Postanowienie XII C 2259/14 SN 5 dl SZCZ A ZSZ

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt XII C 2259/14 SN 5 dl SZCZ A ZSZ | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 14 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Zofia Lehmann Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Elżbieta Witaszczyk po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. w Poznaniu sprawy z powództwa M .S przebywającego w Zakładzie Karnym we W: 2 | przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego wP | - o zapłatę | | I. Powództwo oddala. | IL Zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600,-zł z tytułu | poniesionego kosztu zastępstwa procesowego pozwanego. I III. . Utrzymuje zwolnienie powoda od uiszczenia opłaty sądowej od pozwu. : | 1 SSO Zofia Lehmann | TE LE " i --- STRONA 2 --- Sygn. akt XII C 2259/14 ! Uzasadnienie | Pozwem z dnia 24 września 2014 r. skierowanym przeciwko pozwanemu - Skarbowi Państwa + reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P. powód M — S' wniósło zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę będącą następstwem naruszenia przez pozwanego jego dóbr osobistych. Powód domagał się również zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. Powód wskazał, że pozwany stosuje wobec niego przemoc fizyczną i psychiczną od momentu osadzenia powoda w tej jednostce penitencjarnej przez cały czas. Powód podniósł, że w dniu 17 września 2014 r. został umieszczony w celi 5-osobowej nr 145 w Pawilonie A-IIC, z których trzy osoby okazały się palącymi wyroby tytoniowe. W tej sytuacji doszło do konfliktu między powodem, a osadzonymi w tej celi z użyciem siły fizycznej. Powód zgłosił zaistniałą sytuację słownie przełożonym i odmówił ponownego wejścia na teren tej celi. Mimo tego powód został siłą umieszczony w tejże celi. Mimo szeregu skarg powoda Dyrektor Aresztu Śledczego w Pc odmówił umieszczenia powoda w innej celi, w której nie będą przebywać osoby palące. Jest to przejaw fizycznego i psychicznego znęcania się pozwanego nad powodem jako osadzonym. Zachowanie pozwanego skutkowało pogorszeniem stanu zdrowia powoda w aspekcie układu nerwowego, oddechowego i pokarmowego, a tym samym doszło do naruszenia dobra osobistego powoda jakim jest zdrowie wymienione w art. 23 k.c. Stan zdrowia powoda - stwierdzona astma oskrzelowa uzasadnia umieszczenie go w celi mieszkalnej z osobami niepalącymi, z kolei użycie przemocy fizycznej wobec powoda potwierdza obdukcja znajdująca się w książeczce zdrowia powoda (k. 1-4 akt). Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r, powód został zwolniony. od kosztów sądowych w całości, a | jego wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu oddalono (k. 16-17 akt). | W odpowiedzi na pozew z dnia 5 grudnia 2014 r. pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez i Dyrektora Aresztu Śledczego w F » zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł i o oddalenie powództwa „W całości i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym na rzecz | Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego wg norm | przepisanych zgodnie z treścią art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. | Pozwany zakwestionował żądania powoda zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, Pozwany podniósł, | że okoliczności - przytoczone w pozwie były przedmiotem postępowań wyjaśniających prowadzonych przez | Dyrektora Aresztu Śledczego wP Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w P i kontroli sędziego i penitencjarnego we właściwym trybie przewidzianym przepisami kodeksu karnego wykonawczego. Żaden z tych ! organów nie stwierdził nieprawidłowości w działaniach administracji Aresztu Śledczego wI____. azatem odpada - EE 7 wrzesanka” bezprawności raFISZERa dóbr osobistych powoda. Przeprowadzone posiępowanie wyjaśniające: nie = "potwierdziło, aby podczas pobytu w celi nr 145 w Pawilonie A-UIC doszło do incydentów z udziałem powoda i | innymi osadzonymi, a powód został przez nich pobity. Pozwany ocenił, że to powoda obciąża w myśl art. 6 k.c. | ___ dowód faktu, że naruszono Jego dobro. osobiste w. postaci.zdrowia i doznał on_w następstwie naruszenia krzywdy, |- podlegającej rekompensacie stosownie do postanowień k.c. Przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. l Jest natomiast fakultatywne. Pozwany ocenił, że niezależnie od niewykazania powództwa co do zasady także _. | 7 Wysokość dochodzonego zadośćuczynieni jest ażąco wygórowana