Postanowienie XII C 1875/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w P

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt XII C 1875/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XII Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: del. SSR Maria Prusinowska Protokolant: Protokolant sądowy A. N. po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa B. P. przeciwko Skarbowi Państwa — Dyrektorowi Aresztu Śledczego w P. o zapłatę 1h oddala powództwo, | | 2 | zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. del. SSR Maria Prusinowska Sygn. akt XII C 1875/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 13 maja 2013 r., skierowanym przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P., powód B. P. działając samodzielnie, wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty. Powód domagał się również zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Powód podniósł, że przebywał w pozwanym Areszcie Śledczym w okresie od 1 stycznia 2011 r. do marca 2012 r. Pozwany nie zapewnił powodowi minimalnych warunków bytowych, do czego był zobowiązany zgodnie z art. 3 (...) Konstytucji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Europejskiej Konwencji o Zapobieganiu Torturom, Europejskimi --- STRONA 2 --- Regułami Więziennymi i zaleceniami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom i normami Kodeksu Karnego Wykonawczego. W dalszej części uzasadnienia pozwu powód wskazał dokładnie na czym, jego zdaniem, polegał brak odpowiedniego przygotowania bloków mieszkalnych do życia i przebywania w niech osób tymczasowo aresztowanych. Powód wskazał, iż przez okres izolacji został poddany nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu wynikającemu z niezapełnienia humanitarnych warunków izolacji. Powód wskazał, iż w szczególności pozwany nie zapewnił mu odpowiedniej powierzchni, przez co podupadł na zdrowiu. W ocenie powoda cele były przeludnione, co doprowadziło do wyrządzenia mu krzywdy oraz szkody zdrowotnej. Konkludując powód wskazał, iż wobec wskazanych uchybień ze strony pozwanego zasadne jest wniesienie pozwu o odszkodowanie. Postanowieniem z dnia 4 października 2013 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości, a także oddalono wniosek powoda o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. (k. 27-29 akt). | 'W odpowiedzi na pozew z dnia 30 października 2013 r. pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa, oddalenie wniosku o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i o zasądzenie od powoda na jego rzec zwrotu kosztów procesu, w tym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych ( k. 58-67 akt ). Pozwany zakwestionował żądania powoda zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Pozwany ocenił, że powód nie przywołał prawidłowej podstawy prawnej, na której swoje żądania opiera. Pozwany Skarb Państwa z tytułu czynów niedozwolonych odpowiada na zasadzie art. 417 k.c., ale poszkodowany musi uprzednio wykazać łączne zaistnienie -w konkretnym stanie faktycznym- przesłanek tej odpowiedzialności. Pozwany ocenił, że powód nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił domniemanej szkody, jej wysokości, nie wskazał też normalnego związku przyczynowego między opisywanymi zdarzeniami, a domniemaną szkodą. Pozwany zaprzeczył, aby doszło do sytuacji, w której powód przebywał w warunkach przeludnienia, a także aby pozwany nie zapewnił powodowi odpowiednich warunków socjalno — bytowych. Pozwany podniósł, iż powód nie wykazał, aby jego stan zdrowia pogorszył się na skutek niewłaściwego oświetlenia. Pozwany odniósł się również do zarzutów powoda odnoście świadczonej mu opieki medycznej uznając je za nieprzyzwoite i absurdalne. W nawiązaniu do twierdzeń powoda o zniszczeniu jego mienia w trakcie kontroli cel pozwany wskazał, iż nie jest wiadomym, kiedy owa kontrola cel miała nastąpić, a także nie złożył w tym zakresie żadnej skargi. Pozwany wskazał, iż powód nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił swojej szkody, jej wysokości, ani normalnego związku przyczynowego. Wysokość żądanego zadośćuczynienia żądanego przez powoda pozostaje bez żadnego związku z doznana przez niego rzekomą krzywdą, powód mogole nie uzasadnił w jaki sposób dokonał wyliczenia owej kwoty. (k.58- 67 akt). Na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. powód podtrzymał swoje stanowisko procesowe w całej rozciągłości wskazując, iż kwotę pozostawia do uznania Sądu. (k. 115 akt). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód B. P. przebywał w Areszcie Śledczym w P. począwszy od dnia 3 stycznia 2011 r. do marca 2012 r. jako osoba tymczasowo aresztowana w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa z art. 148 kk. Następnie został przetransportowany do Zakładu Karnego w R., --- STRONA 3 --- o: przebywa do chwili obecnej. Powód nie był zatrudniony odpłatnie na terenie Aresztu ledczego w P. w związku z czym nie osiągał z tego tytułu wynagrodzenia. Przed osadzeniem powód chorował na padaczkę oraz jaskrę pourazową lewego oka. Leczył się u psychiatry i przyjmował D. C.. Ponieważ twierdził, że w trakcie badania uderzono go w klatkę piersiową został zbadany i poddany prześwietleniu RTG, które niczego nie wykazały. Zalecono kontynuowanie leczenia D., dolne łóżko i konsultacje okulisty, mimo, że powód nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej, iż choruje okulistycznie. W dniu 11 stycznia 2011 r. powód zwrócił się do psychologa z prośbą o konsultację u lekarza psychiatry z powodu zagrożenia wysokim wymiarem kary. Konsultujący psychiatra zdiagnozował u powoda zaburzenia osobowości i zaburzenia adaptacyjne, zalecił kontynuowanie leczenia D. oraz dodatkowo przez trzy miesiące C. 50 mg na wieczór. W dniach 17 stycznia 2011 r. i 4 kwietnia 2011 r. powód był konsultowany przez okulistę, 25 stycznia 2011 r. przez dermatologa, nadto dwukrotnie w lutym i dwukrotnie w marcu 2011 r. był konsultowany ambulatoryjnie. Nie zgłaszał żądania konsultacji psychiatrycznej, nie wypowiadał myśli samobójczych. Po dniu 20 kwietnia 2011 r. powód był jeszcze konsultowany czterokrotnie przez psychiatrę ( 21 kwietnia 2011 r., 4 sierpnia 2011 r., 25 sierpnia 2011 r. i 8 grudnia 2011 r. ) z powodu zaburzeń adaptacyjnych, przez dermatologa trzykrotnie z powodu łojotokowego zapalenia skóry głowy i twarzy. Następnie trzy razy przez okulistę z powodu jaskry, zespołu oka suchego i nieżytu spojówek. Do ambulatorium powód | zgłaszał się głównie z powodu przeziębień. Każdorazowo miał zapisywane leki. Powód nie przebywał na leczeniu szpitalnym w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym, wyłącznie na obserwacji psychiatrycznej. Powód w dniu 29 marca 2011 r. za pośrednictwem swojego obrońcy złożył skargę do Dyrektora Aresztu Śledczego w P. na niezapełnienie mu właściwej opieki medycznej. Skarga została uznana za bezzasadną. Dowód: odpowiedź na skargę powoda nr D/P- (...) z dnia 20 kwietnia 2011 r. — k. 40-41, zeznania świadka J. S. — k. 120, e-protokół — k.122, 'W okresie od dnia 3 stycznia 2011 r. do 20 kwietnia 2011 r. powód zmieniał siedmiokrotnie zakwaterowanie z powodu swojego konfliktowego charakteru. Powód sam przychodził do wychowawców z prośbą o zmianę celi uzasadniając to „niezgodnością charakterów”. Zdarzał się, że współwięźniowie składali wnioski o przeniesienie do innych cel ze względu na zachowanie powoda. Wszelkie skargi, prośby, i wnioski powoda były na bieżąco rozpoznawane. Powód z możliwości zgłoszenia prośby do wychowawcy korzystał co najmniej raz w tygodniu. Raz w tygodniu przeprowadzana była wizytacja cel przez wychowawcę oraz oddziałowego a raz w miesiącu przez kierującego oddziałem i koordynatorów do spraw penitencjarnych i ochrony. Podczas wizytacji powód miał również możliwość zgłaszania swoich skarg i wniosków. W okresie pobytu powoda w Areszcie Śledczym w P. nie wydano w stosunku do powoda żadnej decyzji o przebywaniu w warunkach przeludnienia na podstawie danych z Bazy Danych Osób Pozbawionych wolności NeoNet. Powód przebywał głownie w celach dwuosobowych. W czasie pobytu w pozwanym Areszcie Śledczym powód przebywał w następujących celach: - wdniach 3-5.01.2011 r. cela nr(...) na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 5.01-3.02.201 I r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, --- STRONA 4 --- - wdniach 3.02-7.02.