Wyrok XII C 2366/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2012 r. Sąd Okręgowy z Poznaniu

--- STRONA 1 --- Sygn akt XII C 2366/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2012 r. Sąd Okręgowy z Poznaniu XII wydział cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Krzymkowska Protokolant: Agnieszka Nowak po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa Dyrektorowi Zakładu Karnego o zapłatę 1. Zasądza od pozwanego Skarbu Państwa- Dyrektora Zakładu Karnego w ... na rzecz powoda kwotę 1700,00 zł (jeden tysiąc siedemset złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 18.01.2011r. 2. oddala powództw w pozostałym zakresie 3. nie obciąża powoda kosztami postępowania UZASADNIENIE Powód wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w ... kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych poprzez niezapewnienie właściwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, a to poprzez umieszczenie powoda w przeludnionych celach, w których nie były zachowane warunki sanitarno - bytowe tj. brak odpowiedniej wentylacji, brak oświetlenia, nieszczelne okna, brak ogrzewania, brak ciepłej wody, zniszczony kącik sanitarny. Powód wskazał, że w związku z przeludnieniem w celach dochodziło do konfliktów, przez brak ogrzewania w celach powód często się przeziębiał. Podniósł, że w w/w jednostce zaginęły mu rzeczy osobiste, a na skutek w/w warunków powód dostawał uczuleń, w końcu zachorował na świerzb. Powód wskazał, że w/w kwoty domaga się za okres osadzenia w zakładzie karnym w .... od początku 2007r. do 14 marca 2007 r. , od 28 marca 2007 r. do 5 sierpnia 2008r. od grudnia 2008r. do stycznia 2009r., od września 2009r., do 10 czerwca 2010. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres przed 8 maja 2007r. Nadto pozwany wskazał, że powód nie był osadzony w przeludnionych celach bezprawnie, a warunki panujące w celach odpowiadały wymogom właściwych przepisów. W toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Sąd ustalił, co następuje" Powód .... ma 25 lat, nie posiada zawodu. Dnia 26 stycznia 2012 r. opuścił zakład karny. W całości odbył karę pozbawienia wolności. Był nieprzerwanie pozbawiony wolności od 2005r. Odbywał kary pozbawienia wolności w związku między innymi ze skazaniem za przestępstwa kradzieży z włamaniem, rozbojem, rozbojem z użyciem niebezpiecznego narzędzia, napaścią na funkcjonariusza z użyciem niebezpiecznego narzędzia. Powód aktualnie przebywa w ośrodku dla bezdomnych. Mieszka w pokoju razem z trzema innymi osobami. Powód wraz z innymi osobami do dyspozycji ma łazienkę i kuchnię. Na karzdym --- STRONA 2 --- piętrze jest jedna łazienka na około 10 osób, kuchnia jest na dole - ogólna dla wszystkich mieszkańców. Aktualnie powód nie ma żadnej pracy, korzysta z pomocy opieki społecznej. Jest zarejestrowany jako bezrobotny. Oczekuje na operację usunięcia śruby z nogi i gwoździa śródszpikowego, w związku z czym posiada zwolnienie lekarskie od pracy. okoliczności niesporne, zeznania powoda (k.361-363) Powód przebywał w zakładzie karnym w .... od początku 2007 r. do 14 marca 2007r., od 28 marca 2007r. do 5 sierpnia 2008r., od 18 grudnia 2008r. do 14 stycznia 2009r., od 30 września 2009r. do 10 czerwca 2010r. W okresie osadzenia w pozwanej jednostce powód był zatrudniony odpłatnie od dnia 16 maja 2008 r. do dnia 10 czerwca 2010r. tj do dnia ucieczki, powód był zatrudniony jako pracownik fizyczny w C. Powód przebywał w celi nr 7 pawilonu D: w okresie od 1.09.2007r do 04.09.2007r., kiedy przebywało łącznie 7 osadzonych, w okresie od 4.09.2007r do 11.09.2007r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych, od 11.09.2007r. do 16.09.2007r. kiedy przebywało łącznie 7 osadzonych, od 16.09.2007r. do 23.09.2007r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych, od 23.09.2007r do 26.09.2007r. kiedy przebywało łącznie 7 osadzonych., od 26.09.2007 do 3.01.2008r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych, od 03.02.2008r. do 11.01.2008r. kiedy przebywało łącznie 7 osadzonych, od 11.01.2008r, do 22.01.2008r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych, od 22.01.2008 r. do 24.01.2008r. kiedy przebywało łącznie 7 osadzonych, od 24.01.2008r. do 19.02.2008 kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych, od 19.02.2008r. do 10.03.2008 kiedy przebywało łącznie 7 osadzonych, od 10.03.2008r. do 26.05.2008r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych. W celi nr 8 pawilonu D powód przebywał w okresie od 26.05.2008r. do 12.06.2008r kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych W pawilonie C w celi nr 22 powód przebywał od 12.06.2008 do 27.06.2008r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych. W celi nr 12 pawilonu C powód przebywał w okresie od 27.06.2008r.do 05.08.2008r. kiedy przebywało łącznie 8 osadzonych. W pawilonie D powód przebywał w celi nr 20 w okresie od 05.08.2008r. do 05.08.2008 kiedy łącznie przebywało 4 osadzonych Następnie w okresie od 18.12.2008 do 14.01.2009r. powód przebywał w celi nr 22 pawilonu C kiedy łącznie przebywało 7 osadzonych W celi nr 13 pawilonu C powód przebywał w okresie od 30.09.2009r. do 19.10.2009r. kiedy łącznie