Wyrok XII C 1494/ll Q

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt XII C 1494/ ll Q: r Ă? ¬.._ __ ,..""¦"" *V l'L||-1. - ¬.- ="""" '\""\_ N 1* ~. `ŸeÊ.'-`-Í'“:" là. W llhll I- , WYROK t W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 1. . "t Poznań, dnia 2 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Ę Protokolantz a po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012r. w Poznaniu sprawy z powództwa Ĺ -«‹ ._, . przeciwko . o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanemu zamieszczenie na 'łamach miesięcznika I w jednym z dwóch numerów wydanych po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, na własny koszt, następującego oświadczenia: ' _ - „Redakcja pragnie sprostować nieprawdziwe infonnacje zawarte w artykule „E _ E' ” zamieszczonym na stronie ósmej wydania gazety z listopada 2010r. W przywołanej publikacji podane zostały nieprawdziwe informacj e, ze pan I jako starszy szeregowy- II Wydziału WUSW zajmował się rn.in., zwalczaniem podziemia oraz rozpracowywaniem sektorów łączności, mediów, poligrafii i transportu. Artykuł ,, _ ;_ _ _ "” powstałpo opublikowaniu przez państwową .Komisję Wyborczą list wyborczych kandydatów do Rady Miasta wśród których przy nazwisku pana umieszczono adnofacj ę, ze był on ; funkcj onariuszem służb bezpieczeństwa. Z przedstawionego przez pana __ 1 zaświadczenia uzyskanego z Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że jego dane nie są tożsame z danymi , które znajdują się w katalogu tnnkcjonariuszy, współpr_acowników i kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa. Zapis w obwieszczenia Państwowej' Komisji --- STRONA 2 --- f; Wyborczej był wyłącznie skutkiem złożenia przez pana błędnego oświadczenia lustracyjnego. Publikacja nieprawdziwej informacji nastąpiła w wyniku nietunyślnego błędu pana I _ - oraz z powoduzapoznania się przez Redakcję . _. __ z zaświadczeniem Instytutu Pamięci Narodowej i zweryfikowania zawartych tam treści już po ukazaniu się artykułu na łamach gazety. Za zaistniałą sytuację pragniemy przeprosić pana _ _ a ta.kże naszych czytelników”. ' W pozostałym zakresie powództwo oddala ;_ Kosztami sądowymi obciąża obie strony w ten sposób, że powoda w 1%, a pozwanego w % i z tego tytułu zasądza od powoda na rzecz pozwanego 908zł tytułem zwrotu kosztów procesu. '- /-/SSO i --- STRONA 3 --- '¬-._ ,__---_. ._. '11-¬,„.,_,„,,,_ Sygnat. akt XII C 1494/ll UZASADNIENIE Powód _ domagał" się od pozwanego zamieszczenia na łamach 1 _ w jednym z najbliższych numerów, na ko szt pozwanego sprostowania wraz z przeprosinami o trřściz „Redakcja _ ` Ę» ` I. - + pragnie sprostować nieprawdziwe informacje zawarte tw artykule ,, "" zamieszczonym na stronie ósmej listopadowego (znak Listopad 2010 r. nr ) wydania naszej gazety. W przywołanej publikacji niesłusznie zarzucono Panu Ê _ iż był on, jako starszy szeregowy, funkcjonariuszom II Wydziału WUSW zajmującego się m. in. zwalczaniem podziemia oraz rozpracowywaniem sektorów łączności, mediów, poligrafii i transportu. Przywołany artykuł został opublikowany z naruszeniem zasad szczególnejštarailttości oraz rzetelności, wyrnaganych nie tylko przepisami prawa ale również zasadaftni współżycia społecznego oraz względami etycznymi, ponieważ przed rozpowszechnieniem listopadowego numeru gazety, otrzymaliśmy od Pana . prawidłowo wystawione Zaświadczenie Instytutu 'Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w którym stwierdzono kategorycznie, iż jego dane nie są tożsame z danymi osobowymi, które znajdują się _w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa panstwa oraz innych osób, udostępnionym w Instytucie Pamięci od dnia 26 listopada 2006 r. Redakcja . jest świadoma _ powagi sytuacji oraz konsekwencji, jakie mogła wywołać ww. publikacja w związku z ubieganiem się przez Pana ` o mandat radnego. W zwfiwu z powyższym, za zaistniałą sytuację pragniemy Pana L . bardzo przeprosić, tym bardziej, iż" naruszenie godności poprzez rozpowszechnienie ww. artykułu jest szczególnie dotkliwe a szkody trudne do naprawienia. Przeprosiny należą się również czytelnikom, którym daliśmy uzasadnione podstawy, by zwątpić w rzetelność, solidność a także świadomość misji służby społeczeństwu jaka. spoczywa na naszej gazecie. Z poważaniem .