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie C - wdniach 7.02-10.02.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 10.02-14.02.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 14.02-23.02.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 23.02-29.04.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 29.04-2.06.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 2.06-10.06.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 10.06-15.06.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie C, - wdniach 15.06-25.07.06.2011 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie S, | - wdniach 25.07-16.08.2011 r. cela nr(...), na oddziale III, w pawilonie A, - wdniach 16.08.-27.09. 2011 r. cela nr (...), na oddziale II, w pawilonie A, - wdniach 27.09. -28.09.2011 r. cela nr (...), na oddziale II, w pawilonie A, - wdniach 28.09.-20.10.2011 r. cela nr (...), na oddziale II, w pawilonie A, - wdniach 20.10.2011 r. — 14.02.2012 r. cela nr (...), na oddziale I, w pawilonie C, - wdniach 14.02.-13.03.2012 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie C, - wdniach 13.03.-21.03. 2012 r. cela nr (...), na oddziale III, w pawilonie A. Pawilon A jest cały czas w trakcie remontów, które obejmują wymianę instalacji wodnych, elektrycznych, kanalizacyjnej, co, szpachlowanie, malowanie ścian, wymianę podłóg. Kąciki sanitarne są zabudowane, do niektórych cel jest doprowadzona woda. Pawilon C nie jest wyremontowany, kąciki sanitarne są oddzielone kotarą, zabudowane płytą paździerzową. Dowód: odpowiedź na skargę powoda nr D/P- (...) z dnia 20 kwietnia 2011 r. — k. 40-41, przeglądarka historii rozmieszczenia powoda — k. 229, zeznania świadka P. B. —k. 205, e- protokół (...):01:07-00:17:09, zeznania świadka R. R. — k. 313, e-protokół (...):02:27- 00:14:19, zeznania świadka M. T. — k. 206, e- protokół (...):29:02-00:41:43, zeznania świadka T. B. — k.118, e-protokół- k. 122 e-protokół (...):32:31-00:36:59, zeznania świadka P. W. — k. 269, e-protokół (...):04:40-00:16:10, zeznania świadka S. M. (1) — k. 269-270, e- protokół (...):17:27-00:29:18, zeznania świadka S. M. (2) — k. 206, e- protokół (...):42:12- 00:54:25, Cele w Areszcie Śledczym w P. były wyposażone w okna, które można uchylić, przesłony ze zbrojonego szkła umieszczone w oknach przepuszczają światło słoneczne. Przesłony są zamieszczone ze względów bezpieczeństwa, bowiem uniemożliwiają kontaktowanie się więźniów, a także uniemożliwiają wyrzucanie czegokolwiek z wnętrza celi. --- STRONA 5 --- 'We wszystkich celach w tej jednostce zamontowane są kratki wentylacyjne, zapewniające wymianę grawitacyjną powietrza. W celu przewietrzenia celi mieszkalnej można otworzyć bądź uchylić skrzydło okienne w zamontowanej stolarce okiennej. Przewody kominowe są poddawane okresowej kontroli. Jeżeli w celi występują jakieś usterki powinny być one natychmiast zgłoszone i są usuwane niezwłocznie, natomiast remonty wymagające znacznych nakładów uwzględniane są w planach remontowych Aresztu Śledczego. Zdarzało się sytuacje, że wentylacja była zatkana przez ptasie odchody, czy samych osadzonych. Latem w celach było gorąco. Raz miała miejsce sytuacja, że zimą w okresie świątecznym popsuło się okno w celi i strażnik powiedział osadzonym, że jak popsuli okno to muszą poczekać na naprawę trzy dni. Wówczas w celi było zimno i osadzeni musieli spać w kurtkach. Poza tą jedną sytuacją w celach było ciepło. (...) ogrzewania w Areszcie Śledczym w P. jest zautomatyzowany a temperatura jest regulowana w sposób zapewniający osadzonym komfort cieplny. Zimą sterownik ciepła jest ustawiony w celach na 22%C_. W Areszcie Śledczym w P. odbywają się ponadto kontrole kwartalne oraz jeden raz w roku kontrola okresowa przewodów kominowych, dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych — | kończona protokołami potwierdzającymi drożność kominów oraz ich sprawność. | Kącik sanitarny był oddzielony od reszty celi zasłoną, nie stanowił wydzielonego na trwałe pomieszczenia. Część cel mieszkalnych w w/w jednostce penitencjarnej jest wyposażona w zabudowany, murowany w całości kącik sanitarny z muszlą ustępową, a w części mieszkalnej w umywalkę z bieżącą wodą, część natomiast cel mieszkalnych wieloosobowych jest wyposażona w zabudowany, murowany w całości kącik sanitarny z muszlą ustępową i umywalką z bieżącą wodą. Część cel mieszkalnych jest natomiast wyposażona w częściowo zabudowany kącik sanitarny, oddzielony od reszty celi mieszkalnej, zgodnie z projektem technicznym, płytą pilśniową na konstrukcji z kątownika trwale przymocowanej do podłoża. 'W takich kącikach sanitarnych zamontowana jest muszla ustępowa i umywalka z bieżącą wodą. 'W celach była zimna bieżąca woda. Pozwany nie ma obowiązku doprowadzania do celi ciepłej wody. Zgodnie z $ 30 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności raz w tygodniu osadzonym przysługuje ciepła kąpiel. Istnieje możliwość kąpieli częściej, niż raz w tygodniu - jeśli kąpiel zaleci lekarz względnie wyrazi na nią zgodę dyrektor. Skazany zatrudniony przy pracach brudzących korzysta z odpowiednio częstszych kąpieli. Niezależnie od tego w porze letniej osadzonym w Areszcie Śledczym w P. zapewnia się częstsza kąpiel. Kąpiel skazanego chorego odbywa się wg zaleceń lekarza. Areszt Śledczy jest podłączony do miejskiej sieci wodociągowej, nie posiada własnej studni, a korzysta z usług firmy (...), która zarządza siecią wodociągowa. Powód z tej możliwości nie korzystał. W/w jednostka penitencjarna posiada wystarczającą ilość środków czystości dla zapewnienia zgłaszanych dodatkowo potrzeb przez osadzonych u kwatermistrza oddziałowego. Środki higieny osobistej wydawane są osadzonym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych — do dnia 10-tego każdego miesiąca. Raz w miesiącu osadzeni otrzymują mydło toaletowe 100g, papier toaletowy (1 rolkę), nożyk do golenia (1 sztukę), proszek do prania (200g). W zależności od potrzeb otrzymują pastę do zębów oraz krem do golenia. Każdorazowe pobranie w/w środków skazani kwitują podpisem. --- STRONA 6 --- Raz w miesiącu wydawane są środki do utrzymania czystości w celach mieszkalnych w postaci płynu do mycia naczyń w ilości 0,51 — 11 w zależności od liczby osób osadzonych. Raz na dwa miesiące są wydawane środki do utrzymania czystości w celach w postaci proszku do szorowania w ilości 300g. Od stycznia 2008 r. wydawany jest płyn do mycia naczyń, a od marca 2008 r. płyn do mycia podłogi — ten ostatni w miarę zgłaszanych potrzeb u kwatermistrza oddziałowego. Fakt odbioru tych środków osadzeni kwitują własnoręcznym podpisem. W miarę zgłaszanego zapotrzebowania środki te uzupełnia się. Zdarzało się, że w celi były robaki, natomiast pozwany w miarę zgłaszania tego problemy systematycznie zlecał dezynsekcję. 'W Areszcie Śledczym w P. każda cela mieszkalna jest wyposażona w następujący sprzęt kwaterunkowy: łóżko koszarowe (jedna sztuka na osobę osadzoną), wkład do łóżka (jedna | sztuka na osobę osadzoną wg potrzeb), stół więzienny (mały lub duży), szufladkę wysuwaną (jedna sztuka na osobę osadzoną wg potrzeb), szafkę więzienną (małą lub dużą), taboret więzienny (jedna sztuka na osobę osadzoną), stolik lub półkę pod telewizor (jedna sztuka na celę), wieszak (wg potrzeb), lustro (jedna sztuka na celę), półkę na przybory toaletowe do kącika sanitarnego (wg potrzeb), miskę plastikową do prania ręcznego (jedna sztuka od 1 do 4 osadzonych), wiadro plastikowe na śmieci (jedna sztuka na celę), popielnicę stojącą (wg potrzeb), szczotkę zmiotkę i szufelkę (jedna sztuka na celę), szczotkę klozetową (jedna sztuka na celę). Cele mieszkalne, w których przebywa powód spełniają wyżej wymienione normy dotyczące warunków bytowych, zawarte w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Cytowane rozporządzenie i kodeks karny wykonawczy nie nakładają na jednostki organizacyjne Służby Więziennej obowiązku posiadania certyfikatów i atestów dla w/w sprzętu kwaterunkowego w celach mieszkalnych. Do oświetlenia cel stosowane są najczęściej dwie oprawy, wyposażone w świetlówki o mocy 36W każda względnie żarówki o mocy 60W. Do oświetlenia kącika sanitarnego stosuje się najczęściej pojedynczą oprawę z żarówką o mocy 60W. Zgodnie z $ 6 ust. 4 zarządzenia nr 