 dokonali zniszczenia drzwi w domu powoda i zachowywali się agresywnie. Wątpliwości budziła także fotografia zniszczonych drzwi dołączona do pozwu (k. 7). Na zdjęciu tym widoczna jest rysa oraz ciempa plamka. Na podstawie tej fotografii nie można jednak poczynić ustaleń, w jaki sposób powstała ta rysa i plamka. 13
--- STRONA 15 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 Powód nie wykazał również wysokości szkody. Początkowo przedłożył kopię faktury z 12 lutego 2008 r. na kwotę 1.590 zł brutto, za wymianę drzwi z zamkiem (k. 8). Powód w żaden sposób nie wykazał, że drzwi wejściowe do mieszkania po zdarzeniu z dnia 17 sierpnia 2017 r. nie nadawały się do użytku i zachodziła konieczność ich wymiany na nowe. Nadto powód nie wykazał kosztu zakupu nowych drzwi po przedmiotowym zadarzeniu, ograniczając się do przedłożenia fotografii zdjęcia drzwi i ceny z galerii handlowej (k. 41). Dodatkowo wątpliwości budziło pismo powoda z dnia 30 stycznia 2017 r. w którym wyjaśniał przyczyny braku kopii faktury' na zakup nowych drzwi (k. 37-38). W piśmie tym powód podał, że nie może uzyskać kopii faktury za drzwi, które zakupił w marcu 2012 r. ponieważ tzw. założył dopiero 21 kwietnia 2012 r. to znaczy ponad miesiąc po zakupie drzwń i dlatego ^ H m ^ n i e wygeneruje kopii faktury na zakup drzwi. Jednocześnie do pisma tego powód dołączył potwierdzenie rejestracji w | ^ H ^ w dniu 21 kwietnia 2012 r. Powód w piśmie tym twierdził, że zakupił nowe drzwi za 799 zł wiosną tj. w marcu 2012 r. Zdarzenie z udziałem policjantów miało miejsce w - dniu 17 sierpnia 2012 r. Powód nie wykazał zatem, że po zdarzeniu z 17 sierpnia 2012 r. poniósł koszt zakupu nowych drzwi w kw7 ocie 799 zł. Należy też zauważyć, że Sąd Rejonowy w uzasadnieniu przyjął, że po interwencji z 17 sierpnia 2012 r. zniszczeniu uległy drzwi wejściowe do mieszkania powoda, na skutek czego na do domu przedostawała się woda i powód na wiosnę 2012 r. zakupił nowe drzwi (str. 3 i 4 uzasadnienia). Sąd nie dostrzegł, że zakup drzwi na wiosnę 2012 r. nie mógł mieć jakiegokolwiek związku z interwencją Policji z 17 sierpnia 2012 r. Powód poza dokumentami i fotografiami nie zgłosił innych wniosków dowodowych. Dołączone do odpowiedzi na apelację pisemne oświadczenia małoletnich dzieci powoda nie były wystarczające do wykazania okoliczności spornych. Nie ulega wątpliwości, że dokumenty te zostały sporządzone na użytek niniejszego postępowania. Fakt, iż oświadczenia te napisały małoletnie dzieci powoda w sposób istotny podważa ich wiarygodność. Dodatkowa z oświadczeń tych wynika, że po wyjściu policjantów z mieszkania powód pokazał dzieciom uszkodzone drzwi, a zatem dzieci nie wydziały bezpośrednio tego zdarzenia. Powód nie zawnioskował w postępowaniu cywilnym o przeprowadzenie dowodu z zeznań chociażby swojej żony, która uczestniczyła w rozmowie z policjantami w mieszkaniu powoda. Dodatkowo należy podkreślić, że skarga powoda na zachowania funkcjonariuszy Policji wniesiona do Komendanta Miejskiego Policji w została uwzględniona (k. 62- 62v), a postanowieniem z dnia 29 marca 2013 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie uszkodzenia mienia i naruszenia miru domowego powoda przez funkcjonariuszy Policji w dniu 17 sierpnia 2012 r. przy ul. ■ ■ ■ ■ ■ * • 0 Przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., wobec stwierdzenia, że czynu nie popełniono. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że postępowanie dowodowe nie dało podstaw do ustalenia, że funkcjonariusze Policji przekroczyli swoje uprawnienia i działali w sposób bezprawny w dniu 17 sierpnia 2012 r. W postępowaniu o wykroczenie z art. 92 § 2 k.w. powód został uniewinniony z uwagi na wątpliwości co do przebiegu kontroli. W niniejszym postępowaniu powód nie wykazał podnoszonych w procesie twierdzeń o zniszczeniu drzwi przez funkcjonariuszy Policji i agresywnym zachowaniu się policjantów w 14
--- STRONA 16 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 jego mieszkaniu. Okoliczności te pozostawały sporne, a powód nie sprostał procesowemu obowiązkowi ich wykazania. Odnośnie żądania zadośćuczynienia, słusznie apelujący zarzucił naruszenie art. 321 k.p.c. Zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. W doktrynie podkreśla się, że sąd nie może orzekać o czymś innym niż żądał powód, ani w rozmiarze większym, niż zgłoszone żądanie, bez względu na to, czy ustalenia faktyczne poczynione przez sąd uzasadniałyby wystąpienie z jeszcze innym roszczeniem lub z tym samym roszczeniem, ale w większym zakresie {tak Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz 2018 do art 321 k.p.c., red. E. Marszałkowska - Krześ, Legatis). W orzecznictwie SN wskazuje się, że nie jest dopuszczalne uwzględnienie powództwa na innej podstawie faktycznej, niż wskazana przez powoda {por. wyrok SN z 27.3.2008 r., I I C S K 524/07, Legalis; wyrok SN z 18.3.2005 r., II CK 556/04, OSNC 2006, nr 2, poz. 38). Powód w pozwie i piśmie precyzującym żądanie pozwu wyraźnie i jednoznacznie określił, że kwota 910 zł obejmuje koszty przejazdów na rozprawy i czas poświęcony na sprawę o wykroczenie. Składając zeznania powód również jednoznacznie wskazał, że kwota 910 zł obejmuje 9 wyjazdów do P f l H B p o 101 zł za każdy wyjazd, w tym 22 zł to koszt przejazdów w obie strony, a 79 zł to koszty straconego czasu powoda przy wyliczeniu 79 zł za 5 godzin i uwzględnieniu kosztów opiekunki do dzieci. Stanowisko powoda w zakresie tego żądania nie uległo zmianie do chwili zamknięcia rozprawy. Sąd Rejonowy zasądzając na rzecz powoda kwotę 910 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powuda w postaci prawa do wolności, nietykalności mieszkania, spokoju i zdrowia na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. naruszył zakaz orzekania ponad żądanie wynikający z art. 321 k.p.c. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zgodnie z art. Art. 119 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania przez Sąd Okręgowy do kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 616. art. 617. art. 618 § 1 i 3. art. 618a-6181. art. 623. art. 624 § 1. art. 625-627. art. 630. art. 633-635. art. 636 § 1 i 2. art. 637-639 i art. 641 Kodeksu postępowania karnego, przy czym wydatkami Skarbu Państwa są także wydatki ponoszone w toku czynności wyjaśniających. Zgodnie z art. Art. 616 § 1 Kodeksu postępowania karnego (dalej k.p.k.) do kosztów procesu należą: 1) koszty sądowe; 2) uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. Przepis art. 618 j k.p.c. stanowi, że należności przysługujące stronie w związku z jej udziałem w postępowaniu przyznaje się w wysokości przewidzianej dla świadków. Zgodnie z art. 618 a k.p.c. świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności postępowąnia na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, w wysokości rzeczywiście poniesionych racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Wydatki strony wchodzą w skład poniesionych przez nią kosztów procesu (art. 616 1 § pkt 2 k.p.k.). W doktrynie wskazuje się, że do wydatków o których zwrot może wnioskować strona, należy zaliczyć wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw, takie jak koszty podróży z miejsca zamieszkania do miejsca wykonania czynności, koszty noclegu i utrzymania w miejscu czynności {Komentarz do art. 618 j Kodekśu postępowania karnego pod red. Skorupskiej, 15
--- STRONA 17 ---
Sygn. akt XV Ca 1179/17 2018, Legalis). Zgodnie z art. 626 § 1 k.p.k. w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty procesu. W myśl § 2 tego przepisu jeżeli w orzeczeniu wymienionym w § l nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. Zatem powód z żądaniem zwrotu uzasadnionych wydatków poniesionych w związku z postępowaniem w sprawie o wykroczenie powinien wystąpić w tamtym postępowaniu. Z tych wszystkich przyczyn Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmieni! zaskarżony wyrok w pkt 2 - 4 w ten sposób, że oddalił powództwo o zapłatę kwoty ł.709 zł i odsetek od tej kwoty oraz nie obciążył powoda kosztami procesu. Podstawę orzeczenia o kosztach procesu przed Sądem I instancji stanowił art. 102 k.p.c. Powód przegrał proces jednak jego trudna sytuacja materialna przemawiała za zastosowaniem dobrodziejstwa art. 102 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd oddalił apelację pozwanego na podstawie art. 385 k.p.c. w zakresie żądania obciążenia powoda kosztami procesu w postępowaniu przed Sądem I instancji. O kosztach procesu w instancji odwoławczej Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. uwzględniając trudną sytuacją materialną powoda. I-I Joanna Andrzejak-Kruk I-I Agata Szlingiert I-I Katarzyna Sokolska (spr.) 16
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy#XV Ca 1179/17 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 31 stycznia#art. 92 § 2 k.w.#art. 417 k.c.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 417 § 1 kc#art. 20 ust.#art. 21 ust.#art. 64 Konstytucji#art. 49 ust#art. 355 § 1 kp.c.#art. 4421 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 448 kc#art. 481 § 1 k.c.#art. 481 § 2 k.c..#art. 100 k.p.c.#art. 108 § 1 k.p.c.#art. 378 § 1 k.p.c.#art. 382 k.p.c.#art. 4421 § 1 k.c.#art. 7 § 3 k.k.#art. 124 § 1 k.w.#art. 288 § 1 k.k.#art. 6 k.c.#art. 232 k.p.c.