__ Redaktor Naczelny _""*. Po-wód wniósł także o zasądzenie od pozwanego 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w- iz naruszeniem dóbr osobistych oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesji, w tym kosztów zastępstwa ." procesowego ` według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w numerze z listopada 2010 r. ,, _ "`, którego redaktorem naczelnym jest pozwany, zamieszczono artykuł autorstwa pozwanego, zatytułowany „I '”. W artykule tym podano, że powód przed rokiem 1989 był l --- STRONA 4 --- """='-- _ -"-""*'_"±""¦-"' * " I'--'¬1-.-.|±u1.1.-... ._a_4...„„..,._....-..._ ._.-____,_......,¬..„._._...~...¬-.'¬.¬-.'..-¬----_--.í._-_ _ l¬"'¬-1-._,_._._›.¬ ' 'Ľ "| Sygnat. akt XII C l-494/l l funkcjonariuszom II Wydziału WUSW zajmującego się m. in. zwalczaniern podziemia oraz rozpracowywaniem sektorów łączności, mediów poligrafii i transportu, w stopniu starszego .- -" .'\.~ szeregowego. Powód podniósł, że informacje zamieszczone w artykule są nieprawdziwe i naruszają dobra osobiste powoda. Przyznał, że w 2008 r. pełniąc ftmkcję radnego złożył oświadczenie, w którym omyłkowo wskazał" iż był współpracownikiem organów bezpieczeństwa. Gdy odkrył błąd uzyskał z IPN zaświadczenie, że jego dane osobowe nie są tożsame z danymi osobowymi znajdującymi się `w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa oraz 'innych osób. Powód, uzyskawszy zaświadczenie, przesłał je pocztą elektroniczną poz_wanerrn_1 w dniu ¬ ._ .- ' . __ ._ ,¬- -- 15 listopada 20l“Ü_ r. Mimo to naruszający dobra osobiste powoda artykuł został opublikowany. Zdaniem powoda w niniejszej sytuacji nie zachodzą przesłanki uchylenia bezprawności działania pozwanego, który nie zachował należytej staranności w pracy dziennikarza i redaktora naczelnego. ' _ _ W odpowiedzi na pozew _ wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie "od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Swe stanowisko procesowe uzasadnił w ten sposób, że przy gromadzenia i wykorzystywaniu materiałów prasowych zachował należytą staranność. Podkreślił, że przy ocenie jego działania należy mieć na uwadze okoliczności sprawy, w szczególności to, że powód błędnie wypełnił oświadczenie lustracyjne, -omyłkowo wskazując, iż współpracował ze służbami 'll- bezpieczeństwa. W oparciu o to oświadczenie Państwowa Komisja Wyborcza w czasie wyborów do rady Miasta w _2010 r. wydała oświadczenie iż powód był współpracownikiem służb bezpieczeństwa. Pozwaray pisząc przedmiotowy artykuł oparł się na tym źródle, nie widząc powodów by kwestionować jego wiarygodność. Zaznaczył też, że powód, uzyskawszy zaświadczenie z IPN na okoliczność, że dane znajdujące się w katalogu współpracowników służb bezpieczeństwa nie są tożsame z jego danymi osobowymi, przesłał tę informację do redakcji ,, _ 1.” pocztą elektroniczną w dniu 15 listopada 2010 r. W ocenie pozwanego również w tym zakresie powód nie dochował staranności w działaniu albowiem nie mógł być pewnym tego, kiedy tak istotna wiadomość zostanie odczytana. P0zwa11y__qş1czytał_ ją d_0piß1i0 wl dniu 18._,liştnpfldś„2Ü,,.1_.0,_}§;,±, adr Wßfdfillíß gramy było już w druku. Nie miał tym samym możliwości dokonania zmian w treści wydania pisma. ' 4,, _,_. .- Pozwany podkreślił, że wbrew twierdzeniom powoda, okoliczności te mają istotne znaczenie dla sprawy i oceny bezprawności działania pozwanego.- Wskazał też, że wezwany do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powoda zgodził się opublikować oświadczenie o -sprostowaniu, o wskazanej przez siebie treści, wskazującej na okoliczności 2 --- STRONA 5 --- _ „ i¦*.am;Łt-`-.-“.li`f.'Ę;¿t: ,__ ,1 |`\ \ _ s,.; rr ..‹_ş___ I-1'I"'-1|-|_._:..¦¿ '“'- H 'u Sygnat. akt XII C l494Xl l zaistniałej sytuacji. Powód nie przystał jednak na propozycję pozwanego i domagał się opublikowania sprostowania o treści wskazanej w pozwie. .- '¬ r' Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: _ Powód I __ wykonuje zawód brokera ubezpieczeniowego. W latach 2006-2010 pełnił funkcję radnego Miasta _ _ W 2008 r. powód w związku z pełnioną funkcją złożył oświadczenie w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18.10.2006 r. o uj awnianiu informacji o do_kumentach organów bezpieczeństwa państwa w latach 1944-1990 oraz treści tych dokumentów na okoliczność pełnienia służby w organach bezpieczeństwa państwa. Powód zaznaczył wówczas omyłkowo, że ze służbami tymi współpracował. Nie zauważył wówczas popełnióniegoi iii Ibyłulprzeświadczony, że wskazał iż nie był -|' współpracownikiem" służb bezpieczeństwa. Jesienią 2010 r. odbyły się kolejne wybory do rady Miasta Ĺ , _a _ _ r ponownie zgłosił swą kandydaturę na funkcję radnego. W oparciu o złożone przez powoda oświadczenie lustracyjne Państwowa Komisja Wyborcza podała w obwieszczenia, że powód był współpracownikiem służb bezpieczeństwa. Na około trzy tygodnie przed wyborami powód zorientował się, że składając oświadczenie lustracyjne zaznaczył, iż był współpracownikiem służb bezpieczeństwa. Niezwłocznie skontaktował się z Instytutem Pamięci Narodowej i wyjaśnił zaistniałą sytuacj_ę a talúe poprosił o radę, w jaki sposób sprostować błąd. złożył do IPN wniosek o ustalenie, czy jego nazwisko figuruje w katalogu IPN. Jego wniosek został niezwłocznie rozpoznany przez Prezesa IPN. dniu 15 listopada 2010 r. Wystawiono i_ _przesłane powodowi faksem zaświadc_z_e_r_i_ie, wystawione _z upoważnienia __Prez_e_sa_ _ IPN przez Naczelnika Wydziału Udostępniania i Informacji Naukowejf 'Ü . _ _‹'êE!