Postanowienie XII C 216/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt:XII C 216/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Sznajder Protokolant: Katarzyna Zegartowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 roku w Gliwicach sprawy z powództwa J.K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z. o zadośćuczynienie 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach adwokatowi Łukaszowi Frączkowi wynagrodzenie w kwocie 145,20 (sto czterdzieści pięć 20/100) złotych w tym należny podatek VAT tytułem udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt XII C 216/14 UZASADNIENIE Powód, powołując się na przepisy art. 7 Konstytucji w zw. z art. 417 k.c. oraz art. 488, art. 23 w zw. z art. 248 k.c., wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 80.000 zł wskazując, że pozwany Areszt Śledczy nie zapewnił mu zgodnych z prawem warunków bytowych, naruszył jego dobra osobiste w postaci godności oraz zagroził jego bezpieczeństwu. Wniósł również o zwrot kosztów postępowania. Powód zarzucił pozwanemu, iż nie zapewnił mu właściwej opieki medycznej przez co nabawił się on dodatkowych schorzeń oraz że doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia na skutek podawania mu miernej jakości leków. Uzasadniając żądanie wskazał, że w pozwanym Areszcie Śledczym przebywał w okresie od (…) roku do (…) roku. W tym okresie pozwany nie zapewnił powodowi odpowiednich warunków bytowych – cele były przeludnione, źle wyposażone, brak było ciepłej wody, zła elektryka, grzyb w narożnikach, brak prawidłowej wentylacji, zgniły parkiet w (…), brak utrzymania intymności higieny własnego ciała, brak należnego sytuowania kącików sanitarnych, nieprzyjemny zapach w celi, brak zabezpieczenia na łóżkach, insekty, robaki, brak zajęć kulturalno-oświatowych, brak gier w świetlicy, sprzętu do gry w tenisa, mały metraż cel świetlicowych, brak kabin do zasłony ciała, brak środków do mycia. Zarzucił naruszenie tajemnicy lekarskiej podczas konsultacji lekarskich i brak właściwej opieki medycznej. Powód oświadczył, że dopiero po interwencji reprezentującego go obrońcy z urzędu rozpoczęto wobec niego diagnostykę i odpowiednie leczenie, co doprowadziło do powikłań związanych ze zbyt późnym rozpoznaniem i leczeniem (k.2-15) Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. Wskazał, że powód przebywał u pozwanego dwukrotnie w okresach od dnia (…) roku do (…) roku oraz od dnia (…) roku do (…) roku. Przyznał, że w tych okresach powód przebywał w warunkach zmniejszonej normy powierzchniowej, jednak w stosunku do jego osoby wydano decyzję o osadzeniu w warunkach przeludnienia z oznaczeniem czasookresu pobytu w warunkach zmniejszonej normy powierzchniowej na 90 dni (decyzja nr (…) z (…) roku). W dniu (…) roku Decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. nr (...) uchylono Decyzję nr (…) ponieważ ustały przyczyny warunkujące osadzenie w zmniejszonej normie. Dodał, że osadzeni mają zapewnione odpowiednie warunki bytowe i sanitarne, a standard cel mieszkalnych w Areszcie Śledczym w Z. odpowiada wymogom zawartym w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych z dnia (…) roku obowiązującym w okresie pobytu powoda u pozwanego. Powód miał dostęp do fachowej opieki medycznej (na terenie aresztu działa --- STRONA 3 --- ambulatorium z izbą chorych), a w areszcie pracują lekarze specjaliści: dermatolog – wenerolog, chirurg, stomatolog oraz wykwalifikowana kadra pielęgniarska. Wizyty odbywają się z poszanowaniem praw pacjenta, a konsultacje lekarskie odbywają się bez udziału osób trzecich - obecność funkcjonariuszy niewykonujących zawodu medycznego ograniczona jest wyłącznie do przypadków, w których ich obecność jest podyktowana zapewnieniem bezpieczeństwa. Zarzuty powoda dotyczące braku zajęć czy niewłaściwego wyposażenia świetlicy są bezzasadne, ponieważ na świetlicach wykładana jest prasa codzienna, organizowane są pogadanki, zawody sportowe, odbywają się kursy i szkolenia, funkcjonuje biblioteka, organizowane są występy kabaretów i grup teatralnych (k.43, k.111-190). Postanowieniem z 1 grudnia 2014 roku powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości i ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu (k.16). Sąd ustalił co następuje: Powód przebywał w Areszcie Śledczym w Z. dwukrotnie, a mianowicie w okresie od (…) roku do (…) roku oraz w okresie od (…) roku do (…) (zeznania powoda J.K., zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:13:01 – 00:29:17). Podczas pobytu w Areszcie Śledczym na przełomie (…) był rozmieszczony w celach w pawilonie A: oddział II 214 6,54 m 2 07/09/2012 13/09/2012 oddział II 217 6,33 m 2 28/08/2012 07/09/2012 oddział II 212 6,40 m 2 27/08/2012 28/08/2012 oddział II 221 6,74 m 2 23/08/2012 27/08/2012 oddział II 223 6,37 m 2 20/08/2012 23/08/2012 oddział II 207 6,80 m 2 18/07/2012 20/08/2012 oddział II 220 15,50 m 2 06/06/2012 18/07/2012 oddział II 218 06/06/2012 06/06/2012 oddział II 218 15,54 m 2 11/03/2013 09/09/2013 oddział II 203 9,00 m 2 06/03/2013 11/03/2013 oddział II 216 6,61 m 2 15/11/2012 6/03/2013 oddział III 337 16,31 m 2 28/09/2012 15/11/2012 (k.55, k.121-126, k.128-129, zeznania powoda J.K., zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:13:01 – 00:29:17). Każda cela mieszkalna w Areszcie Śledczym wyposażona jest w odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego, tj. w