Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt XII C 541/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział XII Cywilny w składzie Przewodniczący: SSO Zbigniew Woźniak Protokolant: Iga Witkowska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2020 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa R. Ś. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego nr (...) we W. zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XII C 541/19 UZASADNIENIE Powód R. Ś. pozwem z dnia 27 sierpnia 2018 r. domagał się zasądzenia od strony pozwanej Skarbu Państwa – Zakładu Karnego Nr (...) we W. kwoty 617.600 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu żądania pozwu powód twierdził, że od 2006 roku był funkcjonariuszem Służby Więziennej w stopniu (...) w Zakładzie Karnym Nr (...) we W.. W dniu 27 sierpnia 2015 r., w godzinach rannych został poddany przez innych funkcjonariuszy kontroli osobistej, której podstawą było rzekome „podejrzenie nielegalnych kontaktów funkcjonariusza z osobami ze świata przestępczego poza terenem jednostki oraz skracania dystansu w kontaktach z osadzonymi w Zakładzie Karnym", przy czym przed przystąpieniem do kontroli osobistej, powód nie został w ogóle poinformowany przez funkcjonariuszy SW o możliwości niewyrażenia przez niego zgody na jej przeprowadzenie nadto z czynności zostały sporządzone dwa protokoły o odmiennej treści co stanowiło w ocenie powoda kolejną tego dnia bezprawną czynność funkcjonariuszy publicznych w stosunku do jego osoby. Nadto wskazał, iż bezprawność postępowania pozwanego względem powoda, stwierdzona została prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu XII Wydział Karny z dnia 14 stycznia 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt XII Kp 561/15 Powód wskazał, iż przebieg kontroli osobistej wywołał u niego wstrząs psychiczny który spowodował m. in. nagłe skoki ciśnienia tętniczego, dwukrotny krwotok z nosa, konieczność konsultacji psychologicznej, a następnie konsultacji psychiatrycznej oraz stał się
--- STRONA 2 ---
przyczyną niezdolności powoda do pracy najpierw w okresie od 27 sierpnia 2015 r. do 4 września 2015 r., a później przez kolejne miesiące, kiedy to powód poddany został leczeniu psychologicznemu i psychiatrycznemu, którego skutkiem pozostaje aktualnie rozstrój zdrowia powoda, cierpienia psychiczne oraz szkoda w jego majątku, albowiem został zwolniony z służy tracąc tym samym możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury w czerwcu 2018 r. W świetle powyższego, jak wskazał na kwotę żądania składa się 5.000 zł tytułem kosztów dotychczasowego leczenia, 25.000 zł tytułem szkody na osobie w postaci rozstroju zdrowia, 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, 10.500 zł tytułem utraconego w związku z przebywaniem na urlopie uposażenia, 73.500 zł tytułem utraconego uposażenia za okres od grudnia 2016 r. do dnia wniesienia pozwu, a także kwoty 453.600 zł tytułem pozbawienia powoda prawa do emerytury. W odpowiedzi na pozew (K-69) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia, ponieważ powód wiąże swoje roszczenie z kontrolą, która została przeprowadzona wobec niego w dniu 27 sierpnia 2015 r. natomiast pozew zasłał złożony w biurze podawczym w dniu 29 sierpnia 2018 r. Odnosząc się do istoty sprawy strona pozwana zarzuciła, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia norm prawa powszechnie obowiązującego, z czego wynika, iż podstawowa przesłanka odpowiedzialności Skarbu Państwa jaką jest bezprawność nie została spełniona. Powód nie przedstawił żadnych dowo- dów uzasadniających odpowiedzialność pozwanego, ani też dowodów na poparcie roszczenia, z którym w niniejszym postępowaniu występuje. Kontrola dokonana wobec powoda nie naruszyła żadnego z przepisów prawa, albowiem w dniu 27 sierpnia 2015 r. po wejściu do pozwanej jednostki, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie pozostawił przedmiotu niedozwolonego w szafkach depozytowych do tego przeznaczonych, a z pomieszczenia wartowni, po poddaniu się kontroli za pomocą urządzenia technicznego i kontroli bagażu, przeszedł bezpośrednio poza kratę prowadzącą z budynku nr (...) na dziedziniec jednostki, kierując się w stronę szatni przeznaczonej dla funkcjonariuszy. Dalej wskazano, iż kontrola nie miała charakteru kontroli osobistej w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu działań funkcjonariuszy Służby Więziennej podczas wykonywania czynności służbowych. Nie polegała na oględzinach ciała oraz sprawdzeniu bielizny powoda. Funkcjonariusze dokonujący kontroli nie wydali powodowi polecenia rozebrania się. To powód samodzielnie, w nerwach, podjął decyzję o zdjęciu butów, uderzając nimi o podłogę. Nadto zdjął skarpetki oraz przewrócił je na „drugą stronę”, zdjął spodnie oraz nakrycie wierzchnie. Pomimo wezwań funkcjonariuszy dokonujących kontroli powoda do zaprzestania przez niego takiego zachowania, powód kontynuował, wobec czego konieczna okazała się interwencja ppłk D. S., wezwanego przez funkcjonariuszy dokonujących kontroli. Dalej strona pozwana podała, iż nie polegają na prawdzie twierdzenia powoda, zgodnie z którymi bezprawność postępowania pozwanego względem powoda stwierdzona została prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt: XII Kp 561/15, albowiem Sąd orzekający w przedmiotowym postępowaniu, toczącym się w związku ze złożeniem przez powoda zażaleniem wobec przeprowadzonej wobec niego w dniu 27 sierpnia 2015 r. kontroli, uwzględnił zażalenie jedynie w części formalnej, a to w zakresie punktu 1 i 3 (dotyczącej dokonania zmian w protokole przeprowadzenia kontroli oraz braku uzyskania zgody powoda na przeprowadzenie kontroli). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód R. Ś. w dniu 20 marca 2006 r. wypełniając ankietę personalną przy przejęciu do Służby Więziennej na stanowisko strażnika wskazał, iż uznaje się za osobę odpowiednią na ww. stanowisko z uwagi na to że jest osobą opanowaną, zdecydowaną, umie zachować spokój w sytuacji kryzysowej. Ponadto wskazał, iż ma doświadczenie w pracy w służbach mundurowych. Od dnia 22 maja 2006 r. powód R. Ś. pełnił służbę w Służbie Więziennej w Zakładzie Karnym Nr (...)we W., na stanowisku strażnika w dziale ochrony. Po ukończeniu specjalistycznych kursów i szkoleń był mianowany z dniem 15 listopada 2008 r. na starszego strażnika działu ochrony, z dniem 15 grudnia 2011 r. został mianowany na stanowisko oddziałowego działu ochrony, a z dniem 5 października 2012 r. na stanowisko starszego oddziałowego, a od 15 listopada 2008 r. został mianowany na starszego strażnika działu ochrony. Powód R. Ś. posiadał pozytywne opinie służbowe. (dowód: ankieta personalna k. 122-125, sprawozdanie z czynności wyjaśniających k. 88-93,
--- STRONA 3 ---