60/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 3 września 2010 r. w sprawie ustalenia metod gospodarowania paliwami i energią w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej w programach pracy urządzeń elektrycznych w pawilonach mieszkalnych w szczególności ustala się harmonogramy zasilania obwodów gniazd wtyczkowych w celach mieszkalnych w okresach szczytowego poboru mocy elektrycznej przez jednostkę organizacyjną. Dlatego też w godzinach od 9.00 do 14.00 oraz 23.00 do 5.00 na terenie Aresztu Śledczego w P. wyłączane jest napięcie zasilające gniazda wtyczkowe znajdujące się w celach mieszkalnych. Wyłączenie to jest zgodne z programem pracy instalacji elektrycznej i programem oszczędnościowym energii elektrycznej zatwierdzonym przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P.. Na podstawie powyższego zarządzenia oraz harmonogramu zasilania gniazd wtyczkowych w Porządku Wewnętrznym dla tymczasowo aresztowanych, skazanych i ukaranych zwanych dalej osadzonymi w Areszcie Śledczym w P. wprowadzono w rozdziale 15, punkt 16 części II zapis: „Wyłączanie zasilania gniazd wtyczkowych w celach mieszkalnych następuje od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 12.00 oraz codziennie od 23.00 do 5.00. W uzasadnionych wypadkach dyrektor może podjąć decyzję o wyłączeniu zasilania gniazd wtyczkowych w innych godzinach niż wyżej podane.” Dowód: okoliczności znane Sądowi z urzędu, a nadto protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych w budynku C z dnia 17 grudnia 2012 r. — k. 36, protokół nr (...) z --- STRONA 7 --- okresowej kontroli przewodów kominowych w budynku A z dnia 17 grudnia 2012 r. — k. 37, protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych w budynku A z dnia 16 grudnia 2011 r. —k. 38, protokół nr (...) z okresowej kontroli przewodów kominowych w budynku C z dnia 16 grudnia 2011 r.- k. 39, załącznik na 1 do Zarządzenia Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia 26 listopada 2010 r., zeznania świadków: P. B. — k. 205, e-protokół (...):01:07- 00:17:49, M. T. —k. 206, e- protokół (...):29:02-00:41:43, S. M. (2) — k. 206, e- protokół (...):42:12-00:54:25, M. W. — k. 206, 00:58:58-01:09:07, S. M. (1) — k. 269-270, e-protokół (...):17:27-00:29:18, R. R. — k. 313, e-protokół (...):02:27-00:14:19, Posiłki dla osób przebywających w Areszcie Śledczym w P. są przygotowywane zgodnie z | rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych. Ze wszystkich przygotowywanych w kuchni potraw pobierane są przez lekarza próby smakowe w celu kontroli wartości smakowych i ich jakości pod względem zdrowotnym. Jakość przygotowywanych potraw nie była dotąd kwestionowana przez lekarza. Wszystkie dostarczane do Aresztu Śledczego w P. posiłki są świeże, posiadają odpowiedni termin przydatności do spożycia, przechowywane są w odpowiednich warunkach. Zgodnie z założeniami (...) dla wszystkich dostaw prowadzona jest karta odbioru jakościowego, który ma na celu wyeliminowanie produktów złej jakości. W przypadku dostaw produktów złej jakości lub posiadających wady eliminujące jego użycie zgodnie z przeznaczeniem Areszt Śledczy w P. odmawia jego przyjęcia a dostawca zobowiązany jest do niezwłocznego przyjęcia zwrotu i niezwłocznej wymiany produktu na wolny od wad. Wszystkie produkty są przechowywane w warunkach uniemożliwiających zanieczyszczenie lub zepsucie. Przestrzegane są zasady rozdzielnego przechowywania produktów żywnościowych. Wszystkie magazyny, w których przechowywana jest żywność, zaopatrzone są w sprawne termometry i higrometry. W pierwszej kolejności do spożycia wydawane są produkty o najkrótszym okresie przydatności do spożycia. Wydawane w termosach na oddziały mieszkalne posiłki posiadają odpowiednią temperaturę to jest zupy 75*C, drugie dania ok. 65%C, napoje gorące ok. 80%C. Osadzonym, którzy ze względów religijnych nie mogą jeść mięsa na ich prośbę jest sporządzana norma wyżywienia bezmięsna. Rozdział posiłków następuje w oddziałach mieszkalnych. Wartość dziennej normy wyżywienia zawiera nie mniej niż 2800 kcal dla osadzonych w wieku do 18 roku życia, dla pozostałych nie mniej niż 2600 kcal. Wyżywienie jest wydawane w formie trzech gotowych posiłków, w tym co najmniej jeden posiłek gorący wydawany jako obiad. Procentowa zawartość składników odżywczych to: białko 10-15%, tłuszcze - poniżej 30%, węglowodany 50-65%. Dowód: okoliczności znane Sądowi z urzędu, a nadto zeznania świadka S. W. — k. 118, e- protokół — k. 122, Osadzeni korzystają ze spaceru: 1 godzina codziennie, latem 1,5 godziny. Powód nie korzystał z tej formy rekreacji. Tymczasowo aresztowani posiadają dostęp do świetlicy ze stołem tenisowym, drabinkami i materacami do ćwiczeń, a także do biblioteki. Mogą brać udział w zajęciach plastycznych i konkursach, otrzymują gazetkę więzienną, gazetkę METRO. W Areszcie Śledczym w P. nie ma siłowni. Jest fryzjer. Na Oddziałach Aresztu obowiązuje plan według którego tymczasowo aresztowani mogą korzystać z oferty kulturalnej. Osadzeni zgłaszali wychowawcy chęć udania się do świetlicy a wychowawca organizował wtedy dostęp do niej. Powód na świetlicę nie chodził. Kantyna była dobrze wyposażona w podstawowe produkty. --- STRONA 8 --- Dowód: zeznania świadka R. R. — k. 313, e-protokół (...):02:27-00: 14: 19,zeznania świadka M. 8. —k. 119-120, e-protokół (...):49:51-01:02:00 — k. 122, zeznania świadka P. W. — k. 269, e- protokół (...):04:40-00:16:10 Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie wyżej powołanych dowodów. Dokumenty urzędowe zawarte w aktach sprawy, tj. wskazane wyżej orzeczenia sądowe i decyzje administracyjne Sąd ocenił jako wiarygodne. Zostały sporządzone w odpowiedniej formie przez uprawnione do tego organy i w ramach ich kompetencji odpowiadając tym samym dyspozycji art. 244 $ 1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. W postępowaniu cywilnym dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie — art. 245 k.p.c. Taki charakter mają dokumenty pochodzące od powoda, obejmujące skargi i wnioski kierowane do administracji Aresztu Śledczego w P.. Zostały ocenione przez Sąd również jako wiarygodne. Autentyczność dokumentów urzędowych i prywatnych oraz prawdziwość treści dokumentów urzędowych nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania w trybie art. 232 k.p.c. w zw. z art. 252 k.p.c. i art. 253 k.p.c. Także Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby uczynić to z urzędu. Tym samym okazały się one przydatne w sprawie, stając się podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Okoliczność, że żadna ze stron nie kwestionowała treści kserokopii wymienionych wyżej dokumentów pozwoliła na potraktowanie tych kopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków T. B., P. B., S. W., M. S. i J. S.. Mimo, że zachodziła obawa, że świadkowie będą relacjonować wydarzenia w korzystnym dla pozwanego świetle, jeśli chodzi o warunki bytowe panujące w Areszcie Śledczym w P., z tej przyczyny, że świadkowie są w nim zatrudnieni, to z uwagi na to, że zeznania te znalazły potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy Sąd ich nie zdyskwalifikował. Zeznający potwierdzili, w oparciu o jakie akty prawne funkcjonuje Areszt Śledczy w P., a Sąd nie znalazł podstaw, aby w tym aspekcie ich zeznania podważyć. Znamiennym jest, że zeznania powyższych świadków zostały potwierdzone przez świadków przesłuchanych na wniosek powoda takich jak: M. T., S. M. (2), a także częściowo, co do niektórych kwestii, przez pozostałych świadków przesłuchanych w sprawie. Sąd dał częściowo wiarę zeznaniom świadków powołanych przez powoda, to jest świadka M. T.,S.M. (2), M. W.,P. W.,S.M. (1), R. R.i A. K.. Żaden ze świadków nie potwierdził jakoby powód był w sposób poniżający traktowany przez funkcjonariuszy lub by funkcjonariusze się nad nim znęcali. Świadkowie potwierdzili, iż funkcjonariusze byli niegrzeczni wobec osadzonych, niemniej była to forma radzenia sobie z trudnymi więźniami, do których powód się niewątpliwie zaliczał. Żaden ze świadków nie potwierdził też, aby powód był złośliwie osadzany z osobami z podkultury grypsujących, wręcz przeciwnie świadek R. R. zeznał, że to powód był uciążliwym towarzyszem w celi, bowiem traktował ją jak swoją, wszystko mu przeszkadzało, w konsekwencji świadek, jak zeznał, uciekł od powoda do innej celi. Inni świadkowie