Wyrok XII C 186/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliw

--- STRONA 1 --- Sygn. akt:XII C 186/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2016 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Sznajder Protokolant: protokolant sądowy Katarzyna Zegartowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 roku w Gliwicach sprawy z powództwa W. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z. o odszkodowanie 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. na rzecz powoda W. G. kwotę 3000 (trzy tysiące) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 listopada 2016 roku; 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. nie obciąża powoda kosztami procesu. SSO Katarzyna Sznajder Sygn. akt XII C 186/14 UZASADNIENIE Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. kwoty 150 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty za niezapewnienie w warunkach izolacji więziennej humanitarnych warunków oraz za niezgodne z prawem, nieludzie i szkodliwe traktowanie. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozowanego kosztów procesu. Powód podał, że w okresie pobytu w Areszcie pozwany nie zapewnił mu warunków bytowych, jakie prawo nakazuje zapewniać osobie izolowanej, w szczególności nie zapewnił prawidłowej dla jego stanu zdrowia ścisłej diety --- STRONA 2 --- trzustkowej beztłuszczowej, co narażało go na dolegliwości bólowe i pogarszało stan zdrowia, aby uniknąć dolegliwości bólowych zmuszony był do głodówki co narażało go na dalszą utratę zdrowia i zagrożenie życia. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zakwestionował powództwo co do zasady i co do wysokości jako całkowicie bezzasadne. Podniósł, że powód nie udowodnił swoich twierdzeń, nie wykazał żadnej z przesłanek dochodzenia odszkodowania za delikt władzy publicznej, a zatem jakoby pozwany działał niezgodnie z prawem na skutek czego zaistniała szkoda rozumiana jako uszczerbek w majątku powoda. Wskazał także , że dobra osobiste powoda – zdrowie lub życie – nie zostały naruszone, powód nie doznał krzywdy w sensie ujemnych cierpień psychicznych uzasadniającej zasądzenie zadośćuczynienie. Zaprzeczył jakoby powód został pozbawiony normy żywieniowej odpowiedniej do jego stanu zdrowia i dodał, że jeśli powód uważał, że otrzymywany posiłek jest zbyt kaloryczny, to mógł go podzielić na kilka części. Zaznaczył, ze działaniom pozwanego nie można przypisać cech bezprawności. Ponadto pozwany podniósł, że przyznanie powodowi zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby zasady współżycia społecznego oraz elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej. Sąd ustalił: Powód przebył w (...). dwukrotnie ostre zapalnie trzustki; w latach (...) rozpoznawano wielokrotnie przewlekłe zapalenie trzustki; był hospitalizowany. Powód przebywał w Areszcie Śledczym w G. w okresach (...)oraz (...) Do Aresztu Śledczego w Z. został przewieziony w dniu(...) Następnie przebywał w szpitalu więziennym w B. z powodu zaostrzenia dolegliwości związanych z przewlekłym zapaleniem trzustki. Ze szpitala więziennego w B. powód wrócił z zaleceniami okresowych kontroli lekarskich , zakazu palenia papierosów diety lekkostrawnej oraz podawania leków P. , Noe-pancreatyna. ( k- 47-48 wypis szpitalny). W pozwanym areszcie przebywał(...)roku . Po przyjęciu do AŚ w Z. pierwsze badanie krwi wykonano w (...) Dla powoda jako osoby ze stwierdzonym przewlekłym zapaleniem trzustki utrzymano dietę typu L, tzn. lekkostrawną, stosowaną w poprzedniej jednostce penitencjarnej, z której powód został przetransportowany. O powyższym