przebywało 3 osadzonych W celi nr 23 pawilonu C powód przebywał w okresach od 19.10.2009 r. do 21.10.2009r. kiedy łącznie przebywało 6 osadzonych, od 21.10.2009r. do 23.10.2009r. kiedy łącznie przebywało 7 osadzonych, od 23.10.2009r. do 16.11.2009r. kiedy łącznie przebywało 8 osadzonych Następnie powód przebywał w celi nr 10 pawilonu B w okresie od 16.11.2009r. do 6.12.2009r kiedy łącznie przebywało 6 osadzonych. Generalnie w pozwanym zakładzie były cele 6 osobowe lub 2-3 osobowe. W stosunku do powoda nie była wydawana indywidualna decyzja Dyrektora zakładu karnego w ... o umieszczeniu powoda w celi, w której powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3m². dowód rejestr zatrudnienia (k99); protokół z wizytacji (k.64-67), notatka służbowa (k.96-98, 370); wykaz remontów (k.371-382). pismo z 14.04.2011r (k.234), zeznania świadka ...(k.225-226), zeznania powoda (k.361-363) Wszystkie cele w pozwanym zakładzie wyposażone są w sprzęt kwaterunkowy. W celach 6 osobowych znajdują się dwa duże stoły (dla 6-8 osadzonych) lub stół duży i mały (dla 6 osadzonych), natomiast w celach małych dwa stoliki małe (dla 4 osadzonych). Każdemu skazanemu przysługuje jeden taboret. We wszystkich celach zamontowane są szafki, głównie małe -3 lub 4 --- STRONA 3 --- szafki w celach dużych 6 osobowych i 2 szafki w celach małych-3 osobowych. Każdy z osadzonych ma własne łóżko i wkład do łóżka. Każdemu osadzonemu przysługuje połowa szafki na rzeczy osobiste w tym żywność. Pozostałe rzeczy np. dozwolona odzież winna być spakowana w torbie lub kartonie albo szufladzie pod łóżkiem i zajmować nie więcej niż 0,15 m³. Przepisy nie przewidują, żeby cele były wyposażone w dodatkowe urządzenia do przechowywania żywności np. lodówki. Ponadto każda cela wyposażona jest w wieszak do odzieży wierzchniej. Kąciki sanitarne wyposażone są w półkę na przybory toaletowe, lustro, miednicę plastikową 1 szt na 4 osadzonych, wiadro na śmieci, szczotkę i zmiotkę oraz szczotkę klozetową. Ilość rzeczy osobistych jaką może posiadać osadzony w celi jest ściśle określona i ograniczona, zgodnie z zarządzeniem Dyrektora w sprawie porządku wewnętrznego. Sprzęt w celach jest sprawny technicznie. W przypadku uszkodzenia lub zepsucia oddziałowy dokonuje wymiany na inny sprawny egzemplarz, oddając sprzęt uszkodzony do naprawy w warsztatach zakładowych. Tego typu usterki są usuwane niezwłocznie. Dotyczy to również miednic, które po uszkodzeniu są wymieniane na nowe. Wyposażenie cel jest z reguły stałe (w przypadku konieczności- przeludnienia cel dostawia się łóżko, taboret, wymienia stół na większy i uzupełnia szafkę w razie potrzeby). W pozwanym zakładzie nie zdarzyło się nigdy, żeby w celi była niewystarczająca ilość łóżek dla osadzonych stołów czy szafek. Wszystkie cele są wizytowane przez kierownictwo zakładu raz w miesiącu, przez wychowawców kilka razy w tygodniu, a codziennie wiele razy przez oddziałowych i wszelkie zgłoszenia ewentualnych nieprawidłowości są załatwione niezwłocznie. Raz w roku jest dokonywany, przez Komisję powołaną przez Dyrektora zakładu, kompleksowy przegląd wszystkich cel pod kątem ich wyposażenia w sprzęt kwaterunkowy. Każdy z osadzonych otrzymuje przy przyjęciu do zakładu mydło toaletowe krem do golenia, proszek do prania, szczoteczka do zębów, pastę do zębów, papier toaletowy, a następnie co jeden miesiąc otrzymuje mydło, nożyk do golenia, proszek do prania, papier toaletowy, natomiast pastę do zębów, szczoteczkę do zębów i krem do golenia wydaje się, według potrzeb zgłaszanych (ustnie lub na piśmie) przez osadzonego. Ponadto są wydawane środki do utrzymania czystości w celach płyn, proszek lub żel do mycia urządzeń sanitarnych i podłogi w ilościach niezbędnych do potrzeb. Sprzątanie celi należy do obowiązków mieszkających w niej osadzonych. Każdy osadzony ma możliwość utrzymania czystości i higieny poprzez mycie się w celi w umywalce i ciepłą kąpiel raz w tygodniu w łaźni oddziałowej. Na co dzień istnieje możliwość dbania o czystość poprzez mycie się przy umywalce lub w miednicy, w które to sprzęty są wyposażone wszystkie cele. Nie ma możliwości kąpieli w celach. W każdej celi znajduje się umywalka z wodą zimną , zlokalizowana poza kącikiem sanitarnym, z fartuchem z płytek ceramicznych przy niej (ciepła woda jest doprowadzona do cel w pawilonach remontowanych, aktualnie od 2009r. w pawilonie B i F; w pozostałych pawilonach brak obecnie technicznych możliwości dostawy ciepłej wody)oraz tzw kącik sanitarny z ubikacją. W powyższej jednostce wszystkie kąciki sanitarne we wszystkich celach są murowane do pełnej wysokości i zamykane drzwiami łazienkowymi, z odpowiednią wentylacją grawitacyjną, co umożliwia pełną intymność w korzystaniu z toalety. Powierzchnia kącika sanitarnego wynosi w większości cel ok 0,9 do 1,2 m² i jest zgodna z wymogami budowlanymi. Wszystkie cele mieszkalne w pozwanym zakładzie posiadają wentylację grawitacyjną oraz są wyposażone w okna, które można otworzyć i pomieszczenie przewietrzyć. Zdarzają się przypadki, że w pojedynczych celach okresowo może wystąpić zjawisko zawilgocenia ścian. Przyczyna tego zjawiska to przede wszystkim niewłaściwe użytkowanie celi przez jej