§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
zadośćuczynienie

Wyrok W Sad Apeiacyjny w Warszawie I Wydziai Cywilny w sidadzie

zadośćuczynienie

Teza / krótkie omówienie

zadośćuczynienie

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- akt | ACa we/12 wYRoK_ TEJ POLSKIEJ IMIENIUV RZECZYPOSPOLI Dnia 25 czerwca 2012 r. \ Sygn. W Sad Apeiacyjny w Warszawie I Wydziai Cywilny w sidadzie: Przemfodniczqcy — Sedzia SA Marzena Konsek — Bitkiowska Sgdzia SA Katarzyna Polafiska Farion  Sedzia so (de1.) Robert Obrebski (spr.)‘ Protokolant sekr. sad. Monika Likos “ Warszawie rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2012 r. W po na rozprawie _ sprawy z powédztwa S. W. ' przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Centrainy Zarzqd Swzby Wig.ziennej z siedzibq w W. _ _ 0 zadoééuczynienie l na skutek apelacji powodav ” ‘ od wyroku Sqdu Okrq;gowego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt XXIV C 796/10 uchyla zaskariony wyrok Vi sprawe; przekazuje Sqdowi Okrggowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiajqc temu Sqdowi ' ' ztach postepowania apelacyjnego. l ' rozstrzygnigcue o kos Sygn. Akt I ACa 176/12 Uzasadnienie akt | Aca 178/12 wYRoK_ TEJ PoLsK|EJ IMIENIUV RZECZYPOSPOLI Dnia 25 czerwca 2012 r. \ Sygn. W Sąd Apeiacyjny W Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Marzena Konsek - Bitkowska Sędzia SA Katarzyna Polańska Farion - sędzia so (dei.) Robert obrębski (spr.)` Protokołant sekr. sąd. Monika Likos ° Warszawie rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2012 r. w po na rozprawie _ sprawy z powództwa S. W. ' przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Centrainy Zarząd Służby Więziennej z siedzibą w W. _ _ O zadośćuczynienie I na skutek apelacji powoda. ` Q od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt XXIV C 796/10 uchyla zaskarżony wyrok .i sprawę _przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi ' ' ztach postępowania apelacyjnego. I ' rozstrzygnięcie o kos Sygn. Akt I ACa 176/12 Uzasadnienie --- STRONA 2 --- 2 Pozwem z 4 sierpnia 2010 1'. S. W. Wniési 0 zasadzenie 0d Skarbu Pafistwa — Centralnego Zarzadu Sluzby Wiqziennej W W. kwoty 650000 21 tytu1em zadoééuozynienia za naruszenie débr osobistych powoda przez strong» pozwana. Powéd poda1 W uzasadnieniupozwu, Ze 0d 6 paidziemika 2003 r. przebywefl W celach przeludnionych, W ktérych na jednego Wi§~_iI1i& przypada10 mniej niZ wymagane przepisami 3 m2 celi na jednego osadzonego. Powéd podnosik ponadto, Ze zdarzaly sir; gytuacje, W ktérych nie mia1 zapewnionego miejsca do spania. Wed1ug powoda, odbywanie kary W Warunkach uW1aczajacych godnoéci czlowieka naruszah) art. 77 i 91 Konstytucji RP oraz 4 i 110 k.k.w., jak réwniez aft. 24 k.c. Na podstawie art. 448 k.c. powéd domagal sic; zasadzenia zadoééuczynienia “W Wys.0l<0éci Wskazanej W Zadaniu pozwu. : Strona pozwana Wnosila 0 oddalenie powédztwa. Nie zaprzeczajac okolicznoébi okresowego przebywania przez powoda W prz_e1udni0nych celach, p0_dl10Si18., Ze by10 to spowodowane szczegélnymi okolicznoéciami W rozumieniu art. 248 k.k.W. Strona pozwana podnosila, Ze powéd dochodzi roszczenia za okres, W ktérym ’Ws1<azany przepis obowiazywal, a jego zastosowanie wykluczvalo mozliwoéé przyjgcia bezprawnoéci dzialania strony pozwanej, zg1asza Ze irc'>d1a odpowiedzialnoéci strony pozwanej powéd upatryWa1 Wy1acznie W okolicznoéci przeludnienia eel, W ktérych przebywai, nie podnosii natomiast, aby pozostale Warunki pobytu W zaldadach kamych nie 0dpowiada1y obowiazujacym W tym zakresie standardom. Ponadto strona pozwana podniosla Zarzut przedawniania roszczenia za okres poprzedzajacy dziefi 24 lipca 2007 r. _ Wyrokiem 2 dnia 21 czerwca 2011 r. Sad Qkrggowy oddalii powédztwo i odstapfl od obciazenia powoda kosztami progesu. Sad Okirggowy ustalil, Ze S. W. od 6 paédziemika 2003 r_. przebywal W Areszcie 2 Pozwem z 4 sierpnia 2010 r. S. W. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - Centralnego Zarządu Służby Więziennej w W. kwoty 650000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powoda przez stronę pozwaną. Powód podał W uzasadnieniupozwu, że od 6 października 2003 r. przebywał W celach przeludnionych, W których na jednego wię-_źnia przypadało mniej niz wymagane przepisami 3 mz celi na jednego osadzonego. Powód podnosił ponadto, ze zdarzały się sytuacje, W których nie miał zapewnionego miejsca do spania. Według powoda, odbywanie kary w warunkach uwłaczających godności człowieka naruszało art. 77 i 91 Konstytucji RP oraz 4 i 110 k.k.w., jak również art. 24 k.c. Na podstawie art. 448 k.c. powód domagał się zasądzenia zadośćuczynienia 'w wysokości wskazanej w zadaniu pozwu. : Strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa. Nie zaprzeczajac okoliczności okresowego przebywania przez powoda w przeludnionych celach, podnosiła, ze było to spowodowane szczególnymi okolicznościami w rozumieniu art. 248 k.k.w. Strona pozwana podnosiła, ze powód dochodzi roszczenia za okres, W którym 'wskazany przepis obowiązywał, a jego zastosowanie wykluczało możliwość przyjęcia bezprawności działania strony pozwanej, zgłasza że żródła odpowiedzialności strony pozwanej powód upatrywał wyłącznie w okoliczności przeludnienia cel, w których przebywał, nie podnosił natomiast, aby pozostałe warunki pobytu w zakładach karnych nie odpowiadały obowiązującym w tym zakresie standardom. Ponadto strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia za okres poprzedzający dzień 24 lipca 2007 r. _ Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu. Sąd Okręgowy' ustalił, ze S. W. od 6 października 2003 r_. przebywał w Areszcie --- STRONA 3 --- '3 Sledczym W L., ki1ka.krotnie przebywafl W Zakladzie Kamym W C., od lutego 2007 do Wrzeénia 2009 r. by} osadzony W Areszcie éledczym W K., kilka miesiqcy 2010 r. spodzil W Zakiadzie Kamym W 0., miesiac W Zakiadzie Karnym W P., a W czem/cu 2010 r. zostal osadzony W Zakiadzie Kmnym W R. Sad Okrogowy nie dokonywal innych ustalefi, zwlaszcza 2e strony nie zaprezentowaiy materialu dowodowego, ktéry bylby podstawa ustalenia 2 oardziej szozegoiowej podstawy faktycznej wyroku. Ocene; znaczenia prawnego ustalonych okoiicznoéci Sad Okrqgowy poprzedzfl obszemym wywodem dotyczacych stanu prawnego i orzecznictwa dotyczacego mozliwoéci naruszenia godnoéci osadzonego przez zaniechanie zapewnienia godziwych Warunkow odbywania kary .1 pozbawienia Wolnoéci. Sad Okreggowy WS1(8.Z8.1 "W szczegolnoéci na nienaruszalnoéé godnoéci cziowieka, Wynikajaca Z art. 30 Konstytucji RP, jak tez na 'przeWidzia;ny tym przepisern obowiazek jej ochrony przez organy Wiadzy. Powoluj ac sie; ponadto ar_t. 10 ust. 1 Mic";dzynarodoWego Paktu PraW Osobistych i_Pub1icznyoh i art. 3 Europejlskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci, Sad Okrqgowy Wskazal, Ze osoba pozbawiona Wolnoéci powinna byé traktowana W sposob humanitarny, z poszanowaniem przyrodzonej godnoéci cziowieka, a zapewnienie go"dziW"ych Warunkow odbywania" kaiy pozbawienia wolnoéci jest jednym Z podstawowych Wymagafi demokratycznego pafistwa prawnego. Odwohljac sit; do orzecznictwa Sadu Najwyzszego dotyczacego moiliwoéci naruszenia dobr osobistych przez zaniechanie zapewnienia osadzonym godnych Warunkow odbywania kary, iSad Okrogowy WS1{&Z8.1, Ze przebywanie. W celach przeludnionych W Warunkach, ktore nie pozwalaja na zaspokajariie podstawowych potrzeb bytowych i. sanitarnych, moze stanowié przejaw ponizajacego traktowania, ktore prowadzi do naruszeniai godnoéci osob .s1<azanych i uzasadnia odpowiedziainoéé Skarbu Pafistwa Z art. 24 W zw. z "3 Sledczym W L., kilkakrotnie przebywał W Zakładzie Karnym w C., od lutego 2007 do września 2009 r. był osadzony W Areszcie Sledczym W K., kilka miesięcy 2010 r. spędził W Zakładzie Karnym w O., miesiąc W Zakładzie Karnym W P., a W czerwcu 2010 r. został osadzony W Zakładzie Kmnym W R. Sąd Okręgowy nie dokonywał innych ustaleń, zwłaszcza ze strony nie zaprezentowały materiału dowodowego, który byłby podstawą ustalenia -› bardziej szczegółowej podstawy faktycznej wyroku. Ocenę znaczenia prawnego ustalonych okoliczności Sąd Okręgowy poprzedził obszernym Wywodem dotyczących stanu prawnego i orzecznictwa dotyczącego mozliwości naruszenia godności osadzonego przez zaniechanie zapewnienia godziwych Warunków odbywania kary .› pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy wskazał 'W szczególności na nienaruszalność godności człowieka, wynikającą z art. 30 Konstytucji RP, jak tez na 'przewidziany tym przepisem obowiązek jej ochrony przez organy władzy. Powołując się ponadto ar_t. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i_Pub1icznych i art. 3 Europejskiej' Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Sąd Okręgowy wskazał, ze osoba pozbawiona Wolności powinna być traktowana W sposób humanitarny, z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka, a zapewnienie godziwych warunków odbywania' kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego. Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego mozliwości naruszenia dóbr osobistych przez zaniechanie zapewnienia osadzonym godnych Warunków odbywania kary, Sąd Okręgowy wskazał, że przebywanie W celach przeludnionych W Warunkach, które nie pozwalają na zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych i. sanitarnych, może stanowić przejaw ponizającego traktowania, które prowadzi do naruszenia" godności osób .skazanych i uzasadnia odpowiedzialność Skarbu Państwa z art. 24 W zw. z --- STRONA 4 --- 4 art. 448 1<.c. Sad Okregowy podniési, Ze podstawowa przyczyna ponizajaeego traktowania osob osadzonyeh jest ich bezprawne umieszczanie W celach, W ktérych powierzchnia na jedna osobe jest mniejsza niz 3 m2. Stosownie bowiem do art. 110 § 2 k.k.W., na jedna osobe osadzona nie mote przypadaé rnniejsza powierzchnia celi. Sad Qkregowy podniési, Ze do 6 grudnia 2009 r. W szczegélnie uzasadnionych Wypadkach i przy zachowaniu trybu okreélonego W art. 248 par. 1 k.k.W., osoby pozbawione Wolnoéci czasowo mogly bye osadzane W celach, W ktéry powierzchnia na jednego Wieinia by1a mniejsza 1112 3 m2. W uzasadnieniu Wyroku Sad Okregowy poWo1a1 Wybrane orzeeznictwo Europej skiego Trybunaiu Praw Cz1oWie1<a W Strasburgu (ETPC) dotyczaee naruszenia art. 3 Konwencji przez zanieohanie zapewnienia osobom osadzonym hurnanitarnych Warunkéw odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Z drugiej strony, powoiujac sie W szozegélnoéei na Wyrok Sadu Najwyzszego z 2 paidziernika 2007 r., II CSK 269/07, Sad Okregowy Wskazal, Ze umieszczenie osoby pozbawionej Wolnoéci przed 6 grudnia. 2009 r., przy spelnieniu Warunkéw okreélonych W art. .248 § 1 k.1<.W., W celi, W ktérej na jedna osobe przypada mniej niz 3 mg, by1o dzialaniem zgodnym Z prawem iiwylaczalo bezprawnoéé naruszenia dobra osobistego Wieinia W rozumieniu art. 24 k.c. Odnoszac analize stanu prawnego i orzeeznictwa do okolicznoéoi tej sprawy, za czeéciowo uzasadnione Sad Okregowy uznal stanowisko skarzacego i przyj a1, ze W istotnym dla sprawy okresie powéd przebywal W celaeh, W ktorych na jednq osobe przypada1o mniej niz 3 m2 powierzchni. Za przesadzone Sad Okregowy uznal twierdzenie dotyczace niehumanitarnego traktowania powoda przei administracje jednostek penitenejarnych, poniewaz uzna1, 2e S. W. zapewniono odpowiednie Warunki dostepu do urzadzefi sanitarnych i kwaterunkowych. Sad Okregowy WS1(E1ZE11, Ze poza przeludnieniem eel, poW6d nie p0dnosi1, aby pozostaie Warun1<i nie speinialy 4 art. 448 k.c. Sąd Okręgowy podniósł, ze podstawową przyczyną ponizającego traktowania osób osadzonych jest ich bezprawne umieszczanie W celach, W których powierzchnia na jedną osobę jest mniejsza niz 3 mz. Stosownie bowiem do art. 110 § 2 k.k.W., na jedną osobę osadzoną nie moze przypadać mniejsza powierzchnia celi. Sąd Okręgowy podniósł, że do 6 grudnia 2009 r. W szczególnie uzasadnionych wypadkach i przy zachowaniu trybu określonego W art. 248 par. 1 k.k.w., osoby pozbawione Wolności czasowo mogły być osadzane W celach, W który powierzchnia na jednego Więżnia była mniejsza niż 3 mz. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy powołał wybrane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka W Strasburgu (ETPC) dotyczące naruszenia art. 3 Konwencji przez zaniechanie zapewnienia osobom osadzonym hurnanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia Wolności. Z drugiej strony, powołując się W szczególności na Wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2007 r., II CSK 269/07, Sąd Okręgowy wskazał, ze umieszczenie osoby pozbawionej Wolności przed 6 grudnia 2009 r., przy spełnieniu warunków określonych W art. 248 § 1 k.k.w., W celi, W której na jedną osobę przypada mniej niz 3 mz, było działaniem zgodnym z prawem iłwyłączało bezprawność naruszenia dobra osobistego więźnia W rozumieniu art. 24 k.c. Odnosząc analizę stanu prawnego i orzecznictwa do okoliczności tej sprawy, za częściowo uzasadnione Sąd Okręgowy uznał stanowisko skarżącego i przyjął, że W istotnym dla sprawy okresie powód przebywał W celach, W których na jedną osobę przypadało mniej niż 3 mz powierzchni. Za przesadzone Sąd Okręgowy uznał twierdzenie dotyczące niehumanitarnego traktowania powoda przez administrację jednostek penitencjarnych, poniewaz uznał, ze S. W. zapewnione odpowiednie warunki dostępu do urządzeń sanitarnych i kwaterunkowych. Sąd Okręgowy wskazał, ze poza przeludnieniem cel, powód nie podnosił, aby pozostałe Warunki nie spełniały --- STRONA 5 --- 5 norm okreélonych