i nadmierna (k 29-38 akt, | i Na rozprawie w dniu 31 marca 2015, r. powód. podtrzymał konsekwentnie dotychczasowe” stanowisko w sprawie (k. 171 akt). , --- STRONA 3 --- Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: | Powód Maciej Skory w dniu 17 września 2013 r. został osadzony w 5-osobowej celi mieszkalnej o nr 145 na i Oddziale AMI Aresztu Śledczego wP » W której przebywał do dnia 8 października 2014 r. Osadzenie powoda | W w/w 5-osobowej celi nastąpiło zgodnie z zasadami dotyczącymi rozmieszczania skazanych i tymczasowo aresztowanych określonymi w $ 10-13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania i $ 11-13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami kodeksu karnego wykonawczego — art. 82 i art. 212 k.k.w, Cela ta była przeznaczona dla niepalących recydywistów penitencjarnych. Dowód: zestawienie rozmieszczenia powoda — historia rozmieszczenia (k. 39 akt) * Współosadzeni powoda z celi nr 145 byli osobami niepalącymi. 'W dniu 2 października 2014 r. w celu wykonania uaktualnienia informacji dotyczących używania wyrobów tytoniowych przez osadzonych zakwaterowanych w celi nr 145 przeprowadzono z nimi indywidualne rozmowy i zebrano oświadczenia stwierdzające fakt, że są oni osobami niepalącymi. Dowód: zeznania świadków R 3" «(k. 123 akt), D, M " 123akt), K 18 " (k. 124 ak), M W (k. 124 akt), A | 1Ż * (k124akt) Powód w trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej korzystał regularnie z konsultacji psychiatrycznych. Z uwagi na zgłoszenie pogarszającego się stanu psychicznego powód korzystał z konsultacji psychiatrycznej ! m.in. w dniu 22 stycznia 2013 r., podczas której podał, że czuje się dobrze, a specjalista utrzymał lek Kertel i i zalecenia z poprzedniej konsultacji u psychiatry. Ponowna konsultacja psychiatryczna powoda miała miejsce w dniu | 18 lutego 2013 r., gdzie specjalista zaleciła mu pobyt w małej celi bez określenia ilu osobowej i.utrzymała lek Kertel. i W dniu 17 kwietnia 2013 r. powód ponownie podał w trakcie konsultacji psychiatrycznej dobre | samopoczucie, na podstawie czego nie wydano decyzji o zmianie celi. | Powód korzystał również z konsultacji Pulmonologicznych z uwagi na stwierdzone schorzenie — astmę | oskrzelową. Zaleceniem dla powoda objęto osadzenie w celi z osobami niepalącymi. | Dowód: książeczka zdrowia osadzonego (k. 47-64, 79-87 ala) | Mimo powyższego powód zaczął podejmować działania mające na celu wyznaczenie mu przez administrację i jednostki penitencjarnej 2-osobowej celi mieszkalnej, powołując się na nieaktualne zalecenia lekarskie z lutego 2013 i r. p = En W.dniu 18. września 2014-r_-powód-samowolnie-opuścił celę: mieszkalną” W momencie, gdy oddziałowy CE s wypuszczał z celi innych osadzonych i'doinagał się wydania korzystnej dla siebie decyzji administracji pożwanej F jednostki penitencjarnej poprzez umieszczenie wceli 1- lub 2-osobowej. . rz .. Następnie podczas rozmowy z dowódcą zmiany osadzony. ujawnił na swoim ciele zasinienia na ramieniu i. i= zasugerował, że pozwie Areszt Śledczy w P. za dokonanie pobicia: lub dopuszczenie się do. pobicia. | Przeprowadzona obdukcja wykazała, że uszkodzenie ciała nastąpiło przed przyjazdem powoda do pozwanej jednostki H ———Pemiencjarej.. Badanie. wykazało stan. ogólny-dobry;'na-kończynach górnych StWiERdZóRO Kilkudniowe zaśiniia ET drobne zadrapania na plecach na wysokości lędźwiowo-krzyżowej (także stare) oraz stare zmiany na podudziach H Kóńczyń dolnych, prawdopodobnie po przeszczepie skóry. W trakcie obdukcji Jekarskiej powód nie zgłaszał = lekarzowi żadnych dolegliwości i skarg. --- STRONA 4 --- i Z kolei w trakcie indywidualnych rozmów z pozostałymi osadzonymi we wskazanej wyżej celi współosadzeni zaprzeczyli, aby doszło do jakiegokolwiek konfliktu z powodem, aby miały miejsce konflikty czy jakiekolwiek niezgodności między współosadzonymi. Dowód: książeczka zdrowia osadzonego (k. 47-64, 79-87 akt), zeznania świadków R. 1G „o (k. 123 akt), l D M (k. 123 akt), K. 5 (k._124 akt), M. W 7 (k 124 akt), A . Ż ” k124ak) Powyższe zostało ponownie potwierdzone przez współosadzonych podczas wizytacji celi w dniu następnym, tj. w dniu 19 września 2014 r. Podczas wizytacji powód nie zgłaszał żadnych skarg, wniosków i próśb. Podczas kolejnej wizytacji w dniu 25 września 2014 r. wszystkich cel i pomieszczeń na oddziale mieszkalnym A/II, w tym celi nr 145, osadzeni, w tym powód, nie zgłaszali żadnych problemów i sytuacji konfliktowych. Dowód: zeznania świadków R Ge. (k. 123 