świadectwo służby k. 26) Powód w okresie służby korzystał ze zwolnień lekarskich w okresie od (...) r. do (...) r., od (...) r. do (...) r. (...) do (...) r., (...) r. do(...)r. (dowód: druki ZUS ZLA k. 134-154) W dniu 27 sierpnia 2015 r. R. Ś. wyznaczony został do pełnienia służby na posterunku (...) w godzinach od 7:00 do 15:00. Do służby stawił się przed godz. 6.50, przy posterunku (...) (brama wejściowa), został poinformowany przez pełniącego służbę funkcjonariusza o obowiązku deponowania przedmiotów niebezpiecznych oraz niedozwolonych – w szczególności broni, obezwładniających środków chemicznych, telefonów komórkowych, środków odurzających, alkoholu, nośników pamięci. Następnie powód R. Ś. przeszedł przez bramkę do wykrywania metali, poddając się kontroli przy użyciu urządzenia technicznego, ponadto zawartość torby, którą miał ze sobą została poddana kontroli przez innego funkcjonariusza. Po odbyciu kontroli wyszedł z wartowni, gdzie znajdowały się szafy depozytowe gdzie powinien zostawić przedmiotu niebezpieczne i niedozwolone, w tym telefon komórkowy, i skierował się bezpośrednio do szatni funkcjonariuszy. W korytarzu prowadzącym do szatni powód został zatrzymany przez p.o. zastępcę kierownika działu ochrony oraz p.o. dowódcę zmiany oraz poproszony o udanie się wspólnie z nimi do biura kierownika działu ochrony w celu przeprowadzenia kontroli rzeczy. Decyzja o przeprowadzeniu kontroli podjęta odzieży, obuwia i bagażu została przez ppłk B. G. - zastępcę Dyrektora ZK nr (...) we W. z uwagi na posiadanie informacje, z których wynikało, że powód może mieć kontakt ze światem przestępczym poza zakładem karnym. Powód, pełniąc służbę w zakładzie karnym przekazał w 2015 r. jednemu z ważniejszych przestępców pączki w ostatni czwartek przed Wielkim Postem tzw. „tłusty czwartek”, po czym korzystał ze zwolnienia lekarskiego od (...) r. do (...) r. Kontrola powoda została zlecona kilka dni po powrocie powoda do pracy. Kontrolę przeprowadzono w odrębnym pomieszczeniu. Kontrolującymi funkcjonariuszami byli mężczyźni. Powód wyraził zgodę na kontrolę bagażu i rzeczy, kiedy podczas kontroli znaleziono w bagażu powoda telefon komórkowy powód zdenerwował się: zaczął krzyczeć i zachowywać się wulgarnie. Oświadczył funkcjonariuszom przeprowadzającym kontrolę, że jak chcą to się rozbierze, po czym sam zaczął się rozbierać, nie reagował na funkcjonariuszy biorących udział w kontroli, którzy próbowali go uspokoić. Po przeprowadzeniu kontroli powód udał się do znajdującej się w Zakładzie Karnym jednostki medycznej. W czasie wizyty udzielono mu wsparci zaproponowano konsultacje psychiatryczna, udzielono również wsparcia ambulatoryjnego w postaci zatamowania krwotoku z nosa, który pojawił się w czasie wizyty u psychologa dokonano także pomiaru ciśnienia tętniczego. Z uwagi na stan funkcjonariusza zwrócono się do Dyrektora Zakładu Karnego Nr (...) we W. o zwolnienie go z pełnienia służby w tym dniu. Powód w tym samym dniu odbył także konsultacje psychiatry. Po uzyskaniu pomocy psychologicznej powód udał się do dyrektora Zakładu. Podczas rozmowy nadal był zdenerwowany. W zakładzie Karnym Nr (...) we W. nie miały miejsca kontrole osobiste funkcjonariuszy. Przeprowadzona wobec powoda procedura kontroli miała standardowy charakter. (dowód: sprawozdanie z czynności wyjaśniających k. 88-93, notatki służbowe k. 94-97, zeznania świadka P. K. (1) k. 233, zeznania świadka B. G. k. 233, zeznania świadka P. G. k. 233, zeznania świadka D. S. k. 233,
--- STRONA 4 ---
zeznania świadka G. K. k. 233, zeznania świadka M. S. (1) k. 233, zaświadczenie od psychologa k. 17, zeznania świadka E. S. k.255, zeznania świadka E. G. k.255) Z czynności zostały sporządzone dwa protokoły. W pierwszym protokole sporządzonym w obecności powoda tuż po przeprowadzeniu kontroli nie wskazano w jakim zakresie dokonano sprawdzenia funkcjonariusza tj. sprawdzenia ubrania i obuwia czy też oględzin ciała i bielizny. Odnotowano, iż przyczyną kontroli było podejrzenie nielegalnych kontaktów funkcjonariusza z osobami ze świata przestępczego po za terenem jednostki oraz skracaniem dystansu w kontaktach z osadzonymi. Ujawniono, iż w wyniku przeprowadzonej czynności nie znaleziono żadnych niebezpiecznych lub niedozwolonych przedmiotów, dodatkowo zamieszczono wpis „b/u”. W protokole zawarto zapis, iż zachowanie funkcjonariusza podczas kontroli osobistej było nerwowe, rzucał butami, uderzał nimi o podłogę, komentował czynności wykonywane przez kontrolujących. W adnotacji dotyczącej otrzymania kopii protokołu przez osobę kontrolowaną wpisano datę, nie wpisano godziny przekazania protokołu. Protokół został podpisany przez R. Ś.. W uwagach zgłosił, iż nie zgadza się z opisem wedle którego był agresywny, nie rzucał butami oraz, że podpisał czystą kartkę. Po tym jak powód opuścił miejsce kontroli kontrolujący funkcjonariusze udali się do dyrektora jednostki celem zatwierdzenia protokołu. Dyrektor, po uzyskaniu informacji od funkcjonariuszy, że podczas kontroli znaleziono u powoda telefon komórkowy, polecił im uzupełnienie protokołu i właściwe zakreślenie sposobu przeprowadzenia kontroli. Następnie sporządzono drugi protokół w którym odnotowano, iż dokonano kontroli w zakresie ubrania i obuwia. A nadto zamieszczono dodatkową informację, że po skontrolowaniu nagrania z kamer monitoringu przy wejściu do jednostki stwierdzono, że funkcjonariusz nie zdeponował telefonu komórkowego w szafie depozytowej po odbyciu kontroli przez funkcjonariusza kontrolującego bagaż wyszedł z wartowni gdzie znajdują się szafy depozytowe i kierował się w kierunku szatni funkcjonariuszy. Podczas kontroli ww. telefon znajdował się w torbie funkcjonariusza. Protokół został także uzupełniony o godzinę przekazania protokołu osobie kontrolowanej tj. 9.55. Drugi protokół został wręczony powodowi tego samego dnia po jego wizycie w przychodni lekarskiej znajdującej się na terenie Zakładu w czasie, gdy powód udał się na rozmowę z dyrektorem Zakładu. (dowód: protokoły przeprowadzonej kontroli k. 15-16, zeznania świadka P. G. k. 233) Pismem z dnia 3 września 2015r. powód złożył zażalenie do V Wydziału Karnego Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia we Wrocławiu na czynność kontroli osobistej z dnia 27 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r. w sprawie sygn. akt XII Kp 561/15 Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu uwzględnił zażalenie w części tj. w zakresie punktu 1 i 3 zażalenia, w pozostałym zakresie tj. w zakresie punktu 2 i 4, zażalenia nie uwzględnił. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy stwierdził, iż co do zasady przeprowadzone w dniu 27 sierpnia 2015r. wobec powoda czynności kontrolne były w pełni uzasadnione, ponieważ istniało podejrzenie, a pewność w tym przypadku nie jest wymagana, że nie ujawnił on posiadanych przedmiotów niedozwolonych. Sąd dopatrzył się wadliwości w sporządzeniu protokołu z przeprowadzonej czynności, ponieważ sporządzone dwa protokoły czynności nie pozwalają na zweryfikowanie przede wszystkim jakiego rodzaju kontrola została przeprowadzona wobec R. Ś. tj.
