Wyrok XII C 164/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt:XII C 164/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR del. Piotr Suchecki Protokolant: Magdalena Kostur po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 roku w Gliwicach sprawy z powództwa M. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z. o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda M. K. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 (stu dwudziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu; 3. przyznaje adw. W. G. od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Gliwicach) kwotę 147,60 (stu czterdziestu siedmiu 40/100) złotych, w tym kwotę 27,60 (dwudziestu siedmiu 60/100) złotych podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Sygn. akt XII C 164/14 UZASADNIENIE M. K., pozwem złożonym w dniu 19 sierpnia 2014 roku, wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. kwoty 150 000 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za wyrządzoną mu szkodę i cierpienia moralne. Wyjaśnił, że podczas pobytu w jednostce penitencjarnej pozwanego w okresie luty-marzec 2006 r., 28 czerwca 2006-2007 r. i marzec 2008 r. – lipiec 2010 r. przebywał w przeludnionych celach, gdzie z uwagi na panujące trudne warunki bytowe i narastającą frustracje dochodziło do konfliktów między współosadzonymi, z których jeden skończył się bójką z jego udziałem i w konsekwencji wyrokiem. Nadto w celach mieszkalnych, w których przebywał, stwierdził nieszczelność okien, brak odpowiedniej wentylacji skutkujący zagrzybieniem, brak ciepłej wody, brak odpowiedniego ogrzewania w okresie zimowym i brak odpowiedniego oświetlenia, brak zabezpieczenia łóżek grożący wypadkiem, sposób organizacji i umiejscowienia sanitariatów pozbawiający intymności i prywatności. Podniósł, iż przebywanie w takich warunkach --- STRONA 2 --- stanowiło zagrożenie dla zdrowia, a winnym wszelkich wymienionych działań i zaniechań byli pracownicy Aresztu Śledczego w Z., za co odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego w Z., w imieniu którego zastępstwo procesowe przejęła Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa, domagał się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia od powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany, nie kwestionując twierdzeń powoda o okresie jego pobytu w Areszcie Śledczym w Z., przede wszystkim podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda w całości, a z ostrożności procesowej zakwestionował także istnienie przesłanek uzasadniających roszczenie powoda, tak co do zasady, jak i wysokości. W reakcji na odpowiedź pozwanego powód domagał się nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia, który w jego ocenie stanowi nadużycie prawa i godzi w zasady współżycia społecznego, albowiem opóźnienie przez powoda dochodzenia roszczeń wynika z tego, że znajduje się on w ciągłej depresji, jest nieporadny życiowo i całkowicie bezradny w starciu z aparatem urzędniczym. Ustosunkowując się do tego pisma pozwany zaprzeczył, aby skorzystanie przez niego z zarzutu przedawnienia mogło być potraktowane w istniejących okolicznościach w kategoriach nadużycia prawa. Podniósł, że nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia może dotyczyć sytuacji absolutnie wyjątkowych, które nie zachodzą w niniejszej sprawie. Nadto przedawnienie nastąpiło ponad rok przed wniesieniem pozwu, pozwany nie czynił żadnych przeszkód powodowi do dochodzenia roszczeń, działania procesowe powoda przeczą jego twierdzeniom o bezradności i nie wskazał on jakie zasady współżycia społecznego miałyby zostać naruszone wskutek uwzględnienia zarzutu przedawnienia. Stan faktyczny: M. K. przebywał w Areszcie Śledczym w Z. w okresach: luty-marzec 2006 r., 28 czerwca 2006-2007 r. i marzec 2008 r. – lipiec 2010 r. /okoliczności niesporne/ Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 117 § 2 k.c. po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Wobec skutecznego podniesienia przez pozwanego zarzutu przedawnienia wszelkich roszczeń powoda powództwo nie mogło zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Wypada przy tym podzielić ugruntowane już stanowisko Sądu Najwyższego, iż skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji jest zbędne / por. SN z dnia 10.10.2010r., I CSK 653/09, uzasadnienie uchwały pełnego składu IC SN z dnia 17 lutego 2006 r. III CZP 84/05/. Wobec powyższego Sąd nie był zobowiązany do przeprowadzenia merytorycznej oceny roszczenia powoda, albowiem roszczenie to w