również zeznawali, iż przebywanie z powodem było uciążliwe, bowiem powód miał problemy adaptacyjne, musiał zażywać leki psychotropowe, miał pretensje do współosadzonych, że palą w celach mimo, iż były to cele dla osób palących. --- STRONA 9 --- Żaden ze świadków nie potwierdził zeznań powoda jakoby osadzanie go z osobami grypsującymi w jednej celi miało być dla niego karą. Nie znalazły poparcia w zeznaniach świadków twierdzenia powoda o braku odpowiedniego leczenia powoda, a także przeludnieniu cel, w których powód przebywał. Świadkowie zeznawali, że powód przyjmował leki a także miał odpowiednie do swojego stanu zdrowia zalecenia np. spanie na niskim łóżku. Świadkowie zeznali, iż powód nie korzystał z kąpieli w łaźni ani ze spacerów, a także nie uczęszczał do świetlicy. Sąd oceniając zeznania świadków miał na względzie fakt, że niektórzy z nich (M. T. i S. M. (2) ) nadal przebywają w warunkach przymusowej izolacji, co zasadniczo rzutowało na obiektywizm ich zeznań. Świadkowie starali się przedstawić pozytywnie przebieg pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej. Natomiast pozostali świadkowie zeznawali znacznie krytyczniej w stosunku do pozwanego, pomimo jednak tego, nie potwierdzali większości zarzutów stawianych pozwanemu przez powoda. Za niewiarygodne Sąd uznał zeznania świadka K. P., brata powoda. W pierwszej kolejności | stwierdzić należy, iż świadek przebywał w Areszcie Śledczym w P. dużo wcześniej niż powód, zatem od tego czasu warunki w celach zmieniły się. Poza tym świadek relacjonował sytuację jedynie na podstawie opowiadań powoda oraz własnych negatywnych odczuć związanych pobytem w Areszcie. Co do większości zarzutów powoda świadek nie miał wiedzy. Zatem Sąd uznał jego zeznania za nieprzydatne bowiem albo świadek nie miał informacji istotnych dla sprawy albo wypowiadał się z duża doza subiektywizmu. Zeznania powoda B. P. Sąd ocenił jako wiarygodne jedynie w niewielkim zakresie. Dano wiarę powodowi co do momentu, od którego przebywa u pozwanego, gdyż jest to okoliczność niesporna. Odmówiono natomiast wiary jego słowom, aby pozwany złośliwie i celowo naruszał jego dobra osobiste w postaci prawa do intymności, czci i godności osobistej poprzez takie, a nie inne decyzje Dyrektora Aresztu Śledczego w P., składające się na całokształt warunków stosowania wobec powoda środka zapobiegawczego. Chociaż powód wykazał, że faktycznie doszło do uchybień w funkcjonowaniu jednostki penitencjarnej na tle sanitarnym, w kwestii wyglądu kącika sanitarnego czy starych, zniszczonych łóżek i materacy, małych placów spacerowych, przesłon zamontowanych w oknach cel, w których przebywał oraz popsutego przez trzy dni okna w celi w okresie zimowym, to jednak brak podstaw do przyjęcia, aby te uchybienia skutkowały doznaniem przez niego tak intensywnych krzywd. Za całkowicie dowolne i niewykazane Sąd uznał jego słowa, aby funkcjonariusze Służby Więziennej znęcali się nad nim, poniżali go, niszczyli jego mienie, czy też rozmieszczali go złośliwie w celach z osobami grypsującymi, a zwłaszcza, że działo się tak cały czas. Świadkowie wskazani przez powoda dzielili z nim w różnych okresach celę, a żaden z nich nie należał do grypsujących, ani nie wspominał, by takie osoby były osadzone wraz z powodem. Powód nie wykazał również, aby z tego względu doznał szkody wyrażającej się w kwocie aż 100 000 zł. Wreszcie, za dowolne i niewykazane w świetle art. 6 k.c. Sąd ocenił jego słowa, aby odmawiano mu opieki medycznej, nie zaopatrywano w przepisane leki, nie organizowano wizyt lekarskich, umyślnie i złośliwie nastawano na jego bezpieczeństwo. Powód nie poparł tych twierdzeń materiałem dowodowym, dokumenty zawarte w aktach sprawy ani zeznania zawnioskowanych przez niego świadków nie potwierdzają bynajmniej jego słów w tym obszarze. Powód twierdził, iż nie pamięta, aby był okulisty lub dermatologa tymczasem wizyty te miały miejsce kilkakrotnie. Poza tym w Areszcie Śledczym powód miał zdiagnozowane łojotokowe zapalenie skóry, zatem musiał być u dermatologa przynajmniej raz. Żaden ze świadków nie potwierdził, aby napotykał problemy w dostępie do usług medycznych na terenie Aresztu Śledczego w P.. Powód nie wykazał, aby na skutek złego oświetlenia w celi nabawił się ślepoty lewego oka. Ten zarzut winien być poparty odpowiednim wnioskiem dowodowym, którego powód nie złożył. Powód nie sprecyzował --- STRONA 10 --- także jakiego rodzaju towaru nie było w kantynie, niemniej tak ogólny zarzut o braku żywności w kantynie nie znalazł poparcia nawet w zeznaniach powoda. Nadto powód przyznał, że miał możliwość korzystania z placów spacerowych, ale tego nie czynił, bo obawiał się złego traktowania przez współosadzonych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo B. P. nie zasługiwało na uwzględnienie. Jeśli chodzi o kwestię formalną, jaką jest zastępstwo procesowe strony pozwanej, to wskazać trzeba, że powód wystąpił z pozwem do Sądu Okręgowego w P.w dacie 22 listopada 2010 r., w której obowiązywały już znowelizowane przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, wskazujące, iż obowiązkowe zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed Sądami Okręgowymi wykonuje wyłącznie Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej | Skarbu Państwa, opubl. Dz.U. 2005 r., Nr 169, poz. 1417 ze zm.). W związku z tym pozwany reprezentowany przez właściwe stafio fisci - Dyrektora Aresztu Śledczego w P. był prawidłowo zastępowany w niniejszej sprawie. 'W ocenie Sądu powód nie wykazał zasadności swoich żądań w świetle art. 6 k.c. Przede wszystkim powód nie wykazał w myśl art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c., aby przebywał w celach niespełniających odpowiednich warunków bytowych, aby był poddawany torturom, psychicznemu negatywnemu oddziaływaniu, jak również aby niesłusznie odmawiano mu respektowania jego praw jako osoby osadzonej. Co prawda powód nie podnosił, aby odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia, a zatem poza ustaleniami Sądu znajdowało się dochodzenie, czy zostały spełnione wobec niego wymogi powierzchniowe — zapewnienie 3m* powierzchni celi mieszkalnej. Powód nie wykazał jednak, aby całokształt dolegliwości związanych z realizowaniem wobec niego kary izolacyjnej był tego rodzaju, że naruszał jego dobra osobiste w postaci godności i czci osobistej, prawa do prywatności i intymności, jak również, aby wyrządził mu dolegliwą szkodę majątkową. Jakkolwiek powód, działający samodzielnie, nie sprecyzował dokładnie podstaw prawnych swych żądań, treść jego pism procesowych nie pozostawiała wątpliwości, że upatruje on doznania szkody i krzywd w naruszeniu jego dóbr osobistych. Uznać zatem należy, że podstawą prawną swoich roszczeń powód uczynił art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. - z jednoczesnym odwołaniem się, jak należy wnioskować z licznych pism procesowych załączonych do akt sprawy, do postanowień ratyfikowanych przez RP umów międzynarodowych wyznaczających standardy traktowania osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Art. 24 k.c. udziela ochrony dobrom osobistym z art. 23 k.c., w tym zdrowiu i godności, czci osobistej, prawu do prywatności i intymności- w razie bezprawności ich naruszenia, którego domniemanie art. 24 $ 1 k.c. statuuje. Przepis ten stanowi o tym, iż ten, czyje dobro osobiste zostaje (chociażby) zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Jest to domniemanie prawne wzruszalne, ustanowione przez ustawodawcę na korzyść występującego z roszczeniem o ochronę dóbr osobistych, a które to domniemanie może obalić pozwany, podejmując skuteczną inicjatywę dowodową. Przepis art. 24 $ 1 k.c. stanowi nadto, --- STRONA 11 --- iż na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Postanowienie to uzupełnia art. 448 k.c. mówiący o tym, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis ten zawiera normę prawną, w myśl której w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać osobie pokrzywdzonej naruszeniem odpowiednie zadośćuczynienie, ale nie jest do tego zobligowany. Zadośćuczynienie pieniężne, przy spełnieniu się pozostałych przesłanek w tym przepisie wyrażonych, jest więc jedynie fakultatywną instytucją, nie zaś obligatoryjną. Art. 24 $ 2 k.c. pozwala natomiast na naprawienie szkody na zasadach ogólnych przewidzianych