Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych powinien w pierwszej kolejno ś ci ustali ć , czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustali ć , czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, ż e do
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt: XII C 69/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2011 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Dawczak - Schaefer Protokolant: Mirela Słowik po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 roku w Gliwicach sprawy z powództwa J.T. przeciwko G.W. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 73,80 (siedemdziesiąt trzy i 80/100) złote tytułem zwrotu kosztów sądowych.
--- STRONA 2 ---
XII C 69/11 Uzasadnienie Powód J.T. wniósł o zas ą dzenie od pozwanego G.W. kwoty pocz ą tkowo 100.000 zł (sto tysi ę cy zł - k.7) na Dom Dziecka w B. ul. (…), a ostatecznie 1 zł (jeden zł – k.111) – odszkodowania, a definitywnie (na rozprawie k.227) – zado ść uczynienia. Uzasadniaj ą c swoje żą danie powód wskazał, i ż pozwany dopu ś cił si ę pogwałcenia prawa przez to ż e : • pozbawił powoda około 100 razy praw obywatelskich • dopuścił się zdrady tajemnicy służbowej • i wielu innych pogwałceń prawa (k.2) • cenzurował jego pisma adresowane do wyższych instancji (k.7). Powód wezwany o wskazanie aktualnego adresu pozwanego, wniósł o ustanowienie dla G.W. kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu (k.132), który został ustanowiony w oparciu o art.144 kpc w osobie adwokat Iwony D ę bskiej z Kancelarii Adwokackiej w G.(k.144). Po czym J.T. wskazał adres G. W. (k.185), pod którym jak wynika z adnotacji poczty, pozwany ju ż nie mieszka - wyprowadził si ę . Tak ż e w aktach Departamentu Post ę powania Przygotowawczego Prokuratury Generalnej (k.239), na które powołał si ę powód, nie ujawniono adresu G.W. W odpowiedzi na pozew, reprezentuj ą c interesy pozwanego, kurator dla nieznanego z miejsca pobytu G. W. wniosła (k.159) o oddalenie powództwa, wskazuj ą c, i ż żą danie pozwu jest całkowicie bezzasadne. Powód nie wskazał jakie jego dobra zostały naruszone, w jaki sposób i w jakich okoliczno ś ciach. Postanowieniem z dnia 15.06.2010r. (k.55) na wniosek s ę dziów S ą du Okr ę gowego w B. S ą d Apelacyjny w K. wył ą czył ich od rozpoznawania niniejszej sprawy i wyznaczył do rozpoznania sprawy S ą d Okr ę gowy w Gliwicach. Zarz ą dzeniem Prezesa S ą du Okr ę gowego w Gliwicach do rozpoznania sprawy został wyznaczony Wydział I Cywilny (k.62), a nast ę pnie XII Cywilny (k.144). Na wniosek powoda (k.68), uwzgl ę dniaj ą c jego sytuacj ę maj ą tkow ą (k.81-84, 90-95) S ą d zwolnił go od opłaty stosunkowej, oddalaj ą c żą danie w pozostałym zakresie (k.99-100) W toku procesu powód wniósł (k.154, 166, 176) do S ą du Apelacyjnego wniosek o wył ą czenie S ą du Okr ę gowego Wydział Cywilny w Gliwicach, a nast ę pnie wszystkich s ę dziów orzekaj ą cych w Wydziale XII SO w Gliwicach od prowadzenia niniejszej sprawy. Mimo poucze ń nie wskazał nazwisk s ę dziów, których wył ą czenia si ę domaga i postanowieniem z dnia 16.03.2011 (k183) jeden jego wniosek został zwrócony, a kolejny (k.237, 261) – odrzucony. W toku post ę powania dowodowego ustalono co nast ę puje: Akt oskar ż enia przeciwko powodowi J.T. w sprawie karnej został wniesiony do S ą du Rejonowego w B. 31.12.2002r. i zarejestrowany pod sygnatur ą (…). Zarzucono mu popełnienie wyst ę pku rozboju w ramach recydywy wielokrotnej. Powód, podobnie jak pozostali oskar ż eni był tymczasowo aresztowany. S ą d zastosował na mocy art. 258 § 2 kk , w zwi ą zku z gro żą c ą J.T. wysok ą kar ą - tymczasowy areszt, który przedłu ż ył do 18.07.2003r., a zło ż onego 10.06.2003r. wniosku powoda o uchylenie tymczasowego aresztowania nie uwzgl ę dnił (k.284). Pisma kierowane przez powoda do S ą du Rejonowego, a stanowi ą ce polemik ę z zarzutami aktu oskar ż enia przekazywane były przez Prezesa tego S ą du do akt sprawy (k.284), jednocze ś nie powód został pouczony, ż e prezes s ą du nie jest zobowi ą zany do wymiany z nim korespondencji obejmuj ą cej odpowiadanie na zarzuty powoda stanowi ą ce jego lini ę obrony.