całości uległo przedawnieniu. Na marginesie należy wyjaśnić jedynie, iż zgodnie z art. 442 1 § 1 k.c. przyjmuje się, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Obie przesłanki powinny być spełnione łącznie. W konsekwencji, jeżeli poszkodowany dowie się o osobie zobowiązanej do naprawienia szkody później niż o samej szkodzie, to ta późniejsza data wyznacza początek biegu przedawnienia (por. wyrok SN z dnia 27 października 2010 r., V CSK 107/10, LEX nr 677913; wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2002 r., IV CKN 949/00, Biul. SN 2002, nr 11, poz. 11; Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania..., s. 273). Ponieważ chwilą określającą początek trzyletniego biegu przedawnienia jest moment „dowiedzenia się o szkodzie” i „osobie obowiązanej do jej naprawienia”, a nie o zakresie szkody czy trwałości jej następstw, dlatego uznaje się, że jest to moment, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody i ma świadomość doznanej szkody (por. --- STRONA 3 --- wyrok SN z dnia 18 września 2002 r., III CKN 597/2000, niepubl.; wyrok SA w Poznaniu z dnia 21 marca 2006 r., I ACa 1116/05, LEX nr 19451810; wyrok SA w Krakowie z dnia 5 maja 2010 r., III APa 4/10, OSA 2011, z. 3, poz. 91). Bez wątpienia powód miał bieżącą świadomość odnośnie warunków w jakich przebywał w Areszcie Śledczym w Z., jak i odnośnie podmiotu prowadzącego tą jednostkę penitencjarną. Zatem wszelkie jego roszczenia związane z ewentualnymi szkodami i krzywdami, jakich miał doznać w związku z koniecznością przebywania w istniejących tam warunkach uległy przedawnieniu najpóźniej z końcem lipca 2013 roku. Żądanie powoda, aby potraktować zarzut przedawnienia w kategoriach nadużycia prawa podmiotowego przez pozwanego nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód tłumaczył swoje opóźnienie w dochodzeniu roszczeń stanem zdrowia /depresją/ oraz nieporadnością życiową i bezradnością „w starciu z aparatem urzędniczym”. Twierdzenia te miały jednak charakter całkowicie gołosłowny, albowiem w celu wykazania tych okoliczności powód nawet nie próbował wskazywać jakichkolwiek dowodów. Nadto twierdzenia te są nielogiczne gdyż pozostają w ewidentnej sprzeczności z faktycznymi działaniami powoda. Powód występując do sądu nie korzystał jeszcze z pomocy prawnej. Mimo tego obszernie uzasadnił swoje żądania, wskazując także na podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa, przytaczając przepisy prawa, powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i wnioskując dowody. Już w pozwie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a po uzyskaniu zwolnienia natychmiast wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Działania te nie wskazują na nieporadność życiową powoda, w tym także na bezradność w sprawach urzędowych. A wszystkie te czynności powód podejmował znajdując się rzekomo w „ciągłej depresji”, która miała przecież uniemożliwiać mu ich dokonywanie w terminie wcześniejszym. W świetle powyższego uznać należało, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby zniweczyć skuteczność podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Wobec powyższego sąd - na podstawie powołanych przepisów – rozstrzygnął jak w sentencji. Ustaleń w zakresie stanu faktycznego, która miała decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia, a dotyczyła okresu przebywania powoda w Areszcie Śledczym w Z., sąd dokonał na podstawie art. 229 k.p.c., mając na uwadze ich niesporny charakter. O kosztach procesu pomiędzy stronami sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz w zw. z §2 ust. 1 i 2 i §11 ust. 1 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.jedn. Dz.U. 2013 poz. 461) w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 205 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa ( Dz.U, nr 169 poz. 1417 z późn. zm.). Strona pozwana wygrała proces w całości, a poniesione przez nią koszty sprowadzały się wyłącznie do wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego wykonywanego przez Prokuratorię Generalną. Na podstawie §20 w zw. z §19 pkt 1 i §11 ust. 1 pkt 25 w zw. §2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.jedn. Dz.U. 2013 poz. 461) sąd postanowił o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu dla powoda z urzędu. Mając na uwadze niezbędny i uzasadniony nakład pracy wykonanej przez adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sąd uznał, że kwota minimalna 120 zł., powiększona o podatek VAT w aktualnie obowiązującej stawce, będzie do tego adekwatna.