przepisami. Wedlrug Sadu Okregowego, nie doszio Wieo do skumulowanego podejmowania dzia1afi, ktore naruszaiyby godnoéé powoda, ani do takiego ich natezenia, ktore éwiadczyioby o zamiarze ponizenia powoda przez funkcjonariuszy sluézby Wieziennej. Ponadto Sad Olcregowy uznal, Ze przeciwko uwzglednieniu powédztwa przemawia art. 5 k.c. Wedrug Sadu Okregowego, dochodzac zadoééuczynienia W rozpoznawanej sprawie, powéd naduzywa prawa podmiotowego, ktore nie zasluguje na ochrone, zwiaszcza W porownaniu do sytuacji bytowej osob hospitalizowanych, ktore przebywaja czesto W gorszych Warunkach niz Wieiniowie, Wéréd ktorych sa osoby skazane na najciezsze przestepstwa. Sad Okregowy Wskazzd, 2e W rownie trudnej sytuaoji bytowej znajduja sis; osoby zamieszkujace W 1o1<a1ach_socja1nych. Odstapienie od oboiazenia powoda kosztami procesu poniesionymi przez strone pozwana Sad Okregowy uzasadnfl odWo1'ujae sie do szezegolnych okolicznoéci sprawy i do art. 102 k.p.c. Apelaeje od Wyroku Sadu Okregowego Wni6s1 powod. Zaskariaj ac ten W}'T01( W oa1os"ci. powéd zarzucfl Sadowi Okregowemu naruszenie art. 24 k.o. W zw. Z art. 248 k.k.W. przez przyjecie, Ze naruszenie przez strone pozwana, ddbr osobistych powoda nie mia1o' bezprawnego oharakteru. Kolejny zarzut d0tyczy1 naruszenia przez Sad Okregowy art. 448 1<.c. przez przyjecie, Ze na tle okolicznoéci rozpoznawanej sprawy nie zaohodzily podstawy do uwzglednienia powédztwa o zasadzenie zadoééuczynienia. Skarzacy zarzucil Sadowi Okregowemu, Ze nie zapoznal sie Wnikliwie z treécia pozwu i nie zbadal podniesionych W nich okolicznoéoi. Na podstawie podanych zarzutow powod wnosii 0 zmiane zaskarzonego Wyroku prz'ez uwzglednienie powodztwa W oaioéci. W uzasadnieniu apelacji zostalo podniesione, ze sta1e przebywanie W celach przeludnionych naruszaio prawo powoda do odbywania kary W godnych warunkach, poniewaz silo, rzeczy 5 norm określonych przepisami. Według Sądu Okręgowego, nie doszło więc do skumulowanego podejmowania działań, które naruszałyby godność powoda, ani do takiego ich natężenia, które świadczyłoby o zamiarze ponizenia powoda przez funkcjonariuszy służby Więziennej. Ponadto Sąd Okręgowy uznał, że przeciwko uwzględnieniu powództwa przemawia art. 5 k.c. Według Sądu Okręgowego, dochodząc zadośćuczynienia W rozpoznawanej sprawie, powód naduzywa prawa podmiotowego, które nie zasługuje na ochronę, zwłaszcza W porównaniu do sytuacji bytowej osób hospitalizowanych, które przebywają często w gorszych warunkach niz więźniowie, wśród których są osoby skazane na najcięższe przestępstwa. Sąd Okręgowy wskazał, ze W równie trudnej sytuacji bytowej znajdują się osoby zamieszkujące W lokalach_ socjalnych. Odstąpienie od obciążenia powoda kosztami procesu poniesionymí przez stronę pozwaną Sąd Okręgowy uzasadnił odwołując się do szczególnych okoliczności sprawy i do art. 102 k.p.c. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł powód. Zaskarzaj ąc ten Wyrok W całości, powód zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 24 k.c. W zw. z art. 248 k.k.W. przez przyjęcie, ze naruszenie przez stronę pozwaną dóbr osobistych powoda nie miało' bezprawnego charakteru. Kolejny zarzut dotyczył naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 448 k.c. przez przyjęcie, że na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy nie zachodziły podstawy do uwzględnienia powództwa o zasądzenie zadośćuczynienia. Skarżący zarzucił Sądowi Okręgowemu, że nie zapoznał się wnikliwie z treścią pozwu i nie zbadał podniesionych W nich okoliczności. Na podstawie podanych zarzutów powód wnosił o zmianę zaskarzonego wyroku przez uwzględnienie powództwa W całości. W uzasadnieniu apelacji zostało pcdniesione, ze stałe przebywanie W celach przeludnionych naruszało prawo powoda do odbywania kary w godnych warunkach, poniewaz siłą rzeczy --- STRONA 6 --- 6 Wykazywaio natezenie i skumulowanie dZ1E118.fi éwiadczaoych o nieodpowiednim traktowaniu skazanych. Skarzacy podnosih Ze strona pozwana nie przedstawiia dowodow, ktore by potWierdza1y, Ze dobra osobiste powoda nie z0sta1y naruszone. W piémie uzupe1niaj acym apelacje z dnia 12 czerwea 2012 r., skarzacy ponownie podniésl, ze okresowo nie miai zapewnionych Warunkow do spania, na dowéd czego za1a.czy1 pismo Rzecznika Praw Obywatelskich Z dnia 16 lutego 2006 r., stanowiace odpowiedi na skarge powoda na Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Sad Apelacyj ny zwaiyl, co nastqpuje: . Apelaeja powoda jest uzasadniona i zasluguje na uwzglednienie