akt), D M. " (k123ak), K US. (k. 124 akt), M” W (k. 124 akt), A. :Ż 5 (k124 akt) W dniu 30 września 2014 r. odbyła się kolejna konsultacja psychiatryczna powoda, w trakcie której nie stwierdzono u powoda objawów psychotycznych, myśli i zamiarów suicydalnych, powodowi utrzymano lek Ketrel i zalecono kontrolę za dwa miesiące. Dowód: książeczka zdrowia osadzonego (K. 47-64, 79-87 akt) Następnie w dniu 1 października 2014 r. dokonano szczegółowej kontroli celi nr 145 w oddziale AI, a z uwagi na treść skarg powoda pochodzących z dnia 22, 27, 28 i 29 września 2014 r. w kontroli tej uczestniczył koordynator oddziału. Podczas kontroli nie stwierdzono zanieczyszczenia powietrza w celi dymem papierosowym. Osadzeni umieszczeni w tej celi podali, że nie są osobami palącymi wyroby tytoniowe. W dniu 3 października 2014 r. w „Książce poleceń dowódców zmian” dokonano wpisu, w którym polecono | zwracanie.uwagi na ewentualne palenie wyrobów tytoniowych przez osadzonych w celach przeznaczonych dla osób | niepalących. | Od dnia 8 października 2014 r. powód przebywał w celi nr 137 na oddziale A/II, gdzie również nie było osób | palących. Również żaden ze współosadzonych w tej celi nie zgłaszał sytuacji konfliktowych z udziałem powoda. | Wymieniona cela również jest przeznaczona dla niepalących recydywistów penitencjarnych. l Złożone przez powoda skargi w przedmiocie niezapewnienia właściwej opieki lekarskiej, niewłaściwego | rozmieszczenia w celi i umieszczenia z osobami palącymi uznane zostały za niezasadne, | Pismem z dnia 30 października 2014 r. powód został. poinformowany, że czynności wyjaśniające nie | potwierdziły faktu jego pobicia w dacie 6 października 2014 r. | Dowód: pismo Sędziego Penitencjarnego z dnia 30 października 2014 r. (k. 40 akt), sprawozdanie z postępowania | wyjaśniającego z dnia.20 października 2014 r. (k, 41-43 ala), odpowiedź na skargę z dnia 16 października 2014 r. (k | - 212 44-45v akt); notatka służbowa z dnia 16.października 2014r (k-16 akt), skarga powoda z dnia 28 września 2014 r. E © (k-65:66 akt. odpowiedź na skargi powoda z' dnia 6 października 2014r. (k. 67.68 ak), sprawozdanie z |- postępowania wyjaśniającego z dnia 6 października 2014 r. (c: 69-71 akt), skargi powoda z dnia 22, 27 i 29 września |- 2014 r (k. 72-78 ak), motdtki służbowe z dnia 1 1:3 października 2014 r. (k. 88.90. ak), plan kontroli cel E mieszkalnych i pomieszczeń (k. 91 dki), raport z przebiegu służby. oddziałowego z dnia 25 września 2014 r. (k. 92-93 ł akt), odpowiedź na skargi powoda z dnia 2 października 2014 r. (6: 94-95 akt) | i mezem Powód M. __S__liczy.44 lata, z zawodu jest malarzem: = R TT Dowód: zeznania powoda na k. 171 akt ś ; Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie następujących dowodów: 7 --- STRONA 5 --- - dokumentów urzędowych i prywatnych, tj. zaświadczenia administracji Aresztu Śledczego w 7 z i dnia 3 czerwca 2014 r. (k. 12 akt), zestawienia rozmieszczenia powoda - historii rozmieszczenia (k. 39 akt), pisma i Sędziego Penitencjarnego z dnia 30 października 2014 r. (k. 40 akt), sprawozdania z postępowania wyjaśniającego z dnia 20 października 2014 r. (k. 41-43 akt), odpowiedzi na skargę z dnia 16 października 2014 r. (k. 44-45v akt), : l notatki służbowej z dnia 16 października 2014 r. (k. 46 akt), książeczki zdrowia osadzonego (k. 47-64, 79-87 akt), E i skargi powoda z dnia 28 września 2014 r. (k. 65-66 akt), odpowiedzi na skargi powoda z dnia 6 października 2014 r. (k. 67-68 akt), sprawozdania z postępowania wyjaśniającego z dnia 6 października 2014 r. (k. 69-71 akt), skarg powoda z dnia 22, 27 i 29 września 2014 r. (k. 72-78 akt), notatek służbowych z dnia 1 13 października 2014 r. (k. 88-90 akt), planu kontroli cel mieszkalnych i pomieszczeń (k. 91 akt), raportu z przebiegu służby oddziałowego z dnia 25 września 2014 r. (k. 92-93 akt), odpowiedzi na skargi powoda z dnia 2 października 2014 r. (k. 94-95 akt), - zeznań świadków R: G _ (k. 123 akt), D M (k. 123 akt), K ” Ss *(k. 124 akt), M W: "(k. 124 akt), A ż (k. 124 akt), M G sk. 158-158v akt), - zeznań powoda M Si _ (k.171 akt) Wymienione wyżej dokumenty urzędowe Sąd uznał za wiarygodne. Odpowiadały one dyspozycji art. 244 8 1 k.p.c., zgodnie z treścią którego dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Autentyczność oraz prawdziwość treści dokumentów urzędowych nie była kwestionowana przez żadną ze stron w oparciu o treść art. 232 k.p.c. w zw. z art. 252 k.p.c. Także Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby uczynić to z | urzędu. Tym samym okazały się one przydatne przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie. Okoliczność, że | żadna ze stron nie kwestionowała treści kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy pozwoliła na | potraktowanie tych kopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej, ! Sąd pozytywnie ocenił zeznania świadków R G D. s M „ K- 7 | st „M Wi "EA 1 Ż 7. Jawiły się one jako spójne, logiczne i konsekwentne. Treść l wypowiedzi tych osób w pełni korespondowała z załączonymi do odpowiedzi na pozew dokumentami urzędowymi, | dotyczącymi osadzenia powoda w w/w celi, treści złożonych przez niego skarg i wyników przeprowadzonych | postępowań wyjaśniających, jakie toczyły się w odniesieniu do tych skarg: W żaden sposób — na bazie zeznań tychże ! osób — nie można uznać, że zachowanie pozwanego polegające na rozmieszczeniu powoda w celi 5-osobowej czy | rodzaju oferowanych mu konsultacji lekarskich było wyrazem psychicznego. i fizycznego znęcania się pozwanego | nad powodem. Treść zeznań tych osób nie daje podstaw -do uznania, że w czasie pobytu powóda w. spornej celi . ___. doszło do konfliktów powoda z innymi osadzonymi.w-tej-celi; podczas-którychr to'użyto wobec" pówoda przemocy LIE fizycznej: Z-zeznań tych świadków nie wyniki ponadio, aby opieka lekarska oferowana powodowi w pozwanej b jednostce penitencjarnej była niewłaściwa, skutkowała rozstrojem jego. zdrowia fizycznego i psychicznego. Także F zeznania współosadzonego z powodem świadka M; G;- > nie potwierdzają twierdzeń pozwu. Jakkolwiek ZEefE świadek wskazał na przeludnienie 'cel' w pozwanej jednostce peniiencjamej, to jednak pozew tego zarzutu nie | obejmuje. M 3 sskazał na fakt przebywania z powodem w jednej celi o nr 145 w Pawilonie A/II w 2012 r i _.._a zatem w innym okresie, niż, objęty. pozwem, jednak zwrócić należy-uwagę;-że jednocześnie z jego zeznań wynika, 2e była to cela dla osób niepalących, nikt w niej nie palił i oprócz tego, że było w niej mało miejsca to pozostałe Ę warunki W niej były odpowiednie. Powyższe w wysokim stopniu wskazuje, że pozwany przestrzegał zasad Lo: rozmieszczenia w celach osadzonych odrębnie palących i odrębnie niepalących. Zeznania M. 1G'. z. > nie dają : --- STRONA 6 --- podstaw również do tego, aby pozytywnie ustalić fakt pobicia powoda przez współosadzonych czy dopuszczenia się wobec powoda innej przemocy fizycznej i psychicznej z ich strony. W rezultacie zeznania powoda M; SI Sąd uznał za opracowane tylko na użytek sprawy. Powód konsekwentnie podnosił, że osadzenie w celi nr 145 było przejawem psychicznego i fizycznego znęcania się i pozwanego nad nim, albowiem mimo zaleceń lekarskich dotyczących powoda, przebywania z osobami niepalącymi, w celi tej współosadzeni palili wyroby tytoniowe. Podnosił również dopuszczenie się wobec niego przemocy fizycznej przez współosadzonych, z którymi popadł w konflikt determinowany tym, że byli oni osobami palącymi. Twierdzenia te zważywszy na materiał dowodowy w postaci dokumentów urzędowych i zeznań świadków jawiły się jako całkowicie gołosłowne, niczym nie udowodnione. Powód nie umiał przekonywująco podać ponadto, na czym miało polegać znęcanie się pozwanego nad nim od momentu pierwszego osadzenia go w tej jednostce przez cały czas pobytu w niej. W tej sytuacji jego zeznania oceniono jako nieprzekonywujące w świetle art. 6 k.c. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo okazało się niezasadne. Powód wystąpił z pozwem do Sądu Okręgowego w P. w dniu 25 września 2014 r. (data wpływu pozwu do administracji zakładu karnego; k. 4 akt), a więc w dacie, w której obowiązywały zmienione przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa wskazujące, iż obowiązkowe zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądami Okręgowymi wykonuje wyłącznie Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa (art. 8 ust. I pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, opubl. Dz.U. 