--- STRONA 5 ---
w czy w zakresie sprawdzenia ubrania i obuwia oraz oględzin ciała i bielizny - co wynika z treści pierwszego protokołu czy też sprawdzenia ubrania i obuwia- co wynika z treści drugiego protokołu przy czym jak wskazał Sąd Rejonowy w sytuacji dokonania oględzin ciała i bielizny w protokole musi znaleźć się informacja dotyczącą wyrażenia zgody. przez osobę kontrolowaną na czynność kontrolną, potwierdzoną jej podpisem, lub informację o niewyrażeniu zgody na czynność kontrolną, której to informacji w żadnym z protokołów nie ma. Co do pozostałych zarzutów Sąd wskazał, iż opisywane przez skarżącego ewentualne zachowania funkcjonariuszy w postaci grożenia, zastraszania, obrażania, doprowadzenia do stanu rozstroju zdrowia wypełniają znamiona odpowiednich przepisów ustawy kodeks karny i skarżący może szukać obrony swoich praw na gruncie tych przepisów. (dowód: zażalenie na czynność z dnia 27 sierpnia 2015 r. k. 98-102) Powód w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W tym okresie niezdolność do służby stwierdzał lekarz psychiatra. Powód leczenie psychiatryczne kontynuował do dnia (...) r. Następnie w okresie od (...) r. do (...) r. niezdolność do służby orzekał lekarz medycyny – rezydent, a od (...) r. do (...)r. lekarz chirurg traumatolog- ortopeda. (dowód: druk ZUS ZLA k.131-133, 155-172, historia choroby k. 20-23, zeznania świadka E. S. k. 255) W dniu 28 października 2016 r. Dyrektor Zakładu Karnego Nr (...) we W. wydał decyzję personalną Nr (...) wobec powoda, w której na podstawie art. 104, art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn.zm.) w zw. z art. 13 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 96 ust. 2 pkt 6, art. 98, art. 217 oraz art. 218 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 713 z późn. zm.) działając z urzędu w sprawie wydania decyzji Nr (...) z dnia 4 października 2016 r. dotyczącej zwolnienia powoda ze służby w Służbie Więziennej z dniem 31 października 2016 r. zmienił decyzję personalną nr (...)z dnia 4 października 2016 r. w następujący sposób, iż określony w powyższej decyzji termin zwolnienia powoda ze służby w Służbie Więziennej z dniem 31 października 2016 r. zmienił na dzień 30 listopada 2016 r. Powód odebrał decyzję w dniu 2 listopada 2016 r. Stosunek służby wobec powoda R. Ś. ustał z powodu nieobecności w służbie spowodowanej chorobą, trwającą nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy. (dowód: decyzje personalne k. 106-109, świadectwo służby k. 111-112, wyrok WSA k. 126-130) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z tym, że powód pozwem domagał się zasądzenia sum pieniężnych tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania za szkodę majątkową na osobie oraz z uwagi na fakt, że powód upatrywał swe roszczenia w bezprawnym działaniu Skarbu Państwa, materialnoprawna podstawa rozstrzygnięcia niniejszej sprawy tkwi w przepisie art. 417§1 k.c. w zakresie zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym oraz w przepisach art. 444 k.c. i art. 445 k.c. co do zasadności podniesionych roszczeń. Wobec zagłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia rozważania należy rozpocząć od oceny tego zarzutu ponieważ jego zasadność determinuję potrzebę ustalenia pozostałych przesłanek zasadności zgłoszonego roszczenia. Zgłoszony przez stronę
--- STRONA 6 ---
pozwaną zarzut przedawnienia jest bezzasadny. Pozew w niniejszej sprawie został przesłany do tutejszego Sądu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 27 sierpnia 2018 r. Zważywszy, że zdarzenie, które zdaniem powoda wyrządziło mu szkodę sensu largo miało miejsce dniu 27 sierpnia 2015 r. powód wniósł pozew przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 442 1 § 1 k.c. został zachowany. Przechodząc do przesłanek odpowiedzialności deliktowej, powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 417§1 k.c. uzależnione jest od kumulatywnego spełniania trzech przesłanek: wystąpienia zdarzenia, z którym ustawodawca wiąże odpowiedzialność odszkodowawczą, zaistnienia szkody (sensu largo) oraz istnienia związku przyczynowego między szkodą a zdarzeniem. W przedmiotowej sprawie, z uwagi na powołane przez powoda twierdzenia, zdarzenie, z którym ustawodawca wiąże odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa zostało opisane w przepisie art. 417§1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W świetle cytowanego wyżej przepisu Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, zdefiniowanym jako „niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej”. Przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa jest bezprawność działania lub zaniechania. W orzecznictwie i literaturze, zgodnie się przyjmuje, że „bezprawność”, jako przesłanka odpowiedzialności, w tym przepisie została ujęta w wąskim tego słowa znaczeniu, jako zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej – z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, zasad współżycia społecznego. Przyjęty w przepisie art. 417§1 k.c. model odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa opiera się na Konstytucyjnej regulacji odpowiedzialności Państwa opisanej w przepisie art. 77 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem szkoda ma być wyrządzona przez „niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”. Oznacza to, że art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z jednej strony nie normuje odpowiedzialności za działanie zgodne z prawem, tzw. szkody legalne, z drugiej strony zaś „działanie niezgodne z prawem” to zachowanie sprzeczne z porządkiem prawnym (obiektywna kwalifikacja zachowania – bezprawność) – tak też M. Safjan, Odpowiedzialność państwa na podstawie art. 77 Konstytucji RP, PiP 1999, z. 4, s. 3 i n. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, OTK 2001, nr 8, poz. 256, stwierdził, że regulacja zawarta w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie jest powtórzeniem zasad ukształtowanych w ramach prawa powszechnego, ale wprowadza nowe, samodzielne treści, które muszą być uwzględnione na poziomie regulacji ustawowej, przede wszystkim zawartej w kodeksie cywilnym. Zdaniem Trybunału, obowiązek naprawienia szkody przez Skarb Państwa w związku z wykonywaniem władzy publicznej wiąże się jedynie z takim działaniem organu władzy publicznej, które jest „niezgodne z prawem”. „Niezgodność z prawem” musi być rozumiana ściśle, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa. Pojęcie to jest więc węższe niż tradycyjne ujęcie bezprawności na gruncie prawa cywilnego, które obejmuje, obok naruszenia przepisów prawa, również naruszenie norm moralnych i obyczajowych, określanych terminem „zasad współżycia społecznego” lub „dobrych obyczajów”. Wprowadzona z dniem 1 września 2004 r. nowelizacja przepisu art. 417 k.c., która wprost odwołuje się do przesłanki „niezgodności z prawem” nie pozostawia wątpliwości, iż odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej oparta została na niezgodności z prawem sensu stricte działania lub zaniechania pozostawiając poza zakresem odpowiedzialności zachowanie niezgodne z normami etycznymi czy też moralnymi (J. Gudowski, Kodeks cywilny. Komentarz. T. II Warszawa 2018, komentarz do przepisu art. 417 k.c.). W kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy podkreślić należy, że Skarb Państwa nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej jeśli działanie było zgodne z prawem, nawet jeśli w jego wyniku wyrządzona została szkoda. Odpowiedzialność Skarbu Państwa nie jest odpowiedzialnością absolutną. Skarb Państwa odpowiada wyłącznie za taką szkodę, która została wyrządzona przez bezprawne działanie. Nie każde działanie wyrządzające szkodę jest działaniem bezprawny, co jest oczywiste. Dla oceny żądania pozwu istotne jest podkreślenie, że przepis art. 417§1 k.c. nie wprowadza domniemania bezprawności zachowania władzy publicznej, którego skutkiem jest wyrządzenie szkody. Zgodnie z zasadami rozkładu ciężaru dowodu wskazanymi w przepisie art. 6 k.c., to powód powinien udowodnić bezprawność działania władzy publicznej, albowiem to powód z tego faktu wywodzi skutek
--- STRONA 7 ---
prawny w postaci odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Skarb Państwa nie musi udowadniać, że jego działanie było zgodne z prawem. Ciężar dowodu spoczywa na powodzie i to on ma obowiązek dowieść bezprawność działania władzy publicznej. W tym miejscu warto również przypomnieć, że zasady dowodzenia w procesie cywilnym i zasady odpowiedzialności cywilnej znacznie różnią się od zasad dowodzenia w postępowaniu karnym i odpowiedzialności karnej. W procesie cywilnym nie obowiązuje zasada in dubio pro reo. Nieudowodnione wątpliwości co do stanu faktycznego nie mogą być poczytywane na korzyść tej strony, która wątpliwości dowodzeniem ma wyjaśnić. Dowodzenie polega na wykazaniu środkami dowodowymi faktów, na których powód opiera swe żądania z uwzględnieniem zasady swobody oceny dowodów wyrażonej w przepisie art. 233§1 k.p.c. Co oczywiste, nie stanowi udowodnienia faktu jedynie jego uprawdopodobnienie. Zwolnienie z obowiązku dowodzenia faktów z powołaniem się na ustalenia poczynione w innym postępowaniu możliwe jest wyłącznie wtedy, gdy przepis procedury cywilnej na to zezwala. Powód realizując swój obowiązek dowodzenia bezprawności zachowania strony pozwanej zaoferował wyłącznie dowód z własnego przesłuchania oraz powołał się na treść postanowienia z dnia 14 stycznia 2016 r. Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu w sprawie sygn. akt XII Kp 561/15, w którym, w którym Sąd uwzględnił zażalenie powoda w części tj. w zakresie punktu 1 i 3 zażalenia, w pozostałym zakresie tj. w zakresie punktu 2 i 4, zażalenia nie uwzględnił. Ww. postanowienie Sądu nie stanowi prejudykatu dla niemniejszej sprawy i w żaden sposób Sądu w postępowaniu cywilnym nie wiąże. Co więcej przyjęte przez Sąd Rejonowy metodologia ustalenia stanu faktycznego przez zastosowanie zasady in dubio pro reo nie może odnieść skutku dla postępowania cywilnego, ponieważ Sąd w postępowaniu cywilnym takiej zasady zastosować nie możne. Sąd w postępowaniu cywilnym związany jest jedynie ustaleniami w prawomocnym wyroku skazującym co do popełnienia przestępstwa wydanym w postępowaniu karnym – tak art. 11 k.p.c. Postanowienie, na które powołuje się powód w żadnym razie nie odpowiada cechom orzeczenia, opisanego w art. 11 k.p.c., które dla Sądu miałby być wiążące. Sąd Rejonowy ww. postanowieniem nie skazał nikogo za popełnienie przestępstwa. Również przyjęty przez Sąd Rejonowy wynik metodologii ustalenia stanu faktycznego na potrzeby rozstrzygnięcia zażalenia nie może stanowić dowodu w postępowaniu cywilnym. Sąd Rejonowy w swym postanowieniu zakwestionował jedynie formalną stronę kontroli w postaci wadliwie sporządzonego protokołu. Stosują zasadę in dubio pro reo przyjął, że skoro pierwotny protokołu nie wskazywał, że dokonano sprawdzenia ubrania i obuwia czy też oględzin ciała i bielizny, to należy przyjąć na korzyść skarżącego, że podczas przeszukania dokonano również oględzin ciała i bielizny oraz, że skarżący na tą czynność nie wyrażał zgody. Abstrahując od wątpliwości jakie ma Sąd w obecnym składzie, czy w ogóle w sprawie zażalenia powoda na przeszukanie można było stosować zasadę ustalenia stanu faktycznego wyrażoną w przepisie art. 5§2 k.p.k. (powód w tamtej sprawie nie był oskarżonym), niewątpliwie ustalenie poczynione przez Sąd Rejonowy w oparciu rozstrzygnięciu wątpliwości na korzyść skarżącego, nie przekładają się na związanie sądu w postępowaniu cywilnym tymi ustaleniami. W żadnym razie nie można zatem przyjąć, że ww. postanowienie stanowi dowód na to, że dokonano również oględzin ciała i bielizny. Sąd Rejonowy, co do tego miał wątpliwości. Na marginesie można wskazać, że Sąd Rejonowy nie miał wątpliwości co do istnienia podstaw do przeprowadzenia kontroli. Stwierdził jedynie, że wobec wątpliwości co do tego czy przeprowadzono oględziny ciała i bielizny należy przyjąć, że taka czynność miała miejsce, a skoro tak, to skarżący powinien wyrazić zgodę na przeprowadzenie czynności. W tym miejscu odnosząc się do samej wadliwości sporządzenia protokołu z przebiegu czynności (w sprawie bezsporny jest bowiem fakt, że z przebiegu czynności sporządzono dwa protokoły o różnej treści) między bezprawnością wykonywania władzy publicznej a szkodą musi istnieć adekwatny związek przyczynowy opisany w przepisie art. 361§1 k.c. Niewątpliwie w tej sprawie bezprawnym działaniem władzy publicznej była wadliwość sporządzenia protokołu z kontroli. Nie oznacza to jednak, że rodzi to odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za zgłoszone w pozwie szkody. Sama wadliwość protokołu nie pozostaje w jakimkolwiek związku przyczynowym ze szkodą. Protokół ma odzwierciedlać stan faktyczny istniejący podczas protokołowanej czynności. To nie wadliwość protokołu może wyrządzić powodowi szkodę lecz przebieg protokołowanej czynności.