przez uehylenie zaskarzonego Wyroku i przekazanie sprawy Sadowi Okregowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia 0 kosztaeh postepowania apelacyjnego. Za koniecznoécia uwzglednienia apelacji W taki sposob przemawia oparoie Wyroku oddalajacego poW6dz_tWo na bardzo nielieznych ustaleniaeh faktycznyoh, zaniechanie zbadania przez Sad Okregowy istotnych dla sprawy faktow i naclmierne skupienie sie Sadu Okregowego na argumentacji prawnej, ktora zostala obszernie zaprezentowana, jednakze nie zosta1a dostosowana do sprawy, ktora W pierwszej kolejnosiei Sad Ohegowy miai zbadaé pod Wzgledem faktycznym. W efekcie Sad Apelacyjny doszed1 do przekonania, Ze oddalajac powodztwo napodstawie stanu faktycznego, ktory tylko s_zczatkoWo zostai ustalony, Sad Okregowy nie rozpoz.naWa1 istoty sprawy W rozumieniu art. 386 § 4 1<.p.o. Zaskarzony Wyrok nie poddawal sie merytorycznej kontroli, zwlaszcza W kierunku Wskazanym przez strone pozwana, i dlatego p0d1ega1 uchyleniu. Do rzetelnego rozstrzygniecia, czy naruszone zostaiy dobra osobiste powoda oraz ozy faktycznie .zachodzi1y okolicznoéci wyiaczajace bezprawnoéé dzia1a.nia 6 wykazywało natężenie i skumulowanie działań świadczących o nieodpowiednim traktowaniu skazanych. _Skarżący podnosił, ze strona pozwana nie przedstawiła dowodów, które by potwierdzały, że dobra osobiste powoda nie zostały naruszone. W piśmie uzupełniaj acym apelację z dnia 12 czerwca 2012 r., skarżący ponownie podniósł, że okresowo nie miał zapewnionych warunków do spania, na dowód czego załączył pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 16 lutego 2006 r., stanowiące odpowiedź na skargę powoda na warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: . Apelacja powoda jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie przez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. Za koniecznością uwzględnienia apelacji w taki sposób przemawia oparcie wyroku oddalającego powództwo na bardzo nielicznych ustaleniach faktycznych, zaniechanie zbadania przez Sąd Okręgowy istotnych dla sprawy faktów i nadmierne skupienie się Sądu Okręgowego na argumentacji prawnej, która została obszernie zaprezentowana, jednakże nie została dostosowana do sprawy, którą w pierwszej kolejności Sąd Ohęgowy miał zbadać pod względem faktycznym. W efekcie Sad Apelacyjny doszedł do przekonania, że oddalając powództwo na-podstawie stanu faktycznego, który tylko szczątkowo został ustalony, Sąd Okręgowy nie rozpoznawał istoty sprawy W rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Zaskarżony wyrok nie poddawał się merytorycznej kontroli, zwłaszcza w kierunku wskazanym przez stronę pozwaną, i dlatego podlegał uchyleniu. Do rzetelnego rozstrzygnięcia, czy narnszone zostały dobra osobiste powoda oraz czy faktycznie = zachodziły okoliczności wyłączajace bezprawność działania --- STRONA 7 --- 7 strony pozwanej niezbedne ‘ jest ponowne rozpoznanie sprawy przez Sad Okregowy. Zastrzezefi Sadu Apelacyjnego nie budza, tylko ogolne rozwazania prawne zarnieszonego W uzasadnieniu zaskarionego Wyroku. Za ugruntowany nalezy Wiec uznaé poglad, zgodnie z ktorym ,,zapewm'em'e przez Parisrwo godziwych warunkdw odbywania /vary pozbawienia w0Zn0.§cz' jestjednym z podstawowych wymagazi demo/cratycznego paréstwa pmwrzeigro” (Wyrok Sadu Najwyfzszego z 2 paidziernika 2007 r. II CSK 269/07), a ,,0sadzenie s/cazanego odbywajqcego /car? p0zbawz'enz'a w0Zn0.§cz' w przeZudn'i0nej ceii moie stanowié mzruszenie débr osobistych W postaci godrzoéci i prawa do irztymn0.s‘cz' oraz uzasadniaé odpowiedzia/noéé Skarbu Parisrwa rza podsmwiel art. 24 1' 448 /ac.” (Wyrok Sadu Najwyfizszego z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06). Podstawowe znaczenie naleZy przy tym przypisywaé oko1iczn"os'.ci bezprawnego osadzenia skazanyoh W przeludnionych celach. W Wyroku z 17 marca 2010 1". II CSK 486/09, Sad Najwyzszy Wyrazil poglad, zgodnie Z ktorym ,,nadmierne zaggszczerzie ce/i maze same w sobie byé kwalzfikowcme ja/co tra/cr0wam'e nie/mmanirarne,,. Analogiczne stanowisko zajal Sad Najwyiszy W uchWa1e skiadu 7 sedziow z dnia 18 listopada 2011 r., III CZP 25/11 stwierdzajac, ,,Umz'eszczenie osoby pozbawionej wolnoéci W celi 0 powierzc/mi przypadajgcej no osadzonyc//2 mniejszej niz' 3 m2 maze stanowié wystarczajqcq przes/ankg stwierdzenia namszeniajej débr osobistych". Majac na uwadze przytoczone poglady Sadu Najwyzszego, nalezy Wskazaé, Ze zarzut dotyczacy przeludnienia eel, W ktorych przebyWa1a osoba poszukujaca ochrony prawnej z art. 448 k.c., Wymaga dok1adnego zbadania i Wszechstronnego rozwaienia W Wyroku orzekajaeym 0 zasadnoéci powédztwa Wniesionego na podstawie tego przepisu. 