--- STRONA 3 ---
Obecnie powód przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa kar ę pozbawienia wolno ś ci, na któr ą został skazany prawomocnym wyrokiem. Jego proces w S ą dzie Rejonowym w B. prowadził pozwany - s ę dzia G.W. Zarzuty, które podnosi powód dotycz ą okresu od 17.01.2003r. do 06.10.2003r. (k.229). Powód wielokrotnie, jak twierdzi , składał skargi na pozwanego – mi ę dzy innymi do premiera, która została przekazana Ministrowi Sprawiedliwo ś ci, w zwi ą zku z czym był przesłuchiwany przez CBA. Pozwany G. W. został za przewinienia dyscyplinarnie usuni ę ty ze słu ż by, jednak nie w zwi ą zku z zarzutami dotycz ą cymi rozpoznawanej sprawy J. T. Powy ż sze ustalono w oparciu o zeznania powoda (k.227-230), w cz ęś ci nie kwestionowanej przez stron ę pozwan ą , pisma Prezesa S ą du Rejonowego w B. (k.284), oraz fakty powszechnie znane, a dotycz ą ce obecnego statusu zawodowego pozwanego (…). S ą d nie dał wiary wyja ś nieniom powoda, w cz ęś ci w jakiej nie zostały przyznane przez stron ę pozwan ą , a szczególnie w tej ich cz ęś ci, która obejmuje zarzut celowego – dla uzyskania korzy ś ci maj ą tkowej i osobistej - ujawnienia informacji o powodzie, maj ą cych wpływ na bezpiecze ń stwo jego najbli ż szych, którym gro ż ono i ostatecznie musieli wyjecha ć z Polski. Na potwierdzenie swoich zezna ń – w szczególno ś ci dotycz ą cych ujawnienia tajemnicy słu ż bowej powód wskazał, i ż 6.10.200r. współoskar ż ony z nim A.G. zapoznaj ą c si ę z aktami, miał mo ż liwo ść wgl ą du do dokumentu, z którego wynikało, ż e to powód udaremnił napad, w którym brał udział ten ż e oskar ż ony. Dokument ten, zdaniem powoda, zamie ś cił w aktach pozwany za po ś rednictwem pani prokurator, a 10 miesi ę cy pó ź niej takiego dokumentu w aktach nie było. Zeznania powoda nie zostały potwierdzone jakimikolwiek innymi dowodami, nie zostało wykazane, by taka sytuacja miała miejsce i czym skutkowała. J.T. nie doł ą czył te ż innego dokumentu tj. pisma do prokuratora, o którym wspominał i na które si ę powoływał. Podobnie zarzut dotycz ą cy przyj ę cia niesłusznie przez pozwanego, ż e J.T. dokonał przest ę pstwa w warunkach recydywy, w sytuacji gdy kodeks post ę powania karnego przewiduje mo ż liwo ść odwołania si ę od wyroku w ramach procesu karnego - nie zasługuje na uwzgl ę dnienie. Obecnie wyrok, który powód odbywa jest prawomocny i na pewno w ramach post ę powania cywilnego nie mo ż e by ć kwestionowany. Za ś powód nie wykazał w ż aden sposób, by pozwany post ę pował celowo, przypisuj ą c mu działanie w ramach recydywy wielokrotnej w celu uzyskania korzy ś ci maj ą tkowej i osobistej. Nie zasługiwał tak ż e na wiar ę zarzut powoda dotycz ą cy cenzurowania jego korespondencji, bowiem nie został przez powoda udowodniony. Zarzut swój powód oparł na tym, ż e jego pisma nie dotarły do nadawcy – na potwierdzenie czego miał doł ą czy ć pismo (k.228). Jednak pismo przedło ż one S ą dowi na potwierdzenie tego zarzutu (k. 298) w ż aden sposób nie odnosi si ę do cenzurowania jego korespondencji. S ą d zwa ż ył co nast ę puje: Powód domaga si ę zas ą dzenia kwoty 1złotych tytułem zado ść uczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Upatruje naruszenia swoich dóbr osobistych – w szczególno