--- STRONA 8 ---
Powód powinien zatem udowodnić fakty, które wskażą, że brak był faktycznych podstaw do przeprowadzenia kontroli w świetle obowiązujących przepisów, oraz że kontrola, pod względem faktycznym, przebiegła niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W związku z tym, że powód był funkcjonariuszem Służby Więziennej podstawy przeprowadzenia kontroli oraz jej przebieg zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst. jedn. Dz.U. poz. 848 z 2020 r. – dalej u.s.w.) oraz przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2010 r. w sprawie w sprawie szczegółowego trybu działań funkcjonariuszy Służby Więziennej podczas wykonywania czynności służbowych (Dz.U. Nr 147 poz. 984 z. 2010 r. – to rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem z dnia 23 grudnia 2019 r. (Dz.U. poz. 2518 z 2019 r.) niemniej z uwagi na datę przeprowadzenia kontroli do oceny bezprawności należy stosować rozporządzenie z 2010 r.) Niewątpliwe w dniu 27 sierpnia 2015 r. wobec powoda - funkcjonariusza Służby Więziennej zatrudnionego w pozwanej jednostce penitencjarnej, została przeprowadzona kontrola osobista. Przyczyną jej przeprowadzenia stało się podejrzenie, iż powód, jako funkcjonariusz Służby Więziennej utrzymuje podejrzane kontakty z osobami ze świata przestępczego, a także skraca dystans w kontaktach z osadzonymi przebywającymi w pozwanej jednostce penitencjarnej. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 3 u.s.w., funkcjonariusze wykonując czynności służbowe mają prawo między innymi żądania od funkcjonariuszy i pracowników przekazania do depozytu przedmiotów niebezpiecznych i przedmiotów niedozwolonych, dokonywania kontroli osobistej tych osób i kontroli ich ubrania, obuwia oraz przeglądania zawartości bagaży. Ustawodawca, w dniu w którym przeprowadzono kontrolę powoda, nie regulował w sposób szczególny przeprowadzenia kontroli odzieży i obuwia oraz kontroli ciała i bielizny. Szczegółowa ustawowa regulacja kontroli ciała i bielizny weszła w życie dopiero 25 grudnia 2018 r. przez dodanie do przepisu art. 18 u.s.w. ust. 3a i 3b Szczegółowy sposób przeprowadzenia kontroli został uregulowany w §5 rozporządzenia, który przedstawiał następującą treść. §5 1.Kontrola osób ubiegających się o wstęp, przebywających oraz opuszczających teren jednostki oraz funkcjonariuszy lub pracowników może polegać na: 1) sprawdzeniu przy użyciu urządzeń technicznych; 2) sprawdzeniu odzieży i obuwia; 3) kontroli osobistej. 2. Funkcjonariusz pełniący służbę przy wejściu do jednostki poddaje kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 1, każdą osobę, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy. 3. W razie podejrzenia, że osoba nie ujawniła posiadanych przedmiotów niedozwolonych, poddaje się ją kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przez oględziny odzieży i obuwia. Czynności tej dokonuje co najmniej dwóch funkcjonariuszy, w odrębnym pomieszczeniu niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych. 4.W uzasadnionych przypadkach po dokonaniu czynności, o których mowa w ust. 3, osobę można poddać kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 3, przez oględziny ciała oraz sprawdzenie bielizny. Czynności tej dokonuje co najmniej dwóch funkcjonariuszy tej samej płci co osoba kontrolowana, w odrębnym pomieszczeniu niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych. 5.Decyzję o przeprowadzeniu kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 3, podejmuje kierownik jednostki. Z przebiegu kontroli sporządza się protokół. 6.Protokół, o którym mowa w ust. 5, zawiera: 1) podstawę prawną przeprowadzenia kontroli; 2) służbowe dane identyfikacyjne funkcjonariuszy dokonujących kontroli;
--- STRONA 9 ---
3) datę i godzinę oraz przyczynę przeprowadzenia kontroli; 4) dane osoby kontrolowanej: nazwisko, imię, serię i numer dokumentu tożsamości; 5) wyniki kontroli; 6) podjęte czynności; 7) informację dotyczącą wyrażenia zgody przez osobę kontrolowaną na czynność kontrolną, potwierdzoną jej podpisem, lub informację o niewyrażeniu zgody na czynność kontrolną; 8) podpis funkcjonariuszy dokonujących czynności kontrolnych. 7. Kopię protokołu, o którym mowa w ust. 5, wydaje się osobie kontrolowanej na jej pisemny wniosek. Analiza przepisów regulujących kontrolę funkcjonariuszy Służby Więziennej obowiązujących w dniu 27 sierpnia 2015 r. pozwala stwierdzić, że w przypadku kontroli odzieży, obuwia i bagażu funkcjonariusza SW jej przeprowadzenie nie wymaga spełniania żadnych szczególnych przesłanek. Kontrolę przeprowadza z własnej inicjatywny funkcjonariusz SW zaś sama kontrola dotyczy wykonania żądania przekazania do depozytu przedmiotów niebezpiecznych i przedmiotów niedozwolonych. W celu wykonania żądania funkcjonariusz może przeprowadzić kontrolę ubrania, obuwia i barażu oraz kontrolę osobistą (art. 18 ust. 3 u.s.w.). Ze szczegółowej regulacji zawartej w §5 rozporządzenia wynika, że kontrolę mającą na celu przeciwdziałaniu wnoszeniu na teren jednostki przedmówców niedozwolonych lub niebezpiecznych przeprowadza funkcjonariusz w pierwszej kolejności z wykorzystaniem urządzeń technicznych (§5 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia). W razie podejrzenia, że osoba nie ujawniła posiadanych przedmiotów niedozwolonych, poddaje się ją kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przez oględziny odzieży i obuwia. Czynności tej dokonuje co najmniej dwóch funkcjonariuszy, w odrębnym pomieszczeniu niedostępnym w czasie wykonywania kontroli dla osób postronnych (§5 ust. 3 rozporządzenia). W tym przypadku decyzję o przeprowadzeniu kontroli odzieży, obuwia lub bagażu podejmowania jest przed kontrolującego funkcjonariusza w razie podejrzenia, że kontrolowana osoba nie ujawniła ww. przedmiotów. Postawy i przebieg kontroli osobistej uregulowane zostały w §5 ust. 4 rozporządzenia. W uzasadnionych przypadkach po dokonaniu czynności, o których mowa w ust. 3, osobę można poddać kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 3, przez oględziny ciała oraz sprawdzenie bielizny. Decyzję o przeprowadzeniu kontroli osobistej podejmuje kierownik jednostki. Z przebiegu kontroli sporządza się protokół – tak §5 ust. 5 rozporządzenia. Z analizy ww. przepisów jednoznacznie wynika, że dopiero o przeprowadzeniu kontroli osobistej decyduje kierownik jednostki. Kontrola odzieży, obuwia i bagażu nie wymaga decyzji kierownika. Dla niniejszej sprawy ważne jest również to, co należy podkreślić, że protokołu z kontroli sporządza się wyłącznie po przeprowadzeniu kontroli osobistej. Kontrola odzieży, obuwia i bagażu nie wymagają protokołowania, co wprost wynika z treści §5 ust. 5 rozporządzenia. Systematyka tego przepisu polegająca na zamieszczeniu obowiązku sporządzenia protokołu w tej samej jednostce redakcyjnej, w której uregulowana została zgoda na przeprowadzenie kontroli osobistej, jednoznacznie wskazuje, iż protokół sporządza się wyłącznie w przypadku przeprowadzenia kontroli osobistej. Dla oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy istotne jest również to, że z żadnego przepisu ustawy ani też rozporządzenia nie wynika, że kontrola zarówno osobista jak i kontrola odzieży, obuwia i bagażu wymaga zgody osoby kontrolowanej. W protokole z kontroli osobistej należy zamieścić jedynie informacje o wyrażeniu zgody lub niewyrażeniu zgody (§5 ust. 6 pkt 7 rozporządzenia), co w żadnym razie nie oznacza, że w przypadku braku zgody osoby kontrolowanej, nie można przeprowadzić kontroli. Funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę nie muszą pouczać kontrolującego o prawie do odmowy wyrażenia zgody na kontrolę. Brak zgody nie uniemożliwia przeprowadzenie czynności. Brak zgody jedynie odnotowuje się w protokole. Gdyby wolą ustawodawcy było uzależnienie kontroli osobistej od wyrażenia zgody kontrolującego taki warunek zostałby zamieszczony w §5 ust. 4 rozporządzenia ze wskazaniem, że czynności można wykonać za zgodą kontrolowanego.