Śs!~¿i_adczając_t:„.. l_Ż_ 9911?- QS_obowe '› nas ~ _iarsrłzßflsaß __ _ -W His są tożsame z danyini `osobo__wymi, któr_e___ znajclują się _'katal_og_u fu11kcjonar'iuszy, .." """-... .--1-.1 .. . współpracowników,_ _kandydat_ów___na wspólpracownik_ów_ _o_r__g__a11ów bezpieczeństwa państwa oraz innych osób, udóstępnionyrn od zaświadczenie je w .dniu '15 listopada 2010 I ri. I pocztą elektroniczną do 5 komitetów wyborczych i 2 pism lokalnych z informacją, że jeśli ktoś będzie posądzał powoda 0 współpracę ze służbami bezpieczeństwa, podejmie on kroki prawne. nie został wybrany radnym Miasta _ N wyborach, które odbyły się w 2010 r. 3 --- STRONA 6 --- Sygnat. akt XII C 1494fl l Dowód: zeznania powoda (k. 147-149), zeznania pozwanego (k. 149-151), pismo Í _ z dnia 15.11.2010 r. (k. 22), pismo pana L dnia 15.11.2010 r'. (k. 13); zaświadczenie nr z dnia 15.11.2010 r. (k. 24) jest redaktorem naczelnym pisma ukazującego się w _ , ,, L”. Przed wyborami do rady Miasta w 2010 r. publikował w piśmie artykuły na temat kandydatów na radnych. Uzyskał informacj ę, iż Państwowa Komisja Wyborcza podała w obwieszczeniu, że kandydat, na funkcję radnego, był współpracownikiem służb bezpieczeństwa. Pozwany znał Ĺ i wielokrotnie nie zgadzał się z jego polityką budżetową. Skontaktował się z __ redaktorem ,,t =.'1=go” i zapoznał się z zamieszczoną w Intemecie listą osób, które współpracowały ze służbami. bezpieczeństwa, stworzoną przez IPN. Na liście tej podano, że współpracownikiem służb bezpieczeństwa w byłym województwie był starszy szeregowy _ , syn __ _ Obok tego nazwiska widniało oznaczenie ,,II P”. W oparciu o te informacje przyj ął, że powód był współpracownikiem służb bezpieczeństwa i pełnił służbę w randze starszego szeregowego w Wydziale II. Pozwany nie sprawdził, czy ojciec powoda nosił imię _ , nie kontaktował się też z powodem celem uzyskania jego opinii w sprawie. W oparciu o uzyskane informacje pozwany napisał artykuł zatytułowany ._.,1 _, ”. W artykule pozwany w ramce zamieścił treść oświadczenia złożonego przez powoda: „Pracowałem, pełniłem służbę i byłem współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 i`3a powołanej ustawy”. W treści artykułu autor wskazał na niekonsekwencję w twierdzeniach powoda, który głosi, że ma prawicowo-libralne poglądy i nigdy nie był w partii politycznej, a jednak zmuszony prawem przyznał w oświadczeniu- lustracyjnym, że był współpracownikiem służb bezpieczeństwa. W dalszej części a.rtyk|.1lu jego autor podał, czym zajmował się wydział, w którym służbę pełnił _ ' a także stawiał pytania, co skłoniło kandydata na radnego do współpracy, względy finansowe, czy przekonania. Podał też przykłady nierzetelnych jego zdaniem zachowań powoda jako radnego. Artykuł stanowił część wydania ,, ' . "" nr _z iisiapaaa 2010 r. Pazwany Gadu wydanie nr do druku 1 odebgał ja z dmiami ~..v.‹z1.n_it1 18 .I I ¬- "' - - . ' 'u list_o_p_a_da 2010 r. tak, by rozprowadzić je przed 20 listopada 2010 r. albowiem od tego dnia obowiązywała cisza wyborcza, a wydanie zawierało liczne odniesienia do zbliżających się wyborów. W dniu 18 listopada 2010 r. pozwany odczytał pocztę elektroniczna, w tym list od ' e ~ , do którego załączone zostało zaświadczenie wystawione przez IPN. . _ ` 4 --- STRONA 7 --- ra' 1 Sygnat. akt XII C 1494/l 1 Pozwany był zaskoczony treścią maila i nie był pewien, w jaki sposób interpretować przesłane zaświadczenie dlatego chciał skonsultować zaistniały problem z kompetentną osobą. Jego wątpliwości budziło co oznacza, że dane powoda nie są tożsame z danymi osób znajdujących się w katalogu IPN. W dniu 19 listopada 2010 r. odpisał nadawcy, że po ostatecznym wyj aśnieniu sprawy zamieści w wydaniu pisma stosowne wyjaśnienie. Następnie pozwany rozpowszechnił listopadowe wydanie I ,, 7” zawierające przedmiotowy artykuł. , i _llódz zeznania pozwanego (k. 149-151), artykuł , '” na stronie wydania nr z listopada 2010 r. , .. ` f.