łóżko koszarowe (jedno na osobę), stół więzienny mały (jeden na dwie osoby) lub stół więzienny duży (jeden na cztery osoby), szafka więzienna mała --- STRONA 4 --- (jedna na dwie osoby) lub szafka więzienna duża (jedna na cztery osoby), taboret więzienny (jeden na osobę), półka pod telewizor, półka na przybory toaletowe do kącika sanitarnego. W celach co najmniej dwuosobowych łóżka są ustawione jedno na drugim, co daje łóżko piętrowe, które z kolei wyposażone jest w drabinkę oraz barierkę zgodnie z Polską Normą PN-EN 13453-1. Są dwie wymiany pościeli: tzw. duża i mała – na jednej wymienia się ręczniki i ścierki, na drugiej wymienia się całą bieliznę pościelową. Mała wymiana dokonywana jest raz w tygodniu, duża co dwa tygodnie. Jeżeli zajdzie taka potrzeba to wymiana dokonywana jest częściej. W każdej celi znajduje się zabudowany (w części cel murowany – z bloczków Ytong - o szerokości 80 cm i wysokości 2-2,20 m, gdzie zamontowana jest nieprzeźroczysta osłona prysznicowa, a w części cel montowany na stałe z płyt OSB na stelażu i zasłonka prysznicowa) wydzielony od reszty pomieszczenia kącik sanitarny wyposażony w umywalkę z dostępem do bieżącej wody, toaletę, półkę na przybory toaletowe. Usytuowanie kącika, sposób jego wydzielenia, zamknięcie drzwiami lub przesłonką pozwalają na swobodne korzystanie przez osadzonych z urządzeń sanitarnych przy jednoczesnym zachowaniu intymności. W Oddziale III Aresztu Śledczego w Z. odtworzona została wentylacja grawitacyjna. W celach, w których nie ma wentylacji grawitacyjnej wietrzenie cel odbywa się wyłącznie poprzez otwarcie okna, co jest zgodne z Polskimi Normami (PN-83/B-03430/Az3:2000). Nadto w lecie osadzeni mogą mieć w celi mieszkalnej wentylator. Parkiet w celach jest poddawany bieżącym zabiegom konserwacyjnym. Osadzeni mogą posiadać w celi książki otrzymywane z wolności. Powód miał prawo do korzystania z kąpieli co najmniej raz w tygodniu, a w okresie letnim od czerwca do połowy września dwa razy w miesiącu. W (…) roku doszło do wyremontowania łaźni, w której znajduje się 12 stanowisk natryskowych w tym jedno dla osób niepełnosprawnych, które nie są od siebie oddzielone. Czas wypływu wody trwa od 6 do 10 minut. W przebieralni bezpośrednio przyległej do łaźni znajdują się 3 ławki, 2 lustra oraz 8 wieszaków. Każdy z osadzonych ma prawo do godzinnego spaceru raz na dobę po placu spacerowym. Na każdym oddziale cele są wizytowane raz w tygodniu przez pracowników Działu Kwatermistrzowskiego. Ponadto raz w miesiącu każdy Oddział jest kontrolowany przez Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego, Penitencjarnego i Ewidencji. Ponadto Dyrektor i Zastępca wizytują cały budynek. W trakcie wizytacji osadzeni mogą składać wnioski i skargi. Zgłoszenie awarii uruchamia procedurę usuwania usterek czy awarii. Osadzeni bardzo często niszczą cele, najczęściej poprzez wyrywanie lamp, czy zalewanie cel. Po dewastacji cele są remontowane. (k.56, k.130-131, zeznania świadka P.D., zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:25:41-00:38:38, zeznania powoda J. K., zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:13:01 – 00:29:17). Pozwany ma podpisaną w dniu (…) roku umowę o świadczenie usług w zakresie dezynfekcji, dezynsekcji o deratyzacji w obiektach i na terenie należącym do pozwanego tj. --- STRONA 5 --- kuchni oraz magazynów spożywczych poprzez wprowadzenie programu ochrony obiektu przed szkodnikami (k.60-65, k.133-137), którą poprzedzała zawarta (…) roku umowa nr (…) dotycząca stworzenia systemu zabezpieczenia obiektu przed szkodnikami zgodnie z wymogami GMP/GHP/HACCP (k.132). Raz w miesiącu jest przeprowadzona kontrola całego Aresztu Śledczego (zeznania świadka P.D, zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:25:41-00:38:38). W dniach (…) roku została przeprowadzona przez sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach, wizytacja pozwanego podczas której ustalono, że pojemność Aresztu Śledczego wynosi 289 miejsc. W dniu (…) roku stan ewidencyjny zaludnienia wynosił (…)osadzonych, a norma mieszkalna 3m 2 jest zachowana. Dokumentacja osobowo poznawcza jest kompletna – przestrzegana jest dyspozycja zawarta w § 9 Regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, a także inne dyspozycje wynikające z tego artykułu. Oceny okresowe dokonywane są terminowo, nie ma zastrzeżeń do klasyfikacji osadzonych. Komisja penitencjarna zbiera się raz w tygodniu. Skazani przebywający na Oddziale II i III mają zadawalające warunki, cele są wyremontowane, a tylko nieliczne wymagają remontowania z uwagi na zniszczenia dokonane przez skazanych. Na Oddziale I cele są remontowane sukcesywnie. Wykonano kapitalny remont łaźni, wyremontowano również warsztat krawiecki, pomieszczenia szatni osadzonych zatrudnionych oraz kucharzy. Nadal aktualna jest sprawa remontu kuchni. Posiłki kuchnia wydaje 3 razy dziennie i są one urozmaicone i odpowiadają normom żywieniowym. Skazani nie skarżyli się na jakość posiłków. Osadzeni mają zapewniony kontakt z wychowawcami, psychologiem i kierownictwem aresztu. Areszt zatrudnia kapelana kościoła katolickiego. Osadzeni mają zapewnioną opiekę medyczną. Kierownikiem ambulatorium jest lek. med. D.M. a zatrudnionych jest ogółem 4 lekarzy o specjalizacjach: dermatolog, chirurg, okulista i psychiatra oraz 3 pielęgniarki. W areszcie, poza psychiatrą, zatrudniony jest również psycholog, który