Postanowienie XII C 318/11 W Y ROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2012 roku Sąd Okręgowy W Gliwi

--- STRONA 1 --- 1 Sygn. akt: XII C 318/11 W Y ROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2012 roku Sąd Okręgowy W Gliwicach XII Wydział Cywilny W składzie następującym: 7 "“""“ ' ' 7 1 7"*1|luI\'" _11___ Ju ir* "*f'**f'"'*"'* " *W " " " ' ' ' ' " ' " ' " ' 1 |?7f*'7'nnn-nunnrfi" Przewodniczący: ā SSO Andrzej Kieó 7 """' "' _ Ż _ _ 1** ud" 'T lini-na __ ___ ___ ____ 1 Ta; 7 "'777'7'*7'*7 7 _ _ _ 7 Protokolant: stażysta Łukasz Rusinek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 roku w Gliwicach sprawy z powództwa M. P. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z. o zapłatę 1 . t oddala powództwo; zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 (trzy tysiące sześóset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt XII C 318/11 UZASADNIENIE do wyroku z dnia 22 marca 2012 roku Powód M. P., pozwem z dnia (...) roku domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego W Gliwicach kwoty (...) tytułem zadośćuczynienia za złe warunki odbywania kary pozbawienia wolności W okresie (...) roku do (...) roku W Areszcie Śledczym W Z.. i W uzasadnieniu zgłoszonego żądania powód podał, że w trakcie odbywania kary przebywał wbardzo złych warunkach. Cele były przeludnione i nie miały należytego metrażu, przypadającego na jednego osadzone, brak było wydzielonego kącika Sanitarnego, brak drabinek i zabezpieczeń W łóżkach piętrowych, których stan i tak był fatalny, brak należytej wentylacji, utrudnianie w pisaniu korespondencji, niezapewnienie środków do utrzymywania higieny osobistej. Wobec tego pozew jest zasadny. --- STRONA 2 --- Postanowieniem Sądu Okręgowego W Gliwicach z dnia 29 listopada 2011 roku zmieniono oznaczenie jednostki organizacyjnej pozwanego, z którą wiąże się dochodzone roszczenie i wskazano, że jest nią Areszt Śledczy W Z.. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego W Z. - reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa - wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany wskazał na bezzasadnośó roszczenia, albowiem W jego ocenie brak jest odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Pozwany podniósł, że powód miał zapewnione zgodne z przepisami prawa warunki odbywania kary pozbawienia Wolności, W tym nie przebywał W Warunkach przeludnienia, zaś każda cela aresztu Śledczego wyposażona jest W zabudowany kącik sanitarny, każdy osadzony ma zapewnione osobne miejsce do spania, pościel Wymienianą raz na dwa tygodnie i sztućce. Posiłki realizowane są zgodnie z wytycznymi ministra Sprawiedliwości i podlegają kontroli prowadzonej przez służbę zdrowia. Powód miał zapewnioną opiekę medyczną, Wsparcie psychologiczne i psychiatryczne. Mógł także korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, spotkań religijnych, biblioteki i konkursów. Formułując zarzuty pod adresem pozwanego, powód winien je udowodnić. Samo twierdzenie strony dowodem nie jest. Powód nie wskazał, jakie jego dobra osobiste zostały naruszone, nie udowodnił konkretnych faktów, na które się powołuje, a z którymi wiązałaby się odpowiedzialność pozwanego. W oparciu o powyższe powództwo jako niezasadne winno zostać oddalone. Sąd 'ustalił następujący stanfaktyczny: Powód M. P. W okresie (...) roku do (...) roku przebywał W Areszcie Śledczym w Z.. Podczas pobytu przebywał W następujących celach: 1 nr 119 - 3-osobowao powierzchni 1o,27m2, 2 nr 120 - 3-osobowa o powierzchni 9,07m2, .3ęę nr 127 - 2-osobowa o powierzchni 6,99m2, 4 nr 139 - 2-osobowa o powierzchni 6,58m2, 5 nr 140 -~ 2-osobowa o powierzchni 10,79m2, 6 nr 150 - 3-osobowa o powierzchni 9,99m2. Każdorazowo w celi miał zatem zapewnione co najmniej 3m2 powierzchni przypadające na każdego osadzonego. Zatem powód nie przebywał w warunkach przeludnienia. Powód kilkakrotnie składał prośby i skargi. Prośby te dotyczyły udzielenia informacji dotyczących normatywów cel mieszkalnych czyli sposobu przeliczania powierzchni celi, informacji dotyczących okresu pobytu powoda