Postanowienie XII C 395/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ P.

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt XII C 395/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ P., dnia 13 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:SSO Zofia Lehmann Protokolant:Starszy sekretarz sądowy Elżbieta Witaszczyk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. w Poznaniu sprawy z powództwa A. S. przebywającego w Zakładzie Karnym, ul. (...), (...)-(...) W. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego we W., ul. (...) (...)-(.) W. | o zapłatę | I. Powództwo oddala. | IL. Kosztami niniejszego postepowania obciąża powoda i w związku z tym: a. utrzymuje zwolnienie go z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej; b. zasądza od niego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa reprezentującej pozwanego kwotę 3.600,-zł z tytułu zwrotu poniesionego przez niego kosztu jego procesowego zastępstwa. SSO Zofia Lehmann Sygn. akt XII C 395/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 lutego 2015 r., skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego we W., powód A. S. wniósł o --- STRONA 2 --- zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, jak również o zasądzenie na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powód domagał się również zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. Powód podniósł, że domaga się od pozwanego zadośćuczynienia za bezprawne zachowanie pozwanego, którym wyrządzona została mu krzywda. Jako podstawy prawne swojego roszczenia wskazał art. 417 $ 1 k.., art. 23, art. 24 w zw. z art. 448 k.c., art. 4 $ L k.k.w. w zw. zart. 2 ust. 2 punkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej, art. 102 punkt 3 k.k.w. w zw. z art. 106 $ 2 k.k.w., $ 8 ust. 1 w zw. z $ 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, art. 30, art. 40, art. 41 ust. 1, art. 53 ust. 1 i 2 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, jak również art. 3 i art. 9 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Powód podniósł, że z wszystkich tych przepisów wynika zakaz stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania osób skazanych, jak również nakaz przestrzegania ich praw. Skazani mają prawo do korzystania z wolności religijnej, w tym mają prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakładzie karnym nauczaniu religii. Wolność religii obejmuje wolność uzewnętrzniania wspólnie z innymi swego wyznania poprzez nauczanie. Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. powód zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego we W. o umożliwienie mu uczestniczenia wspólnie z innymi w nauczaniu religii przez (...), działające na terenie tego Zakładu Karnego. Dyrektor Zakładu Karnego we 'W. na wniosek ten jednak nie odpowiedział, a tym samym uniemożliwił powodowi uzewnętrzniania wspólnie z innymi swego wyznania poprzez nauczanie. Kolejnym pismem z dnia 13 stycznia 2015 r. powód złożył ponowny wniosek do Dyrektora Zakładu Karnego we 'W. o umożliwienie mu uzewnętrzniania wspólnie z innymi swego wyznania poprzez nauczanie, na który także nie uzyskał odpowiedzi. Poprzez zaniechanie pozwany pozbawił powoda prawa do wolności religijnej. Doszło ponadto do naruszenia godności powoda. Co za tym idzie, pozwany wykonując karę pozbawienia wolności w stosunku do powoda naruszył przepisy prawa służące ochronie elementarnych dóbr osobistych człowieka — godności i wolności religijnej. Zdaniem powoda, kwota 80.000 zł w. tak opisanych okolicznościach faktycznych sprawy stanowić będzie odpowiednią rekompensatę za naruszenie tych dóbr osobistych. Niezałatwienie wniosków z dnia 28 kwietnia 2014 r. i z dnia 13 stycznia 2015 r. oraz niezawiadomienie powoda o sposobie ich załatwienia skutkowało tym, że od dnia 28 kwietnia 2014 r. został on pozbawiony prawa do wolności religijnej, naruszono ponadto jego godność, a to skutkowało zwiększeniem dolegliwości wynikających z kary izolacyjnej ponad miarę. Zachowanie strony pozwanej nosiło również cechę zawinienia (k. 1-4 akt). Postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości, a jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu oddalono (k. 13- 14 akt). 'W odpowiedzi na pozew z dnia 22 maja 2015 r. pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego we W. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. --- STRONA 3 --- Pozwany zakwestionował żądania pozwu zarówno co do zasady jak i co do wysokości. Pozwany zaprzeczył twierdzeniom pozwu, aby wnioski powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r. i z dnia 13 stycznia 2015 r. nie zostały załatwione. Pozwany pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. odpowiedział na wniosek powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r., jak również na wcześniejszy jego wniosek z dnia 7 kwietnia 2014 r. Pozwany zapewnił powodowi możliwość korzystania zindywidualnych posług religijnych z pastorem, jest mu udzielana indywidualna posługa religijna. W związku z prośbą powoda z dnia 13 stycznia 2015 r. pozwany zezwolił mu pismem z dnia 13 lutego 2015 r. na uczestnictwo w spotkaniach (...) i chóru. Po udzieleniu zgody powód nie uczestniczył w tych spotkaniach ani w chórze mimo możliwości ku temu. (...) zaproponowało w tej sytuacji - z uwagi na nieobecność powoda - pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r., aby nie umieszczać go w wykazie uczestników spotkania. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. pozwany poinformował powoda, że nie został on umieszczony w wykazie uczestników spotkań (...) i chóru od maja 2015 r. z uwagi na nieobecność. Powodowi została zatem zapewniona realizacja prawa do wykonywania posług religijnych, ale prawo to uzależnione jest od samej tylko woli i aktywności osoby zainteresowanej. Pozwany nie może jednocześnie zmusić żadnego ze skazanych do korzystania z określonej posługi religijnej. Powodowi nigdy nie ograniczono możliwości wykonywania indywidualnych praktyk religijnych typu modlitwa, medytacja, rozważania. Pozwany tym samym nie naruszył dóbr osobistych powoda w postaci wolności religijnej i godności, a w konsekwencji nie naruszył przepisu art. 106 $ 2 1 $ 3 k.k.w. Brak zatem cechy bezprawności w postępowaniu strony pozwanej, a co za tym idzie stwierdzić należy, że w ogóle nie doszło do naruszenia tych dóbr osobistych powoda (k. 20-23 akt). Na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. powód podtrzymał konsekwentnie dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 136-137 akt). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód A. S. przebywa w Zakładzie Karnym we W. od 2010 r. — będzie w nim odbywać karę pozbawienia wolności do dnia 5 stycznia 2016 r. Dowód : zeznania powoda (k. 53-54 akt) Na terenie Zakładu Karnego we W. pozwany zapewnia osadzonym możliwość kultywowania tradycji religijnych adekwatnych do danego wyznania. 'W szczególności na terenie Zakładu Karnego we W. działa -posiadające osobowość prawną- stowarzyszenie ewangelicznej pomocy więźniom (...) powołane uchwałą z dnia 3 marca 1993 r. Działa ono na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, a cele jego funkcjonowania i sposoby ich realizacji określa Statut stowarzyszenia ewangelicznej pomocy więźniom (...). Zgodnie z $ 5 Statutu, celem stowarzyszenia jest ewangelizacja i pomoc w pracy duszpasterskiej w więzieniach zgodnie z nauką Kościoła (...) poprzez m.in. katechizację, przygotowanie więźniów do udziału w Mszy Ś. i przyjęcia sakramentów świętych, organizowanie spotkań modlitewnych, rekolekcji i kółek biblijnych, pomoc więźniom w pojednaniu z rodziną, pomoc charytatywna więźniom i ich rodzinom, działalność kulturalno-wychowawcza, organizacja pielgrzymek, działalność wydawnicza. Na mocy porozumienia z dnia 28 stycznia 2004 r. w sprawie ustalenia sposobu wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych przez osadzonych w Zakładzie Karnym we W., zawartego między kapelanem pozwanej jednostki J. S. a ówczesnym jej Dyrektorem --- STRONA 4 --- L. R., stowarzyszenie ewangelicznej pomocy więźniom (...) może realizować swoje cele statutowe na terenie pozwanej jednostki na rzecz osób osadzonych. 'W $ 2 porozumienia ustalono zasady wykonywania posług religijnych dla osadzonych, wykonywanych przez Kościół (...) w Zakładzie Karnym we W.: udzielanie indywidualnych ' posług duszpasterskich w środy od godz. 10.00, odprawianie Mszy Ś. w każdą niedzielę i święta o godz. 9.00, organizowanie przez (...) stowarzyszenia (...) spotkań ewangelicznych z osadzonymi, które odbywają się trzy razy w miesiącu, w pierwszą, drugą i trzecią niedzielę miesiąca w świetlicy pawilonu IV (kaplicy) w godz. 15.00-17.00, utrzymywanie stałej współpracy z radiowęzłem ZK W. w zakresie opracowywania stałych cotygodniowych audycji radowych, organizowania konkursów wiedzy religijnej, funkcjonowanie chóru osadzonych pod patronatem (...), organizowanie spotkań w/w chóru dwa razy w miesiącu na próbach w godz. 15.00.-17.00 w świetlicy pawilonu IV (kaplicy) oraz podczas mszy świętej. Przyjęcie do (...) następuje na życzenie osadzonego, przy czym (...) opiniuje każde zgłoszenie i decyduje o przyjęciu lub nie. Zdarza się jednak, że osoby, które zakłócają przebieg spotkań lub prezentujące poglądy odmienne są usuwane z listy (...). 'Na terenie Zakładu Karnego we W. posług religijnych udzielają również przedstawiciele innych wyznań, w tym m.in. zielonoświątkowcy, kościół polskokatolicki, świadkowie Jehowy. Spotkania (...) nadzorowane są przez funkcjonariuszy straży więziennej. Dowód : porozumienie z dnia 28 stycznia 2004 r. (k. 124-125 akt), statut stowarzyszenia (...) (k. 128-135 akt), zeznania świadka M. G. (k. 136-137 akt) Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. powód powołując się na art. 102 punkt 3 k.k.w. w zw. z art. 106 $ 2 k.k.w. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego we W. o umożliwienie mu uczestnictwa w prowadzonym na terenie jednostki nauczaniu religii przez Kościół (...), tj. przez (...) i chór. Pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. Dyrektor Zakładu Karnego we W. poinformował powoda, że wnioski z dnia 7 kwietnia 2014 r. (skierowany do Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P.) i z dnia 28 kwietnia 2014 r. dotyczące uczestniczenia w nauczaniu religii przez Kościół (...) zostały pozostawione bez rozpoznania z uwagi na fakt udzielania powodowi posług indywidualnych przez pastora P. W. — pastora Kościoła (...). 'W notatce służbowej z dnia 28 kwietnia 2014 r. pastor P. W. poinformował Dyrektora Zakładu Karnego we W. o przekazaniu mu zgłoszenia powoda dotyczącego chęci nauczania zasad nauczania Kościoła (...), a z uwagi na fakt organizowania dla osadzonego powoda wszelkich zajęć poza celą mieszkalną w osobnej grupie będzie on udzielał skazanemu posług indywidualnych co najmniej jeden raz w miesiącu w miarę możliwości. P. W. poinformował równocześnie, że jedno takie spotkanie ze skazanym odbyło się w miesiącu kwietniu 2014 r. Następnie, pismem z dnia 13 stycznia 2015 r. powód zwrócił się o umożliwienie mu uczestnictwa w spotkaniach prowadzonych przez (...), w tym nauczaniu religii. Pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. Dyrektor pozwanej jednostki penitencjarnej przekazał ją temu stowarzyszeniu celem zajęcia stanowiska w tej sprawie. Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. wolontariusz (...) A. B. zaproponował wpisanie powoda na listę (...) z prawem do --- STRONA 5 --- uczestnictwa w niedzielnych spotkaniach (...) i w zajęciach chóru oraz izolowanie skazanego na tych spotkaniach przez okres próbny do końca kwietnia 2015 r. poprzez umieszczanie go na balkonie kaplicy. A, B. zasygnalizował w tym piśmie, że w czasie wcześniejszej obecności na zajęciach zaobserwowano uboczne zainteresowania skazanego niezwiązane z naszą działalnością religijną i jego agresywne zachowania stąd też po okresie próbnym (...) dokona ponownej oceny zachowania osadzonego. A. B. zaznaczył również, że niezależnie od ujęcia skazanych na liście (...) mają oni możliwość uczestniczyć w cotygodniowych mszach świętych. Pismem z dnia 13 lutego 2015 r. powód został poinformowany o warunkowym umieszczeniu go na wykazie uczestników spotkań (...) i chóru z jednoczesnym wskazaniem, że z uwagi na negatywne zachowania w czasie uprzednich spotkań, w których uczestniczył, aktualnie do końca kwietnia 2015 r. będzie uczestniczył w tych spotkaniach bez kontaktu z innymi osadzonymi. Kolejnym pismem z dnia 29 kwietnia 2015 r., skierowanym do Dyrektora pozwanej jednostki penitencjarnej, wolontariusz (...) A. B. poinformował - z uwagi na upływ okresu próbnego wskazanego w piśmie z dnia 10 lutego 2015 r. - że skazany w tym okresie nie uczestniczył w żadnych zajęciach chóru ani spotkaniach niedzielnych, zaś po mszy świętej powód opuszczał kaplicę i nie wracał na spotkania modlitewne (...). Zachowanie powoda wskazywało, że celem uczestniczenia w spotkaniach (...) były nie względy religijne, a chęć spotkania się ze współwięźniami co było niemożliwe przy izolowaniu powoda na balkonie kaplicy — w tej sytuacji A. B. zaproponował, aby od maja 2015 r. powód nie był umieszczany na liście (...). Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. powód został poinformowany o tym, że z uwagi na absencję w wyznaczonym okresie próbnym w zajęciach i spotkaniach (...) i chóru, oprócz uczestnictwa w mszy świętej, zgodnie z propozycją wolontariusza (...) nie zostanie umieszczony na wykazie uczestników w/w spotkań. Dowód : odpowiedź Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 30 kwietnia 2014 r. (k. 24 akt), notatka służbowa pastora Kościoła (...) z dnia 28 kwietnia 2014 r. (k. 25 akt), pisma Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 13 lutego 2015 r. i z dnia 30 kwietnia 2015 r. (k. 26-27 akt), pismo (...) z dnia 29 kwietnia 2015 r. (k. 28 akt), pismo przewodnie Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 27 stycznia 2015 r. (k. 29 akt), pismo (...) z dnia 10 lutego 2015 r. (k. 30 akt), wniosek powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r. (k. 51 akt), zeznania świadka R.C. (k. 89 akt) Od 2007 r. ksiądz P. P. pełni w pozwanej jednostce penitencjarnej obowiązki kapelana. Uczestnictwo w spotkaniach (...) jest całkowicie dowolne, przy czym na terenie tej jednostki spotkaniami tymi kieruje A. B.. Zdarzają się sytuacje, w których osadzeni zachowują się nagannie do tego stopnia, że nie jest możliwe prowadzenie mszy świętej. A. B. przekazywał P.P. informacje, że powód w czasie próby chóru zamiast śpiewać rozmawia z innymi osadzonymi i w ten sposób zakłóca jej przebieg. Nie sygnalizował natomiast, aby powód prezentował również inne negatywne zachowania poza chórem. Złe zachowanie osadzonych uczestniczących w spotkaniach (...) nie eliminuje ich od udziału we mszy świętej. --- STRONA 6 --- Powód starał się również o posługę kościoła zielonoświątkowego — miało miejsce kilka indywidualnych spotkań powoda z pastorem P. W. w 2014 r. Członkowie (...) są zazwyczaj wyznania rzymskokatolickiego, aczkolwiek są również otwarci na inne wyznania. Dowód : zeznania świadków R. C. (k. 89 akt) i P. P. (k. 137 akt) Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie następujących dowodów: - dokumentów urzędowych i prywatnych, tj. odpowiedzi Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 30 kwietnia 2014 r. (k. 24 akt), notatki służbowej pastora Kościoła (...) z dnia 28 kwietnia 2014 r. (k. 25 akt), pism Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 13 lutego 2015 r. i zdnia 30 kwietnia 2015 r. (k. 26-27 akt), pisma (...) z dnia 29 kwietnia 2015 r. (k. 28 akt), pisma przewodniego Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 27 stycznia 2015 r. (k. 29 akt), pisma (...) z dnia 10 lutego 2015 r. (k. 30 akt), wniosku powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r.