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.). W związku z tym pozwany reprezentowany przez stafio fisci - Dyrektora Aresztu Śledczego * wh ył prawidłowo zastępowany W niniejszej sprawie. Co prawda powód w uzasadnieniu pozwu nie podał podstaw prawnych swojego żądania, jednak lektura pozwu nie pozostawia wątpliwości, że powód dochodzi zapłaty zadośćuczynienia w oparciu o treść art. 23 124 k.c. w | zw. z art. 448 kc. za naruszające jego dobro osobiste jakim jest zdrowie działania i zaniechania pozwanego. Powód | wywodził, że pozwany znęca się nad nim psychicznie i fizycznie, a wyrazem tego jest umieszczenie go w celi z | osobami palącymi, z którymi powód popadł w konflikt, jak również niezapewnienie mu właściwej opieki lekarskiej i i nieumieszczenie go w celi maksymalnie 2-osobowej. Z tych działań i zaniechań pozwanego powód wywiódł | . doznanie krzywdy w postaci rozstroju zdrowia, w tym pogorszenia się jego funkcjonowania w aspekcie zdrowia | psychicznego. | Art. 24 k.e, udziela ochrony dobrom osobistym z art. 23 k.c., w tym zdrowiu w razie beżprawności ich | naruszenia, które to domniemanie art. 24 $ 1 k.c. statuuje. Przepis ten stanowi o tym, iż ten, czyje dobro osobiste | zostaje (chociażby) zagrożone cudzym działaniem może -żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono | i li bezprawne. W. razie_ dokonanego. naruszenia-może-on-także-żądać;-ażeby- osoba; która dopuściła” się naruszenia; 77 = - dopełniła czynności potrzebnych do usunięci jego 'skuików, w. szczególności ażeby złożyła oświadczenie © odpowiedniej treści iw odpowiedniej. formie. Jest to domniemanie prawne wzruszalne, ustanowione. przez k ustawodawcę na korzyść występującego z roszczeniem o ochronę dóbr osobistych, a które to domniemanie może = * "obalić pozwany, podejmując skuteczną inicjatywę dowodową. Przepis art. 24 $ 1 k.c. stanowi ponadto, iż na | zasadach przewidzianych w, kodeksie może. on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty | _— odpowiedniej sumy. pieniężnej na- wskazany cel.społeczny: Postanowienie:to "uzupełnia art7448'k:6 mówiący o tym, 757 iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste. zostało naruszone, 13 odpowiednią sumę tyłem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić = odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do i --- STRONA 7 --- usunięcia skutków naruszenia. Przepis ten zawiera normę prawną, w myśl której w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać osobie pokrzywdzonej naruszeniem odpowiednie zadośćuczynienie, ale nie Jest do tego zobligowany. Zadośćuczynienie pieniężne, przy spełnieniu się pozostałych przesłanek w tym przepisie wyrażonych, Jest zatem nadal jedynie fakultatywną instytucją, nie zaś obligatoryjną. K l Jednym z podstawowych obowiązków nowożytnego państwa prawa jest zagwarantowanie humanitarnych i warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Odnosząc się do podstawy prawnej roszczeń powoda, obok postanowień k.c. o ochronie dóbr osobistych, należy jej upatrywać w postanowieniach ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 2 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), zawartej przez państwa członkowskie Rady Europy w dniu 4 listopada 1950 r., która znajduje bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Powód i na tę podstawę prawną się powołał, chociaż nie wprost, mówiąc o poniżającym i niegodnym jego traktowaniu — znęcaniu się psychicznym i fizycznym nad nim. Art. 87 ustawy zasadniczej zawiera katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa RP; są nimi Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy zasadniczej, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Powoływana Konwencja, stosowana bezpośrednio w obowiązującym porządku prawnym, podpisana przez RP w dniu 26 listopada 2001 r., ratyfikowana w dniu 19 stycznia 1993 r. (od tego dnia obowiązuje ona w polskim porządku prawnym) zawiera postanowienia dotyczące zakazu niehumanitarnego traktowania i w ich treści także poszukiwać należy podstawy prawnej roszczeń powoda. Zgodnie z treścią jej art. 3, nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169), każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka, | Te normy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji | Rzeczpospolitej Polskiej. Wszystkie one w sposób niewątpliwy nakładają na władzę publiczną obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w jednostkach penitencjamych humanitarnych warunków odbywania kary | pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. | Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy | publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna i wykonująca tę władzę z mocy prawa (art. 417 $ 1 k.c). Art. 77 ust. I Konstytucji stanowi, iż każdy ma prawo do | wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. 