u pozwanego oraz metrażu i numerów cel W których przebywał. Na wszystkie prośby powoda udzielono pełnych i kompetentnych odpowiedzi, a to pismami z 20.07.2010r, 29.07.2010r, 16.08.2010r, 27.08.2010r, 20.10.2010r. powód został także pouczony o możliwości dalszego trybu postępowania, z której powód nie skorzystał. Zaakceptował zatem treść udzielonych mu wyjaśnień. Powód złożył co prawda skargę --- STRONA 3 --- dotyczącą nieprawidłowych warunków bytowych, obejmującą zarzuty odnośnie zabezpieczeń i ogólnego stanu łóżek, jednakże po uzyskaniu odpowiedzi na skargę i pouczeniu o możliwości skargi do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej W K., z możliwości tej nie skorzystał. Każda cela mieszkalna wAreszcie Śledczym jest po generalnym remoncie przeprowadzonym na przełomie 2008/2009 roku i wyposażona jest, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003r W sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, W odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego, tj.: 6 łóżko koszarowe (jedno na osobę), 7 wkład do łóżka Üeden na osobę), 8 stół więzienny mały (jeden na dwie osoby) lub, ,(9 ą :stół więzienny duży (jeden na cztery osoby), 10 szafka Więzienna mała (jedna na dwie osoby) lub, 1 1 szafka Więzienna duża (jedna na czteryosoby), 12 taboret więzienny (jeden na osobę), 13 . r r półka pod telewizor, 141. jpółkana przybory toaletowe dokącika Sanitarnego, 1 5 lustro, 1 6 miednicę do prania ręcznego (jedna na cztery osoby), 1 7 wiadro plastikowe na śmieci, 1 8 szczotka, zmiotka i szufelka, 19 szczotka klozetowa. Podstawowy sprzęt kwaterunkowy jest z atestem i odpowiednimi zabezpieczeniami. W każdej celi jest zabudowany kącik sanitarny, wyposażony W urządzenia sanitarne - WC, umywalka. .Kąciki są zabudowane murowanymi --- STRONA 4 --- ściankami i odizolowane drzwiami lub odseparowane od reszty pomieszczenia ściankami działowymi wraz z zasłonką prysznicową. Nie ma obowiązku zaopatrywania cel W ciepłą wodę, jednak osadzonym umożliwia się korzystanie z ciepłej kąpieli W łaźni Więziennej (raz W tygodniu dla Wszystkich osadzonych, codziennie po zakończeniu pracy przez osadzonych zatrudnionych W pionie żywnościowym, energetycznym i warsztatach, dodatkowe kąpiele dla osadzonych zatrudnionych przy pracach porządkowych, osadzeni którzy są chorzy mają kąpiele uregulowane zaleceniami lekarskimi). Pomieszczenia łaźni są wyposażone W osiem punktów natryskowych. Każdy z osadzonych ma indywidualny dostęp do natrysku. Każdy z osadzonych ma zapewnione osobne miejsce do spania, pościel wymienianą raz na dwa tygodnie i sztućce. Osadzony może posiadać grzałkę lub czajnik bezprzewodowy i W każdej chwili podgrzać sobie wodę. Każdy z osadzonych otrzymuje także zestaw higieniczny, zawierający podstawowe środki czystości W ilości wystarczającej na jeden miesiąc. W razie, gdy osadzonemu środków zabraknie, może wystąpić o ich uzupełnienie. Areszt Śledczy ma podpisaną umowę z firmą zewnętrzną na usługi pralnicze, gdzie prane są koce, pościel, odzież, ręczniki i materace. Posiłki W areszcie realizowane są zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości - przestrzegana jest procentowa zawartość składników odżywczych posiłków, zaś same posiłl<i podlegają kontroli służby zdrowia. Dostarczane produkty spożywcze posiadają odpowiednie atesty i aktualne daty przydatności do spożycia. Osadzony .otrzymuje dziennie przy najmniej jeden ciepły posiłek. Temperatura posiłków jest na bieżąco monitorowana, a striansportowanie posiłków na oddziały mieszkalne oraz ich wydawanie odbywa się z termosów, utrzymujących :właściwą temperaturę potraw. Powód nigdy nie składał skarg odnośnie wyżywienia. Na terenie aresztu powód miał zapewnioną opiekę medyczną (działa Zakład Opieki Zdrowotnej), wsparcie psychologiczne i psychiatryczne. Poza tym powód mógł korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, spotkań religijnych, biblioteki, konkursów. Ze względów technicznych i architektonicznych nie jest możliwe wykonanie W areszcie wentylacji grawitacyjnej (za wyjątkiem cel po remoncie generalnym, gdzie jest wentylacja grawitacyjna, kratka wentylacyjna i komin wentylacyjny). Okna jednak zostały wymienione na nowe -- plastikowe. Okna są okratowane, jednak z możliwością uchylenia.W trakcie odbywania kary powód nie zgłaszał też skarg odnośnie problemów z korespondencja. dowody: notatka służbowa z o9.12.2o11r (k.69-70), pisma Aresztu Śledczego W Z. z dnia2o.o7.201or, 29.o7.2o1or, f16.o8.2o1or, 27.o8.2o1or, 2o.1o.2o1or (k.3-7), zeznania świadka T. D. (k.1o1). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przedstawionego W toku procesu materiału dowodowego. W zakresie ustaleń dokonanych w oparciu o dowody z dokumentów Sąd dał im wiarę albowiem ich prawdziwość nie została zaprzeczona W trakcie procesu. W zakresie pozostałych ustaleń Sąd oparł się na zgodnych logicznych, wzajemnie się potwierdzających dowodach osobowych. Sąd dał wiarę dowodom z zeznań świadka T. D. (k.101), w zakresie warunków Wjakich powód przebywał W pozwanym areszcie, uznając je za logiczne, konsekwentne, pokrywające się ze zgromadzoną dokumentacją i przez to przekonujące. Z powołanych wyżej dowodów W jednoznaczny sposób wynika, iż powód nie przebywał W warunkach przeludnienia ani w złych warunkach. Sąd oddalił (k.112) wnioski dowodowe powoda zawnioskowane w piśmie z 9 stycznia 2012 roku, albowiem powód zobowiązany w terminie 7 dni do podania personaliów i adresów świadków tam zawnioskowanych, zobowiązaniu temu uchybił. Sąd Złyflźył, co następlljšå-'_ Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. --- STRONA 5 --- Powód nie udowodnił, aby pozwany W bezprawny sposób naruszył dobra osobiste powoda. Przepis art. 417 k.c. przewidujący odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa w przypadku wyrządzenia szkody przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, podobnie jak W przypadku roszczeń opartych na art. 23 i 24 k.c. W związku z art. 448 k.c., dających podstawy do żądania zadośćuczynienia, jako przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa wskazują wystąpienie szkody, przez którą należy rozumieć tak uszczerbek o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym ( krzywda ), bezprawność rozumiana jako niezgodne z prawem działanie bądź zaniechanie oraz istnienie związku przyczynowego między określonym zachowaniem a szkodą. Zgodnie z ogólną regułą dowodową, wyrażoną W art. 6 k.c., powinność wykazania faktu naruszenia dóbr osobistych spoczywała na powodzie, podobnie jak wykazania związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym zachowaniem zobowiązanego a zwiększeniem się potrzeb poszkodowanego lub zmniejszeniem widoków powodzenia na przyszłość. Bezprawne działanie pozwanego, jak wynikało z twierdzeń powoda, miało przede wszystkim polegać na umieszczaniu go W przeludnionych celach, które nie spełniały wymogu dotyczącego minimalnej powierzchni przypadającej na jednego osadzonego (3m2). Tymczasem powód ani razu nie przebywał W celi, W której powierzchnia przypadająca na jednego skazanego byłaby mniejsza niż 3m2. Należy także mieć na uwadze, że Unia Europejska nie narzuca państwom członkowskim ujednolicenia norm powierzchni celi przypadających na skazanego. Europejski Komitet przeciwdziałania torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu jedynie zaleca, a nie "narzuca podejmowanie określonych kroków dotyczących funkcjonowania jednostek penitencjarnych. Europejskie reguły więzienne nie przewidują żadnych wiążących norm powierzchni. Podkreślić przy tym należy również, iż Europejski Trybunał Praw Człowieka na gruncie przepisu art. 3 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych Wartości nie wskazał konkretnej normy powierzchni, której przekroczenie automatycznie oznaczałoby naruszenie W/W przepisu. Co Więcej, z jego orzecznictwa wynika, że powierzchnia celi przysługująca osadzonemu nie jest samoistną i wystarczającą przesłanką do oceny czy doszło do naruszenia praw zagwarantowanych W Konwencji. Przy ustaleniu, czy warunki pobytu W zakładzie przekraczają zakres dolegliwości uzasadniających stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 3 Konwencji Trybunał posługuje się kryterium tzw. kumulatywnej oceny zaistniałych warunków, polegającej na kompleksowej ocenie wszelkich aspektów warunków oraz rygorów pozbawienia wolności, takich jak powierzchnia celi, liczba osadzonych osób W celi, warunki sanitarne, możliwość zapewnienia minimum: 'prywatności, ilość czasu spędzanego poza celą, możliwość pracy, czas i częstotliwość zajęć sportowych i rekreacyjnych, wiek i płeć osadzonych, ich prawidłowy dobór itp.