zadecydował lekarz. Z dokumentacji medycznej wynikało, że również w poprzedniej jednostce pomimo stosowania diety lekkostrawnej powód miał dolegliwości bólowe które doprowadziły do jego hospitalizacji . W Areszcie występowały dwa rodzaje diet lekkostrawna i dieta lekkostrawna cukrzycowa. Dieta L – lekkostrawna z założenia ogranicza tłuszcze i ostre przyprawy, pieprz, musztardę, chrzan, maggi, mięsa pieczone i smażone; winna zawierać 2000-2500 kalorii, maksymalnie 3000kal, powinna być lekkostrawna, wysokokaloryczna; zaleca się spożywanie posiłków regularnie, 5-6 razy dziennie; powinna zawierać 50% węglowodanów, 30% białka, 20% tłuszczu lub nie więcej niż 50g tłuszczu na dobę. Posiłki powinny być spożywane do 5-6 razy dziennie o jednakowej kaloryczności. W przypadku powoda – z uwagi na jego masę ciała – 5 razy dziennie. Dieta związana z przewlekłym zapaleniem trzustki powinna być dostosowana indywidulanie dla każdego pacjenta i jest ona ważnym elementem w terapii zachowawczej mającym na celu zminimalizowanie dolegliwości bólowych oraz leczenie skutków choroby. Powinna mieć ograniczona ilość tłuszczu i ilość błonnika. ( opinia dietetyczna , opinia lekarska) . Posiłki – śniadanie, obiad i kolacja - jakie otrzymywał powód w 70 % odpowiadały kryteriom żywieniowym w przewlekłym zapaleniem trzustki, gdzie kaloryczność i proporcje węglowodanów do białek i tłuszczy były zachowane. Zdarzały się jadłospisy dzienne, gdzie kaloryczność 2500-3000 była zachowana, ale zwiększony był udział procentowy oraz ilość w gramach tłuszczu. W około 30 % jadłospisów % udział tłuszczu w posiłkach był przekroczony i był większy niż wynika to z zaleceń dietetycznych. Występujące w diecie powoda nieznaczne przekroczenia procentowego składu tłuszczu mogły powodować dolegliwości bólowe nadbrzusza. Powód pobierał niesterydowe leki przeciwzapalne, które także mogły powodować dolegliwości bólowe w nadbrzuszu. Nie można określić, kiedy dolegliwości bólowe powoda były wynikiem --- STRONA 3 --- przekroczenia zalecanej ilości tłuszczu w diecie, a kiedy zażywaniem leków przeciwzapalnych. Powód zgłaszał funkcjonariuszom ,że otrzymywane posiłki są dla niego szkodliwe. Po zjedzeniu nasilały się dolegliwości bólowe. Powód rozpoczął głodówkę. Głodówka i jednoczesne palenie papierosów przyczynia się do zaostrzenia objawów choroby. W przypadku PZT zarówno spożywanie posiłków, jak i zaprzestanie mogą spowodować dolegliwości bólowe. Powód wielokrotnie zgłaszał się do lekarza informując o swoich dolegliwościach bólowych dotyczyły one nie tylko bólów charakterystycznych dla zapalenia trzustki , ale również bóli kręgosłupa. Powód składał również wnioski do Dyrektora Aresztu o przyznanie diety indywidualnej uzasadniając to tym ,że dieta tak zwana L czyli lekkostrawna w efekcie szkodzi jego zdrowiu bowiem nie jest przystosowana do zaleceń dietetycznych. W Areszcie Śledczym w Z. powód przebywał do (...)roku . W dniu (...) powód zgłosił się do ambulatorium w AŚ w B. z powodu utrzymującego się od 3 dni nawrotu typowych dolegliwości w nadbrzuszu w związku z przewlekłym zapaleniem trzustki. Zalecono dalsze leczenie w szpitalu. Pacjent oświadczył, że odmawia leczenia w AŚ w B. z powodów osobistych i ze chce wrócić do AŚ w Z.. Zapisano, że pacjent odmawia leczenia w Szpitalu więziennym, zaproponowano mu dietę minimalną (tylko picie), no-spę i ketonal) oraz i zalecono w razie zmiany decyzji o hospitalizacji przewiezienie do szpitala (k. 196). Po wyjściu na wolności u powoda nadal utrzymywały się dolegliwości bólowe. Analiza stanu zdrowia powoda dokonana na podstawie dokumentacji