(k. 51 akt), porozumienia z dnia 28 stycznia 2004 r. (k. 124-125 akt), statutu stowarzyszenia (...) (k. 128-135 akt), ) - zeznań świadków R. C. (k. 89 akt), M. G. (k. 136-137 akt), P. P. (k. 137 akt), - zeznań powoda (k. 53-54 akt) — w nieznacznej tylko części Przedmiotowy stan faktyczny Sąd ustalił w części na podstawie dokumentów urzędowych i prywatnych. Dokumenty urzędowe załączone do odpowiedzi na pozew Sąd ocenił jako wiarygodne. Odpowiadały one dyspozycji art. 244 $ 1 k.p.c., zgodnie z treścią którego dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Na przymiot wiarygodności zasłużyły również dokumenty prywatne. W postępowaniu cywilnym dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie - art. 245 k.p.c. Charakter dokumentów prywatnych miały m.in. pismo powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r. i porozumienie z dnia 28 stycznia 2004 r. Autentyczność dokumentów prywatnych i urzędowych oraz prawdziwość treści dokumentów urzędowych nie była kwestionowana przez żadną ze stron w oparciu o treść art. 232 k.p.c. w zw. z art. 252 k.p.c. i art. 253 k.p.c. Także Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby uczynić to z urzędu. Wszystkie te dokumenty okazały się przydatne przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie o charakterze istotnym — art. 227 k.p.c. Żadna ze stron nie kwestionowała treści kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a to pozwoliło na potraktowanie tych kopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej. Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania świadków R. C., M. G. i P. P.. Zeznania te były szczere, spójne i konsekwentne oraz logiczne. Korespondowały również z brzmieniem wymienionych powyżej dokumentów. Jeśli chodzi o tego pierwszego świadka, to potwierdził on w pierwszej kolejności treść korespondencji stron prowadzonej na skutek wniosków powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r. i z dnia 13 stycznia 2015 r. Z korespondencji tej wynika, że nie jest tak, jak sugeruje powód, że nie załatwiono jego wniosków z dnia 28 kwietnia 2014 r.i zdnia 13 stycznia 2015 r. a tym samym uniemożliwiono mu uczestnictwa w praktykach kultu religijnego. Pozytywnie oceniono też jego zeznania w kwestii zapewnienia osadzonym dostępu do posług religijnych adekwatnych do ich wyznań. Powyższy fakt potwierdzili M. G. --- STRONA 7 --- iP. P.. Na aprobatę zasługiwały też słowa świadka o tym, jakie posługi religijne są zapewniane osadzonym oraz w przedmiocie podstaw i reguł działalności (...); są to zresztą okoliczności niesporne, gdyż powód ich nie kwestionował. Fakt zapewnienia posług religijnych w tym m.in. przez wolontariuszy (...) potwierdził również M. G., który przyznał, że powodowi nie odmówiono udziału w spotkaniach z wolontariuszem stowarzyszenia, lecz z własnej woli na spotkania te — odbywające się po mszy świętej — nie stawiał się opuszczając po nabożeństwie kaplicę. Sąd nie zakwestionował jednocześnie zeznań M. G. i P. P., że naganne zachowania podczas spotkań (...) i chóru są podstawą do wykluczenia osadzonego z grupy. Co prawda M. G. nie umiał powiedzieć, czy powód takich zachowań się dopuszczał, jednak powyższe potwierdził P. P., który u pozwanego pełni funkcję kapelana więziennego. P. P. posiadał o tym wiedzę od A. B., który jest wolontariuszem (...) i w swoich pismach kierowanych do Dyrektora Aresztu Śledczego w W. wyjaśniał dlaczego wyznacza powodowi okres próbny do kwietnia 2015 r. i warunkowo tylko wpisuje go na listę uczestników (...). Tym dwóm ostatnim świadkom dano ponadto wiarę co do słów, że uczestnictwo w mszy świętej czy spotkaniach (...) oraz chórze jest tylko i wyłącznie dobrowolne, powodowi zaś zapewniono korzystanie z posług adekwatnych do wyznania rzymskokatolickiego. Sąd pozytywnie ocenił też słowa tych dwóch świadków, na jakich zasadach następuje przyjęcie na spotkania (...) i chóru. Zasady te jasno wskazują, że żaden ze skazanych nie jest zmuszany do praktykowania religii, a następuje to tylko na skutek wyrażenia woli przez samego zainteresowanego i po zaopiniowaniu przez (..... Powyższe wskazuje zatem, że uczestnictwo w praktykach religijnych zależy od samego skazanego, decyzja Dyrektora jednostki penitencjarnej nie jest zaś dowolna, gdyż poprzedzona zaopiniowaniem danej osoby przez (...). Praktyka ta przekonuje jeśli zważy się, że (...) może nie chcieć uczestnictwa danego skazanego w spotkaniach w sytuacjach, gdy swoim agresywnym bądź wulgarnym zachowaniem wcześniej zakłócał jego przebieg lub uniemożliwiał próby chóru. Wyrazem tego jest chociażby pismo z dnia 29 kwietnia 2015 r. (k. 28 akt) negatywnie opiniujące udział powoda w spotkaniach od maja 2015 r. Co istotne, jak wynika z zeznań P. P. do uczestnictwa w cotygodniowej mszy świętej nie potrzeba żadnego zezwolenia, a zatem naganne zachowanie podczas spotkania (...) nie wyklucza możliwości uczestnictwa osadzonego we mszy świętej. Już chociażby z tego względu nie sposób uznać, aby pozwany pozbawił powoda możliwości praktykowania wyznawanej religii. Jak wynika ponadto z zeznań P. P. powód ubiegał się również o uczestnictwo w praktykach kościoła zielonoświątkowego, a jak wynika z treści dokumentów — posługę w tym aspekcie zapewnił mu pastor P. W.. Konsekwentnie, za w niewielkim tylko stopniu wiarygodne Sąd uznał zeznania powoda. Sąd nie dał mu wiary, aby pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci wolności religijnej i godności, gdyż uniemożliwił mu korzystanie z posługi religijnej świadczonej przez (...). Pozostały materiał dowodowy w postaci dokumentów załączonych do odpowiedzi na pozew nie daje bowiem podstaw do ustalenia, aby pozwany zaniechał ustosunkowania się wniosków powoda z dnia 28 kwietnia 2014 r. i z dnia 13 stycznia 2015 r. Do wniosków tych pozwany się ustosunkował, w tym do ostatniego z nich pozytywnie. Nie jest również tak, że powodowi bez żadnego uzasadnienia odmówiono wpisu na listę (...) od maja 2015 r. Przyczyny takiej odmowy zostały jasno sprecyzowane w piśmie