ś ci prawa do rodziny, kontaktów z rodzin ą , ochrony jego rodziny - gdy ż „siedzi za niewinno ść ”. W jego ocenie s ę dzia G.W., orzekaj ą cy wobec niego kar ę pozbawienia wolno ś ci i przedłu ż aj ą c areszt tymczasowy, a uchylaj ą c sankcje współoskar ż onym, przyj ą ł niesłusznie – celowo fałszuj ą c dokumenty, ze powód działał w warunkach recydywy, naruszaj ą c jego prawa obywatelskie, szkaluj ą c go, pozbawiaj ą c prawa do uczciwego procesu, pozbawił go adwokata, którego miał przyznanego z urz ę du. A tak ż e dopu ś cił si ę zdrady tajemnicy słu ż bowej – umieszczaj ą c za po ś rednictwem prokuratora w aktach dokument ujawniaj ą cy, ż e powód udaremnił napad, którego miał dopu ś ci ć si ę jego współoskar ż ony, co spowodowało konieczno ść wyjazdy rodziny J.T. za granic ę .
--- STRONA 4 ---
Nale ż y wskaza ć , ze przepis art. 23 k.c. zawiera otwarty katalog dóbr osobistych, w którym niew ą tpliwie mieszcz ą si ę dobra wskazane przez powoda. Z tre ś ci art. 24 § 1 k.c. wynika, ż e osoba, której dobro osobiste zostało zagro ż one cudzym działaniem, mo ż e żą da ć zaniechania tego działania, chyba ż e nie jest ono bezprawne. Na zasadach przewidzianych w kodeksie mo ż e on żą da ć zado ść uczynienia pieni ęż nego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieni ęż nej na wskazany cel społeczny. Na wst ę pie nale ż y podkre ś li ć , i ż S ą d rozpoznaj ą c spraw ę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych powinien w pierwszej kolejno ś ci ustali ć , czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustali ć , czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, ż e dobro osobiste zostało zagro ż one lub naruszone, ci ąż y na osobie poszukuj ą cej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podj ą ł działanie zagra ż aj ą ce dobru osobistemu innej osoby lub naruszaj ą ce to dobro, spoczywa ci ęż ar dowodu, ż e nie było ono bezprawne. /wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 17 czerwca 2004 roku, LEX nr 109404, V CK 609/03/ Zgodnie z zasad ą kontradyktoryjno ś ci ci ęż ar dowodu spoczywa na stronach post ę powania cywilnego. To one, a nie s ą d s ą wył ą cznym dysponentem tocz ą cego si ę post ę powania i one wreszcie ponosz ą odpowiedzialno ść za jego wynik. Tak wi ę c z mocy art. 6 kc i 232 kpc to na powodzie ci ąż ył obowi ą zek udowodnienia faktu z którego wywodzi skutki prawne. Tymczasem powód stwierdził, i ż (k.7) domaga si ę udowodnienia , ż e pozwany pogwałcił prawo, w zwi ą zku z czym grozi mu powa ż ne niebezpiecze ń stwo, natomiast w toku procesu nie odniósł si ę do zarzutów strony pozwanej, zawartych w odpowiedzi na pozew i nie wykazał okoliczno ś ci, na które si ę powołuje. Zeznania powoda, kwestionowane przez stron ę pozwan ą nie zostały , jak wy ż ej wskazano, poparte innymi dowodami, mimo ż e J. T. był ( bezskutecznie ) zobowi ą zany do wskazania dowodów, na istnienie których powoływał si ę w trakcie przesłuchania. Zarzut powoda, ż e pozwany przyj ą ł jako s ę dzia rozpoznaj ą cy spraw ę , w ramach procesu karnego dokonanie przez J.T. rozboju w warunkach recydywy, powinno by ć weryfikowane w trybie tego procesu, podobnie jak inne zarzuty dotycz ą ce naruszanie prawa do rzetelnego procesu, tak jak weryfikowane było