w kodeksie, jeżeli szkoda zaistniała na skutek naruszenia dobra osobistego. | Jednym z podstawowych obowiązków nowożytnego państwa prawa jest zagwarantowanie humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Odnosząc się do podstawy prawnej roszczeń powoda, obok postanowień k.c. o ochronie dóbr osobistych, należy jej upatrywać w postanowieniach ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), zawartej przez państwa członkowskie Rady Europy w dniu 4 listopada 1950 r., która znajduje bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Powód na tę podstawę prawną również się powołał, mówiąc o poniżającym i niegodnym jego traktowaniu. Art. 87 ustawy zasadniczej zawiera katalog źródeł powszechnie obowiązującego w kraju prawa. Są nimi: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy zasadniczej, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Powoływana Konwencja, stosowana bezpośrednio w obowiązującym porządku prawnym, podpisana przez RP w dniu 26 listopada 2001 r., ratyfikowana w dniu 19 stycznia 1993 r. (od tego dnia obowiązuje w polskim porządku prawnym) zawiera postanowienia dotyczące zakazu niehumanitarnego traktowania i w ich treści także poszukiwać należy podstawy prawnej roszczeń powoda. Zgodnie z treścią art. 3 tej Konwencji, nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Niemal podobnie, co należy podkreślić, stanowi art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169), zgodnie z jego treścią, każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Te normy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wszystkie one w sposób niewątpliwy nakładają na władzę publiczną obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w jednostkach penitencjarnych humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa (art. 417 $ L ke.). Art. 77 ust. 1 Konstytucji stanowi, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia --- STRONA 12 --- szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r. (SK 18/00) zwrócił uwagę na konieczność przyjęcia nowego rozumienia art. 417 k.c. dostosowanego do postanowień Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. tak, aby jego stosowanie nie ograniczało możliwości dochodzenia odszkodowań za bezprawne działanie bądź zaniechanie funkcjonariuszy publicznych. Trybunał Konstytucyjny wywiódł, iż przewidziana w art. 417 $ 1 k.c. odpowiedzialność dotyczy szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem zachowanie funkcjonariusza przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, nie zaś przez zachowanie zawinione. Chodzi tu o obiektywną „niezgodność z prawem” rozumianą zgodnie z Konstytucyjnym ujęciem źródeł prawa, jako uchybienie obowiązkom przewidzianym w źródłach prawa (art. 77 ust. 1 i art. 87-94 Konstytucji). Wywody Trybunału ze względu na ich wartość jurydyczną zostały zaaprobowane w orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 581/99, OSNC 2002 r., nr 10, poz. 128 i z dnia 26 kwietnia 2006 r., V CSK 195/05, MoP 2006 r., nr 10, s. 513), niemniej jednak wymagają opatrzenia ich w realiach niniejszej sprawy pewnym zastrzeżeniem - o czym będzie mowa niżej. Zgodnie z przywołanym przez powoda w pozwie przepisem art. 110 $ 2 zd. I k.k.w., pow. 3m* stanowi minimalny metraż celi mieszkalnej, jaka powinna przypadać na jednego skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności. Przepis ten wyznacza więc jeden z elementów służących zapewnieniu humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zaznaczyć zaś trzeba, że tylko w takich warunkach możliwe jest zagwarantowanie, że wykonywanie tej kary odbywać się będzie przy poszanowaniu godności osób, wobec których jest ona stosowana. Innymi słowy w/w przepis, określając minimalną powierzchnię celi mieszkalnej jako jeden z warunków humanitarnego wykonywania kary pozbawienia wolności, służy ochronie godności osób ją odbywających. Dlatego jego naruszenie wprost w tę godność godzi. Prawdą jest jednak, iż sam fakt przeludnienia może nie być wystarczającą przesłanką do przyjęcia faktu naruszenia dobra osobistego, jeśli inne okoliczności związane z wykonywaniem kary, w jakimś odpowiednim stopniu rekompensowałyby tę niedogodność. W rozpatrywanej sprawie powód -jak wskazano wyżej- nie podnosił kwestii przebywania w celach przeludnionych, a jedynie w niespełniających wymagań sanitarnych z uwagi na niedostateczne wydzielenie kącika sanitarnego od reszty celi mieszkalnej, niedostatecznie wyposażonych w sprzęt kwaterunkowy, środki higieny i czystości, podnosił też szereg jeszcze innych okoliczności składających się na warunki odbywania przez niego kary izolacyjnej, godzące w jego dobra osobiste. Godność jest tym elementem psychiki człowieka, który konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Stanowi ona bardzo ważny element psychiki ludzkiej, dlatego jest jednym z najistotniejszych dóbr osobistych człowieka. Z tego powodu korzysta ona z ochrony na poziomie konstytucyjnym. Zgodnie z treścią art. 30 ustawy zasadniczej, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Uznanymi przez orzecznictwo dobrami osobistymi są ponadto cześć, prawo do prywatności i intymności. Niemniej wymaga zaznaczenia, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie danej osoby, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w racjonalnym społecznym odbiorze. Należy więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2001 r., V CKN --- STRONA 13 --- 195/01, LEX nr 53107). Powyższe zapatrywanie jest aktualne w sytuacjach, gdy pozwanym w sprawie o ochronę dóbr osobistych jest Skarb Państwa. Formy ochrony dóbr osobistych wyznaczają art. 24 k.c. i art. 448 k.c. Ponieważ spośród kilku roszczeń przewidzianych w art. 24 k.c. powód wybrał roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, należało rozważyć, jakie są przesłanki powstania tego roszczenia. 'Wbrew temu, co mogłaby sugerować treść art. 24 k.c., jest nią nie tylko bezprawne, ale także zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (tak m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 805/04, LEX nr 177221 i z dnia 19 stycznia 2007 r., III CSK 358/06, LEX nr 277289). Należy zaznaczyć, że wina pozostaje przesłanką odpowiedzialności także wtedy, gdy do naruszenia dobra osobistego dojdzie w wyniku niezgodnego z prawem działania lub zaniechania funkcjonariusza Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przy wykonywaniu władzy publicznej, o którym mowa w art. 417 k.c. Jest to konsekwencją faktu, że art. 448 k.c. stanowi samodzielną i odrębną od art. 417 k.c. podstawę odpowiedzialności, odnoszącą się wyłącznie do naruszenia dóbr osobistych. Poglądu, że wina nie jest warunkiem odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych nie można zatem wywodzić z art. 77 ust. 1 Konstytucji, gdyż materia art. 448 k.c. wogóle nie dotyczy kwestii, o których mowa w cyt. art. 77 ust. 1. Ten ostatni przepis Konstytucji nie określa bowiem samodzielnie podstaw przyznania rekompensaty pieniężnej z tytułu doznanej krzywdy moralnej (w tym zakresie rozważania zawiera uzasadnienie powołanego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 805/04 oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 7 lutego 2005 r., SK 49/03, OTK-A 2005/2/13 i z dnia 23 września 2003 r., K 20/02, OTK-A 2004/7/76). Odpowiedzialność pozwanego w niniejszej sprawie mogła więc wynikać tylko z zachowania bezprawnego i zawinionego. Natomiast odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkodę powstałą w następstwie naruszenia dobra osobistego przewiduje art. 24 $ 2 k.c. — chodzi więc tutaj o przesłanki z art. 415k.c. Bezprawnym jest każde działanie, sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego, naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz działanie w ochronie uzasadnionego interesu. Sąd na gruncie uzyskanego materiału dowodowego nie mógł poczynić ustalenia, że miało miejsce działanie pozwanego, polegające na umieszczeniu powoda w celi, która nie spełniała wymogu określonego przez art. 110 $ 2 k.k.w. w trybie art. 110 $ 2bi $ 2c k.k.w., bowiem w stosunku do powoda nie wydano w okresie jego przebywania w Areszcie Śledczym w P. ani jednej decyzji o przebywaniu w warunkach przeludnienia. Nie potwierdzili tego świadkowie przesłuchani z inicjatywy stron. Nie można zatem mówić o jakimkolwiek bezprawnym