pełni służbę codziennie i współpracuje z instytucjami pomocniczymi – Ośrodkami Profilaktyki i Leczenia Uzależnień, Państwowym Urzędem Pracy w Z. i terenowym kołem AA. Areszt posiada bardzo bogatą ofertę kulturalno – oświatową. Osadzeni mają możliwość korzystania z 3 świetlic wyposażonych w sprzęt audiowizualny i tenisa stołowego. Korzystają z zajęć kulturalno – oświatowych według ustalonych planów tygodniowych. Istnieje możliwość korzystania z biblioteki i czytelni, a także z komputera podłączonego do Internetu. Prowadzone są kółka zainteresowań: fotograficzne, prasowe. W pozwanej jednostce prowadzone są również różne zajęcia aktywizacyjne (preadaptacyjne) o szerokiej tematyce, m.in. z profilaktyki uzależnień, z zakresu integracji rodzin, przeciwdziałania przemocy, agresji. Jest szeroka baza zajęć kulturalno – oświatowych, w ramach których na polu spacerowym osadzony może ćwiczyć, są przygotowane różne zestawy ćwiczeń fizycznych. Skazani mogą należeć do kółek zainteresowań, m.in. --- STRONA 6 --- fotograficznego, czytelniczego i prasowego. Oprócz tego średnio dwa razy w miesiącu oferta kulturalno – oświatowa jest wzbogacona o występy różnych artystów, koncerty, przedstawienia teatralne, pogadanki z ciekawymi ludźmi. Osadzeni korzystają w wielu celach z własnych telewizorów, a także pozostających w dyspozycji administracji aresztu śledczego, mają dostęp do aktualnej prasy. Dostęp do zajęć kulturalno – oświatowych jest nieograniczony, o każdym wydarzeniu osadzeni są informowani za pośrednictwem radiowęzła i każdy ze skazanych ma możliwość wzięcia w nim udziału. Zainteresowani zgłaszają swój udział u wychowawcy ds. kulturalno – oświatowych bądź też u wychowawców Oddziału. Powód uczestniczył w programie integracji rodzin pt. „Rodzina jest najważniejsza”. Każdy z osadzonych ma codzienny dostęp do wychowawcy i psychologa oraz możliwość indywidualnej z nim rozmowy. Istnieje możliwość otrzymywania paczek żywnościowych i środków finansowych z zewnątrz. Na terenie Aresztu Śledczego istnieje kantyna, z której mogą korzystać osadzeni (k.66-71, k.141-146, zeznania świadka K.G. zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:18:21-00:25:41). Dyrektor Aresztu Śledczego w Z. decyzją nr (…) z (…) roku na podstawie art. 110 § 2a pkt 3 ustawy z 6 czerwca 1997 roku kodeks karny wykonawczy zarządził umieszczenie J.K. z dniem (…) roku na czas 90 dni tj. do dnia (…) roku w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosi poniżej 3m 2 . Decyzja ta została uchylona decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. nr (…) z (…) roku (k.72, k.127). W czasie pobytu w tzw. przeludnieniu celem zminimalizowania ewentualnych dolegliwości z tym związanych powód miał zagwarantowany dłuższy o 30 minut spacer oraz możliwość skorzystania z dodatkowych zajęć świetlicowych (k.56). W dniach (…) i (…)roku upoważnieni przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. przeprowadzili u pozwanego kontrole sanitarne. W czasie kontroli stwierdzono, że wydawanie posiłków odbywa się o godz. 7:00, a wydawka odbywa się na trzech Oddziałach. Na każdym z Oddziałów wyznaczony jest zespół wydający. Wydawanie posiłków odbywało się w sposób prawidłowy. Każdy z osadzonych posiada własny zestaw do spożywania posiłków, który jest również odpowiedzialny za utrzymanie tego zestawu w czystości. W trakcie kontroli nie stwierdzono w pomieszczeniu magazynowym brudnych materaców, pościeli, ścierek do mycia naczyń. Wymiana bielizny odbywa się w wydzielonym pomieszczeniu, w którym znajdują się dwa osobne, nie sąsiadujące ze sobą okienka do pomieszczeń magazynowych, jedno służące do zdawania brudnej bielizny, a drugie do wydawania czystej. Pomieszczenie, w którym przeprowadza się usługi fryzjerskie dla osadzonych jest utrzymane w należytej czystości, wyposażone w umywalkę z bieżącą ciepłą i zimną wodą (elektryczny) podgrzewacz wody, szafki do przechowywania narzędzi fryzjerskich oraz bielizny. Narzędzia fryzjerskie dezynfekowane są preparatami Rotaseot i Secusept dostarczanymi w miarę potrzeb przez pracowników --- STRONA 7 --- ambulatorium. W pomieszczeniu znajduje się w widocznym miejscu instrukcja pracy fryzjera zawierająca tryb postępowania zgodny z przepisami BHP i wymogami higieniczno – sanitarnymi (k.138-140, zeznania świadka P.D., zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:25:41-00:38:38). Powodowi były udzielane porady medyczne od 4 do 7 razy w ciągu każdego z miesięcy pobytu. Codziennie otrzymywał lekarstwa, miał dietę. Codziennie miał dostęp do lekarza, a podczas wizyt przebywał sam na sam z lekarzem, bez obecności osób trzecich (zeznania świadka M.K., zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:02:56- 00:10:26, zeznania świadka D.M., zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:10:26-00:18:21, zeznania świadka Ł.B. zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:01:28-00:11:41, zeznania powoda, zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:13:01 – 00:29:17). Powód podczas pobytu w pozwanej jednostce z powodu stwierdzonego (…)roku Hepatitis C był dwukrotnie konsultowany w Poradni Hepatologicznej przy Szpitalu Specjalistycznym w C., pierwszy raz (…) roku z zaleconym potwierdzeniem rozpoznania PZW C badaniem jakościowym HCV PCR oraz kolejny (…) roku. Wszystkie zlecone podczas konsultacji badania zostały wykonane i otrzymywał zalecone leki. Podczas