°"" (k. 39), wydruk listy funkcjonariuszy SB ze strony internetowej wdwv.naszemiasto.pl,, (k. 112-118), pismo pozwanego do pełnomocnika powoda z dnia 29.12.2010 r. (k. 27-28), faktura VAT nr 442/-ll/10 (k. 135) ' W następstwie opublikowania w ,, - _ '."" pełnomocnik powoda wystosował do pismo datowane na dzień 3 grudnia 2010 r., a doręczone' mu w dniu 14 grudnia 2010 r., którym wezwał go do niezwłocznego sprostowania nieprawdziwych informacji zawartych w artykule i zamieszczenia przeprosin. Wskazano na treść zaświadczenia z IPN oraz załączono do pisma kopię tego zaświadczenia. Pełnomocnik powoda zaznaczył, że pozwany zbierając materiały' prasowe nie zachował szczególnej stararlności albowiem otrzymał kopię zaświadczenia przed publikacją artykułu, a mimo wszystko nie wstrzymał wydania. Wezwał też pozwanego do publikacji przeprosin o treści i x na warunkach opisanych szczegółowo w piśmie. . W odpowiedzi na pismo powoda podał, że publikacja sprostowania w formie podanej przez pełnomocnika powoda nie jest możliwa, gdyż zawiera nie tylko elementy prostuj ące, ale też ocenne. Wskazał też, że przygotowywał publikację mającą na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, jednak z uwago na kroki prawne podjęte przez powoda zmuszony był przerwać prace nad nią. W jego ocenie nie sposób pominąć okoliczności powstania artykułu, w szczególności faktu błędnego wypełnienia oświadczenia lustracyjnego przez powoda. Zdaniem pozwanego to z uwagi- na tenże błąd doszło do publikacji _nieprawdziwych informacji, a pozwany zachował nalążytą w tych okolicznościach .' " "\. staranność w "zbieraniu materiałów prasowych. Podkreślił też, że powód, odkrywszy błąd, winien był niezwłocznie skontaktować się osobiście lub telefonicznie- z pozwanym w celu szczegółowego wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Wysłanie zaświadczania na kilka dni przed ._,,, --- STRONA 8 --- Sygnat. akt XII C 1494/1 1' ` wyborami, tuż przed ukazaniem się nowego wydania pisma drogą elektroniczną nie można nazwać działaniem starannym, skoro nie jest wiadomym, kiedy poczta zostanie odczytana. W piśmie z- dnia 14 stycznia 2011 r. pełnomocnik powoda zakwestionował dopuszczalność odmowy publikacji sprostowania w formie żądanej przez powoda i podał, że fakt popełnienia przez powoda błędu przy wypełnianiu oświadczenia lustracyjnego jest bez znaczenia i nie uchyla bezprawności działania pozwanego. Pismem z dnia 14 marca 2011 -r. pozwany zwrócił się do pełnomocnika powoda z propozycją publikacji sprostowania, które miałoby brzmieć w sposób następujący:”Redakcja pragnie sprostować nieprawdziwe informacje zawarte w artykule ,, - zamieszczonego na stronie ósmej listopadowego wydania gazety (znak Listopad 2010 nr . W przywołanej publikacji podane zostały nieprawdziwe informacje, że pan jako starszy szeregowy II Wydziału WUSW zajmował się m.in. zwalczaniem podziemia oraz rozpracowywaniem sektorówiłączności, mediów, poligrafii i transportu. Artykuł ,, _ _ r” powstał po opublikowaniu przez Państwową Komisję Wyborczą list wyborczych kandydatów do Rady Miasta ', wśród których przy nazwisku pana _ umieszczono adnotacj ę, że był on funkcjonariuszom służby bezpieczeństwa. Z przedstawionego przez pana zaświadczenia uzyskanego z Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że jego dane nie są tożsame z danymi, które znajdują się w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, a zapis w obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej był wyłącznie skutkiem złożonego przez pana błędnego oświadczenia lustracyjnego. Mimo tego, że publikacja nieprawdziwej infonnacji nastąpiła w wyniku nieumyślnego błędu pana ,- Czytelnikom _ i samemu zainteresowanernu należą się wyj aśnienia i przeprosiny”. Powód nie przystał na publikację sprostowania o takiej treści i oświadczenie to nie zostało opublikowane. _ W grudniowym wydaniu pisma , z 2010 r. opublikowany został list powoda zatytułowany „Ĺ . ł”. W liście tym powód wskazał, żę, M. Swym artykule przytoczył fałszywe dane, zapewne na podstawieinformacji z internetu. Powód został poniżony w opinii publicznej i. przegrał wybory, ale wiele osób okazało mu wsparcie i zyskał nowych przyjaciół. " ` Dowód: pismo z dnia 3.12.2010 r. wraz z dowodem doręczenia go pozwanemu (k. 17- 21), pismo pozwanego z dnia 29.12.2010 r. (k. 27-28), pismo pełnomocnika powoda z dnia 14 stycznia 2011 r. wraz dowodem doręczenia (k. 29-31 i k. 22-21), pismo pozwanego z dnia 14 6 --- STRONA 9 --- .._...:¬..._..