1 i 7 strony pozwanej niezbędne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy. Zastrzeżeń Sądu Apelacyjnego nie budzą tylko ogólne rozważania prawne zarnieszonego W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Za ugruntowany należy więc uznać pogląd, zgodnie z którym „zapewnienie przez Panstwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności' jestjednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawneígo” (Wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2007 r. Il CSK 269/07), a „osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeiadnionej celi może stanowić naruszenie dóbr osobistych W postaci godności i prawa do intyrnności oraz uzasadniać odpowiedzialność Skarbu Panstwa na podstawie' art. 24 i 448 /‹:.c.” (wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06). Podstawowe znaczenie należy przy tym przypisywać okoliczności bezprawnego osadzenia skazanych w przeludnionych celach. W wyroku z 17 marca 2010 r. II CSK 486/09, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, zgodnie z którym ,,nadrnierne zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehnrnaniiarne,,. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 18 listopada 2011 r., III CZP 25/11 stwierdzajac, ,,Urnieszczenie osoby pozbawionej wolności W celi o powierzchni przypadajacej na osadzonych mniejszej niz' 3 mz może stanowić wystarczającą przesłanke siwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych". Mając na uwadze przytoczone poglądy Sądu Najwyższego, należy wskazać, że zarzut dotyczący przeludnienia cel, w których przebywała osoba poszukujaca ochrony prawnej z art. 448 k.c., wymaga dokładnego zbadania i wszechstronnego rozważenia w wyroku orzekającym o zasadności powództwa wniesionego na podstawie tego przepisu. S I --- STRONA 8 --- 8 Z drugiej strony W pehti podzielié naleiy stanowisko Wyrazone przez Sad Najwyzszy W Wyroku z 2 paidziernika 2007 r., II CSK 269/07, zgodnie z ktorym ,,0sadzenz'e skazanego w celz‘ w warurzkach, w krciryc/1 p0wz'erzchm'a na jednq 0SOb§ wynosi/a mniej m'.i' 3 mg, przy spe%m'em'u przeslane/c okreélorzych w arr. 248 § 1 k.k.w., jest zgoa/n_e z prawem”. W ocenie Sadu Apelacyjnego, poglad ten nalezy odnosié do okresu od Wydania przez Trybunal Konstytucyjny wyroku z 26 maja 2008 r., SK 25/07 do momentu jego Wejéoia W Zycie. W pe1ni podzielajac ponadto argumenty Wskazujace na Wyjatkowy oharakter instytucji, ktéra by1a uregulowana W art. 248 § 1 k.k.W., uznaé z dmgiej strony nalezy, Ze brak jest podstaw do przyjeoia takiej Wyldadni tego przepisu, ktora praktyoznie eliminowaiaby mozliwosé jego stosowania do 6 grudnia 2009 r. W sytuacji, gdy strona pozwana poWo1yWa1a sie na Wylaezenie odpowiedzialnoéci Skarbu Pafistwa za naruszenie prawa powoda do odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W godnyoh 'Wa_run1<ach przez prawidlowe zastosowanie art. 248 § 1 k.k.W., szczegolnej starannosei Wymaga1o ustalenie okolicznosoi starrowiaeych elementy hipotezy, ktora do 6 grudnia 2009 r. by1a zawarta W powotanym przepisie. Jak bowiem Wskazal Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, ,,ci<;Zar dowodu, 2e warunki w za/dadzie /camym odpowiada/jy obowiqzujqcym normom i nie doszio do rzaruszenia ddbr osobistych, spoczywa na pozwanym (art. 6 w zw. z arr. 24 /c.c.)”. Wykazanie okolicznosci osadzenia powoda W celach przeludnionych z zasadzie mote prowadzi do konieoznoéci uznania, Ze Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci naruszaly dobra osobiste powoda, chyba Ze strona pozWana udowodni praWid1oWe zastosowanie art. 248 § 1 k.k.W., a Wiec W'yk&Z€, Ze podstawa osadzenia powoda W przeludnionych celaoh 11a okreélony czas by1y zarzadzenia dyrektorow zakiadow kamych lub aresztow sledczyoh, 8 Z drugiej strony W pełni podzielić należy stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2007 r., Ii CSK 269/07, zgodnie z którym „osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mg, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem”. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pogląd ten należy odnosić do okresu od wydania przez. Trybunał Konstytucyjny wyroku z 26 maja 2008 r., SK 25/07 do momentu jego wejścia W życie. W pełni podzielając ponadto argumenty wskazujące na wyjątkowy charakter instytucji, która była uregulowana w art. 248 § 1 k.k.w., uznać z drugiej strony należy, że brak jest podstaw do przyjęcia takiej wykładni tego przepisu, która praktycznie eliminowałaby możliwość jego stosowania do 6 grudnia 2009 r. W sytuacji, gdy strona pozwana powoływała się na wyłączenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie prawa powoda do odbywania kary pozbawienia wolności w godnych 'warunkach przez prawidłowe zastosowanie art. 248 § 1 k.k.w., szczególnej staranności wymagało ustalenie okoliczności stanowiących elementy hipotezy, która do 6 ,grudnia 2009 r. była zawarta w powołanym przepisie. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia-28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, „ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym (art. 6 w zw. z art. 24 k.c.)”. Wykazanie okoliczności osadzenia powoda W celach przeludnionych z zasadzie może prowadzi do konieczności uznania, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności naruszaly dobra osobiste powoda, chyba że strona pozwana udowodni prawidłowe zastosowanie art. 248 § 1 k.k.w., a więc wykaże, że podstawą osadzenia powoda w przeludnionych celach na określony czas były zarządzenia dyrektorów zakładów karnych lub aresztów śledczych, --- STRONA 9 --- 9 udowodni, Ze by1o to wywoiane okreslonymi przyozynami oraz Ze zostai 0 tym powiadorniony sedzia penitencj arny. ' W rozpoznawanej sprawie Sad Okregowy nie usta1i1 Zadnego z opisanyoh elementow Zwiazanych Z zastosowaniem art. 248 § 1 1<.k.W. W stosunku do powoda. Jak zaznaczono, poczynione ustalenia faktyczne Sad Okregowy ograniczyl do Wskazania, W ktérych jednostkach sluzby a Wieziennej powod przebywa1 W okresie do 6 paidziernika 2003 r. do daty Wniesienia pozwu, jak rowniez do stwierdzenia, Ze poW6d mogi zostaé osadzony W przeludnionych celach. Nie zosta1o natomiast ustalone, W jakich okresach oraz W ktorych jednostkach powéd byi umieszczany W celaoh, W ktorych na jednego Wieinia przypada1o rnniej niz 3 mg celi. Sad Okregowy nie ustalil, jaka powierzchnia celi zostaia przeznaozona dla powoda W okresach, W ktorych skarzacy przebywal W p'r'zelud'nionyeh celaoh, a przede Wszystkim nie poozynil Zadnych ustalefi, ktore sa niezbedne do oceny praWid1oWego zastosowania Wobec powoda art. 248 § 1 1(.1(.W. Sad Okregowy nie odni6s1 sie W uzasadnieniu zaskarzonego Wyroku do Zadnej z przeslanek, ktore by1y okreslone W poWo1anym przepisie, a nawet nie zauwazyi albo nie da1 temu Wyrazu W uzasadnlieniu, 2':e przyznajac okolicznoéé przebywania powoda W przeludnionych oelach, strona pozwana, mimo dzia1ania W tej sprawie Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa, 0graniczy1a sie do przedstawienia informacji 0 pobytaoh skarzaeego W poszczegoinych zaldadach karnych lub aresztach éledczych, nie przedstawfla natomiast Zadnych dowodow na uzasadnienie twierdzenia, Ze art. 248 § 1 k.k.W. by1praWid1oWo stosowany W stosunku do powoda. Nie zosta1y przede Wszystkim ziozone zarzadzenia dyrektoréw poszczegélnych jednosfek penitencjarnyoh, Wydanych na podstawie powolanego przepisu. Okolicznoéé ich Wydania nie mog1a zostaé ustalona przez Sad Okregowy i' dlatego nie zosta1a opisana W uzasadnieniu zaskarzonego Wyroku. Nie dysponujac 9 udowodni, że było to wywołane określonymi przyczynami oraz że został o tym powiadomiony sędzia penitencj amy. " W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy nie ustalił żadnego z opisanych elementów związanych z zastosowaniem art. 248 § 1 k.k.w. w stosunku do powoda. Jak zaznaczono, poczynione ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy ograniczył do wskazania, W których jednostkach służby 8 Więziennej powód przebywał W okresie do 6 października 2003 r. do daty wniesienia pozwu, jak również do stwierdzenia, że powód mógł zostać osadzony W przeludnionych celach. Nie zostało natomiast ustalone, W jakich okresach oraz w których jednostkach powód był umieszczany w celach, W których na jednego więżnia przypadało mniej niż 3 m2 celi. Sąd Okręgowy nie ustalił, jaka powierzchnia celi została przeznaczona dla powoda W okresach, W których skarżący przebywał w przeludnionych celach, a przede wszystkim nie poczynił żadnych ustaleń, które są niezbędne do oceny prawidłowego zastosowania wobec powoda art. 248 § 1 k.k.w. Sąd Okręgowy nie odniósł się W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do żadnej z przesłanek, które były określone W powołanym przepisie, a nawet nie zauważył albo nie dał temu wyrazu W uzasadnieniu, że przyznając okoliczność przebywania powoda W przeludnionych celach, strona