mieszkańców, poprzez zamienianie jej w pralnie (pranie i suszenie bielizny i odzieży jednocześnie przez 6 osadzonych), a także wykorzystywanie kącika WC do mycia i kąpieli -polewanie się ciepłą wodą. Oświetlenie celi mieszkalnej zrealizowane jest za pomocą oprawy oświetleniowej, ze źródłem jarzeniowym w postaci świetlówki 40 W lub 36 W, umieszczonym w jednym lub dwóch punktach celi w zależności od powierzchni pomieszczenia. W przypadku cel trzyosobowych o powierzchni do około 10,5m² oświetlenie zrealizowane jest jako pojedynczy punkt świetlny umieszczony centralnie w pomieszczeniu. Dla cel większych czyli sześcioosobowych o --- STRONA 4 --- powierzchni 18-20m² w celi umieszczone są dwa pojedyncze punkty oświetleniowe, umieszczone w celi w ten sposób, że odległość pomiędzy nimi oraz ścianami to około 1/3 długości sufitu. Do oświetlenia kącików sanitarnych (średnia powierzchnia kącików wynosi 1,1 m²), zastosowany został pojedynczy punkt świetlny w postaci oprawy oświetleniowej z kloszem szklanym i źródłem światła lampą żarową o mocy 25 W do 40 W umieszczony w pomieszczeniu centralnie na suficie. Otwory okienne we wszystkich celach zakładu mają wymiary 115x 145 cm tj, powierzchnię 1,66 m², a w świetle ościeżnicy wymiary wynoszą 107x 132 cm tj powierzchnię 1,41 m². We wszystkich celach 6 (cela25) osobowych są dwa okna o łącznej powierzchni w świetle ościeżnicy 2,82 m², we wszystkich celach osobowych 2-3 osobowych jest 1 okno o powierzchni w świetle ościeżnicy 1,41m². Okna są osadzone w typowej wysokości ok 0,9- 1.0m (dolna krawędź)od podłogi. Budynki sa parterowe i nie są zasłonięte przez inne, które mogłyby dawać cień. Dostęp światła dziennego nie jest w żaden sposób utrudniony. W celach zamontowane są okna drewniane, które nie były wymieniane od momentu wybudowania zakładu tj. od początku lat 80, ubiegłego wieku. Okna są na bieżąco naprawiane, konserwowane i zapewniają odpowiednią szczelność. dowód: protokół z wizytacji (k.64-67) notatka służbowa (k. 96-98), zeznania świadka ..... (k.225-226), częściowo zeznania powoda (k.361-363) W celach mieszkalnych, w których przebywał powód, na skutek przeludnienia i dużej liczby osadzonych, którzy musieli załatwiać swoje potrzeby fizjologiczne odczuwalny był zapach z kącika sanitarnego. W celach tych było wilgotno, na niektórych ścianach był grzyb. W celach tych latem było duszno, a zimą - bywało chłodno. Z uwagi na liczbę osadzonych miejsca do spania jedzenia, schowania osobistych rzeczy, w celach, w których przebywał powód, trudno było się poruszać. Między osadzonymi dochodziło do konfliktów na tle korzystania z toalety. Na skutek osadzenia powoda w pozwanym zakładzie w okresie od 8 września 2007r. do 5 sierpnia 2008, od 18 grudnia 2008 do 14 stycznia 2009 i od 19 października 2009 do 6 grudnia 2009r. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w zakresie prawa do humanitarnego i godnego odbywania kary pozbawienia wolności. dowód: zeznania powoda (k 361-363), zeznania świadka.... (k. 344-345) Od 1996 r. powód był konsultowany i leczony psychiatrycznie z tytułu nadmiernej nerwowości, nadużywania alkoholu- ciągi picia i uzależnienia od narkotyków. Od 1999r. powód był systematycznie leczony psychiatrycznie w tym szpitalnie. W trakcie pozbawienia wolności od 2005 r. powód był kierowany na leczenie celem odbycia terapii dla osób uzależnionych od środków odurzających i substancji psychotropowych. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności powód zgłaszał objawy zgagi, nadkwaśności- wdrożono leczenie osłonowe. Kilkukrotnie powód dokonywał połyku ciał obcych i z tego tytułu był hospitalizowany, obserwowany i leczony. W 2005 r powód był obserwowany w związku z ginekomastią, w związku z którą wykonano biopsję gruczołu piersiowego. W 2008 r. powodowi usunięto ginekomastię. W październiku 2006r. powód zgłaszał świąd skóry, zmiany skórne. U powoda lekarze z pozwanej jednostki rozpoznali świerzb i wdrożyli odpowiednie leczenie. W lipcu 2007r. u powoda wystąpił ponownie świąd skóry, zmiany skórne. Wówczas powód został skierowany do dermatologa, który rozpoznał świerzb i wdrożył odpowiednie leczenie. Powód nie zgłaszał w okresie osadzenia w pozwanej jednostce innych dolegliwości. W przypadku zgłoszenia dolegliwości powód miał zapewnioną przez pozwaną jednostkę właściwą opiekę medyczną. W wyniku wykonywania kary pozbawienia wolności w okresie od 1 stycznia 2007r. do 10 czerwca 2010r. nie doszło do istotnego pogorszenia stanu zdrowia powoda. Świerzbem można zakazić się przez odzież, ręczniki, bielizną. Schorzenie to może wystąpić także samoistnie u osób z obniżoną odpornością immunologiczną. Osoby z pozytywnym wywiadem w zakresie uzależnień od alkoholu, środków odurzających, narkotyków mają obnizoną i zmienioną odporność immunologiczną i w związku z tym, wystąpienie schorzeń w tym infekcyjnych i każdych innych odbywa się częściej i intensywniej. Niedogrzanie celi nie powoduje zwiększonej --- STRONA 5 --- manifestacji schorzeń alergicznych. Zła wentylacja może to powodować w skojarzeniu z niedogrzaniem, ale tylko u osobników atopowych czyli takich, którzy mają udokumentowaną zdolność do nieprawidłowej reakcji organizmu na alergeny