konsultacji hepatologicznej w dniu (…) roku zaproponowano powodowi kontakt ze Szpitalem Więziennym w P. w sprawie kwalifikacji do leczeni p/wirusowego. Powód (…)roku nie wyraził zgody na hospitalizację, zadeklarował jedynie ewentualne wyrażenie zgody na hospitalizację po rozmowie ze swoim adwokatem. W dniu (…) roku powód wyraził zgodę na leczenie w P. W dniu (…) roku został wpisany na listę oczekujących na diagnostykę i ewentualne leczenie w Oddziale (…) Szpitala Zakładu Karnego w P. Orientacyjny termin przyjęcia na Oddział wyznaczono na (…) roku. Ostatecznie powód został przyjęty na Oddział w P. (…) roku. Powód opuścił pozwaną jednostkę (…) roku (zeznania świadka D.M., zapis protokołu rozprawy z 3 czerwca 2015 roku, 00:10:26-00:18:21, zeznania powoda J.K. zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:13:01 – 00:29:17). Z powodu zgłaszanych zaburzeń wzroku powód był (…) roku konsultowany okulistycznie i otrzymał receptę na okulary. Z powodu zmian na paznokciach otrzymywał zewnętrzne leki p/grzybicze (k.151-189, k. 257, zeznania powoda J.K., zapis protokołu rozprawy z 20 lipca 2015 roku, 00:13:01 – 00:29:17). Pismem z 17 stycznia 2014 roku reprezentujący powoda obrońca zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w T. o możliwość ponownego przetransportowania skazanego do Zakładu Karnego w P. ze względu na schorzenia wątrobowe (k.256). (…) roku powód zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego o zezwolenie na korzystanie z leku „Myconolak” (k.255). Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd dał wiarę zgromadzonym dokumentom, albowiem ich prawdziwość nie budziła wątpliwości i nie została zakwestionowana przez powoda. Za wiarygodne Sąd uznał dowody przedstawione przez pozwaną jednostkę, --- STRONA 8 --- bowiem przedstawiają one spójne, stanowcze i przekonujące zobrazowanie sytuacji. Sąd w całości dał wiarę świadkom powołanym przez stronę pozwaną D.M., K.G., P.D., w szczególności w zakresie dotyczącym przeludnienia cel w pozwanej jednostce, warunków sanitarnych, bytowych i żywieniowych oraz zajęć kulturalno – oświatowych. Na walor wiarygodności zasługiwały jedynie częściowo zeznania świadka M.K., Ł.B. i powoda które okazały się przydatne o tyle, o ile pokrywały się z ustalonym powyżej stanem faktycznym. W pozostałym zakresie, Sąd odmówił zeznaniom świadków i powoda wiarygodności uznając, że stanowiły one jedynie wyraz kreacji na potrzeby tego postępowania. Ustalając stan faktyczny nie uwzględniono zeznań świadka M.K. czy Ł.B., albowiem nie pamiętają dokładnie w której celi powód mieszkał. Sąd podzielił wnioski płynące z opinii biegłego, która nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Ponadto sporządzona przez biegłego opinia w sposób przystępny, jasny i rzetelny określa aktualny stan zdrowia powoda i zawiera logiczne omówienie przesłanek, które doprowadziły biegłego do wskazanych wniosków. Ustalenia dokonane przez biegłego oparte były na książce zdrowia powoda i pozostałej dokumentacji z akt sprawy. Pisemna opinia została sporządzona w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości co do wysnutych wniosków z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód domagał się zasądzenia żądanej w pozwie kwoty jako zadośćuczynienia i odszkodowania za krzywdy jakie go spotkały w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych w czasie pobytu w pozwanej jednostce Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 24 § 1 kc ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać między innymi zadośćuczynienia pieniężnego na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym, a zatem w oparciu o treść art. 448 kc, który wprost taką możliwość przewiduje. Ograniczenie w dochodzeniu ochrony swoich praw przewidziane cytowanym przepisem jest wówczas, kiedy działanie naruszające dobra osobiste nie nosi cech bezprawności. Z treści cytowanego przepisu wynika, że dla przypisania odpowiedzialności koniecznym jest spełnienie przesłanek określonych tym przepisem, a mianowicie musi dojść do naruszenia dóbr osobistych oraz działania naruszające dobra osobiste muszą być bezprawne. Przepis ten w sposób szczególny rozkłada ciężar dowodu. Zgodnie z dyspozycją art. 6 kc to na powodzie ciąży obowiązek wykazania faktu naruszenia dóbr osobistych przy przyjęciu domniemania bezprawności działania. Mając na uwadze wynikający z przepisów fakt domniemania bezprawności działania ciężar dowodu wykazania braku bezprawności obciąża pozwanego. Spełnienie obu przesłanek łącznie daje dopiero podstawę do dochodzenia ochrony swych praw. --- STRONA 9 --- W przepisach prawa w szczególności w art. 23 k.c wymienione są dobra osobiste podlegające ochronie prawnej. Są nimi między innymi zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, godność osobista. Podkreślić należy, że w orzecznictwie przeważa pogląd, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie nie ma subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stan psychiczny, ale to jaką reakcję wywołuje dane naruszenie w społeczeństwie. Przyjmować należy zatem koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego ustaloną w płaszczyźnie konkretnego stanu faktycznego, po przeanalizowaniu czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Nie można jednocześnie całkowicie wykluczyć subiektywnego odczucia osoby żądającej ochrony prawnej, zależy to jednak od istoty