postępowaniu pozwanego na tym tle, które rodziłoby odpowiedzialność odszkodowawczą wobec powoda. Wobec stwierdzenia, że nie doszło do takiego działania pozwanego wobec powoda nie można mówić o jakiejkolwiek winie pozwanego. Wina może przybrać postać umyślną albo nieumyślną. Odpowiedzialność cywilna wiąże się z każdą postacią winy, a więc również z najlżejszym niedbalstwem. Niedbalstwem jest brak --- STRONA 14 --- należytej staranności. Zgodnie z art. 355 $ 1 k.c., należytą starannością jest staranność ogólnie wymagana w stosunkach danego rodzaju. Ustawa stawia więc wymóg zobiektywizowania oceny zachowania dłużnika. Następuje to przez skonstruowanie -na podstawie przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, pragmatyk zawodowych, reguł deontologii, zwyczajów lub innych relewantnych kryteriów- modelu należytej staranności, dostosowanego do stosunków danego rodzaju, a następnie skonfrontowanie tego modelu z rzeczywistym zachowaniem dłużnika. Niedbalstwo będzie miało miejsce wówczas, gdy dana osoba zachowa się w sposób odbiegający na niekorzyść od danego obiektywnego wzorca. Okolicznością niesporną jest to, że dyrektor jednostki penitencjarnej nie ma żadnego wpływu na liczbę skazanych kierowanych do tego więzienia, celem odbycia kary pozbawienia | wolności i nie może odmówić ich przyjęcia. To samo dotyczy osób tymczasowo aresztowany, gdyż taki status początkowo miał powód podczas swego pobytu u pozwanego. Brak winy po jego stronie w tym aspekcie nie oznacza automatycznie braku winy Skarbu Państwa, ta może bowiem wynikać również z zachowań innych niż dyrektor jednostki penitencjarnej funkcjonariuszy państwowych. Równocześnie państwo, na mocy przytoczonych wyżej przepisów prawa międzynarodowego i Konstytucji ma obowiązek takiego zorganizowania systemu penitencjarnego, aby skazani odbywali karę w warunkach humanitarnych. Jeśli tego nie czyni, mamy do czynienia co najmniej z winą organizacyjną po stronie najwyższych organów władzy publicznej odpowiedzialnych za funkcjonowanie i finansowanie więziennictwa. Oczywiście mogą zdarzyć się sytuacje wyjątkowe, niespodziewane i niemożliwie do przewidzenia, kiedy w krótkim czasie następuje tak poważny wzrost liczby więźniów, że możliwe do podjęcia działania nie pozwalają szybko zaradzić powstałej sytuacji. W takich okolicznościach nie może być mowy o winie organizacyjnej. Mówiąc o powyższym nie można pomijać poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r. (I CSK 553/09), w którym to orzeczeniu Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii przeludnienia oraz warunków bytowych w celach w następujący sposób: „Niniejsza skarga dotyczy naruszenia dóbr osobistych osadzonego w związku z przebywaniem w przeludnionej celi. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Konstytucyjnego powoduje, iż takie sprawy mają szczególny wymiar. Jednakże z orzecznictwa tego płynie wniosek, który nie budzi wątpliwości, iż nie dochodzi do naruszenia dóbr osobistych, a zwłaszcza godności, jak chce skarżący, automatycznie przez to, że przypada mu w celi mniej niż 3m* powierzchni. Naruszenie tej normy jest ważną okolicznością, jednakże dopiero kumulatywnie, w związku z innymi okolicznościami, pozwala na podstawie oceny indywidualnych przypadków potwierdzić czy doszło do naruszenia dóbr osobistych osadzonego”. Powyższe oznacza zatem, że nie można zasądzić na rzecz osadzonego żadnego odszkodowania (zadośćuczynienia), jeżeli zachodzi jedynie fakt przeludnienia w celach, a pozostałe warunki bytowe są właściwe i zgodne z przepisami prawa, a ponadto są realizowane uprawnienia więźniów co do zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych. Zatem możliwość naruszenia dóbr osobistych osadzonego (odbywającego karę izolacyjną w przeludnionej celi) należy dopiero wówczas upatrywać, gdy zachodzą dodatkowe okoliczności świadczące o niezapewnieniu elementarnych warunków egzystencji stwarzających zwiększone dolegliwości czy cierpienia ponad te, które są związane z odbywaniem kary w warunkach izolacji przy zapewnieniu takich standardów, które są zgodne z przepisami dotyczącymi odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd przychyla się także do argumentacji przedstawionej przez Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt V CSK 113/11. Sąd Najwyższy rozpoznający skargę kasacyjną przychylił się do poglądu, iż „chociaż osadzenie w celach skazanego poniżej normy 3m? było bezprawne, to --- STRONA 15 --- jednak nie ma podstaw do zasądzenia na rzecz skazanego zadośćuczynienia z art. 448 k.c., skoro osadzony w nich nie wykazał, aby przejściowe przebywanie w ciasnych celach wywołało u niego negatywne skutki psychiczne i fizyczne powodujące poczucie krzywdy, jak i nie dowiódł, że inne niedogodności w czasie odbywania kary pozbawienia wolności miał cechy dręczenia lub upokarzania”. Sąd Najwyższy wydając swoją decyzję stanął na stanowisku, iż nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia. Samo umieszczenie w celi o powierzchni mniejszej niż 3m na osadzonego nie przesądza niejako „automatycznie” o zasadności roszczenia o zadośćuczynienie, lecz jego przyznanie zależy od wielu okoliczności, a w szczególności od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi, uciążliwości z tym związanych oraz pozostałych warunków odbywania kary izolacyjnej, które mogą zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabiać, a nawet sprawiać, że w ogóle nie powstało. Zatem nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do zadośćuczynienia, a nawet w razie istniejącego naruszenia tych dóbr Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego, jest ono bowiem instrumentem jedynie fakultatywnym. Jak zasygnalizowano to wyżej, naruszenie godności człowieka z natury rzeczy rodzi u niego | negatywne przeżycia psychiczne, które nie muszą być wcale uświadamiane sobie przez niego | jako naruszenie jego godności, ale na przykład jako nieusprawiedliwione pozbawienie go przysługujących mu praw. Taka obiektywna ocena z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego prowadzi na gruncie tak ustalonego stanu faktycznego do wniosku, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności osobistej, czci, jego prawa do prywatności i intymności, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, że doznał on na tym tle krzywd oraz szkód majątkowych, usprawiedliwiających roszczenia odszkodowawcze. Wykazane zaś przez powoda uchybienia ze strony jednostki penitencjarnej, dotyczące wykonywania wobec niego kary izolacyjnej w postaci m.in. osadzenia go w celi, w której kącik sanitarny nie był dostatecznie wydzielony od części mieszalnej, osadzenia go w celi, w której było przez kilka dni popsute okno, czy też robaki nie były tego rodzaju, aby mówić o celowym i złośliwym naruszeniu jego dóbr osobistych. Większość niedogodności wskazywanych przez powoda była zawiniona przez samych osadzonych, co pośrednio przyznawali świadkowie powoda np.: obecność robactwa, pomimo działań dezynsekcyjnych ze strony pozwanego, czy brudne łaźnie była skutkiem braku dbałości o higienę w celi i poza nią przez osadzonych. Powód upatrywał naruszenia jego dóbr osobistych w okoliczności niezapewnienia mu właściwej opieki medycznej. Twierdzenia te w ocenie Sądu nie zostały jednak nawet uprawdopodobnione. Z zeznań świadka J. S., dyrektora Oddziału Szpitalnego przy Areszcie Śledczym wynika, że powód od dnia 3 stycznia 2011 r. zapewnioną właściwą opiekę lekarską, zaś stan jego zdrowia nie jest tego rodzaju, aby wymagał leczenia poza jednostką penitencjarną. Powód przez szereg miesięcy od dnia 3 stycznia 201 1 r. miał zapewnioną pomoc psychologiczną i psychiatryczną z uwagi na zaburzenia osobowości i zaburzenia adaptacyjne. Nadto powód korzystał kilkakrotnie z konsultacji u lekarza okulisty, dermatologa, był także przyjmowany w ambulatorium. Miał zapewnione leki adekwatne do swoich schorzeń. Powód miał dostęp do specjalistów niezwłocznie po zgłoszeniu takiego zapotrzebowania, tak więc miał zapewniony znacznie szybszy dostęp do usług medycznych niż osoby przebywające na wolności, które na wizyty u specjalistów oczekują ponad pół roku lub dłużej. Został zaopatrzony w środki dermatologiczne w każdej sytuacji, gdy stwierdzono u niego problemy skórne. Co za tym idzie, trudno uznać, aby działania pozwanego w