wolontariusza (...) z dnia 29 kwietnia 2015 r. (jak k. 28 akt). Nie dano także powodowi wiary co do słów, aby od stycznia do kwietnia 2015 r. regularnie po niedzielnych mszach świętych pozostawał na spotkaniach (...). Przeczy temu treść w/w pisma z dnia 29 kwietnia 2015 r. Jednocześnie powód nie zaoferował dowodów, które podważałyby treść tego pisma, a co za tym idzie podnoszoną przez stronę pozwaną okoliczność dobrowolnej rezygnacji przez niego z zajęć chóru i spotkań niedzielnych. Tym samym jego zeznania w tej kwestii Sąd ocenił jako niewykazane i gołosłowne, obliczone tylko na użytek sprawy. Sąd nie dał też mu wiary, aby nigdy nie zachowywał się on --- STRONA 8 --- nieprawidłowo na spotkaniach (...) po mszach niedzielnych i zajęciach chóru. Na takie zachowania zwrócił uwagę w piśmie z dnia 10 lutego 2015 r. wolontariusz A. B.. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo okazało się bezzasadne. Powód nie wykazał zgodnie z art. 6 k.c. odpowiedzialności pozwanego zarówno co do zasady jak i co do wysokości. W szczególności powód nie wykazał, aby faktycznie ze strony pozwanego miało miejsce postępowanie takie, jak opisane w pozwie, naruszające jego dobra osobiste, a co za tym idzie pozwany zachował się wobec powoda bezprawnie w rozumieniu art. 417 $ 1 k.c. 'W kwestii formalnej, jaką jest zastępstwo procesowe strony pozwanej, trzeba podnieść, że powód wystąpił z pozwem do Sądu Okręgowego w Poznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. (data wpływu pozwu do administracji zakładu karnego; koperta na k. 5 akt), a więc w dacie, w której obowiązywały przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa przewidujące obowiązkowe zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądami Okręgowymi przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, opubl. Dz.U. 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.). W związku z tym pozwany reprezentowany przez sfatio fisci - Dyrektora Zakładu Karnego we W. był prawidłowo zastępowany w niniejszej sprawie. Powód nie wykazał zasadności swoich żądań w świetle art. 6 k.c., a to nakazywało ich oddalenie jako nieudowodnionych. Przede wszystkim powód nie wykazał w myśl art. 6 k.c. w zw. zart. 232 k.p.c., aby w ogóle doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i wolności religijnej, które to naruszenie potęgowałoby dolegliwości wynikające z wykonywanej wobec niego kary pozbawienia wolności. Jako podstawy prawne swoich żądań powód wskazał m.in. art. 417 $ 1 k.c., art. 23 124 k.c. w zw. zart. 448 k.c., art. 106 $ 21 $ 3 k.k.w., z jednoczesnym odwołaniem się do postanowień ratyfikowanych przez Polskę umów międzynarodowych wyznaczających standardy traktowania osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz przepisów ustawy zasadniczej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Art. 24 k.c. udziela ochrony dobrom osobistym z art. 23 k.c., w tym w szczególności zdrowiu, wolności, czci, swobodzie sumienia i wizerunkowi, w razie bezprawności ich naruszenia, którego domniemanie wprowadza art. 24 $ 1 k.c. Przepis ten stanowi o tym, iż ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Przepis art. 24 $ 1 k.c. stanowi ponadto, iż na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Postanowienie to uzupełnia art. 448 k.c. mówiący o tym, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Domniemanie prawne z art. 24 $ 1 k.c. ma charakter domniemania wzruszalnego i zostało wprowadzone do przepisu przez ustawodawcę na korzyść występującego z roszczeniem o ochronę dóbr osobistych. Domniemanie to może obalić pozwany, podejmując skuteczną --- STRONA 9 --- | | | inicjatywę dowodową. Z kolei przepis art. 448 k.c. zawiera normę prawną, w myśl której w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać osobie pokrzywdzonej naruszeniem odpowiednie zadośćuczynienie pieniężne, ale nie jest do tego zobligowany. Zadośćuczynienie | pieniężne, przy spełnieniu się pozostałych przesłanek w tym przepisie wyrażonych, jest zatem | jedynie fakultatywną instytucją. | Jednym z podstawowych obowiązków nowożytnego państwa prawa jest zagwarantowanie | humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Odnosząc się do podstawy | prawnej roszczeń powoda, obok postanowień kodeksu cywilnego o ochronie dóbr osobistych, należy jej upatrywać w postanowieniach ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską | Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z | 1993 r., Nr61, poz. 284 ze zm.), zawartej przez państwa członkowskie Rady Europy w dniu 4 listopada 1950 r., która znajduje bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. | Art. 87 ustawy zasadniczej zawiera katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa RP, a | są nimi: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. | Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy zasadniczej, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej | ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Powoływana Konwencja, stosowana bezpośrednio w obowiązującym porządku | prawnym, podpisana przez Polskę w dniu 26 listopada 2001 r., ratyfikowana w dniu 19 | stycznia 1993 r. (od tego dnia obowiązuje w polskim porządku prawnym) zawiera | postanowienia dotyczące zakazu tortur, niehumanitarnego traktowania, poszanowania | godności człowieka, jego swobody sumienia i przekonań — także religijnych. Zgodnie z treścią jej art. 3, nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Przywołany przez powoda art. 9 Konwencji zapewnia ochronę wolności sumienia oraz przekonań. Swobody sumienia i przekonań nie uchyla fakt osadzenia osoby fizycznej w jednostce penitencjarnej. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw | Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169), każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z | poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Te normy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art. 30, art. 40 i art. 41 | ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Wszystkie one w sposób | niewątpliwy nakładają na władzę publiczną obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w | jednostkach penitencjarnych humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia | wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Wśród zadań służby więziennej ustawa z dnia | 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej wymienia konieczność zapewnienia osobom | skazanym przestrzegania ich praw. | | Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy | wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka | samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa (art. | 417 $1 kce.). Art. 77 ust. 1 Konstytucji stanowi natomiast, iż każdy ma prawo do | wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu | władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. (SK 18/00) | zwrócił uwagę na konieczność przyjęcia nowego rozumienia art. 417 k.c. dostosowanego do | postanowień Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. tak, aby jego stosowanie nie | | --- STRONA 10 --- ograniczało możliwości dochodzenia odszkodowań za bezprawne działanie bądź zaniechanie funkcjonariuszy publicznych. Trybunał Konstytucyjny wywiódł, iż przewidziana w art. 417 $ l k.c, odpowiedzialność dotyczy szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem zachowanie funkcjonariusza przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, nie zaś przez zachowanie zawinione. Chodzi tu o obiektywną „niezgodność z prawem”, rozumianą zgodnie z Konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa jako uchybienie obowiązkom przewidzianym w źródłach prawa (art. 77 ust. 1 i art. 87-94 Konstytucji). Wywody Trybunału ze względu na ich wartość jurydyczną zostały zaaprobowane w orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 581/99, OSNC 2002 r., nr 10, poz. 128 i z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 195/05, MoP 2006 r., nr 10, s. 513). Niemniej, reguła ta doznaje wyjątku w sytuacji, gdy podstawą żądania jest art. 448 k.c. — przepis ten do swojego zastosowania wymaga wykazania winy po stronie sprawcy szkody (krzywdy). Godność i cześć osobista jest tym elementem psychiki człowieka, który konkretyzuje się w ! poczuciu własnej wartości i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Stanowi ona bardzo ważny element psychiki ludzkiej, dlatego jest jednym z najistotniejszych dóbr osobistych człowieka. Z tego powodu korzysta ona z ochrony na poziomie konstytucyjnym. Zgodnie z treścią art. 30 ustawy zasadniczej, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Uznanymi przez orzecznictwo dobrami osobistymi są ponadto wolność wyznania i swoboda sumienia. Wolność wyznania rozumieć należy m.in. jako możliwość swobodnego praktykowania tradycji religijnych adekwatnych do przyjętego wyznania. Wolność wyznania i swoboda sumienia są prawami uniwersalnymi, a ich znaczenie dla każdej jednostki może być szczególne. Nie mogą one doznawać żadnych ograniczeń chociażby z uwagi na fakt osadzenia jednostki w zakładzie karnym. Naruszenie godności człowieka z natury rzeczy rodzi u niego negatywne przeżycia psychiczne, które nie muszą być wcale uświadamiane sobie przez niego jako naruszenie jego godności, ale na przykład jako nieusprawiedliwione pozbawienie przysługujących mu praw. Pamiętać należy, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Kontekst sytuacyjny jest niezwykle istotny, a Sąd ma obowiązek rozważyć całokształt okoliczności danej sprawy. Taka obiektywna ocena prowadzi na gruncie ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego do wniosku, że w ogóle nie doszło do bezprawnego naruszenia wolności religijnej oraz swobody sumienia i czci powoda. Art. 102 punkt 3 k.k.w. przewiduje, że skazany ma prawo do korzystania z wolności religijnej. Uprawnienie to konkretyzuje art. 106 k.k.w., i tak zgodnie z art. 106 $ 1 k.k.w., skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych oraz bezpośredniego uczestniczenia w nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym w dni świąteczne i słuchania nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu, a także do posiadania niezbędnych w tym celu książek, pism i przedmiotów. Stosownie do $ 2 art. 106 k.k.w., skazany ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakładzie karnym nauczaniu religii, brania udziału w działalności charytatywnej i społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych z duchownym kościoła --- STRONA 11 --- lub innego związku wyznaniowego, do którego należy; duchowni ci mogą odwiedzać skazanych w pomieszczeniach, w których przebywają. Ustawodawca zastrzega jednocześnie w $3art. 106 k.k.w., że korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani zakłócać ustalonego porządku w zakładzie karnym. Formy ochrony dóbr osobistych wyznaczają art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Ponieważ spośród kilku roszczeń przewidzianych w art. 24 