zdarzenia, na które powołuje się osoba uważająca, że jej dobra osobiste zostały naruszone. Stanowisko to wielokrotnie pojawiało się w orzecznictwie sądów i prezentuje je również sąd rozpoznający niniejszą sprawę. (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2004 roku I CK 636/03, wyrok Sądu Apelacyjnego w poznaniu z dnia 19 października 2005). Jak słusznie podnosi się w doktrynie prawa cywilnego oraz utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego obie postacie naruszenia czci objęte są zakresem ochrony art. 23 i 24 kc i to niezależnie od zawodu lub rodzaju wykonywanego zatrudnienia, lecz w granicach przeciętnych ocen obecnie stosowanych w społeczeństwie, a nie w indywidualnym odczuciu osoby, która domaga się ochrony prawnej. Za bezprawne należy uznać każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych, zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; z reguły również zgodę pokrzywdzonego; a także działanie w obronie uzasadnionego interesu (orz. SN z 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 11-12/90, poz. 377). Powód żądając ochrony prawnej podnosił, że jego dobra osobiste zostały naruszone warunkami w jakich przebywał, w szczególności dotyczyło to niezapewnienia mu warunków godnego odbywania kary pozbawienia wolności w postaci niezapewnienia prawa do zachowania intymności, jak również brak higienicznych warunków w celach i łaźniach, brak w celach mieszkalnych ciepłej wody, brak odpowiedniego oświetlenia, zgniły parkiet w 2013, brak utrzymania intymności higieny własnego ciała, brak należnego sytuowania kącików sanitarnych, nieprzyjemny zapach w celi, brak zabezpieczenia na łóżkach, insekty, robaki, brak zajęć kulturalno-oświatowych, brak gier w świetlicy, sprzętu do gry w tenisa, mały metraż cel świetlicowych, brak kabin do zasłony ciała, brak środków do mycia, niewłaściwa opieka medyczna. Powód nie wskazał jednak szczegółowo w jaki sposób naruszone zostały jego dobra osobiste. --- STRONA 10 --- Ochrona z art. 24 k.c. o którą wystąpił powód dotyczy wyłą cznie działań bezprawnych, gdy co do zasady przedmiotem ochrony — dobrem osobistym — może być również godność człowieka, w tym godność osoby tymczasowo aresztowanej, czy pozbawionej wolności. Jak trafnie przyjął Trybunał Konstytucyjny, art. 41 ust. 4 Konst ytucji nakazuje humanitarne traktowanie każdego pozbawionego wolności bądź tymczasowo aresztowanego. Traktowanie ,,humanitarne" to nie tylko niestosowanie tortur i zakaz traktowania okrutnego, nieludzkiego i poniżającego. Traktowanie humanitarne musi bowie m uwzględniać minimalne potrzeby każdego człowieka z uwzględnieniem przyzwoitego poziomu życia w danym społeczeństwie. Wymaga to od władzy publicznej pozytywnych działań w celu zaspokojenia tych potrzeb, także w stosunku do osób tymczasowo aresztowanych. I stotne dla oceny są: Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. 21977 r. Nr 38, poz. 167), Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r (Dz, U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 10 grudnia 1984 r. (Dz. U, Nr 6 3, poz. 378), Europejska Konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, sporządzoną w Strasburgu w dniu 26 listopada 1967 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 46, pcz. 238 zc zm.). Znając globalny problem jakim w ostatnich latach był fakt przeludnienia panujący w różnych Zakładach Karnych i Aresztach Śledczych to przy przyjęciu, że faktycznie w okresie pobytów powoda w pozwanej jednostce miały miejsce sytuacje przeludnienia, stwierdzić należy, że pobyty w celach o metrażu niższym niż 3m 2 na jednego osadzonego przewidzianym przepisem art. 110 § 2a kkw nie stanowiły działania bezprawnego, albowiem nie mając możliwości odmowy przyjęcia osoby, pozwany działał w trybie w nim określonym. Zgodnie z przepisem art. 110 § 2a i 2b kkw dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 90 dni, w warunkach, o których mowa w § 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , w razie: 1) wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub w czasie ich obowiązywania, 2) ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii albo wystąpienia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii - uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i zdrowia; --- STRONA 11 --- 3) konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa skazanego albo bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego zdarzenia. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w warunkach, o których mowa w § 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych: 1) skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata, 2) skazanego określonego w art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego, 3) skazanego za przestępstwo określone w art. 197 -203 Kodeksu karnego, 4) skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia wolności, 5) skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie, 6) przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu karnego lub aresztu śledczego, w celu udziału w rozprawie lub innych czynnościach procesowych, 7) osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności. Okres czternastodniowy może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w warunkach w których przypada na jednego skazanego mniej niż 3m2 nie może przekroczyć 28 dni. Wydając decyzję na podstawie w przedmiocie