przedłu ż enie powodowi aresztu, o czym zeznał słuchany w charakterze strony (k.227). Powód nie udowodnił, by podnoszone przez niego zarzuty były przedmiotem rozpoznania przez s ą d w post ę powaniu karnym i z jakim skutkiem, a w tamtym procesie w pierwszej kolejno ś ci powinny by ć rozpoznawane. S ą d w post ę powaniu cywilnym na pewno nie jest władny bada ć czy oskar ż ony „siedzi za niewinno ść ”, czy prawidłowo zastosowano wobec niego tymczasowe aresztowanie i czy uzasadnione było jego przedłu ż enie. Na pewno zastosowanie aresztu tymczasowego wobec oskar ż onego, samo w sobie nie stanowi naruszenia dóbr osobistych w rozumieniu art.24 kc, gdy ż wynika z obowi ą zuj ą cych przepisów kodeksowych. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , ż e nie ka ż de naruszenie dobra osobistego nawet oceniane subiektywnie przez dotkni ę to naruszeniem uzasadnia jego ochron ę . W razie wyst ą pienia okoliczno ś ci wył ą czaj ą cych bezprawno ść naruszenia, ochrona dobra nie przysługuje. Naruszenie dobra osobistego zostaje uznane za bezprawne je ż eli jest sprzeczne z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym, a wi ę c z normami prawnymi lub regułami post ę powania wynikaj ą cymi z zasad współ ż ycia społecznego (por. System Prawa Prywatnego t.1 pod red. M.Safjana wyd. Beck 2007 str.1153 i nast.). Natomiast, jak przytoczono wy ż ej, powód nie wykazał, by działanie pozwanego - s ę dziego orzekaj ą cego naruszało jego dobra. W innym przypadku nale ż ałoby uzna ć , ż e ka ż de pozbawienie wolno ś ci orzeczone prawomocnym wyrokiem powoduje naruszenie dóbr osobistych osoby skazanej, gdy ż pozbawia j ą mo ż liwo ś ci np. nieograniczonego kontaktu z
--- STRONA 5 ---
rodzin ą . Powód nie wykazał tak ż e by działanie pozwanego było celowe, skierowane na osi ą gni ę cie korzy ś ci osobistej czy maj ą tkowej, niezgodne z prawem. Obecny model procesu cywilnego zerwał z zasad ą prawdy materialnej (w odró ż nieniu od procesu karnego). S ą d nie jest zobowi ą zany do ustalania z urz ę du rzeczywistego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. S ą d podziela stanowisko ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie (por. wyrok SN VCSK 142/10 z 03.11.2010) i ż stosowanie przez s ą d prawa materialnego odnosi si ę tylko do stanu faktycznego przedstawionego przez strony i ustalonego w sposób przewidziany w prawie procesowym, przede wszystkim w drodze udowodnienia). W ocenie S ą du, w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy, w ś wietle przeprowadzonych dowodów, w granicach wniosków dowodowych stron, dysponuj ą c opisanym wy ż ej materiałem dowodowym, przy uwzgl ę dnieniu charakteru dochodzonego roszczenia brak podstaw do przyj ę cia, ż e okoliczno ś ci, na które powołuje si ę powód zostały stwierdzone za udowodnione. Skoro powód nie wykazał, by jego dobra osobiste zostały naruszone, jego żą danie zas ą dzenia zado ść uczynienia z tych wzgl ę dów nale ż ało oddali ć . SSO E.Dawczak-Schaefer
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Gliwicach#XII C 69/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2011 roku Sąd Okręgowy w G#art.144 kpc#art. 258 § 2 kk#art. 23 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 24 k.c.#art. 6 kc#art.24 kc