-___ __ _ _ ,,._.. , ., ________,_,,_,____,W_¿_¿,_____,_¿,,__.,______,_ __„, ,__„ -if fia_›=sa=^‹'-*1¬L "fI"-"--n.¬._ -r-I 'L Sygnat. akt XII C 1494/11 marca 2011 r. wraz z dowodem nadania (k. 133-134), list powoda zatytułowany ,, __ - '” zamieszczony w ,, t “(k. 138) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane w treści uzasadnienia dokumenty urzędowe i prywatne, a także zeznania powoda i pozwanego. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania prawdziwości zgromadzonych w aktach ""'--_ sprawy dokumentów urzędowych i prywatnych, nie czyniła tego też żadna ze stron. Sąd nie '- znalazł też podstaw do kwestionowania zeznań stron. Powód i pozwany przesłuchani w toku rozprawy przytoczyli okoliczności sprawy, a jako że stan faktyczny sprawy był w zasadzie bezspomy, zeznania te nie budziły wątpliwości. ' Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo okazało się częściowo zasadne. ` _ Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności jego zdrowie, wolność cześć swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W świetle brzmienia art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych 'w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (§ 1). Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (§ 2). - Niniejsze postępowanie dotyczyło naruszenia dóbr osobistych powoda spowodowanego opublikowaniem materiału prasowego. Powód uzasadniaj ąc żądanie pozwu argumentował, że publikując w piśmie ,, L” artykuł zatytułowany , _ __ ___ _ _ "' w sposób bezprawny naruszył jego dobra osobiste w postaci godności i dobrego imienia, bezpodstawnie zarzucając mu współpracę ze służbami bezpieczeństwa. Zdaniem powoda publikacja materiału była wynikiem braku rzetelności i staranności pozwanego w zbieraniu materiałów prasowych albowiem gdyby jego działanie było bardziej skrupulatne, dowiedziałby się że informacje o 7 --- STRONA 10 --- Sygnat. akt XII C 1494/1 1 rzekomej współpracy powoda ze służbami bezpieczeństwa były fałszywe. Powód wskazywał w szczególności, że skutecznie powiadomił pozwanego o tym, że nie był współpracownikiem służb bezpieczeństwa zanim wydanie pisma , -~ zostało rozpowszechnione. Zdaniem powoda brak staranności dotyczył także etapu gromadzenia materiałów maj ących służyć stworzeniu artykułu. Pozwany oparł sie jedynie na liście współpracowników z dawnego woj ewództwa zawartej :ia stronie internetowej. Nie skontaktował się natomiast z powodem, by skonfrontować informacje na temat rzekomej współpracy i jej przyczyn. W ocenie powoda fakt, iż złożył oświadczenie że -był współpracownikiem służb bezpieczeństwa jest zupełnie bez znaczenia dla sprawy. Pozwany wskazywał natomiast, że jego działanie nie było bezprawne gdyż to sam powód, wskutek omyłki, oświadczył, iż współpracował ze służbami bezpieczeństwa i taka informacja znalazła się w obwieszczeniu Komisji .Wyborczej przy nazwisku powoda. Nie może zatem skutkami swego błędu obarczać inne osoby. Jego zdaniem powód dopuścił się kolejnego zaniedbania przesyłając zaświadczenie uzyskane _z IPN pocztą elektroniczną, co do której nie miał pewności kiedy zostanie odczytana. Podnosił też, że treść przesłanego maila i zaświadczenia nie była w pełni zrozumiała i czytelna - osoba nie znaj ąca okoliczności sprawy mogła mieć wątpliwości co oznacza sformułowanie, że dane powoda nie są tożsame z danymi zawartymi w katalogu współpracowników. Odnosząc się do żądania pozwu przede wszystkim należy wskazać, że w myśl art. 38 ust. 1 ustawy Prawo prasowe pozwany posiada legitymację bierną w sprawie, jako redaktor pisma ,, _ __ ", w którym "ukazał się sporny artykuł prasowy i autor tego artykułu. _ _ I Po przeanalizowaniu materiału dowodowego sprawy Sąd nie miał wątpliwości, że wskutek publikacji w piśmie , ” artykuł zatytułowanego , ›' _ř _ _ " doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda tj. jego czci i dobrego imienia. Współpraca ze służbami bezpieczeństwa PRL jest dziś postrzegana w społeczeństwie w sposób negatywny i krytyczny. Fakt współpracy ze służbami bezpieczeństwa kolidował też z głoszonymi porzez powoda hasłami politycznymi, co również podważało jego autorytet i wiarygodność. Należy więc przyjąć, że _artykuł prasowy, w którym . ` i- zarzucano powodowi współpracę z takimi służbami naruszył jego dobre imię i cześć. ' _ Jak wskazano już wyżej, ochronie prawnej podlegajądobra osobiste tylko wtedy, gdy ich naruszenie jest bezprawne. W myśl art. 12 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo prasowe jednym z .I 8 --- STRONA 11 --- Sygnat. akt Xlł C 149-4/l l podstawowych obowiązków