k.c. powód wybrał roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, należało rozważyć, jakie są przesłanki powstania tego roszczenia. Wbrew temu, co mogłaby sugerować treść art. 24 k.c., jest nią nie tylko bezprawne, ale także zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (tak m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 805/04, LEX nr 177221 i z dnia 19 stycznia 2007 r., III CSK 358/06, LEX nr 277289). Należy zaznaczyć, że wina pozostaje przesłanką odpowiedzialności także wtedy, gdy do naruszenia dobra osobistego dojdzie w wyniku niezgodnego z prawem działania lub zaniechania funkcjonariusza Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu władzy publicznej, o którym mowa w art. 417 k.c. Jest to konsekwencją faktu, że art. 448 k.c. stanowi samodzielną i odrębną od art. 417 k.c. podstawę odpowiedzialności, odnoszącą się wyłącznie do naruszenia dóbr osobistych. Poglądu, że wina nie jest warunkiem odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych nie można zatem wywodzić z art. 77 ust. 1 Konstytucji, gdyż materia art. 448 k.c. wogóle nie dotyczy kwestii, o których mowa w art. 77 ust. 1. Ten ostatni przepis Konstytucji nie określa bowiem samodzielnie podstaw przyznania rekompensaty pieniężnej z tytułu doznanej krzywdy moralnej (w tym zakresie rozważania zawiera uzasadnienie powołanego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 805/04 oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03, OTK-A 2005/2/13 i z dnia 23 września 2003 r., K 20/02, OTK-A 2004/7/76). Odpowiedzialność pozwanego w niniejszej sprawie mogła więc wynikać tylko z zachowania bezprawnego i zawinionego. Bezprawnym jest każde zachowanie (działanie bądź zaniechanie) naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w ochronie uzasadnionego interesu. Z kolei wina może przybrać postać umyślną albo nieumyślną. Odpowiedzialność cywilna wiąże się z każdą postacią winy, a więc również z najlżejszym niedbalstwem. Niedbalstwem jest brak należytej staranności. Zgodnie z art. 355 $ 1 k.c., należytą starannością jest staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju. Ustawa stawia więc wymóg zobiektywizowania oceny zachowania dłużnika. Następuje to poprzez skonstruowanie -na podstawie przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, pragmatyk zawodowych, reguł deontologii, zwyczajów lub innych relewantnych kryteriów- modelu należytej staranności, dostosowanego do stosunków danego rodzaju, a następnie skonfrontowanie tego modelu z rzeczywistym zachowaniem dłużnika. Niedbalstwo będzie miało miejsce wówczas, gdy dana osoba zachowa się w sposób odbiegający na niekorzyść od danego obiektywnego wzorca. Przywołany wyżej art. 106 $ 2 i $ 3 k.k.w. przyznaje osadzonym prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakładzie karnym nauczaniu religii, zastrzega jednocześnie jednak, że --- STRONA 12 --- korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani zakłócać ustalonego porządku w zakładzie karnym. W niniejszej sprawie ustalono — wbrew twierdzeniom powoda — że na jego wniosek z dnia 28 kwietnia 2014 r. (i wcześniejszy wniosek z dnia 7 kwietnia 2014 r.) pozwany udzielił mu odpowiedzi. Podobnie, pozwany ustosunkował się do wniosku powoda z dnia 13 stycznia 2015 r. — pozytywnie. Tylko i wyłącznie zachowanie pozwanego, który nie uczestniczył po cotygodniowych niedzielnych mszach świętych w spotkaniach modlitewnych (...) skutkowało tym, że wolontariusz stowarzyszenia (...) wyraził negatywną ocenę dla dalszego uczestnictwa powoda w tych spotkaniach, co zaowocowało finalnie wykreśleniem go z listy uczestników tych spotkań i chóru. Z zeznań świadka P. P. wynika z kolei, że wolontariusz A. B. sygnalizował nieprawidłowe zachowania powoda podczas prób chóru. Z kolei z pism sporządzonych przez A. B. wynika, że powód czasowo został wykreślony ze spotkań modlitewnych (...) albowiem zaobserwowano u niego naganne agresywne zachowania i brak zainteresowania tematyką tych spotkań. To zaś zdecydowało o udzieleniu mu w dniu 13 lutego 2015 r. tylko warunkowego wpisu na listę uczestników tych spotkań od marca do kwietnia 2015 r. Nie jest więc tak, jak usiłuje to przeforsować powód, że został bezprawnie pozbawiony możliwości praktykowania religii rzymskokatolickiej w ramach (...). Co więcej, z zeznań P. P. wynika, że powód ubiegał się również o posługę kościoła zielonoświątkowego, a i taka posługa została mu zapewniona przez pozwanego; wykonywał ją w formie indywidualnych spotkań z pozwanym pastor P. W.. Nadmienić należy, że nawet naganne zachowanie skazanego nie stoi na przeszkodzie uczestnictwu w niedzielnej mszy świętej; na takie uczestnictwo nie jest wymagana zgoda dyrektora jednostki penitencjarnej. Tak więc powód nigdy nie został pozbawiony możliwości uczestniczenia w mszy świętej, a jedynie ostatecznie wykreślono go z listy uczestników spotkań prowadzonych przez w/w stowarzyszenia, ale tylko i wyłącznie na skutek jego zachowania. Powód pomimo możliwości uczestniczenia w spotkaniach stowarzyszenia nie partycypował w tych spotkaniach. Powodowi zagwarantowano realizację prawa do wykonywania posług religijnych, prawo to jednak zależy wyłącznie od woli i aktywności samego zainteresowanego. Pozwany nie może jednocześnie zmuszać żadnego osadzonego do korzystania z określonych posług religijnych. Powodowi nie ograniczano też możliwości realizacji indywidualnych praktyk religijnych w formie modlitwy, medytacji czy rozważań względnie lektury