7 | „Trybunał Konstytucyjny. w_wyroku.z.dnia 4-grudnia-2001-r:-(SK--18/00)-zwrócił uwagę na konieczność przyjęcia” TTE 2 mowego rozumienia art. 417 k.e; dostosowańiego do postanowie Konstykucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r tak, aby - [ jego stosowanie nie ograniczało możliwości dochodzenia odszkodowań za bezprawne działanie bądź zaniechanie B funkcjonariuszy publicznych. Trybundł - Konstytucyjny wywiódł, iż przewidziana w_art. 417.4. 1 kozi sz 7" odpowiedzialność dotyczy szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem zachowanie funkcjonariusza przy | wykonywaniu powierzonej mu czynności, nie zaś przez zachowanie 'zawinione. Chodzi tu o obiektywną | „Niezgodność. z. prawem” rozumianą. zgodnie-z-Konstytucyjnym ujęciem-źródeł-prawas jako uchybienie obowiązkom” przewidzianym w źródłach prawa (art. 77 ust. 1'i art. 87-94 Konstytucji). Wywody Trybunału ze względu na ich k wartość jurydyczną zostały zaaprobowane w orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r, ET I CKN 581/99, OSNC 2002 r., nr 10, poz. 128 i z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 195/05, MoP 2006 r., nr 10, s. " --- STRONA 8 --- 513), niemniej jednak wymagają opatrzenia ich w realiach niniejszej sprawy pewnym zastrzeżeniem - o czym będzie mowa niżej. . Należy mieć na względzie, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie : ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym | odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Taka obiektywna ocena prowadzi na gruncie tak ustalonego stanu faktycznego do wniosku, że powód nie wykazał stosownie do art. 6 k.c., że doszło ze strony pozwanego do naruszenia jego dobra osobistego jakim jest zdrowie. Zakaz tortur osób osadzonych w jednostkach penitencjarnych połączony z nakazem humanitarnego traktowania takich osób ma na celu zapewnienie takim osobom w szczególności niepogorszenia stanu zdrowia (czy to w aspekcie psychicznym czy to w aspekcie fizycznym) podczas odbywania kary izolacyjnej czy środka zapobiegawczego. Powód nie tylko nie wykazał, że pozwany nie zapewnił mu umieszczenia w celi maksymalnie 2- osobowej ale i nie wykazał, że w spornej celi przebywał z osobami palącymi wyroby tytoniowe, co wpłynęło negatywnie na jego stan zdrowia. Powód nie udowodnił, aby doszło do jakiegokolwiek zachowania pozwanego, skutkiem którego byłoby pogorszenie jego stanu zdrowia, a co za tym idzie doznanie krzywdy podlegającej rekompensacie stosownie do art. 24 $ 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Za całkowicie gołosłowne uznać należało twierdzenia, że doszło w celi nr 145 do konfliktu z udziałem powoda w związku z naruszeniem przez współosadzonych zakazu palenia w tej celi, w którym to konflikcie użyto wobec powoda przemocy. Powód nie Wykazał ponadto, aby w jakimkolwiek innym momencie jego pobytu u-pozwanego dochodziło do sytuacji, w których znęcano się nad nim fizycznie lub psychicznie. Za nieudowodnione uznać trzeba też zarzucane pozwanemu wadliwe prowadzenie postepowań wyjaśniających w przedmiocie skarg powoda. 'W ocenie Sądu brak również podstaw do uznania, aby pozwany doprowadził swoimi działaniami do naruszenia jego godności i czci osobistej. Świadkowie zawnioskowanii przez powoda nie potwierdzili, że powód był torturowany przez pozwanego, udzielano mu niewłaściwych świadczeń lekarskich. To zaś sprawia, że nie służy mu l z tego tytułu wobec pozwanego dochodzone pozwem roszczenie. | i Formy ochrony dóbr osobistych wyznaczają art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Ponieważ spośród kilku roszczeń | przewidzianych w art. 24 k.c. powód wybrał roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, należało | rozważyć, jakie są przesłanki powstania tego roszczenia. Wbrew temu, co mogłaby sugerować treść art. 24 k.e., jest | nią nie tylko bezprawne, ale także zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (por. wyroki Sądu i Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 805/04, LEX nr 177221 i z dnia 19 stycznia 2007 r., III CSK 358/06, | LEX nr 277289). Należy zaznaczyć, że wina pozostaje przesłanką odpowiedzialności także wtedy, gdy do naruszenia | dobra. osobistego dojdzie w. wyniku niezgodnego -z prawem działania lub zaniechania: funkcjonariusza Skarbu | —.