umieszczenia osadzonego w wyżej wskazanych warunkach należy minimalizować zagrożenie pogorszenia warunków wykonywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania oraz zmierzać do szybkiego umieszczenia w celi mieszkalnej o powierzchni 3 m 2 na osobę. W decyzji tej należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 , a także oznaczyć termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać. Skargę na tą decyzję sąd rozpoznaje w terminie 7 dni. Decyzję należy niezwłocznie uchylić, jeżeli ustaną przyczyny, dla których została ona wydana. W okresie osadzenia w zmienionych warunkach należy zapewnić skazanemu codzienne spacery dłuższe o pół godziny oraz korzystanie z dodatkowych zajęć kulturalno-oświatowych lub z zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu. Przepisy o osadzeniu w celach o zmniejszonej powierzchni na jednego osadzonego mogą być stosowane wobec tego samego skazanego nie wcześniej niż po upływie 180 dni od dnia zakończenia okresu, na który nastąpiło poprzednie umieszczenie w warunkach w nich określonych. --- STRONA 12 --- Nadmierne zagęszczenie w celi zostało najszerzej poddane analizie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka na tle art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych Wolności. Traktowanie nieludzkie zostało przy tym określone jako złe traktowanie, które jest zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas, jeśli spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychicz ne . ETPC uznał, że samo długotrwałe przebywanie w przepełnionych celach, w warunkach uwłaczających ludzkiej godności, stanowi wystarczającą potrzebę uznania art. 3 Konwencji, w postaci traktowania poniżającego (por. wyroku ETPC 2 20 stycznia 2005 r, Mayzit przeciwko Rosji — Nr 63378/00 z 9 marca 2006 r., Ceubauer przeciwko Chorwacji - Nr 73786/01, oraz z 28 marca 2006 r., Melnik przeciwko Ukrainie Nr 72286/01). Jednocześnie w orzecznictwie ETPC podkreślono, że cierpienie i poniżenie muszą wykraczać poza nie unikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem traktowania lub karania (wyroki ETPC z 25 kwietnia 1978 r. Tayer przeciwko Zjednoczonemu Królestwu – Nr 5856/72, Goeriny przeciwko Zjednoczonemu Królestwu Nr 161/1989). Oceniając warunki uwięzi enia Trybunał uwzględniał skumulowany efekt tych warunków, a zatem również, ale nie wyłącznie, przeludnienia celi (zob. Wyrok ETPC z 15 1ipca 2002 r. Kołasznikow przeciwko Rosji nr 47095/95). W sprawach rozpatrywanych przez ETPC najczęściej zwracano uwagę (generalnie przy przeludnieniu cel) na złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, permanentną niemożliwość zaspokajania potrzeby snu spowodowaną niewystarczającą liczbą łóżek, jak i nieustannie zapal onym światłem, niedostateczne oświetlenie uniemożliwiające czytanie, złą wentylację celi, szczególnie uciążliwą dla osób niepalących osadzonych z palącymi, czy warunki prowadzące do rozprzestrzeniania się chorób, bądź brak możliwości leczenia. Podobną li nię orzeczniczą zaprezentował Sąd Najwyższy, czego przykładem są wyroki z 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 (OSNC 2008, nr 1, poz. 13) czy z 2 października 2007 r. II CSK 269/07, (OSNC — ZD 2008 nr 3, p02. 75), a to oznacza, że samo czasowo krótkie osadzenie w celi, w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3m 2 może nie być bezprawne (przy stosowaniu regulacji wskazanych w art. 110 kkw). Tym samym, może ono nie naruszać godności w rozumieniu art. 23 kc, jako dobra osobistego, nie sta nowiąc działania bezprawnego, przy braku innych okoliczności, które te godność naruszały. Godność człowieka podlega ograniczeniom, które są niezbędne (konieczne) w demokratycznym państwie prawnym. Zarówno przepisy Konstytucji, jak i przepisy prawa międzyna rodowego, które zostały ratyfikowane przez Polskę pozwalają na pozbawienie wolności, choć tylko na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Taką ustawą jest obowiązujący kodeks postępowania karnego i kodeks karny wykonawczy. Odbywający karę pozbawienia wo lności musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami swobód i praw, mieszczących się w granicach prawnych regulujących odbywanie kary pozbawienia --- STRONA 13 --- wolności w danym zakładzie karnym. Ochronę z art. 24 k.c. można bowiem przyznać tylko w przypadku działań bezprawny ch, a bezprawność tą wyłącza działanie mające uznanie w przepisach prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 203 r. I CKN 480/01, LEX nr 137619). Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być jednoznacznie dokonywana według wiary w indywidualną wrażliwość osoby, która uznaje się dotknięta określonym zachowaniem, czy działaniem innej osoby (por. wyroki Sądu Najwyższego z 21 września 2006 r. I CSK 118/06, OSNC 2007, nr 5, poz.77 i z 5 kwietnia 2002r, II CKS 953/00, LEX nr 55098), stosowanie obiektywnych kryteriów oceny — czy w stanie faktycznym sprawy, na skutek przebywania w przeludnionej celi doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda musiało prowadzić do wniosku prawnego, że powód nie powinien uzyskać ochrony prawnej, nawet gdyby to się łączyło z okolicznościami ustalonymi przez sąd. Powód nie udowodnił bowiem, zgodnie z regułą z art. 6 k.c., gdyż nie znalazło to odzwierciedlenia w ustaleniach Sądu, by poza przebywaniem w przeludnionej celi przez okres 6 dni i to na podstawie wydanej decyzji o osadzeniu