dziennikarza jest zachowanie szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystaniu materiałów prasowych, zwłaszcza sprawdzenie zgodności zprawdą-uzyskanych wiadomości. Przepis art. 24 § 1 k.c. ustanawia domniemanie, że naruszenie dóbr osobistych jest bezprawne. W orzecznictwie istnieje utrwalony pogląd zgodnie z którym naruszenie dóbr osobistych wskutek publikacji materiału prasowego można uznać za pozbawione cech bezprawności wtedy, gdy informacje naruszające dobra osobiste są prawdziwe. ' i Między stronami bezspornym było, że informacja o współpracy powoda ze służbami bezpieczeństwa___ni_e___był_a__pray¿dziwa. Niezależnie od tego w ocenie Sądu pozwany nie wykazał się pełną starannością i rzetelnością podczas zbierania i publikacji materiałów prasowych. Opublikowany przez niego artykuł zawierał nie tylko stwierdzenie, że powód był współpracownikiem służby bezpieczeństwa, ale też liczne komentarze, na temat tego jakie mogły być przyczyny podjęcia przez powoda takiej współpracy, na co liczył w zamian. fiłótmypi żródłern informacji pozwanego na temat współpracy powoda były ___infor_macje zawarte w obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej. Rację ma pozwany, że jest to źródło wiarygodne i trudno zakładać, że informacje podane w obwieszczeniu są nieprawdziwe, czy że kandydat na radnego popełnił błąd wypełniając oświadczenie. Tym nie rnniej w ocenie Sądu, biorąc pod uwagę treść przedmiotowego artykułu prasowego obowiązkiem autora tekstu było skontaktowanie się z powodem i podjęcie próby uzyskania informacji również od osoby, której artykuł dotyczy. Między stronami istniał także spór co do tego, jaką rolę odgrywał w tych okolicznościach fakt popełnienia przez powoda błędu przy wypełnianiu oświadczenia lustracyjnego. Zdaniem Sądu nie uchyla bezprawności działaiiia_p_o.zyyanego. Iak już wcześniej wskazaiióiiiifonnacja o wsplółpracymnile prawdziwa, nadto gdyby również pozwany zachował należytą staranność, skutki błędu nie byłyby tak dotkliwe. Należy podkreślić, że w postępowaniu wywołanym naruszeniem dóbr' osobistych Sąd bada, czy działanie naruszyciela pozbawione było cech bezprawności. Zdaniem Sądu okoliczność przyczynienia się pokrzywdzonego ma _'znaczenie dla oceny okoliczności sprawy ale nie wyłącza odpowiedzialności naruszyciela. Sąd bada bowiem działania własne osoby, która dobra osobiste naruszyła i ocenia je. Zatem fakt, że to powó_d spowodował zaistnienia _ _` błędnego przekonania--o jego współpracy nie zwalnia Sądu z oceny tego, czy również działanie pozwanego było w pełni rzetelne i staranne. Działanie powoda jest naton1iaşt_ o tyle istotne, _że może wyznaczać granice wymaganej od pozwanego staranności. W niniejszym postępowaniu Sąd doszedł do przekonania, że choć" powód sam _wywołał błąd co do 9 --- STRONA 12 --- “"'¬\'i"¿='\¦'-_-'IE'-'i'.-¦i.-'L-' " '+2 ' r ' " ' _-¬|'H"-=¬-,_-H'-I"" " - '=-`*5='J-„|'-__¦r.¦;-'_l;'¦.+:'&' ` -- ._.¿ ¿~. '1-.;m_ _ 'r_¬\- Sygnat. akt XII C l494f1 1 okoliczności współpracy, to jednak równiez pozwany nie dochował pełnej staranności w gromadzeniu i publikacji materiału prasowego. Tym samym naruszenie dóbr osobistych, do ` ` ` ' "-~ -›......- ¬.---,' ' którego doszło wskutek publikacji artykułu było bezprawne. _ 'Spór 'między stronami dotyczył także tego, w jaki sposób ocenić sposób poinformowania pozwanego przez powoda o zaistniałyrn błędzie. Pozwany wskazyyvał bowiem, że powód wysłał-mu zaświadczenie z IPN pocztą elektroniczną-, co stanowiło przejaw niedbalstwa, gdyż w takim przypadku nie jest wiadomym, kiedy adresat pocztę odczyta. Również odnośnie tej okoliczności należy podkreślić, że badając istnienie bezprawności Sąd ocenia przede wszystkim zachowanie naruszycieła, a nie pokrzywdzonego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem pozwanego, ze powód nie wykazał pełnej stararmości w działaniu przesyłając zaświadczenie i maila o lakonicznej treści osobom mogącym .inforrnacje _o współpracy. Rację ma pozwany, że dla osoby nieznaj ącej kontekstu sytuacji treść wiadomości i zaświadczenia z IPN mogła być niezrozumiałe. Powód nie upewnił się też, kiedy wiadomość dotrze do adresatów i nie wyjaśnił im zaistniałej sytuacji. Na uwadze należy mieć to, że omawiane wydarzenia rozgrywały się na kilka dni przed wyborami do rady miasta, a na 4 dni przed zapadnięciern ciszy wyborczej. Należało więc upewnić się, że sytuacja zostanie w pełni wyjaśnione przed tym terminem. Również jednak w tej sytuacji znaczenie ma przede" wszystkim ocena działania w tych okolicznościach pozwanego. W ocenie Sądu na