powszechnie występujące w środowisku. Powód nie skarżył się do wychowawcy na warunki panujące w celach, a jeżeli miał prośby dotyczące spraw kwatermistrzowskich to były one realizowane od razu. Powód nie zgłaszał wychowawcy, żeby zaginęły mu rzeczy osobiste. Powód często miał konflikty z innymi osadzonymi. To były typowe kłótnie pojawiające się w życiu. Powód werbalizował swoje niezadowolenie i na tym tle dochodziło tez do konfliktów z innymi osadzonymi. Powód jest uzależniony od środków odurzających i psychotropowych i nie potrafi sobie radzić w sytuacjach frustrujących. Powód często dokonywał samouszkodzeń. W związku z tym powód wielokrotnie otrzymywał pomoc psychologiczną, był na specjalistycznej terapii w zakładzie karnym w Rawiczu dla osób uzależnionych. dowód: opinia pisemna biegłej sądowej... (k.139-140), wyjaśnienia ustne biegłej (k. 224- 225), dokumentacja medyczna(k.142-198), zeznania świadków.... (k.225-226), .... (k.344-345), zeznania powoda (k. 361-363) Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie wskazanych dowodów z dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłej sądowej oraz zeznań powoda. Podkreślić należy, że w zasadniczej części warunki sanitarno - bytowe podnoszone przez powoda nie znalazły oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalając warunki, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanej jednostce sąd oparł się w głównej mierze na zeznaniach świadka ..., która była wychowawcą powoda, a która w całości potwierdziła warunki sanitarno - bytowe panujące w pozwanej jednostce, które również panowały w celach, w których przebywał powód a które szczegółowo zostały wskazane w notatce służbowej kierownika działu kwatermistrzowskiego pozwanej jednostki, Sąd w zakresie ustalenia jakie konkretnie warunki panowały w celach w których przebywał powód uwzględnił jedynie w części zeznań świadka ... , który zeznając, nie potrafił wskazać czy w ogóle przebywał z powodem w jednej celi, a zeznając w jakich celach przebywał nie wskazał takich samych cel i pawilonów, w których według ustaleń sądu przebywał powód. Ponadto świadek ... wskazał, że przebywał w pozwanej jednostce od września 2008r, a jak ustalono powyżej powód w tym okresie przebywał zarówno w celach w pawilonie D i pawilonie C. Zeznania świadka ... nie stanowiły wystarczającego dowodu na poparcie zeznań powoda, albowiem nie sposób było ustalić także o jakim okresie pobytu świadek zeznaje, albowiem świadek wskazując w jakich celach przebywał nie wskazał okresu pobytu w nich. Ponadto powód zeznając, nie potrafił wskazać w jakich celach przebywał, w jakim okresie, a podawane przez niego numery cel nie zgadzały się z zestawieniem przedstawionym przez pozwanego. W związku z tym nie można było ustalić, czy okoliczności podnoszone przez świadka dotyczyły tych samych warunków, w jakich powód przebywał w danej celi. Jednocześnie sąd nie uznał za wiarygodne, że po okresie 6 grudnia 2009r powód przebywał w przeludnionych celach, albowiem powód nie wskazał w jakich celach, przez jaki okres czasu i z iloma osadzonymi przebywał w pozwanej jednostce. Podkreślić należy, że ogólne określenie, że powód przebywał w przeludnionych celach, nie wystarcza do wykazania zasadności żądania. Sąd uznał, że powód przebywał w przeludnionych celach w okresie od 8 września 2007r do 5 sierpnia 2008r, od 18 grudnia 2008r do 14 stycznia 2008r i od 19 października 2009r do 6 grudnia 2009r albowiem pozwany nie wskazał dokładnie jakie powierzchnie miały cele, w których powód przebywał, a z notatki służbowej kierownika działu kwatermistrzowskiego wynika, że generalnie cele w pozwanym zakładzie były 6-cio osobowe lub 2-3 osobowe. Zatem w okresach, w których pozwany wskazał, że w celach przebywało ponad 3 osadzonych, sąd uznał, że w celach tych i we wskazanych okresach powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m². Ponieważ w okresie od dnia 30 września 2009r. do 19 października 2009r powód przebywał w celi, w której przebywało łącznie 3 osadzonych, sąd uznał, że wówczas powód miał zapewnioną minimalną powierzchnię mieszkalną. Wskazać należy, że powód też nie uściślił, w jakiej celi --- STRONA 6 --- przebywał, w jakim okresie, jaką dana cela miała powierzchnię i ilu wówczas przebywało osadzonych Sąd uznał w całości za przydatną dla rozstrzygnięcia i wyjaśnienia niniejszej sprawy pisemną opinię biegłej... na okoliczność ustalenia, czy u powoda w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności od stycznia 2007 r do 10 czerwca 2010r. wystąpiło pogorszenie stanu zdrowia, jeżeli tak, to co mogło mieć wpływ na to pogorszenie stanu zdrowia i jaka mogła być przyczyna zachorowania przez powoda na świerzb. Powyższa opinia została sporządzona w sposób rzetelny, przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje. Nadto wyjaśniając ustnie przed sądem opinię biegła ... wyjaśniła w sposób logiczny i przekonujący wnioski opinii. Sąd oddalił wniosek powoda o przesłuchanie świadka ... z uwagi na niemożność ustalenia pełnych danych osobowych umożliwiających wezwanie świadka na rozprawę. Sąd zważył, co następuje: Powód w niniejszej sprawie domagał się zadośćuczynienia w kwocie 100.000 