aspekcie zapewnienia powodowi ochrony zdrowia były prowadzone nieprawidłowo, skutkowały --- STRONA 16 --- naruszeniem w/w dóbr osobistych powoda, wreszcie stanowiły celowe i złośliwe działanie na szkodę jego zdrowia. Wymaga też wskazania, że na dolegliwości związane z jaskrą i padaczką powód cierpiał przed osadzeniem w Areszcie Śledczym. Nie można zatem uznać, aby te dolegliwości powstały w następstwie osadzenia go w jednostce penitencjarnej. Powód nie wykazał, aby na skutek pobytu w Areszcie Śledczym w P. jego stan zdrowia się pogorszył, czy też aby zachorował na łojotokowe zapalenie skóry. Powód wskazywał również na małe porcje żywieniowe i jednocześnie niesmaczne posiłki, wywołujące u niego rozstroje żołądka. Schorzeń tych nie potwierdził żaden ze świadków, część świadków zeznała wprawdzie, iż jedzenie było niesmaczne jednak jest kwestią gustu jakie potrawy smakują a jakie nie. Żaden ze świadków nie potwierdził, aby powód cierpiał na rozstroje żołądka czy z tego powodu była leczony. Jak wskazano wyżej, naprawienie szkody wynikłej z naruszenia dobra osobistego może nastąpić tylko na zasadach ogólnych w myśl art. 24 $ 2 k.c.; zastosowanie znajdzie więc art. 415 k.e. statuujący zasadę winy. W sytuacji jednak, gdy powód w ogóle nie wykazał, aby na tym tle doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, zbędne jest rozważanie o dalszych | przesłankach odpowiedzialności odszkodowawczej. Wnoszący pozew o ochronę dóbr osobistych musi uprzednio wykazać naruszenie dobra osobistego. Powód tego nie uczynił, a tym samym jego roszczenie o zapłatę odszkodowania w kwocie 100 000 zł podlegało oddaleniu bez konieczności badania pozostałych przesłanek odpowiedzialności pozwanego na podstawie art. 24 $ 2 k.c. W pozwie powód przywołał szereg okoliczności składających się na warunki odbywania przez niego kary izolacyjnej, a które to dolegliwości stanowić miały o okrutnym, poniżającym jego traktowaniu przez pozwanego. W ocenie Sądu brak podstaw do uznania, aby pozwany doprowadził swoimi działaniami do naruszenia godności i czci osobistej, prawa do prywatności i intymności, jak również zdrowia. Przede wszystkim powód nie wykazał, a to na nim spoczywał ciężar dowodu powyższego, aby pobyt w pozwanej jednostce penitencjarnej wiązał się z torturowaniem go, gorszym traktowaniem w stosunku do pozostałych osadzonych, aby powód był upokarzany, wyzywany i nieustannie narażany na utratę zdrowia. Doznania przez powoda krzywdy w realiach niniejszej sprawy nie można także wywodzić z innych uciążliwości, jakie towarzyszyły mu w czasie pobytu w jednostce penitencjarnej pozwanego. W ustalonym stanie faktycznym nie można bowiem mówić o istnieniu normalnego związku przyczynowego z art. 361 $ 1 k.c. między jeszcze innymi zachowaniami pozwanego (niepolegającymi na umieszczeniu powoda w celi przeludnionej), które należałoby określić mianem bezprawnych i zawinionych, a naruszeniem godności i czci osobistej, prawa do prywatności i intymności inicjatora tego procesu. Za całkowicie niewykazane uznać trzeba twierdzenia powoda, aby pozwany celowo i umyślnie przenosił powoda z celi do celi i nakazywał przebywanie z osobami palącymi. Zmiana cel odbywała się także na wniosek powoda, który był niezadowolony z towarzystwa. Jakkolwiek należy uznać, iż powód otrzymuje bardzo mało środków czystości, a wyposażenie cel jest ograniczone do najpotrzebniejszych sprzętów, to i tak ilość środków czystości i wyposażenie cel jest ściśle zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami rozporządzeń wykonawczych do k.k.w. Powód otrzymuje je w ilości określonej tymi przepisami. W żaden sposób powód nie wykazał w tejże kwestii okoliczności przeciwnych. --- STRONA 17 --- Co do kwestii braku intymności i prywatności podczas korzystania z kącika sanitarnego należy podnieść, iż pozwany wykazał, iż kąciki sanitarne są odgrodzone od reszty celi i murowane (całkowicie lub częściowo) oraz wyposażone są w bieżącą wodę. Przepisy cyt. rozporządzenia z dnia 17 października 2003 r. nie nakładają na pozwanego obowiązku zaopatrzenia cel w ciepłą wodę. Dodatkowa kąpiel w tygodniu przysługuje tylko na zalecenie lekarza. Brak w tych przepisach norm, które nakładałyby na pozwanego powinność takiego zorganizowania kącików sanitarnych, jak zasugerował to powód. Nie bez znaczenia pozostaje w powyższym aspekcie okoliczność, że pozwany musi tak zorganizować cele mieszkalne, aby pobyt w nich osadzonych był bezpieczny, jak również aby wyeliminować ryzyko prób samobójczych czy aktów agresji wśród osadzonych. Stąd też jedynie częściowe odgrodzenia kącików sanitarnych od reszty celi. Rację ma powód, że częściowe odgrodzenie kącika sanitarnego od części mieszkalnej materiałowym parawanem w niektórych celach nie jest wystarczające i stanowiło naruszenie jego prawa do prywatności i intymności. Niemniej jednak stopień tego naruszenia dobra osobistego powoda nie jest tego rodzaju, aby uzasadniać przyznanie powodowi rekompensaty z tego tytułu. Powód nie wykazał przy tym, aby cele, w których przebywał z uwagi na nieodgrodzenie kącika sanitarnego były zagrzybione, zawilgocone, zaniedbane i nienależycie wietrzone. Wykazał natomiast, że przez kilka dni musiał zakładać kurtkę w celi, albowiem było popsute okno. Zdaniem Sądu była to sytuacja losowa, a okres świąteczny powodował utrudnienia w | naprawie usterki. Usterka została jednak usunięta w możliwie najkrótszym czasie. Nade wszystko powód nie zaoferował jakichkolwiek dowodów wskazujących, aby był w sposób naganny i upokarzająco traktowany przez funkcjonariuszy służby więziennej. Twierdzenia powoda Sąd uznał za gołosłowne i opracowane tylko na użytek sprawy. Sąd wskazał już wyżej, że z zeznań świadków powoda wynika, że powód miał konflikty ze współosadzonymi. Ewentualne wydawanie osadzonym poleceń przez funkcjonariuszy służby więziennej nawet nieuprzejme nie może być traktowane jako tożsame z nastawaniem na godność osadzonych. Podobnie jak zapewnianie asysty pielęgniarce, która udzielała powodowi świadczeń medycznych. Pozwany obalił także twierdzenia powoda co do bezprawności zachowania polegającego na zniszczeniu przy przeszukaniu celi mienia należącego do powoda w postaci torby podróżnej, t-shirtów, czy też szachów do gry. Żaden ze świadków nie potwierdził tej okoliczności. Świadek P. W. zeznał, że powód był perfekcjonistą i denerwowało go jeśli ktoś mu coś poprzestawiał. Jednostka penitencjarna jest miejscem, w którym obowiązuje szereg regulaminów, które osadzeni muszą przestrzegać, tak jak powinno się przestrzegać porządku prawnego na wolności. To również na funkcjonariuszach ciąży obowiązek zadbania, aby jednostka penitencjarna była miejscem bezpiecznym dla wszystkich osadzonych w szczególności przed osobami, które cechują się agresją w zachowaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby bezpieczeństwo osobiste powoda było nieustannie zagrożone. Funkcjonariusze wykonywali należące do nich obowiązki w tym obowiązek przeszukiwania cel. Powód, pozostając w dyspozycji pozwanego, winien się z tym liczyć, a także mieć na uwadze, aby do Aresztu nie zabierać rzeczy wartościowych. Ostatecznie powód nie złożył w tym zakresie żadnej skargi na działania funkcjonariusza. Trudno jest uznać, iż powód obawiał się składania skarg skoro pierwszą złożył w marcu 2011 r., czyli dwa miesiące po tymczasowym aresztowaniu. Odnośnie zarzutu małych i ciasnych placów spacerowych to trudno uznać go za zasadny, skoro powód nie korzystał z tzw. spacerniaków. Świadek P. W. zeznał ponadto, iż powód nie chodził na świetlicę, zatem niezrozumiały jest zarzut braku dostępu do świetlicy czy zajęć kulturalno - oświatowych. Wskazać należy, iż nie wszystkie zajęcia są dostępne dla osób --- STRONA 18 --- tymczasowo aresztowanych. Jeśli chodzi o nieporządek i brud w łaźniach to nie można czynić z tego powodu zarzutu pozwanemu, gdyż po pierwsze w znacznej mierze za porządek w tym miejscu odpowiadają aresztowani i osadzeni, a po drugie powód do łaźni nie uczęszczał. Trudno jednak dopatrzyć się w tym aspekcie bezprawności naruszenia dóbr osobistych powoda. Powód nie wykazał przy tym, aby oświetlenie cel było wadliwe, a zwłaszcza by doprowadziło to do pogorszenia jego stanu zdrowia. Pozwany obalił twierdzenia powoda o tym, że woda dostarczana do cel zawierała dużo kamienia, co skutkowało