w warunkach przeludnienia z oznaczeniem czasookresu pobytu w warunkach zmniejszonej normy powierzchniowej na 90 dni (decyzja nr (…) z (…) roku) uchylonej z powodu ustania przyczyn warunkujących osadzenie w zmniejszonej normie w dniu (…) roku Decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. nr (…), warunki odbywania kary pozbawienia wolności naruszały godność osadzonego i to w stopniu wymagającym udzielenia mu ochrony prawnej. Zapewnienie przez prawo godziwych warunków odbywania kary pozbawieni a wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 110 kkw, było w d acie osadzenia powoda zgodne z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych, gdy obowiązek ten powinien być realiz owany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne. Wykonywanie tego obowiązku w sposób należyty ma jednak miejsce wtedy, gdy nie prowadzi do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż wynika to z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka (por. wyroki Sądu Najwyższego z 2 października 2007 r. II SCK 269/07, LEX nr 315849). W każdym wypadku o naruszeniu godności skazanego z prawem do ochrony prawnej, można mówić w tedy, gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienia wolności, zwłaszcza przy bierności zakładu karnego, który nie dba o poprawę warunków odbywania kary i godzi się na przepełnienie cel, nie db a o zwiększenie ich ilości, o remonty, o polepszenie warunków racjonalnych, żywieniowych, czy wreszcie --- STRONA 14 --- kulturalnych. Takiego zaś zachowania nie można było przypisać jednostce w której osadzony był powód, zwłaszcza przy podejmowanych przez nią własnych dzia łaniach zmierzających do zniwelowania przeludnienia cel i poprawy warunków w nich panujących. Poziom dolegliwości powoda związany z czasowym (6 - dniowym) przebywaniem w przeludnionej celi, bez zamierzenia by go przez to poniżyć i upokorzyć, nie prowadził za tem do poniżającego traktowania jego osoby w stopniu uzasadnionym dla osoby pozbawionej wolności, potrzebą sądowej ochrony jego godności i to poprzez przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego (por, wyroki ETPC z 4 października 2005 r. Savbam v Moldavia nr 3456/105 LEX nr 157851). Tylko działania stwarzające niegodziwe, poniżające dla każdego osadzonego warunki lub ich tolerowanie przez dłuższy okres uznane są za bezprawne, rodzące prawo do ochrony godności na podstawie art. 24 k.c. zwłaszcza w orzecznictwie ETS, a to w stanie faktycznym sprawy nie miało miejsca. Podstawowe warunki, w jakich skazany ma odbywać karę pozbawienia wolności, obejmujące m.in. powierzchnię celi mieszkalnej przypadającej na skazanego, określa art. 110 k.k.w. Przepis ten przewiduje, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 oraz określa warunki, jakim muszą odpowiadać cele. Stanowi też, że dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony nie dłuższy niż 90 dni, z zachowaniem pozostałych wymagań, w celi mieszkalnej, w której na jednego skazanego przypada powierzchnia poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , oraz precyzuje szczególne sytuacje, w których może to nastąpić. Przepis wprowadza też możliwość umieszczenia skazanego w mniejszej celi w innych jeszcze wypadkach, na okres nie dłuższy niż 14 dni. W decyzji wydanej na tej podstawie należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w takich warunkach oraz oznaczyć termin, do którego skazany ma w nich przebywać. Na decyzję przysługuje skarga do sądu, który rozpoznaje ją w terminie siedmiu dni. Pozostałe warunki uwięzienia, na które składają się różne parametry, m.in. dostęp światła i powietrza, infrastruktura sanitarna, warunki spania i jedzenia lub możliwość przebywania poza celą, wyposażenie cel są regulowane zarówno przez kodeks karny wykonawczy, jak i akty wykonawcze Ministra Sprawiedliwości. W analizowanej sprawie działania pozwanego nie można uznać za bezprawne, albowiem mieściło się ono w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny, nie było nacechowane złą wolą, nie stanowiło też próby dyskryminacji. Strona pozwana podejmowała stosowne działania by poprawić warunki panujące u niej. Cele były wizytowane; wszelkie usterki można było zgłaszać i były one usuwane na bieżąco. Każda z cel mieszkalnych jest zaopatrzona w odpowiednią ilość sprzętu kwaterunkowego. W każdej znajduje się zabudowany kącik sanitarny, każdy z osadzonych może posiadać telewizor, wentylator, każdemu osadzonemu umożliwia się korzystanie z ciepłej kąpieli, a także --- STRONA 15 --- każdemu osadzonemu wydawane są zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości środki czystości i higieny osobistej. Dochodząc roszczeń od Skarbu Państwa powód zobowiązany był do wykazania szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz związek przyczynowy istniejący pomiędzy zachowaniem się, a szkodą. W myśl art. 6 kc ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W myśl art. 6 kc to na powodzie spoczywał obowiązek wskazania świadków i faktów, które miały być zeznaniami poszczególnych świadków stwierdzone i takie wskazanie świadków, aby ich wezwanie do sądu było możliwe (art. 258 kpc). Powód powinien był wykazać istnienie działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie tejże krzywdy wynikającej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda, związek przyczynowy pomiędzy krzywdą niemajątkową a działaniem lub