zł za okres osadzenia w pozwanym zakładzie karnym w ... od stycznia 2007r do 14 marca 2007r. od 28 marca 2007r do 5 sierpnia 2008 od grudnia 2008r. do stycznia 2009r i od września 2009r. do 10 czerwca 2010r. Powód podstaw swojego żądania upatrywał w przepisach art 23 kc, art 24 § 1 kc, art 448 kc w zw z art 417 kc oraz w art 40, 41 ust 4 i art 47 Konstytucji, a także w art 3 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Europejskiej Konwencji o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. W pierwszej kolejności koniecznym było rozważenie zarzutu przedawnienia żądania powoda podniesionego przez pozwanego. W tym zakresie wskazać należy na przepis art 442¹ § 3 kc, zgodnie z którym w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończy,ć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Z uwagi na podnoszone przez powoda zarzuty dotyczące umieszczenia go w celi, w której powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m² oraz nie zapewnienia odpowiednich warunków bytowych i sanitarnych, wskazać należy, że przepis art 110 kkw zgodnie z którym powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosić powinna nie mniej niż 3 m², cele powinny być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy, obowiązywał już w okresie przebywania przez powoda w zakładzie karnym w ... Zatem powód już w momencie odbywania kary w powyższych okresach miał możliwość dochodzenia swoich praw, miał świadomość wyrządzenia mu szkody i wiedział kto jest zobowiązany do jej naprawienia. Powód natomiast nie wskazał dlaczego wcześniej nie wystąpił z powyższym roszczeniem, w tym nie próbował nawet wykazać, że z przyczyn obiektywnych wcześniejsze wystąpienie z powództwem przeciwko pozwanej jednostce było niemożliwe. W ocenie sądu część roszczenia powoda zgodnie z 3-letnim terminem przedawnienia liczonym od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, przedawniło się w dniu 7 września 2010r. albowiem powód dopiero dnia 8 września 2010r wystąpił z niniejszym pozwem oddając go administracji Aresztu Śledczego w... Zatem żądanie powoda dotyczące okresu pobytu w zakładzie karnym w ... od stycznia 2007r. do 7 września 2007r. uległo przedawnieniu i jako takie podlegało oddaleniu bez merytorycznego badania. Co do pozostałych roszczeń powoda związanych z osadzeniem w pozwanej jednostce penitencjarnej od dnia 8 września 2007r. do 10 czerwca 2010r. wskazać należy na przepis art 23 kc, zgodnie z którym dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa --- STRONA 7 --- cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W myśl art 24 § 1 kc , ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zasady te określone zostały w przepisach kodeksu cywilnego w tym m.in. w art 417 § 1 kc i art 448kc W odniesieniu do naruszeń czynem niedozwolonym dóbr osobistych art 448 kc stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Z powyższego unormowania wynika, że przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego jest jedynie uprawnieniem sądu orzekającego, a nie jego obowiązkiem. Aby przypisać jakiemukolwiek podmiotowi (w tym Skarbowi Państwa) odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: powstanie szkody- uszczerbku w dobrach osoby poszkodowanej, szkoda spowodowana być musi przez zachowanie (działanie/zaniechanie) określonego podmiotu; pomiędzy szkodą a zachowaniem podmiotu potencjalnie odpowiedzialnego musi zaistnieć związek przyczynowy. Czyn sprawcy pociągający za sobą odpowiedzialność cywilną musi być bezprawny, a więc niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Dla oceny odpowiedzialności cywilnej z tytułu czynu niedozwolonego koniecznym jest wykazanie rzeczonych powyżej przesłanek odpowiedzialności. Bezprawnym jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych. na ogół zalicza się działanie w ramach porządku prawnego, tj działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz działanie w ochronie uzasadnionego interesu. Mając na względzie, iż zadośćuczynienie dochodzone przez powoda, wiązać się miało, jak sam powód stwierdził, ze szkodą niemajątkową na jego osobie, powód zobligowany był do wskazania na czym owa szkod miałaby polegać, wykazania jej wystąpienia, a nadto - poza wykazaniem samej zasady odpowiedzialności- do wykazania, że wysokość dochodzonego zadośćuczynienia uzasadniona jest rozmiarem krzywd. Jedną z podstawowych powinności nowożytnego państwa prawa jest zagwarantowanie humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z art 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966r (Dz.U. z 1977r. nr 38 poz 167 i 169), każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Z kolei art 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. nr 61 poz 284 ze zm) której Polska jest sygnatariuszem stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Te normy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art 40 i 41 ust 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wszystkie one w sposób niewątpliwy nakładają na władzę publiczną wskazany obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej Jednym z aspektów dostosowania prawa polskiego do w/w wymogów było wprowadzenie do porządku prawnego art 110 § 2 kkw zgodnie z którym, powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m². Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, że zgodnie z przedstawionym powyżej stanowiskiem powód ma obowiązek jedynie wskazać dolegliwości związane z odbywaniem kary --- STRONA 8 --- pozbawienia wolności i uzasadnić ich związek z dochodzonym roszczeniem. Pozwany zaś dla uwolnienia się od odpowiedzialności musi wykazać, że warunki odbywania kary odpowiadały normom i nie mogło dojść do naruszenia dóbr osadzonego na skutek warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Godność jest tym elementem psychiki człowieka, który konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Stanowi ona bardzo ważny element psychiki ludzkiej, dlatego jest jednym z najistotniejszych dóbr osobistych człowieka. Z tego powodu korzysta ona z ochrony już na poziomie konstytucyjnym- zgodnie z art 30 Konstytucji, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (por wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r. V CKN 195/01 lex nr 53107). W podobnym tonie wypowiedział się Sąd najwyższy w wyroku z dnia 11 marca 1997r (III CKN 33/97, OSNC z 1997r nr 6-7 poz 93), który orzekł, że ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, godność osobista i nietykalność cielesna (art 24 § 1 kc) nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego. Procedurę umieszczania osadzonych w celach o mniejszej powierzchni, niż wynikająca z art 110 V 2 kkw regulował obowiązujący do dnia 6 grudnia 2009 r. przepis art 248 § 1 kkw i wydane na jego podstawie rozporządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz.U.06.65.459). Na taką sytuację powołał się pozwany, podnosząc, że umieszczając powoda w celach, w których nie był spełniony wymóg 3m² na jednego skazanego, działał w ramach art 248 § 1 kkw. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3m². O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis z art 248 § 1 kkw stanowi odstępstwo od zasady, że powierzchnia w celi więziennej powinna wynosić nie mniej niż 3 m² na jedną osobę (zasada art 110 § 2 kkw) Ten minimalny standard może być zatem jedynie wyjątkowo zmniejszony. Trzeba też zwrócić uwagę, że zastosowanie powołanego przepisu dopuszczalne jest jedynie w "szczególnie uzasadnionych wypadkach" Nie może to być zatem każda dowolna sytuacja, lecz wyjątkowa, szczególnie uzasadniona. Przepis ten we wskazanym zakresie nie może zatem podlegać wykładni rozszerzającej. W niniejszej sprawie bezsprzecznie ustalono, że powód przebywając w pozwanym zakładzie karnym w okresie opisanym wyżej przebywał w przeludnionych celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m². Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy sąd ustalił, że w warunkach przeludnienia powód przebywał przez okres 8 września 2007 do 5 sierpnia 2008 oraz od 18 grudnia 2008 do 14 stycznia 2009r. od 19 paździenika 2009 r. do 6 grudnia 2009r. tj łącznie przez 14 miesięcy i 22 dni. Jednocześnie wskazać należy, że przebywanie w warunkach przeludnienia miało charakter ciągły przez 11 miesięcy, następnie trwało 27 dni i znowu trwało nieprzerwanie 2 miesiące i 25 dni. Zatem przez okres ponad 14 miesięcy powód odbywał karę w warunkach odbiegających na niekorzyść od tych, które ustawodawca uznaje za minimum zapewniające humanitarne wykonywanie kary pozbawienia wolności. Zatem uznać należy, że już taka sytuacja stanowiła niehumanitarne traktowanie i prowadziła w obiektywny sposób do naruszenia godności powoda (por wyrok Sądu Apelacyjnego w ... z dnia 18 listopada 2010r. I ACa 870/10 lex nr 756731) Jednocześnie pozwany nie wykazał, aby w stosunku do powoda w okresie objętym pozwem została wydana indywidualna decyzja o czasowym umieszczeniu powoda w celi, w której powierzchnia przypadająca na powoda była mniejsza niż 3 m². Nie mniej --- STRONA 9 --- jednak wskazać należy, że gdyby nawet powoda umieszczono na podstawie decyzji dyrektora jednostki penitencjarnej w celach o mniejszej powierzchni to i tak nie oznaczałoby to automatycznie, że takie umieszczenie jest zgodne z prawem. Jak już zaznaczono, umieszczenie w celach mniejszych niż 3 m² może nastąpić tylko wyjątkowo i to na czas określony. Tymczasem powód przebywał w w/w warunkach przez okres ponad 14 miesięcy. Z tych względów sąd uznał, że działanie pozwanego, polegające na umieszczeniu powoda w celach, które nie spełniały wymogu określonego przez art 110 § 2 kkw w w/w brzmieniu, nie znajdowało oparcia w ówczesnym art 248 § 1 kkw, a więc było bezprawne. W tym kontekście nie można również pominąć oceny całokształtu zachowań pozwanego względem powoda pod kątem wymagań nałożonych na Państwo przez art 10 ust 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966r. (Dz.U. z 1977r. nr 38 poz 167 i 169) oraz art 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993r. nr 61 poz 184 ze zm), której Polska jest sygnatariuszem, które to cytowane przepisy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art 40, 41 ust 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Przepisy te zawierają zakaz poniżającego i nieludzkiego traktowania oraz karania, a także nakazują traktowanie w sposób humanitarny osoby