niszczeniem czajników, czy też o tym, że w celach przeciekały grzejniki. Nadto pozwany skutecznie podważył zarzuty powoda o braku fryzjera na terenie Aresztu Śledczego, czy braku żywności w kantynie. Reasumując, pozwany wykorzystał przysługującą jemu inicjatywę dowodową i wykazał, iż jego działanie nie nosiło znamion działania bezprawnego (obalił tym samym domniemanie z art. 24 $ 1 k.c.) i zawinionego. W niniejszej sprawie formalnie nie zaszły zatem przesłanki do rozważenia odpowiedzialności | pozwanego za krzywdę powoda określone w art. 24 $ 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Na marginesie sąd pragnie podnieść, iż także żądana przez powoda forma rekompensaty krzywdy nie była uzasadniona. Kodeks cywilny kładzie nacisk przede wszystkim na naprawienie krzywdy przez zastosowanie środków ochrony niemajątkowej, które są ukierunkowane na usunięcie jej skutków. Wynika to z brzmienia art. 24 k.c., w którym w razie dokonanego naruszenia dóbr osobistych wskazuje się przede wszystkim na możliwość żądania, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła niezbędnych czynności, w szczególności złożyła oświadczenie w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, możliwość zaś żądania zadośćuczynienia pieniężnego wskazana jest w tym przepisie jako uzupełniające roszczenie, stanowiące formę dodatkowego zrekompensowania krzywdy. Powód w żadnej mierze nie wykazał nie tylko słuszności swojego roszczenia co do zasady jak i w świetle art. 5 k.c. (zasad współżycia społecznego), ale też nie wykazał wysokości żądanego zadośćuczynienia, które to ciężary dowodowe spoczywały na nim w myśl art. 6 k.c. Przy ocenie wysokości żądania o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i długość okresu doznawania przez pokrzywdzonego ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywda). Dla oceny tej nie jest też bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobra osobiste, cel, który zamierzała osiągnąć, podejmując działanie naruszające te dobra i ewentualną korzyść majątkową, jaką w związku z tym działaniem uzyskała lub spodziewała się uzyskać. Jednocześnie przypomnieć należy, że zakres krzywdy należy oceniać nie według subiektywnego odczucia pokrzywdzonego, ale według miar zobiektywizowanych, odwołujących się nie tylko do tych odczuć, ale przede wszystkim do obiektywnego postrzegania tej krzywdy w odbiorze społecznym. Popełniając przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu powód winien liczyć się z koniecznością stosowania wobec niego na etapie postępowania przygotowawczego środków zapobiegawczych o charakterze izolacyjnym. W świetle aktywności przestępczej powoda budzą sprzeciw jego słowa, iż niedogodności odbywania kary izolacyjnej upatruje on w tym, iż w celi jest bardzo mało miejsca, wreszcie jest w niej też szereg innych niedogodności. --- STRONA 19 --- Popełniając przestępstwa winien powód mieć na uwadze, iż jednostka penitencjarna jest miejscem izolacji, w którym obowiązują określone regulaminy zachowania dla osadzonych, których należy przestrzegać podobnie, jak należy przestrzegać obowiązującego porządku prawnego funkcjonując w społeczeństwie - „na wolności”. Analizując zatem tę sytuację przez pryzmat treści art. 5 k.c. i zasad współżycia społecznego, należy wyrazić twierdzenie, iż powód wybierając przestępczy tryb życia, bo tak należy ocenić działanie w zorganizowanej grupie przestępczej, decydował się na prawne konsekwencje swych czynów, włącznie z poniesieniem za nie kary. Powód winien był mieć na względzie, iż konieczność odbycia kary izolacyjnej za popełnione czyny ograniczy jego sferę wolności, wreszcie warunki jej odbycia nie będą komfortowe, lecz z natury rzeczy ograniczające jego swobodę. Powód winien był wykazać działanie (lub zaniechanie) sprawcy krzywdy niemajątkowej, zaistnienie tej krzywdy w sferze jego interesów oraz związek przyczynowy między tą krzywdą, a działaniem (lub zaniechaniem) sprawcy. Nadto udowodnić winę sprawcy; tę ostatnią dlatego, iż przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy krzywdy. To powoda obciążał dowód wykazania określonego zdarzenia, czego nie uczynił mimo dysponowania pełną inicjatywą dowodową, pozwanego zaś dowód, iż jego działanie nie było bezprawne i zawinione. Powyższe pozwany uczynił - domniemanie bezprawności zachowania skutecznie obalając. Nie można czynić użytku ze swego prawa, który by był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Powód decydując się na popełnianie przestępstw naruszył swoim zachowaniem nie tylko normy prawne, ale i normy społeczne, zasady współżycia społecznego ustanawiające reguły przestrzegania i poszanowania prawa. Musiał mieć na uwadze popełniając je, iż dolegliwość za nie będzie dolegliwością realną, a nie jedynie fikcyjną. W chwili obecnej musi on pogodzić się z nieodwracalnością kary i z dolegliwościami wynikającymi z jej wykonywania. Co jest bardzo istotne, w żaden sposób nie wykazał on również, aby dolegliwości te zadawane jemu były w sposób celowy, z premedytacją, aby miał być on gorzej traktowany od innych osadzonych w jednostkach penitencjarnych pozwanego tudzież dyskryminowany. Nie można mówić, iż był on nieludzko traktowany, bity, wulgarnie wyzywany, głodzony, aby w sposób celowy i uporczywy był źle oraz niegodnie traktowany przez funkcjonariuszy zatrudnionych przez pozwanego. Zasądzenie zadośćuczynienia powodowi w jakiejkolwiek wysokości byłoby nie do zaakceptowania ze społecznego punktu widzenia, mając na uwadze kontekst obecnej sytuacji ekonomicznej kraju - niskie wynagrodzenia w szeregu zawodach i brak prognoz na ich zwiększenie. Uprzywilejowałoby ono powoda w stosunku do tej części społeczeństwa, która przestrzega norm prawnych i nie popełnia przestępstw. Byłoby to ponadto nie do pogodzenia z poczuciem sprawiedliwości społecznej, wręcz uprzywilejowałoby powoda względem innych osób, które przestrzegają porządku prawnego. Popełnianie przestępstw musi spotykać się z należytą reakcją organów wymiaru sprawiedliwości, a popełniający je, a więc również powód, winni mieć na uwadze, iż przebywanie w jednostce penitencjarnej z natury rzeczy musi się wiązać z ograniczeniem sfer funkcjonowania osoby fizycznej. Ograniczenie sfery wolnościowej jednostki jest jednym z nieodzownych aspektów kary pozbawienia wolności. 'W oparciu o całościową analizę materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy nie może ulegać wątpliwości, iż powód B. P. nie wykazał, aby w okresie objętym pozwem jego --- STRONA 20 --- pobytowi u pozwanego towarzyszyły w/w dolegliwości, naruszające jego dobra osobiste, a to sprawia, że przedmiotowe powództwo podlega oddaleniu (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji orzeczenia. Na koszty te składały się: opłata sądowa od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony pozwanej. Wobec tego, iż powód przegrał niniejszą sprawę w całości o kosztach tych orzeczono na podstawie art. 98 $ 11 $ 3 k.p.c. Z uwagi na to, że sytuacja finansowa powoda jest trudna i korzystał on z dobrodziejstwa zwolnienia od kosztów sądowych, odstąpiono od obciążania go nieuiszczoną opłatą sądową. Wysokość tej opłaty w sprawie o zapłatę określa art. 13 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.jedn. Dz.U. 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.). Uznano jednak za zasadne ustalić od powoda na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł z tytułu zwrotu poniesionego przez pozwanego kosztu jego procesowego zastępstwa - art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (t.jedn. Dz.U. 2013, poz. 1150 ze zm.). Wysokość tego wynagrodzenia ustalono na podstawie $ 10 ust. 1 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych | oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę | prawnego ustanowionego z urzędu (t.jedn. Dz.U. 2013 r., poz. 490 ze zm.). Powód wnosząc niniejszy pozew winien był liczyć się z tym, że w razie przegrania zainicjowanego przez siebie postępowania będzie zobligowany do zwrotu przeciwnikowi procesowemu kosztów jego procesowego zastępstwa. Ze względu na to, iż powód korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, zbyt daleko idącym przywilejem byłoby odstąpienie od obciążania go kosztami zastępstwa pozwanego tylko dlatego, iż jego sytuacja finansowa jest trudna. D.. SSR Maria Prusinowska