książek o tematyce religijnej. Roszczenia powoda o ochronę jego dóbr osobistych nie mogły zatem zostać uwzględnione, skoro stwierdzić należy, że w ogóle nie doszło do bezprawnego naruszenia tychże jego dóbr. Działania pozwanego odbywały się więc w granicach i na podstawie prawa. Brak cechy bezprawności w postępowaniu pozwanego uniemożliwia uznanie, że w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Przesądzenie powyższego sprawia, że brak podstaw do rozważania, czy spełniona została przesłanka zawinienia po stronie pozwanej. Reasumując pozwany wykorzystał przysługującą mu inicjatywę dowodową i wykazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy w ogóle nie doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda. W żaden sposób nie można uznać, że powód wykazał zgodnie z art. 6 k.c. doznanie krzywdy w sferze swoich dóbr osobistych, warunkującej cywilnoprawną odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego z powodu zachowań opisanych w pozwie. W niniejszej sprawie formalnie nie zaszły zatem przesłanki do rozważenia odpowiedzialności pozwanego za krzywdę powoda określone przez art. 24 $ 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. --- STRONA 13 --- Na marginesie Sąd pragnie podnieść, iż także żądana przez powoda forma rekompensaty krzywdy nie była uzasadniona. Kodeks cywilny kładzie nacisk przede wszystkim na naprawienie krzywdy przez zastosowanie środków ochrony niemajątkowej, które są " ukierunkowane na usunięcie jej skutków. Wynika to z treści art. 24 k.., który w razie dokonanego naruszenia dóbr osobistych wskazuje przede wszystkim na możliwość żądania, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła niezbędnych czynności w szczególności złożyła oświadczenie w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, możliwość zaś żądania zadośćuczynienia pieniężnego wskazana jest w tym przepisie jako uzupełniające roszczenie, stanowiące formę dodatkowego zrekompensowania krzywdy. Powód w żadnej mierze nie wykazał nie tylko słuszności swojego roszczenia co do zasady, ale też nie wykazał wysokości żądanego zadośćuczynienia, które to ciężary dowodowe spoczywały na nim w myśl art. 6 k.c. Przy ocenie wysokości żądania o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i długość okresu doznawania przez pokrzywdzonego ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywda). Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobra osobiste, cel, który zamierzała osiągnąć, podejmując działanie naruszające te dobra i ewentualną korzyść majątkową, jaką w związku z tym działaniem uzyskała lub spodziewała się uzyskać. Jednocześnie przypomnieć należy, że zakres krzywdy należy oceniać nie według subiektywnego odczucia pokrzywdzonego, ale według miar zobiektywizowanych, odwołujących się nie tylko do tych odczuć, ale przede wszystkim do obiektywnego postrzegania tej krzywdy w odbiorze społecznym. Powód winien był wykazać działanie (lub zaniechanie) sprawcy krzywdy niemajątkowej, zaistnienie tej krzywdy w sferze swoich interesów oraz związek przyczynowy między tą krzywdą, a działaniem (lub zaniechaniem) sprawcy. Nadto udowodnić winę sprawcy; tę ostatnią dlatego, iż przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy krzywdy. To powoda obciążał dowód wykazania określonego zdarzenia, czego nie uczynił mimo dysponowania pełną inicjatywą dowodową, pozwanego zaś dowód, iż jego działanie nie było bezprawne (obalenie domniemania bezprawności) i zawinione. Mając powyższe okoliczności na uwadze powództwo oddalono - punkt I sentencji wyroku. O kosztach procesu orzeczono w punkcie II sentencji orzeczenia. Na koszty te składały się opłata sądowa od pozwu i koszt procesowego zastępstwa pozwanego. Z uwagi na to, że powód przegrał niniejszą sprawę na podstawie art. 98 $ 1 i $3 k.p.c. w zw. z $ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.jedn. Dz.U. 2013 r., poz. 490 ze zm.) i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (t.jedn. Dz.U. 2010, Nr 90, poz. 594 ze zm.) zasądzono od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600 zł z tytułu zwrotu poniesionego przez pozwanego kosztu jego procesowego zastępstwa. Z uwagi na to, że sytuacja finansowa powoda jest trudna (brak zatrudnienia w jednostce penitencjarnej) i korzystał on z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych w całości Sąd zdecydował o utrzymaniu --- STRONA 14 --- tego zwolnienia. Wysokość opłaty sądowej od pozwu określał art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.jedn. opubl. Dz.U.2014 r., poz. 1025). Powód wnosząc przedmiotowy pozew winien był liczyć się z tym, że w razie przegrania zainicjowanego przez siebie postępowania będzie zobligowany do zwrotu przeciwnikowi kosztów jego procesowego zastępstwa. Ze względu na to, iż powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, które utrzymano orzeczeniem kończącym etap I instancji, zbyt dalekim byłoby korzystanie przez niego z kolejnego jeszcze przywileju w postaci nieobciążania jego kosztami zastępstwa pozwanego tylko dlatego, iż jego sytuacja finansowa jest trudna. Na obciążenie go kosztami procesu należnymi przeciwnikowi procesowemu wpłynęła także okoliczność, że twierdzenia pozwu o bezprawnych zachowaniach pozwanego nie zostały w ogóle przez powoda wykazane, co więcej z materiału dowodowego uzyskanego w sprawie należało wywieść konkluzje co do faktów zgoła odmienne od podawanych przez powoda w pozwie i dalszych pismach procesowych. /-I SSO Zofia Lehmann