pozbawione wolności. Natomiast z zaleceń Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom wynika, że powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na więźnia powinna wynosić 4m² (por wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 maja 2009 r. I ACa 247/09). Wszystkie one w sposób niewątpliwy nakładają na władzę publiczną wskazany obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Przyjąć należy, że zachowanie pozwanych jest bezprawne także w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz wskazanych norm prawa międzynarodowego. W ocenie sądu wskazane powyżej działanie pozwanego należy także uznać za zawinione. Wina może przybrać postać umyślną lub nieumyślną. Odpowiedzialność cywilna wiąże się z każdą postacią winy, a więc również z najlżejszym niedbalstwem. Niedbalstwem jest brak należytej staranności . Zgodnie z art 355 § 1 kc należytą starannością jest staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju. Odnosząc powyższe do niniejszego przypadku stwierdzić należy, że od funkcjonariusza pozwanego- Dyrektora zakładu karnego w .. ze względu na jego funkcję, należy wymagać, aby przestrzegał on wynikających z art 110 § 2 kkw w w/w brzmieniu warunków umieszczania skazanych w celach, a w razie powstania szczególnych okoliczności uniemożliwiających to, aby dochowywał trybu z art 248 § 1 kkw. Tymczasem Dyrektor pozwanej jednostki, jak wskazano już powyżej naruszył dyrektywy wyznaczone przez art 248 § 1 kkw, przetrzymując powoda w celach nie spełniających wymogu 3 m² powierzchni na skazanego przez czas dłuższy, niż przewidziany w tym przepisie. Wobec tego należało uznać, że w omawianym zakresie doszło do zawinionego naruszenia godności osobistej powoda. W tym miejscu wskazać należy, że pozwanego Skarbu Państwa nie mogły zwolnić od odpowiedzialności podnoszone w odpowiedzi na pozew okoliczności, że Dyrektor Zakładu Karnego w... nie ma żadnego wpływu na liczbę skazanych kierowanych do tego aresztu jako jednostki przerzutowej i nie może odmówić ich przyjęcia, albowiem nie jest prawidłowe utożsamianie braku winy Dyrektora jednostki penitencjarnej z brakiem winy samego Skarbu Państwa, który na mocy przepisów prawa międzynarodowego i Konstytucji ma obowiązek takiego zorganizowania systemu penitencjarnego aby osadzeni odbywali karę w warunkach humanitarnych. W ocenie sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że warunki w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanej jednostce były niehumanitarne i naruszały godność powoda. Z zeznań powoda, zeznań świadka Jagodzińskiego bezsprzecznie wynika, że warunki w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności znacznie odbiegały od standardów jakie winno zapewnić państwo Polskie odsobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Podkreślić należy, że spełnienie przez zakład karny standardów budowlanych nie oznacza, że warunki w jakich przebywają więźniowie są humanitarne. Nadto nie sposób uznać, że --- STRONA 10 --- spełnianie przez cele warunków budowlanych, które przeznaczone są standardowo dla 6 osadzonych, powoduje zachowanie prawidłowej wentylacji, czy komfortu psychicznego, gdy w celi takiej przebywa 8 lub 7 osadzonych. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości, że w związku z przeludnieniem powód odczuwał dolegliwości związane z niemożliwością swobodnego poruszania się i brakiem warunków do zachowania intymności, chociażby podczas korzystania z kącika sanitarnego. Powód zeznał, że w celach było duszno latem, zimą bywało chłodno. Sam pozwany przyznał, że brak prawidłowej wentylacji w celach powodował występowanie wilgoci, grzyba na ścianach oraz odczuwania zapachów z toalety. Powód wskazał i należało uznać to za wiarygodne, że między osadzonymi dochodziło do konfliktów na tle korzystania z toalety, skoro z kącika sanitarnego przeznaczonego dla 6 osadzonych musiało korzystać 8 osób. Niewątpliwie warunki izolacji wymagające praktycznie całodobowego przebywania w celi połączone z różnymi osobowościami i niedogodnościami sanitarnymi, musiały powodować występowanie napięć, frustracji między osadzonymi. Podkreślić należy, że świadek .... , będąca wychowawcą powodw, sama zeznała, że powód często miał konflikty z innymi osadzonymi, że powód werbalizował swoje niezadowolenie i na tym tle dochodziło też do konfliktów z innymi osadzonymi. Dodatkowo świadek wskazała, że powód jest uzależniony od środków odurzających i psychotropowych i nie potrafi sobie radzić w sytuacjach frustrujących. Nadto powód często dokonywał samouszkodzeń w związku z tym powód wielokrotnie otrzymywał pomoc psychologiczną. Nie sposób nie uznać, że powyższe zachowanie nie było powiązane z warunkami izolacji powoda. Sąd nie uznał natomiast za prawdziwych twierdzeń powoda, że w pozwanym zakładzie powód nie miał zapewnionej właściwej opieki medycznej oraz że warunki panujące w celach spowodowały pogorszenie stanu zdrowia powoda, w tym wystąpienia świerzbu. Powyższym przeczą zeznania świadków, dokumentacja medyczna powoda oraz opinia biegłego. Podkreślić należy, że z powyższych dowodów wynika, że najbardziej prawdopodobną przyczyną wystąpienia świerzbu u powoda były jego cechy