-_Zastosowanietetgofikryteriumi to znaczenie, iż braki i nieprawidłowości W jednej z wymienionych okolic"zności,tjeżelifsąę >glzrekomipensowanie” pewnymi udogodnieniami W zakresie innych, nie muszą powodować oceny negatywnej i stwierdzenia naruszenia 'praw człowieka. Europejski Trybunał Praw Człowieka za traktowanie nieludzkie uznał złe traktowanie, które jest zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas, jeśli spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. W sprawach rozpatrywanych przez Trybunał najczęściej zwracano uwagę ( generalnie przy przeludnieniu celi) na złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, permanentną niemożliwość zaspokajania potrzeb snu spowodowaną niewystarczającą liczbą łóżek, jak i nieustannie zapalonym światłem, niedostateczne oświetlenie uniemożliwiające czytanie, czy warunki prowadzące do rozprzestrzeniania się chorób, bądź brak możliwości leczenia. Tylko działania stwarzające niegodziwe, poniżające dla każdego osadzonego Warunki lub ich tolerowanie przez dłuższy okres uznane są za bezprawne rodzące prawo do ochrony godności na podstawie art. 24 k.c. Zarówno przepisy Konstytucji, jak i przepisy prawa międzynarodowego, które zostało ratyfikowane przez Polskę, dozwalają na pozbawienie wolności, choć tylko na zasadach i W trybie określonym W ustawie, tj. kodeksie postępowania karnego oraz W kodeksie karnym wykonawczym. Odbywający karę pozbawienia wolności musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami swobód i praw, mieszczących się W granicach prawnych, regulujących odbywanie kary pozbawienia Wolności. Ochronę z art.24 k.c. można bowiem przyznać tylko W przypadkach działań bezprawr1ych, a bezprawność tę wyłącza działanie mające uznanie w przepisach prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003r. wydany W sprawie 0 sygn. akt I CKN 480/01, LEX nr 137619 ). W każdym wypadku o naruszeniu godności skazanego można mówić wtedy, gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienia Wolności, zwłaszcza przy bierności zakładu karnego, który nie dba o poprawę warunków obywania kary i godzi się na przepełnienie cel, nie dba --- STRONA 6 --- to zwiększenie ich ilości, o remonty, o polepszenie warunków racjonalnych, żywieniowych, czy wreszcie kulturalnych. Takiego zaś zachowania nie można było przypisać jednostce, W której odbywał karę powód, bowiem podejmowano W nich wszelkie możliwe działania by zagwarantować osobom pozbawionym Wolności jak najlepsze warunki odbywania kary. Wyraźnie podkreślić należy, że ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być jednoznacznie dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta określonym zachowaniem, czy działaniem innej osoby ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002r., wydany W sprawie o sygn. akt II CKN 953/oo, LEX nr 55098 ). Także pozostałe zarzuty powoda (że W trakcie odbywania kary przebywał W bardzo złych warunkach - brak było wydzielonego kącika sanitarnego, brak drabinek i zabezpieczeń W łóżkach piętrowych, których stan i tak był fatalny, brak należytej wentylacji, utrudnianie W pisaniu korespondencji, niezapewnienie środków do utrzymywania higieny osobistej) nie zasługiwały na uwzględnienie. A Każda cela mieszkalna W Areszcie Śledczym jest po generalnym remoncie i wyposażona jest, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2o03r W sprawie warunków bytowych osób osadzonych W zakładach karnych i aresztach śledczych, W odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego. Podstawowy sprzęt kwaterunkowy jest z atestem i odpowiednimi