--- STRONA 10 ---
Powyższy wniosek jest oczywisty. Służba Więzienna pełni szczególne zadania. Odpowiedzialność funkcjonariuszy za bezpieczeństwo osadzonych oraz przeciwdziałanie przekazywaniu osadzonym przedmiotów niedozwolonych lub niebezpiecznych wymaga, w przypadku istnienia wątpliwości, również kontroli osobistej wbrew woli osoby kontrolowanej. Wola osoby kontrolowanej (zgoda lub jej brak) nie stanowi przesłanki przeprowadzenia kontroli a jej treść jedynie odnotowuje się w protokole z kontroli. Dokonując ustalenia stanu prawnego regulującego podstawy i przebieg kontroli funkcjonariusza należy zwrócić uwagę, że w czasie przeprowadzenia kontroli powoda obowiązywał jeszcze jeden akt prawny, który regulował tą samą kwestię. Regulacja została zawarta w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 r. w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (Dz.U. poz. 548 z 2015 r.). Przepisy regulujące sposób przeprowadzenia kontroli zostały uregulowane w §68 i §69 które przedstawiały następującą treść: § 68. 1. Kontrolę osobistą funkcjonariusza lub pracownika można wykonywać przez: 1)sprawdzenie przy użyciu urządzeń technicznych; 2)wykorzystanie psa; 3)sprawdzenie ubrania i obuwia; 4)oględziny ciała i bielizny. 2. Kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, dokonuje co najmniej dwóch funkcjonariuszy lub pracowników tej samej płci co osoba poddawana kontroli. Przeprowadza się ją w odrębnym pomieszczeniu. § 69. 1. Decyzję o przeprowadzeniu kontroli, o której mowa w § 67 ust. 2, podejmuje kierownik jednostki organizacyjnej. 2. Z przebiegu kontroli osobistej, o której mowa w § 68 ust. 1 pkt 3 i 4, sporządza się protokół, według wzoru stanowiącego załącznik nr 7 do rozporządzenia. 3. W razie ujawnienia przez funkcjonariusza lub pracownika, w wyniku czynności kontrolnych, przenoszenia lub przewożenia przedmiotów niebezpiecznych lub niedozwolonych sporządza się protokół według wzoru stanowiącego załącznik nr 8 do rozporządzenia. Protokół i zakwestionowane przedmioty przekazuje się do decyzji kierownika jednostki organizacyjnej. Dualizm regulacji sposobu przeprowadzenia kontroli nie ma dla niniejszej sprawy żadnego znaczenia. Różnice między procedurami sprowadzają się wyłącznie do tego, że w drugim przypadku o kontroli ciała i bielizny oraz kontroli odzieży, obuwia i bagażu decyduje kierownik jednostki oraz z obu kontroli sporządza się protokół. W pozostałym zakresie regulacje są zbieżne. W ocenie Sądu kontrola powoda powinna odbyć się w pierwszym ze wskazany wyżej sposobów. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości wydane zostało na podstawie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego i dotyczy bezpieczeństwa wewnątrz jednostki. Rozporządzenie Rady Ministrów wydane zostało na podstawie przepisu art. 18 u.s.w. i dotyczy kontroli przy wejściu do jednostki. W rozporządzeniu tym opisano również procedurę zachowania funkcjonariusza kontrolującego na wejściu do jednostki (§4 rozporządzenia). Dualizm regulacji nie zmienia jednak oceny działania funkcjonariuszy przy przeprowadzeniu kontroli powoda. Dokonując ustalenia stanu faktycznego Sąd oparł się na zeznaniach świadków P. K. (2), B. G., P. G., D. S., G. K., M. S. (1) oraz przesłuchania powoda. Zeznania świadków są spójne i logiczne a nadto w znacznym zakresie zbieżnym przesłuchaniem powoda. Powód przyznał, że w tzw. Tłusty czwarte 2015 r. przeniósł do celu jednego z osadzonych pączki (K-253). Powód przyznał, że
--- STRONA 11 ---
podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 27 maja 2015 r. w gabinecie kierownika ochrony posiadał telefon komórkowy. Powód twierdził jedynie, że telefon wyciągnął z kieszeni podczas kontroli dobrowolnie. Powód twierdził również, że podczas kontroli kazano mu się rozebrać, przeszukano buty i skarpetki (K-253). Opis sposobu przeprowadzenia kontroli jest zbieżny z opisem świadków i treścią protokołu. W tym miejscu należy wskazać, że przeprowadzenie kontroli odzieży i obuwia rożni się od przeprowadzenia kontroli bielizny. Przeprowadzenie kontroli odzieży może polegać na jej zdjęciu. Dopiero polecenie zdjęcie z ciała bielizny i jej kontrola jest kontrolą osobistą. Zbieżne z zeznaniami świadków jest przedstawiony przez powoda opis jego zachowania po przeprowadzeniu kontroli oraz doręczenie mu drugiego protokołu kontroli. Ustalając stan faktyczny Sąd przyjął, że funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę nie polecili powodowi zdjęcia bielizny. Polecenie rozebrania się nie jest tożsame z poleceniem zdjęcia bielizny. Skoro powód w chwili przeprowadzenia kontroli był funkcjonariuszem z wieloletnim stażem powinien rozróżniać polecenie rozebrania się, które ma na celu sprawdzenie odzieży i obuwia od polecenie zdjęcia bielizny. Jednym ze sposobów kontroli odzieży jest jej zdjęcie, co samo w sobie nie oznacza przejścia do kontroli osobistej – ta wymaga zdjęcia bielizny. Ustalając stan faktyczny Sąd przyjął, że powód nie zdeponował posiadanego telefonu komórkowego, w miejscu, w którym powinien to uczynić – po wezwaniu bramowego. Nie można dać wiary powodowi, że w 2015 r. funkcjonariusze nie musieli na bramie deponować przedmiotów niedozwolonych, a te przedmioty postanawiali w szatni. Nie można przyjąć za wiarogodne przesłuchanie powoda w tym zakresie. Pozostaje no w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi wówczas przepisami i zasadami logiki. Skoro z przepisu art. 18 u.s.w. oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia (§4) wynika, że funkcjonariusz kontrolujący wejście do jednostki (bramowy) wzywa do pozostawienia przedmiotów i obowiązuje zakaz ich wnoszenia na teren jednostki, to te przedmioty powinny być pozostawione na wejściu do jednostki, tym bardziej, że w tym miejscu u strony pozwanej znajdowały się szafki