zaniechaniem sprawcy krzywdy niemajątkowej, a ponadto udowodnić w przypadku bezprawnego działania lub zaniechania sprawcy. Powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w żaden sposób nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił szkody, jej wysokości ani też nie wskazał normalnego związku przyczynowego. Wobec powyższego stwierdzić należało, że nie zostało wykazane przez powoda w rozpoznawanej sprawie, aby doszło do naruszania jego dóbr osobistych poprzez bezprawne działania ze strony pozwanej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa. Na podstawie poczynionych ustaleń faktycznych ustalono, że powód miał zapewnione zgodne z prawem warunki bytowe i sanitarne, a jednocześnie był traktowany przez funkcjonariuszy służby więziennej z poszanowaniem godności. Nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzuty dotyczące przeludnienia, nienależytego wyposażenia cel mieszkalnych, przedmiotowego traktowania czy też niewłaściwej opieki lekarskiej. Z przeprowadzonych zeznań świadków jak i samego powoda, a przede wszystkim z opinii biegłego nie wynika aby doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda jak również aby stan jego zdrowia na skutek pobytu w areszcie uległ pogorszeniu, czy też aby opieka medyczna, która była powodowi udzielana w areszcie była opieką niewystarczającą do schorzeń, które powód ma. Wszystkie działania były podejmowane niezwłocznie i szybko, a pewne opóźnienia wynikały jedynie z zachowania powoda. Ponieważ leczenie PZW C jest przypisane lekarzom chorób zakaźnych, zadaniem personelu medycznego Aresztu Śledczego była konieczność konsultacji pacjenta i podporządkowania się wydanym zaleceniom. Czas oczekiwania osadzonego na powyższe konsultacje był zbliżony do oczekiwania pacjenta korzystającego ze świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia. Główne zalecenie badania jakościowego PCR HCV kwalifikujące do dalszej diagnostyki i leczenia przeciwwirusowego zostało wykonane zgodnie z konsultacją. Ze zleconych badań --- STRONA 16 --- skontrolowano aminotransferazy określające aktywność procesu chorobowego, pozostałe badania zostały wykonane dopiero w trakcie hospitalizacji. Dalszy czas oczekiwania chorego na diagnostykę szpitalną został wydłużony z powodu konsultacji powoda z prawnikiem. Po podpisaniu zgody przez chorego dalsze oczekiwanie uzależnione było od terminu przyjęcia do Szpitala Więziennego w P. i było niezależne od personelu sprawującego opiekę nad pacjentem w Areszcie Śledczym. Stosowane leczenie ambulatoryjne schorzenia wątroby preparatem Hepatil podobnie jak zalecane Sylimarol, Heparegen, Liv było zgodnie z zasadami EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) nie miało wpływu na przebieg PZW C (k. 286-289). W trakcie pobytu powód miał również zagwarantowaną opiekę wychowawczą oraz psychologiczną, pełen dostęp do zajęć kulturalno – oświatowych, posług religijnych, mógł korzystać z biblioteki oraz innych imprez stanowiących wzbogacenie bieżącej oferty kulturalno – oświatowej (koncerty, występy teatralne, o czym został poinformowany podczas rozmów po przetransportowaniu w dniach (…) roku i (…) roku (k.147-150). Zgodnie z art. 417 kc za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W myśl tego przepisu poszkodowany może dochodzić odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Dochodząc roszczeń od Skarbu Państwa powód zobowiązany był do wykazania szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz związek przyczynowy istniejący pomiędzy zachowaniem się, a szkodą. Działania pozwanego mieściły się w granicach prawa i w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał, iż powód przebywając w Areszcie Śledczym w Z. nie doznał żadnej szkody, która miałby być skutkiem niezgodnego z prawem działania lub zaniechania pozwanego. W ocenie Sądu wszystkie sprawy związane z odbywaniem przez powoda kary pozbawienia wolności były zgodne z przepisami obowiązującymi w służbie więziennej, tj. kodeksem karnym wykonawczym oraz obowiązującymi rozporządzeniami, zarządzeniami, regulaminami i instrukcjami, a zatem mieściły się w granicach prawa W tej sytuacji Sąd oddalił w całości powództwo w niniejszej sprawie. Na marginesie należy zauważyć, iż przyjęte przez Komitet Ministrów w dniu 11 stycznia 2006r. na 952 posiedzeniu delegatów Europejskie Reguły Więzienne (rekomendacja Rec (2006)2) stanowią zaledwie rekomendację — nie mają one mocy przepisów prawnych. Dokument ten nie ma rangi umowy międzynarodowej i nie stanowi ani źródła prawa międzynarodowego, ani źródła prawa karnego wykonawczego w rozumieniu art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej. Ma jedynie znaczenie w zakresie budowania standardów penitencjarnych, o których zachowanie dba polski ustawodawca wprowadzając --- STRONA 17 --- zalecenia do źródeł prawa wykonawczego takich jak ustawa kodeks karny wykonawczy oraz wydawanych na jej mocy i w jej wykonaniu rozporządzeń. O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 kpc. Powód był osobą zwolnioną z kosztów sądowych, co nie zwalnia go od ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej. Powód wytaczając powództwo winien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej. Kwotę 145,20 zł przyznaną dla adw. Łukasza Frączka od Skarbu Państwa ustalono na podstawie § 11 ust. 1 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Katarzyna Sznajder