tym etapie publikacji artykułu nie zachował on należytej staranności w działaniu. Oczywistyrn jest, że w okresie bezpośrednio przed wyborami może pojawiać się wiele okoliczności istotnych dla funkcjonowania gazety, co wymaga bieżącej kontroli wydarzeń. Pozwany., otrzymawszy maila od powoda w dniu 18 listopada_20lO r. również mógł się z _niezwłocznie skontaktować telefonicmie lub osobiście. Tymczasem maila z odpowiedzią wysłał dopiero iw" dniu 19 listopada 20`liO"r., na dzień przed zapadnięciem ciszy wyborczej, kiedy podjęcie jakiegokolwiek działania i tak było już niemożliwe. Dlatego niezależnie od oceny zachowania powoda, działariie __pozwanego nie było w pełni staranne i .- |,¬¿ ¿_,¬.. _ I rzetelne, a tym samym nosiło cechy bezprawności. "'i- r... -..-.. .-..¬---. , - ---1-^"-' ' '-r-„........_...,..,,._-..._ ., Ustaliwszy, że doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda wskutek publikacji w listopadowym wydaniu miesięcznika ,_ -` " należało rozważyć, w jaki sposób winno dojść do usunięcia skutków naruszeń. Powód domagał się przede wszystkim, by pozwany "złożył w piśmie ,, “ oświadczenie o treści wskazanej przez powoda w pozwie. 1.0 --- STRONA 13 --- 1-'-`. _ Sygnat. akt XII C l-494/ll Złożenie oświadczenia o określonej treści jest jednym ze sposobów usunięcia skutków naruszeń dobra osobistego przewidzianych w treści art. 24 § l k.c. Do naruszenia dóbr doszło poprzez opublikowanie artykułu zawierającego nieprawdziwe informacje na temat powoda, a zatem złożenie oświadczenia opublikowanego w tym piśmie, jest najbardziej adekwatnym i właściwym środkiem usunięcia skutków dokonanych naruszeń. Również pozwany przyznał, że opublikowane przez niego w artykule „I , U _, _ _ _, “ informacje były nieprawdziwe i godziły w dobra osobiste powoda, dlatego zaproponował publikację stosownego sprostowania. Strony niebyły jednak zgodne co do treści takiego oświadczeniafi- Powód domagał się, by oświadczenie zawierające sprostowanie i przeprosiny wskazywało, że pozwany rozpowszechnił przedmiotowy artykuł mimo że wcześniej uzyskał prawidłowo wystawione zaświadczenie, ze jego dane osobowe nie są tożsame z danymi znajdującymi się w katalogu współpracowników służb bezpieczeństwa. _W_d_flo_E¿en|ie _Sądu publikacja oświadczenia o treści żądanej przez powoda nie mieści się w ramach środka służącego usunięciu naruszenia dobra osobistego. Informacje zamieszczone w oświadczeniu 1. . ._.-zl, _.,- . _ I , ¿ ._ _I _i _ _ . zawartym w pozwie nie są nieprawdziwe, albowiem pozwany rzeczywiście nie dochował należytej staranności wymaganej od dziennikarza, a zaświadczenie z IPN uzyskał przed '_ 1- .-| '-1 |'I._r- _ rozpowszechñi'e'řiierrrptílíili`ka'ćj“i';`"Ztl`i1Íiiiei'i1' Sądu jednak treść oświadczenia sformułowane jest w ten sposób, że"lčřëüj"e fałszywą rzeczywistość. Dla nieznającego sprawy czytelnika stwarza wrażenie, że zaistniała sytuacja jestwyłącztiie skutkiem działania _ Tak naton_1ia.st__ nie jest. Jak wskazano już wyżej, powodowi zarzucono współpracę ze służbami bezpieczeństwa wskutek jego własnego błędu. Okoliczność ta nie powoduje, że błąd ten może być wykorzystywany przez osoby trzecie w celu naruszania jego dóbr osobistych. Zaistniała sytuacja jest kumulacją zaniedbań ze strony powoda i pozwanego, co nie uchyla bezprawności działania pozwanego. Nie ponosi on bowiem konsekwencji działań powoda, ale własnego nierzetelnego zachowania. Nie zmienia to jednak faktu, że_ do omawianego naruszenia doszło w pewnych okolicznościach, które są również skutkiem działania powoda. Gdyby Sąd pominął w oświadczeniu okoliczności sprawy, również przedstawiłby nieprawdziwe informacje jakoby powód nie miał żadnego wpływu na zaistniałą sytuację. Nadto obciążyłby skutkami na.ruszeni_a dóbr osobistych _w większym zakresie, niż wynika z dokonanego przez niego naruszenia. Nalęzy natomiast podkreślić, że oświadczenie, które naruszyciel składa w celu uchylenia skutków naruszenia dóbr osobistych ma na celu zadośćuczynienie krzywdzie, którą naruszeniem wyrządził. W ocenie Sądu nie jest dopuszczalne nakazywanie osobie, która dopuściła się naruszenia dóbr osobistych złożenie takiego oświadczenia, które poza skutki naruszenia wykracza. Istotnym jest to, że Sąd w ll --- STRONA 14 --- _“nl Ł: .___ ._l_I¬--5ł=:.:_-_lżčê ¿¦'_:'_.-:`š.