depozytowe, nie zaś w części wydzielonej na szatnię. Powód nie twierdził, że na wejściu do części, w której przebywają osadzeni jest jeszcze jeden punkt kontroli. Powód nie zaprzeczył również, że bramowy wzywał go do zdeponowania przedmiotów zabronionych i w tym miejscu znajdują się szafki depozytowe. Gdyby zatem tak jak utrzymuje powód, że został od razu po wejściu do wartowni niejako „przejęty” przez funkcjonariuszy logicznym jest, iż nie miałby możliwości zdeponowania telefonu, a zatem wszelkie zarzuty ze strony kontrolujących go funkcjonariuszy o posiadanie telefonu w budynku oddziału administracyjnego byłyby bezzasadne. Znamienne jest to, iż tego rodzaju okoliczność pojawia się dopiero na etapie postępowania sądowego w ramach roszczeń odszkodowawczych. Gdyby powód rzeczywiście dochował wszelkich zasad obowiązujących go jako funkcjonariusza służby więziennej byłby to argument do wykazania braku możliwości zdeponowania telefonu jako przedmiotu niedozwolonego. Sąd dał wiarę świadkom w zakresie w jakim zeznali, że powód by zdenerwowany, zachowywał się agresywnie i sam zdjął bieliznę. Kontrola funkcjonariusza jest wpisana w charakter służby, co czym świadczy treść ww. przepisów oraz faktyczne ramy pełnienia służby, której celem jest odizolowanie osób osadzonych od przedmiotów niebezpiecznych i niedozwolonych, które mogą być im przekazane również przez funkcjonariuszy. Jeśli powód tak impulsywnie zareagował na kontrolę, to w ogóle nie powinien być funkcjonariuszem. Służba wymaga odporności również na czynności, które w świetle prawa mogą być wykonywane. W sprawie w żadnym razie nie zostało przez powoda wykazane, że kontrola została przez powoda przeprowadzona w sposób poniżający. Przesłuchanie powoda w tym zakresie jest niewiarogodne. O braku podstaw do nadania wiarogodności przesłuchaniu powoda świadczy jego zachowanie przed zdarzeniem, które jest wysoce dwuznaczne i poddaje w wątpliwości uczciwość pełnienia przez powoda służby. Powód, czemu nie zaprzecza, przynosi jednego z istotniejszych przestępców osadzonych w Zakładzie Karnym pączki. Niewątpliwe takie zachowanie nie przynosi godności służbie lecz stanowi wyraz uległości. Kilka dni później powód rozpoczyna długotrwałą niezdolność do pracy korzystając ze zwolnienia lekarskiego. Zachowanie powoda oraz koincydencja czasowa niezdolności do pracy podważa wiarogodność powoda. Również o wiarogodności powoda świadczy jego twierdzenie, że pierwszy protokołu został mu przestawiony do podpisu in blanco i nie mógł go przeczytać. Tymczasem w treści tego protokołu widniej uwaga powoda, że nie zgadza się z opisem swojego zachowania. Zatem powód przeczytał treść protokołu i nie był to protokół in blanco.
--- STRONA 12 ---
Przechodząc do oceny stanu faktycznego w świetle obowiązujący przepisów Sąd nie miał wątpliwości, że w wykonywaniu władzy publicznej wobec powoda w dniu 27 sierpnia 2015 r .w żadnym razie nie można zarzucić bezprawności – sprzeczności z powszechnie obowiązującymi przepisami. Nie ulega wątpliwości, że istniały faktyczne podstawy do przeprowadzenia kontroli powoda w dniu 27 maja 2015 r. Podstawą do przeprowadzenia kontroli było uzasadnione podejrzenie bezprawnych kontaktów z osadzonymi, co wynikało z nietypowanego zachowania powoda polegającego na przyniesieniu jednemu z osadzonych pączków. Należy zgodzić się z argumentacją osoby zlecającej kontrolę, że w warunkach zakładu karnego każde podejrzane zachowanie funkcjonariusza powinno być kontrolowane. Funkcjonariusz może bowiem dostarczyć osadzonemu przedmioty niedozwolone pozywające na utrzymanie kontaktu ze światem zewnętrznym, chociażby po to by nadal kierować działalnością przestępczą lub bezprawnie wpływać na inne postępowania. Przeprowadzona wobec powoda kontrola w dniu 27 sierpnia 2015 r. odpowiadała obowiązującym przepisom zamieszczonym w §5 ww. rozporządzenia. Kontrola przeprowadzona została w odrębnym pomieszczeniu przez co najmniej 2 funkcjonariuszy, którzy byli mężczyznami. Przeprowadzono kontrolę odzieży i obuwia oraz bagażu. Polecenie zdjęcia ubrania nie stanowi polecenia zdjęcia bielizny. Nawet gdyby przyjąć, czemu Sąd przeczy, że w dniu 27 sierpnia 2015 r. przeprowadzono u powoda kontrolę osobistą bielizny i ciała, co istniały podstawy do jej przeprowadzenia. Polecenie przeprowadzenia kontroli wydał kierownik jednostki. Dla oceny zgodności z prawem przeprowadzenia kontroli bez znaczenia jest jej wynik. Kontrola dokonana w oparciu o obowiązujące przepisy nie staje się kontrolą bezprawną, tylko dlatego, że kontrola nie ujawniła wniesienia przedmiotów niebezpiecznych lub niedozwolonych. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt, że powód podczas kontroli w gabinecie kierownika ochrony posiadał telefon komórkowy. Powód temu nie zaprzeczał, twierdził jedynie, że w tym miejscu miał prawo posiadać telefon (K-253), co jest niewiarygodne w świetle poczynionych wyżej ustaleń (wezwanie przez bramowego oraz miejsce zlokalizowania szafek depozytowych). Przeprowadzenie kontroli powoda nie wymagało jego zgody, wbrew temu co przyjmuje Sąd Rejonowy w postanowieniu, na które powód się powołuje. Żadne z przepisów zarówno ustawy o Służbie Więziennej jak i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 2010 r. w sprawie w sprawie szczegółowego trybu działań funkcjonariuszy Służby Więziennej podczas wykonywania czynności służbowych (Dz.U. Nr 147 poz. 984 z. 2010 r.) nie uzależniał możliwości przepowiedzenia kontroli funkcjonariusza od wyrażenia przez niego zgody. Zgodę lub jej brak jedynie odnotowywano w protokole (§5 ust. 6 pkt 7 ww. rozporządzenia). Jak już wyżej wskazano, wadliwość sporządzenia dwóch protokołów, w żadnym razie nie przesadza o bezprawności przeprowadzonej kontroli. Protokół ma jedynie odzwierciedlać faktyczny przebieg kontroli. Sporządzenie