osobnicze, w tym uzależnienie od narkotyków, środków odurzających powodujących obniżoną odporność immunologiczną. W związku z tym nie sposób wiązać odpowiedzialności pozwanego zakładu za schorzenia jakich powód doznał, w czasie pobytu w jednostce. Zdaniem sądu naruszenie godności człowieka z natury rzeczy rodzi u niego negatywne przeżycia psychiczne. W okolicznościach niniejszej sprawy powód wskazał, że naruszenie jego godności jako przysługującego mu dobra osobistego skutkowało odczuwaniem przez niego dyskomfortu związanego z przebywaniem w ciasnej celi i pozbawieniem poczucia intymności, przy czym odczucia te wykraczały poza ramy złego samopoczucia wywołanego koniecznością odbywania kary pozbawienia wolności. W konsekwencji Sąd uznał, że powód doznał krzywdy. Także istnienie normalnego związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym i zawinionym zachowaniem pozwanych a naruszeniem godności osobistej powoda i odniesioną przez niego z tego tytułu krzywdą było niewątpliwe. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaszły wszelkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego za krzywdę powoda w opisanym wyżej zakresie/ W tej sytuacji należało jeszcze przesądzić, czy w okolicznościach sprawy żądana przez powoda forma rekompensaty krzywdy jest uzasadniona, mając na względzie, że brzmienie art 24 kc ukierunkowane jest na usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych, natomiast możliwość żądania zadośćuczynienia pieniężnego wskazana jest w tym przepisie jako dodatkowa forma zrekompensowania krzywdy. Zdaniem sądu znaczenie naruszonego dobra osobistego, długi i nieprzerwany czas utrzymywania się stanu go naruszającego oraz fakt, że przeproszenia powoda przez pozwanych stanowiłoby dla niego w tej sytuacji tylko niewielką satysfakcję, przemawiały za przyznaniem powodowi zadośćuczynienia pieniężnego. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i długość okresu doznawania przez pokrzywdzonego ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywda). Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobra osobiste, cel, który zamierzała ona osiągnąć podejmując --- STRONA 11 --- działanie naruszające te dobra i ewentualna korzyść majątkowa, jest w związku z tym działaniem, uzyskała lub spodziewała się uzyskać. Odnosząc się do wskazanych wyżej przesłanek, należy zauważyć, że w przypadku powoda zostało naruszone jedno z najistotniejszych dóbr osobistych. Naruszenie to iało charakter znaczny i trwało łącznie przez ponad 14 miesięcy. jednocześnie podkreślić należy, że w okresie od 16 maja 2008r. do dnia 21 lipca 2008r. powód był zatrudniony w warsztacie stolarskim, zatem przez okres ponad 2 miesięcy w czasie pobytu od dnia 8 września 2007 r. do 5 sierpnia 2008r. powód nie przebywał nieprzerwanie w celi przeludnionej. W ocenie sądu charakter doznawanej przez powoda krzywdy nie był szczególnie przykry, ani nie była ona intensywna. Nie można przy tym nie zauważyć, że powód był recydywistą penitencjarnym, a tym samym choć znane jemu były warunki panujące powszechnie w zakładach karnych, to jednak doprowadził on do konieczności ponownego umieszczenia go w zakładzie karnym. Winę pozwanego zdaniem sądu należy uznać za nieumyślną, a jej stopień za co najwyżej średni, przy czym niewątpliwie naruszenie dobra osobistego powoda nie miało mu przynieść jakiejkolwiek korzyści. Mając na uwadze powyższe, sąd uznał, że właściwą rekompensatą za krzywdę odniesioną przez powoda w okresie osadzenia w pozwanym zakładzie karnym w .... będzie zadośćuczynienie w kwocie 1700 zł. O odsetkach sąd orzekł na podstawie art 481 w sytuacjach frustrujących 1 kc w zw z art 455 kc tj od dnia doręczenia pozwanemu Skarbowi Państwa odpisu pozwu (k.37), albowiem powód nie wykazał by wcześniej wzywał pozwanego do zapłaty w/w kwoty. W punkcie 2 wyroku sąd oddalił żądanie powoda w zakresie przedawnionego roszczenia za okres od stycznia 2007 r. do 7 września 2007r. ponad zasądzoną kwotę i w zakresie żądania o odsetki od dnia wniesienia pozwu do dnia 18 stycznia 2011r. od zasądzonej kwoty. Sąd uznał żądanie powoda ponad zasądzoną kwotę za wygórowane i nieadekwatne do rozmiaru krzywdy doznanej przez powoda i stopnia zawinienia pozwanego. Podkreślić należy, że oprócz w/w niedogodności związanych z samymi warunkami sanitarno bytowymi powód nie został narażony na większe dolegliwości. W szczególności powód nie wykazał, aby nie miał zapewnionej odpowiedniej opieki lekarskiej i że na skutek warunków panujących w pozwanej jednostce zakaził się świerzbem. Również w ocenie sądu fakt, że powód przebywał w warunkach przeludnienia przez okres 14 miesięcy, wskazuje, że stopień dolegliwości nie mógł być znacznie odczuwany przez powoda. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że powód nie wskazał i nie potrafił uzasadnić w jaki sposób wyliczył dochodzoną pozwem kwotę 100.000 zł. Stosownie do wyrażonej w art 102 kpc zasady słuszności w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd uznał, że zasady słuszności przemawiają za nie obciążaniem powoda kosztami procesu w części oddalonego powództwa, albowiem powód nigdzie nie pracuje i nie osiąga dochodów. SSO Katarzyna Krzymkowska