— Państwa. lub jednostki samorządu” terytorialnego przy. wykonywaniu władzy- publicznej, o którym' mowa'w'art;"417"7"7 * Kc: Jest to konsekwencją faktu, że am. 448_Kie. słanówi samodzielną odrębną od am. 417 ke, podstawę E odpowiedzialności, odnoszącą się tylko do naruszenia dóbr osobistych. |- Poglądu, że wina nie jest warunkiem odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych, nie z X 7 można więc wywodzić z art. 77 ust. I Konstytucji, gdyż materia art. 448 k.c. w ogóle nie dotyczy kwestii, o których i mowa w art. 77 ust. 1. Ten ostatni przepis Konstytucji nie określa bowiem samodzielnie podstaw przyznania | ----___Fekompensaty_ pieniężnej. z tytułu -doznanej-krzywdy-moralnej- (wtym: zakresie- rozważania zawiera" uzaśśdnienie powołanego wyroku Sądu Najwyższego zdnia 15 czerwca 2005 r, IV CK 805/04 oraz wyroków Trybunału = Konstytucyjnego: z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03, OTK-A 2005/2/13 i z dnia 23 września 2003 r, K20/02, OTK-A = 2004/7/76). Odpowiedzialność pozwanego w niniejszej sprawie mogła więc wynikać tylko z zachowania --- STRONA 9 --- bezprawnego i zawinionego. Bezprawnym jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, l wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz działanie w ochronie uzasadnionego interesu. W ustalonym stanie faktycznym nie można zatem mówić o jakimkolwiek bezprawnym postępowaniu pozwanego, które rodziłoby odpowiedzialność odszkodowawczą wobec powoda. Wobec stwierdzenia, że nie doszło do takiego działania pozwanego wobec powoda nie można mówić ojakiejkolwiek winie pozwanego. Wina może przybrać postać umyślną albo nieumyślną. Odpowiedzialność cywilna wiąże się z każdą postacią winy, a więc również z najlżejszym niedbalstwem. Niedbalstwem jest brak należytej staranności. Zgodnie z art. 355 $ 1 k.e., należytą starannością jest staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju. Ustawa stawia więc wymóg zobiektywizowania oceny zachowania dłużnika, Następuje to przez skonstruowanie -na podstawie przepisów prawa, zasad współżycia - społecznego, pragmatyk zawodowych, reguł deontologii, zwyczajów lub innych relewantnych kryteriów- modelu należytej staranności, dostosowanego do stosunków danego rodzaju, a następnie skonfrontowanie tego modelu zrzeczywistym zachowaniem dłużnika. Niedbalstwo będzie miało miejsce wówczas, gdy dana osoba zachowa się w sposób odbiegający na niekorzyść od danego obiektywnego wzorca. Reasumując, pozwany wykorzystał przysługującą jemu inicjatywę dowodową i wykazał, iż jego działanie nie : nosiło znamion ani działania bezprawnego obalając tym samym domniemanie z art. 24 $ 1 k.c., ani zawinionego. Powód nie wykazał doznania krzywdy. w sferze swoich dóbr osobistych, warunkującej cywilnoprawną odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, w czasie pobytu w spornej 5-osobowej celi. W niniejszej sprawie formalnie nie zaszły zatem przesłanki do rozważenia odpowiedzialności pozwanego za krzywdę powoda określone w art.24 $ 1 k.c. w zw. zart. 448 k.c. Na marginesie sąd pragnie podnieść, iż także żądana przez powoda forma rekompensaty krzywdy również nie była uzasadniona. Kodeks cywilny kładzie nacisk przede wszystkim na naprawienie krzywdy przez zastosowanie i środków ochrony niemajątkowej, które są ukierunkowane na usunięcie jej skutków. Wynika to z brzmienia art. 24 | ke, wktórym w razie dokonanego naruszenia dóbr osobistych wskazuje się przede wszystkim na możliwość | żądania, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła niezbędnych czynności, w szczególności złożyła | oświadczenie w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, możliwość zaś żądania zadośćuczynienia pieniężnego 1 wskazana jest w tym przepisie jako uzupełniające roszczenie, stanowiące formę dodatkowego zrekompensowania | krzywdy. | Powód w żadnej mierze nie wykazał nie tylko słuszności swojego roszczenia co do zasady jak i w świetle art. - | zuzzzskk.e. (zasad współżycia społecznego); ale też. nie wykazał wysokości żądanego zadośćuczynienia; którć to ciężary UTTTE : dowodowe spoczywały na nim w myśl art: 6 K.: : s | E : Przy ocenie wysokości żądania o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem | dóbr osobistych należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia 1! i długość okresu doznawania przez pokrzywdzonego ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem i (krzywda). Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobra osobiste, cel, który i --—— zamierzała. osiągnąć, podejmując. działanie naruszające te-dobra-i ewentualną korzyść: majątkową; Jaką w związki TT z tym działaniem uzyskała lub spodziewała się uzyskać. Jednocześnie przypomnieć należy, że zakres krzywdy należy Ę oceniać nie według subiektywnego odczucia pokrzywdzonego, ale według miar zobiektywizowanych, odwołujących = --- STRONA 10 --- się nie tylko do tych odczuć, ale przede wszystkim do obiektywnego postrzegania tej krzywdy w odbiorze społecznym. Powód winien był wykazać działanie (lub zaniechanie) sprawcy krzywdy niemajątkowej, zaistnienie tej krzywdy w sferze jego interesów oraz związek przyczynowy między tą krzywdą, a działaniem (lub zaniechaniem) | sprawcy. Nadto udowodnić winę sprawcy; tę ostatnią dlatego, iż przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy krzywdy. To powoda obciążał dowód wykazania określonego zdarzenia, czego nie uczynił mimo dysponowania inicjatywą dowodową, pozwanego zaś dowód, iż jego działanie nie było bezprawne i zawinione, co też uczynił domniemanie bezprawności zachowania skutecznie obalając. Co jest bardzo istotne, w żaden sposób nie wykazał on również, aby rzekome dolegliwości zadawane mu były w sposób celowy, z premedytacją, aby miał być on gorzej traktowany od innych osadzonych w jednostkach penitencjarnych pozwanego tudzież dyskryminowany. Nie można mówić, iż był on nieludzko traktowany, bity, wulgarnie wyzywany, głodzony, aby w sposób celowy i uporczywy był źle i niegodnie traktowany przez funkcjonariuszy publicznych. Zasądzenie zadośćuczynienia powodowi w jakiejkolwiek wysokości byłoby nie do zaakceptowania ze społecznego punktu widzenia, mając na uwadze kontekst obecnej sytuacji ekonomicznej kraju (niskie wynagrodzenia w szeregu zawodach i brak prognoz na ich zwiększenie). Uprzywilejowałoby ono powoda w stosunku do tej części społeczeństwa, która przestrzega norm prawnych i nie popełnia przestępstw. Byłoby to ponadto nie do pogodzenia z poczuciem sprawiedliwości społecznej, wręcz uprzywilejowałoby - powoda względem innych osób, które przestrzegają porządku prawnego. Popełnianie przestępstw musi spotykać się z należytą reakcją organów wymiaru sprawiedliwości, a popełniający je, a więc również powód, winni mieć na uwadze, iż przebywanie w jednostce penitencjarnej z natury rzeczy musi się wiązać z ograniczeniem sfer funkcjonowania osoby fizycznej. Ograniczenie sfery wolnościowej jednostki jest jednym z nieodzownych aspektów kary pozbawienia wolności. 'W oparciu o całościową analizę materiału dowodowego znajdującego się w aktach niniejszej sprawy nie - może ulegać wątpliwości, iż powód nie Wykazał, aby w okresie objętym pozwem jego pobytowi u pozwanego i towarzyszyły w/w dolegliwości naruszające jego dobra osobiste, co czyni jego powództwo w tym zakresie l nieuzasadnionym i podlegającym oddaleniu (pkt I sentencji wyroku). | O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt II sentencji wyroku. Na koszty te składały się opłata sądowa | od pozwu i koszt procesowego zastępstwa pozwanego. l Wobec tego, iż powód przegrał niniejszą sprawę w całości o kosztach tych orzeczono na podstawie art. 98 8 ! lig3kp. | Z uwagi na to, że sytuacja finansowa powoda jest trudna i korzystał on z dobrodziejstwa zwolnienia w | sprawie od'kosztów' sądowych, odstąpiono od. obciążania go nieuiszczoną opłatą sądową: utrzymiijąc tym Samyim w TE - - mocy zwolnienie powoda od obowiążku jej uiszczenia. Wyśokość tej opłaty wynikała z art. 13 ustawy z dnia 28 lipca E 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (opubl. Dz.U.2005 r., Nr 167, poz. 1398 ze zm.). | Uznano natomiast za zasadne zasądzić od niego na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratori Generalnej. Skarbu... U Państwa kwotę 3.600 żł z tytułu zwrotu Poniesionego przez pozwanego kosztu procesowego zastępstwa - na ! podstawie art. 98 $ 1i $ 3 k.p.c. w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu | ————-Państwa. (Dz.U._Nr.169,-poz,-1417-ze- zm:):-Wysokość- tego wynagrodzenia ustalono W oparciii o reść'$'6'pkt'6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych 15 "oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z = urzędu (t.jedn.opubl. Dz.U. 2013 r., poz. 491 ze zm.). Powód wnosząc przedmiotowy pozew powinien był liczyć się z ! --- STRONA 11 --- tym, że w razie przegrania zainicjowanego przez siebie postępowania będzie zobligowany do zwrotu przeciwnikowi procesowemu kosztów jego procesowego zastępstwa. Ze względu na to, iż powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, które utrzymano orzeczeniem kończącym etap I instancji, zbyt dalekim byłoby korzystanie przez i niego z kolejnego jeszcze przywileju w postaci nieobciążania jego kosztami zastępstwa pozwanego tylko dlatego, iż ! jego sytuacja finansowa jest trudna. /-/ SSO Zofia Lehmann | i l 1 i i i i : i = zzz Z DZ A CLEZIO h