medycznej wskazuje, że cały czas podwyższone są poziomy amylazy i lipazy w surowicy – także w okresie przebywania na wolności i stosowania diety. Obecnie ma stwierdzone ponadto zmiany chorobowe w dwunastnicy i jelicie grubym. Powód pali papierosy. Palenie papierosów jest przeciwwskazane w przewlekłym zapaleniu trzustki. Palenie przyspiesz postęp PZT i zwiększa ryzyko rozwoju raka trzustki. Głodówka z paleniem papierosów przyczynia się do zaostrzenia objawów choroby. ( dowody : dokumentacja medyczna powoda – k. 44-57, 196,207-208282-286,319-322, jadłospisy k.k -63-70, , jadłospisy dzienne - załącznik w aktach sprawy; opinia biegłego sądowego specjalisty chorób wewnętrznych i gastroenterologa lek. med. J. K. opinia ditetyczna,zeznania świadków J. T., D. M., k- 94, Z. K. ,W. B., W. S. k- 176 zeznania powoda k- 189. Opisany powyżej stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, zeznań świadków i stron, które były wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Dokumenty przedstawione w sprawie były w pełni wiarygodnie – nie zostały także zakwestionowane przez strony. Zeznania świadków i stron w przyjętym powyżej zakresie zasługiwały na wiarę – były logiczne, spójne, korespondowały ze sobą i wzajemnie się uzupełniały. W Szczególności korespondowały z informacjami wynikającymi z dokumentów w szczególności w zakresie dolegliwości bólowych zgłaszanych przez powoda. Sąd uznał również za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy opinie biegłych w szczególności biegłego z zakresu chorób wewnętrznych J. K. tak opinie pisemna jak i uzupełniająca złożoną ustanie na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 roku. Opinia sporządzona przez biegłego – główna i jej uzupełnienie - była rzetelna i spójna, wydana zgodnie z zleceniem i odpowiadała na postawione pytania. Opinia ta nie była kwestionowana przez strony postepowania. Sąd zważył: Powód dochodził ochrony dóbr osobistych – zdrowia, podnosząc że pozwany nie zapewnił mu prawidłowej dla jego stanu zdrowia ścisłej diety trzustkowej beztłuszczowej, co narażało go na dolegliwości bólowe i pogarszało stan zdrowia. Z tego tytułu domagał się zadośćuczynienia pieniężnego w kwocie 150 000 złotych. W myśl art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro zostało naruszone cudzym działaniem lub zaniechaniem może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Ta ogólna zasada została skonkretyzowana w treści art. 448 k.c., który to przepis stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego, sąd może --- STRONA 4 --- przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Art. 24 k.c. nie wymaga dla ustalenia odpowiedzialności sprawcy, aby jego działanie lub zaniechanie było zawinione. Jednocześnie przewiduje domniemanie bezprawności działania godzącego w dobra osobiste, co w praktyce przerzuca na pozwanego ciężar wykazania, że jego zachowanie było zgodne z prawem. Od chwili przyjęcia pozwany miał świadomość, że powód choruje na przewlekłe zapalenie trzustki jak również miał świadomość jak dotychczas przebiegały jego dolegliwości podczas pobytu w poprzedniej jednostce penitencjarnej w której również stosowana była dieta lekkostrawna oznaczona typu L. początkowy okres pobytu powoda wiązał się z jego hospitalizowaniem . Po powrocie ze szpitala pozwany dostosował się do zaleceń lekarskich. Lekarz zalecił stosowną dla chorego dietę lekkostrawną. Powód miał wizyty u lekarza w razie potrzeby, przepisano mu stosowne do choroby leki, otrzymywał leki przeciwbólowe (kiedy zgłaszał bóle kręgosłupa) lub leki rozkurczowe (no-spa). Zlecono odpowiednie