wadliwej treści protokołu nie pozostaje w jakimkolwiek związku przyczynowych ze opisywanymi przez powoda skutkami. To nie protokół był źródłem wskazanych przez powoda skutków lecz przebieg i podstawy kontroli. Mimo wadliwości protokołu Sąd uznał za racjonowane wyjaśnienia dotyczące tej sytuacji przedstawione przez funkcjonariuszy przeprowadzających kontrolę. W pierwszym protokole niewłaściwe oznaczono zakres przeprowadzonej kontroli. Co dla sprawy i tak nie ma znaczenia, ponieważ nawet gdyby przyjąć, że przeprowadzono kontrolę osobistą, to i tak był ku temu podstawy prawne. Uzupełnienie protokołu wynikało z niezamieszczania w nim informacji o znalezieniu podczas kontroli telefonu komórkowego, co jest okolicznością, której powód nie zaprzeczył, twierdząc jedynie, że w tym miejscu mógł telefon posiadać. Wbrew termu co twierdzi powód, pierwszy protokół nie został przedłożony powodowi do podpisu in blabco. W pierwszym protokole znajduje się opis zachowania powoda. Powód zaś uczynił wzmiankę, że nie zgadza się z opisem swojego zachowania (K-15v). Niewiarogodne są również uwagi powoda o uniemożliwieniu mu przeczytania protokołu przed jego podpisem, skoro sam czyni adnotację, że „nie zgadza się z opisem swojego zachowania”. Powód przeczytał opis swojego zachowania.
--- STRONA 13 ---
Ponadto powód nie uczynił żadnej wzmianki na tzw. drugim protokole, który otrzymał do podpisania, nie zakwestionował także adnotacji dotyczącej odtworzenia zapisu z kamer monitoringu przedstawiającego sekwencję przemieszczania się powoda po wejściu do jednostki. Znamienne jest także to, iż powód w dniu czynności kontrolnych miał za sobą już ponad 10-letni okres służby, był zatem doświadczonym funkcjonariuszem, znającym procedury w przypadku jakichkolwiek wątpliwości w zakresie przestrzegania obowiązujących go zaleceń wynikających z przepisów, ponadto znał swoje prawa i możliwość ich obrony czemu dał wyraz zaskarżając powyższą czynność do Sądu Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu. Reasumując, wadliwość sporządzenia protokołu w żadnym razie nie przesądza i nie świadczy o niezgodności z prawem przeprowadzenia kontroli. Wadliwość czynności protokołowania, które ma odzwierciedlać faktyczny przebieg kontroli nie pozostaje w jakimkolwiek związku przyczynowym z opisywanymi przez powoda skutkami kontroli. Podstawy przeprowadzenia kontroli oraz jej przebieg odpowiadał obowiązującym przepisom. W tym zakresie wykonywanie władzy publicznej nie było sprzeczne z prawem. W żadnym razie dowodem na bezprawne wykonywanie władzy publicznej nie może być treść postanowienia Sąd Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej z dnia z dnia 14 stycznia 2016 r. wydanego w sprawie sygn. akt XII Kp 561/15, albowiem w uzasadnieniu postanowienia Sąd wyraźnie wskazał, iż przeprowadzone w dniu 27 sierpnia 2015 r. wobec powoda czynności kontrolne co do zasady były w pełni uzasadnione, albowiem jak wskazał Sąd do ich przeprowadzenia nie jest wymagana pewność wystarczyło podejrzenie, że powód nie ujawnił posiadanych przedmiotów niedozwolonych. Sąd uwzględnił zażalenie jedynie w zakresie formalnym tj. dotyczącym wadliwości sposobu udokumentowania czynności kontroli a tym samym umożliwiającym ocenę jakie czynności kontroli zostały wobec powoda przeprowadzone. Sąd nie stwierdził natomiast by protokół został przerobiony, mimo sformułowania przez powoda takiego zarzutu w zażalenie. Nie stwierdzono także by działania dokonane przez funkcjonariuszy pozwanej jednostki miały bezprawny charakter. Jak wskazano na wstępie rozważań, odpowiedzialność Skarbu Państwa, o której mowa w przepisie art. 417§1 k.c. oparta jest na przesłance bezprawności wykonywania władzy publicznej. Na etapie ustalenia zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa nie mają znaczenia skutki działań. Skarb Państwa nie odpowiada w sposób absolutny za rezultat wykonywania władzy publicznej. Skarb Państwa odpowiada wyłącznie za bezprawne działanie władzy publicznej. Wobec braku zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za działanie władzy publicznej zbędne dla sprawy jest ustalenie skutków tej działalności. W tej sprawie Skarb Państwa działał zgodnie z prawem, a co z kolei oznacz, że nie odpowiada za skutki swego działania. W związku z powyższym powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd pominął pozostałe zgłoszone w sprawie wnioski dowodowe, które zmierzały do ustalenia skutków przeprowadzonej kontroli jakich doznał powód. Wobec braku zasady odpowiedzialność bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest to jakie skutki wywołała przeprowadzona kontrola, dlatego też Sąd, na podstawie art. 235 2 §1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął pozostałe wnioski dowodowe. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd oparł na treści przepisu art. 98§1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Przegrywającym jest powód, który powinien zwrócić stronie pozwanej poniesione przez nią koszty procesu. Na koszty procesu strony pozwanej składa się zwrot wynagrodzenia Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w kwocie 10.800 zł ustalonego w oparciu o §2 pkt. 7 rozporządzenia Min. Spraw. z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie). Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział#XII C 541/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy we Wrocła#art. 154 ustawy#art. 13 ust.#art. 32 ust.#art. 96 ust. 2 pkt#art. 217 oraz#art. 218 ust. 1 pkt#art. 417§1 k.c.#art. 444 k.c.#art. 445 k.c.#art. 77 Konstytucji.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 77 Konstytucji#art. 417 k.c.#art. 6 k.c.#art. 233§1 k.p.c.#art. 11 k.p.c.#art. 5§2 k.p.k.#art. 361§1 k.c.#art. 18 ust. 1 pkt#art. 18 u.s.w.#art. 18 ust. 2 ustawy.#art. 18 ust. 3 u.s.w.#art. 99 k.p.c.