zabezpieczeniami. W każdej celi jest zabudowany kącik sanitarny, wyposażony W urządzenia sanitarne -- WC, umywalka. Kąciki są zabudowane murowanymi ściankami i odizolowane drzwiami lub odseparowane od reszty pomieszczenia ściankami działowymi wraz z zasłonką prysznicową. Nie ma obowiązku zaopatrywania cel W ciepłą wodę, jednak osadzonym umożliwia się korzystanie z ciepłej kąpieli W łaźni Więziennej (raz W tygodniu dla Wszystkich osadzonych, codziennie po zakończeniu pracy przez osadzonych zatrudnionych W pionie żywnościowym, energetycznym i warsztatach, dodatkowe kąpiele dla osadzonych zatrudnionych przy pracach porządkowych, osadzeni którzy są chorzy mają kąpiele uregulowane zaleceniami lekarskimi). Pomieszczenia łaźni są wyposażone W osiem punktów natryskowych. Każdy z osadzonych ma indywidualny dostęp do natrysku. Każdy z osadzonych otrzymuje także zestaw higieniczny, zawierający podstawowe .środki czystości W ilości wystarczającej na jeden miesiąc. W razie, gdy osadzonemu środków zabraknie, może wystąpić oich uzupełnienie. Areszt Śledczy ma podpisaną umowę z firmą zewnętrzną na usługi pralnicze, gdzie prane są koce, pościel, odzież, ręczniki i materace. Posiłki W areszcie realizowane są zgodnie z rozporządzeniem MinistraSprawiedliwości ¿-»_przestrziegiania*fjesit) procentowa zawartość składników odżywczych posiłków, zaś same posiłki :podlegająŸjkointrolii 'służby zdrowia. Dostarczane produkty spożywcze posiadają odpowiednie atesty i aktualne daty przydatności do spożycia. Osadzony otrzymuje dziennie przy najmniej jeden ciepły posiłek. Temperatura posiłków jest na bieżąco monitorowana, a -transportowanie posiłków na oddziały mieszkalne oraz ich wydawanie odbywa się z termosów, utrzymujących właściwą temperaturę potraw. Powód nigdy nie składał skarg odnośnie wyżywienia. Na terenie aresztu powód miał zapewnioną opiekę medyczną (działa Zakład Opieki Zdrowotnej), Wsparcie psychologiczne i psychiatryczne. Poza tym powód mógł korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, spotkań religijnych, biblioteki, konkursów. Ze względów technicznych i architektonicznych nie jest możliwe wykonanie W całym areszcie wentylacji grawitacyjnej (za wyjątkiem cel po remoncie generalnym, gdzie jest wentylacja grawitacyjna, kratka wentylacyjna i komin wentylacyjny). Okna jednak zostały wymienione na nowe - plastikowe, są okratowane, jednak z możliwością uchylenia. v Wreszcie zarzut powoda dotyczący kontroli, zwrotu oraz zaginięcia korespondencji także nie zasługuje na uwzględnienie - W trakcie odbywania kary powód nie zgłaszał żadnych skarg odnośnie problemów z korespondencją. Powód jako osoba przebywająca W warunkach izolacji Więziennej musi zdawać sobie sprawę z ograniczeń i dolegliwości, jakie się z tym Wiązały ( por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007r., wydany W sprawie o sygn. akt II CSK 269/07, LEX 315849 ). Kara pozbawienia wolności jest środkiem dolegliwym i aby mogła spełniać --- STRONA 7 --- swe funkcje resocjalizacyjne, warunki jej odbywania muszą zasadniczo odbiegać na niekorzyść od poziomu życia przeważającej części społeczeństwa. Nie sposób oprzeć się ocenie, że wniesiony przez powoda pozew w istocie świadczy o fiskalnym i majątkowym nastawieniu powoda i próbie znalezienia sobie źródła dochodu, zwłaszcza, że powód w bezkrytyczny sposób domaga się zasądzenia wysokiego zadośćuczynienia (110.000zł) W sytuacji gdy będąc pozbawionym wolności pozostawał na wyłącznym utrzymaniu Państwa nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów, a W takich kwestiach jak np.: dostęp do lekarza mając zapewnione lepsze warunku niż osoby przebywające na wolności i korzystające W takich warunkach z usług służby zdrowia. W tej sytuacji Sąd oddalił W całości powództwo W niniejszej sprawie. , O kosztach procesu, mając na względzie jego wynik, Sąd orzekł na zasadzie art.98kpc, zasądzaj ąc od powoda na rzecz Skarbu Państwa -- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600zł tytułem zwrotu kosztów procesu. SSO Andrzej Kieć (---) 2. (...) 3. (...) (...), 4. (...) (...)(...)