badania laboratoryjne. Nigdy nie odmówiono powodowi wizyty u lekarza, stosowano prawidłowy do danej jednostki chorobowej sposób leczenia. Zarzuty powoda o nieprawidłowości leczenia nie potwierdziły się. Zasadnym okazał się natomiast zarzut co do nieprawidłowej diety zastosowanej przez AŚ w Z. . Okoliczność, że działanie pozwanego nie było w tym wypadku działaniem celowym skierowanym na naruszenie dóbr osobistych powoda, nie ma znaczenia dla zasady odpowiedzialności, albowiem Państwo ma obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków pobytu w jednostkach penitencjarnych i jest to jedno z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego. Lekarz zalecił dietę lekkostrawną i taką też wprowadzono dla powoda, ale w rzeczywistości posiłki wydawane dla powoda i sposób ich wydawania nie był odpowiedni dla osoby z przewlekłym zapaleniem trzustki. Przede wszystkim liczba posiłków powinna wynosić pięć, a powód otrzymywał trzy. W posiłkach dla powoda zdarzały się także zawyżone ilości tłuszczu (procentowo lub gramowo). To mogło powodować dolegliwości bólowe i problemy gastryczne. Co prawda, w przypadku powoda nie da się ściśle określić, które z bólów w nadbrzuszu były spowodowane zażywaniem leków przeciwbólowych a które nadmiarem tłuszczu w posiłku, ale powód czuł dyskomfort po spożyciu niektórych tłustszych potraw, które otrzymywał i tu Sąd dał mu wiarę. Okoliczności te potwierdzili świadkowie. Czuł się gorzej i zgłaszał to funkcjonariuszom a także zwrócił się z prośba o dolosowanie diety do jego chorobowych potrzeb. Powyższe uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia. Jednakowoż, żądane przez powoda zadośćuczynienie jest oczywiście wygórowane. Zauważyć bowiem należy, że w dużym stopniu powód sam przyczyniał się do dolegliwości bólowych paląc papierosy – mimo iż zdawał sobie sprawę, że nie jest to wskazane. Ponadto chorobę stwierdzono u niego już w (...) roku i choruje nadal i ma podobne wyniki w badaniach zdrowotnych także w warunkach wolnościowych i aktualnych badaniach. Ponadto w dziennych jadłospisach podczas pobytu w AS w Z. tylko w 30 % jadłospisów przekraczano zalecany procent tłuszczów w niedużym stopniu. Zakres naruszeń jest więc niewielki zwłaszcza biorąc pod uwagę zapewnienie powodowi opieki medycznej, oraz brak podstaw do uznania, by poza okresowymi dolegliwościami wpłynęło to na pogorszenie stanu zdrowia powoda (w szczególności fakt aktualnej diety nie wpłynął na poprawę wskaźników badan wątrobowych). Wysokość zadośćuczynienia powinna być ustalana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym rodzaju naruszonego dobra, intensywności naruszeń, pobudek działania sprawcy naruszenia, rozmiaru doznanej krzywdy. Zadośćuczynienie powinno być utrzymane w rozsądnych granicach i nie powinno prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia pokrzywdzonego. W ocenie Sądu kwotą adekwatną do doznanej z tego powodu przez powoda krzywdy jest kwota 3 000 złotych. O odsetkach orzeczono zgodnie z żądaniem od daty wydania wyroku (art. 481 kc). W pozostałym zakresie powództwo oddalono. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 102 kpc, biorąc pod uwagę sytuację majątkową powoda a także charakter spawy w szczególności fakt ,że sprawy o zadośćuczynienie związane z naruszeniem dóbr osobistych są tego rodzaju ,iż --- STRONA 5 --- powód może pozostawać w głębokim przekonania co do zakresu zgłaszanych roszczeń a to dopiero sąd ocenia tak zasad jak i wysokość dochodzonych roszczeń która jest uzależniona od uznania sędziowskiego decyduje o przyznanym zadośćuczynieniu. . Katarzyna Sznajder