ł_l|._ 1. '- ' Sygnat. akt XII C 1494/l 1. uzasadnieniu wyroku wskazał dokładnie, które działania pozwanego uznał za prowadzące do naruszenia dóbr osobistych powoda i tylko w stosunku do tych" działań powód może domagać _ ¬ -ø' -|-- się zadośćuczynienia. Oceniaj ąc zasadność żądania złożenia oświadczenia o" treści wskazanej przez powoda należy mieć na względzie to, że zarzut postawiony powodowi miał swe konkretne źródło tj. błąd w oświadczeniu lustracyj nym. Pominięcie kwestii owego błędu w oświadczeniu nie tylko spowoduje złożenie całej odpowiedzialności za zaistniałą sytuację na pozwanym, ale także nie rozwiewa wszelkich wątpliwości co do możliwości współpracy powoda ze służbami bezpieczeństwa. Wybiórcza przytoczenie okoliczności sprawy" w oświadczeniu mającym usunąć naruszenie dóbr osobistych może powodować, że czytelnicy pisma pozostaną z wątplíwościami co do tego jaka była w ogóle przyczyna postawienia powodowi zarzutu współpracy. Może to rodzić pytania, czy rzeczywiście istniały materiały pozostawiające choć cień wątpliwości co do działań powoda albo czy historia ta została złośliwie wymyślona przez pozwanego, co również nie jest prawdą. Z tego względu, ważąc prawa i obowiązki obu stron Sąd uznał, że oświadczenie mające na celu usunięcie naruszenia dóbr osobistych powoda winno zawierać opis okoliczności sprawy oraz dokładnie wskazywać jakim działaniem pozwany naruszył dobra osobiste powoda. Należy też podkreślić, że mimo zmian dokonanych przez Sąd -w oświadczeniu nie zatraciło ono swej roli, czy sensu. _ _ ' _ _ _. ~.. .--'-"a.'~ -- -¬.- Przeciwnie, jego treść uchyla wszelkie wątpliwości co do zasadności postawionych powodowi W artykule zarzutów. _ _ Powód domagał się także zasądzenia od pozwanego na jego rzecz zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę wyrządzoną naruszeniem dóbr osobistych. Przepis ustanawiający ochronę dóbr osobistych - art. 24 k.c. stanowi, że w razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynnościpotrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W nauce prawa cywilnego utrwalony jest pogląd, że zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę wskutek naruszenia dóbr osobistych ma charakter falcultatywny. Sąd przyznaje" odpowiedniąisumę pokrzywdzonemu, jezeli uzna, ze jest to adekwaftny sposób usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. treści art. 24 k_c. wynika też prymat "niemaj ątkowych środków ochrony dobra osobistego, którymi Sąd powinien posłużyć się w pierwszej kolejności celem' usunięcia skutków dokonanego naruszenia. . ' 'N- 12 --- STRONA 15 --- _-r.-| _ __ ' '-U ..;-"..¦5l_r'.:I .__¬_ J. |_.¬-.¿|,_ _„ |- Sygnat. akt XII C l494/l l Dobra osobiste powoda naruszone zostały wskutek publikacji materiału prasowego. Dlatego też w ocenie Sądu najbardziej odpowiednim sposobem usunięcia skutków naruszenia jest publikacja oświadczenia w piśmie, w którym opublikowany został materiał zawierający treści naruszające dobra osobiste. Tym sposobem czytelnicy pisma dowiedzą się, że stawiane powodowi zarzuty nie były prawdziwe. W ocenie Sądu ten sposób usunięcia naruszenia czyni w pełni zadość dokonanemu naruszeniu. Należy podkreślić, że wina pozwanego nie była znaczna, anegatywne skutki publikacji nie miały znacznego rozmiary biorąc pod uwagę fakt, ze informacje. o współpracy powoda ze służbami bezpieczeństwa zostały opublikowane nie tylko w piśmie ,,' _ ale także w obwieszczeniu Państwowej Komisji Wyborczej. Choć publikacja w sposób bezprawny naruszyła dobra osobiste powoda to mieszkańcy taogli dowiedzieć się o rzekomej współpracy powoda _także z obwieszczenia PKW." Nie można zatem przypisać wszystkich negatywnych skutków, będących konsekwencją złożenia przez powoda oświadczenia lustracyjnego, pozwanernu. Mając to na uwadze Sąd uznał, że nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia opisanego w p. I wyroku w pełni usuwa skutki naruszenia dóbr osobistych i oddalił powództwo o zadośćuczynienie. ' O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 k,p._c., rozdzielając je częściowo między strony w stosunku, w jakim powództwo zostało uwzględnione. Powód wystąpił z dwoma żądaniami - o nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia woli oraz o zapłatę. Roszczenie o nakaza.nie uwzględnione zostało w części, a roszczenie o zapłatę oddalone. Stąd Sąd obciążył strony kosztami procesu w ten sposób, że powoda w 3/4, a pozwanego w 1/4. Na koszty procesu złożyły się opłata od pozwu w wysokości łącznie 1100 zł, uiszczona przez powoda oraz koszty zastępstwa procesowego stron w wysokości 1560 zł ( § 6 pkt 4 i § l0 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Minisüa Spratfviedliwości .z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców pravvnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu). i /-/ sso .za 13