pozwana, mimo działania W tej sprawie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, ograniczyła się do przedstawienia informacji 0 pobytach skarżącego W poszczególnych zakładach karnych lub aresztach śledczych, nie przedstawiła natomiast żadnych dowodów na uzasadnienie twierdzenia, że art. 248 § 1 k.k.W. był prawidłowo stosowany w stosunku do powoda. Nie zostały przede wszystkim złożone zarządzenia dyrektorów poszczególnych jednostek penitencjarnych, wydanych na podstawie powołanego przepisu. Okoliczność ich wydania nie mogła zostać ustalona przez Sąd Okręgowy i' dlatego nie została opisana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie dysponując --- STRONA 10 --- 10 takimi zarzadzeniami, Sad Okregowy nie mogi zapoznaé sie z ich trescia i faktycznie zostal pozbawiony mozliwosci zbadania ich praWid1oWosci. Zebrany W tej sprawie material dowodowy nie poz_Wa1a1 tym samym na ustalenie, Ze zastosowanie art. 248 § 1 k.k.W. Wy1aoza1o bezprawnoéé dziaiania strony pozwanej. Brak ustalenia okresow, W ktorych powod przebyWa1 W celach o powierzchni mniejszej niz 3 1112 na osobe, spowodowai, Ze na obecnyrn etapie postepowania nie mozna by1o W pewny sposob ustalil okresu, W ktorym powod przebywa1 W przeludnionych celach, a tym samym Sa,dApe1aoyjny nie mogi skorygowaé ustalefi faktyeznyoh Sadu Okregowego. Ponadto Sad Okregowy nie ustalil, ozy W istotnych dla sprawy okresach o zastosowaniu art. 248 §"'"1 k.k.W. Wobec powoda informowany _by1 sedzia penitencjarny. Sad Okregowy nie odniosi sie ponadto W jakikolwiek sposob do twierdzenia, Ze okresowo nie zapewniono poWodoWi miejsea do spania. Pominiecie tej o1<o1iozr1os'ci spowodowaio natomiast bezzasadne uznanie przez Sad Okregowy, Ze ozasadriiajac Zadanie pozwu, powod poWo1yWa1 sic; tylko na oko_1i_cznos'.é przebywania W przeludnionyoh celach, nie WskazyWa1 natomiast na inne przejawy ponizajacego traktowania. Maj ac na uwadze nieustalenie przez Sad Okregowy podstawowych dla sprawy okolioznoéci i nie majac mozliwosci uzupeinienia tych brakow W toku postepowania odwoiawczego, Sad Apelacyjny uznalz, Ze jedynym rozwiazaniem’ jest uchylenie zaskarzonego Wyroku do ponownego rozpoznania, poniewaz Sad Okregowy nie rozpoznal istotny sprawy, zwiaszcza 2e rozstrzygniecie o zasadnoéci powodztwa Wymaga przeprowadzenia postepowania dowodowego W caioéci W rozumieniu art. 336 § 4 k.p.c. . __ Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sad Okregowy W pierwszej kolejnoéci powinien Wyegzekwowaé nan stronaeh oiezar procesowy 10 takimi zarządzeniami, Sąd Okręgowy nie mógł zapoznać się z ich treścią i faktycznie został pozbawiony możliwości zbadania ich prawidłowości. Z-ebrany W tej sprawie materiał dowodowy nie pozwalał tym samym na ustalenie, że zastosowanie art. 248 § l k.k.w. wyłączało bezprawność działania strony pozwanej. Brak ustalenia pkresów, W których powód przebywał W celach o powierzchni mniejszej niż 3 mz na osobę, spowodował, że na obecnym etapie postępowania nie można było W pewny sposób ustalił okresu, w którym powód przebywał W przeludnionych celach, a tym samym Sąd,Apelacyjny nie mógł skorygować ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego. Ponadto Sąd Okręgowy nie ustalił, czy w istotnych dla sprawy okresach o zastosowaniu art. 248 §""l k.k.w. wobec powoda informowany _był sędzia penitencjarny. Sąd Okręgowy nie odniósł się ponadto w jakikolwiek sposób do twierdzenia, że okresowo nie zapewniono powodowi miejsca do spania. Pominięcie tej okoliczności spowodowało natomiast bezzasadne uznanie przez Sąd Okręgowy, że uzasadniając żądanie pozwu, powód powolywał się tylko na okoliczność przebywania w przeludnionych celach, nie wskazywał natomiast na inne przejawy poniżającego traktowania. Mając na uwadze nieustalenie przez Sąd Okręgowy podstawowych dla sprawy okoliczności i nie mając możliwości uzupełnienia tych braków w toku postępowania odwoławczego, Sąd Apelacyjny uznał, że jedynym rozwiązaniem, jest uchylenie zaskarżonego wyroku do ponownego rozpoznania, ponieważ Sąd Okręgowy nie rozpoznał istotny sprawy, zwłaszcza że rozstrzygnięcie o zasadności powództwa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego W całości W rozumieniu art. 336 § 4 k.p.c. , __ Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności powinien wyegzekwować na' stronach ciężar procesowy --- STRONA 11 --- 11 dotyczacy liorrieoznosci ustosunkowania sie przez kazda ze stron do twierdzefi podanych przez strong przeciwna. W szczegolnoéoi strone pozwana nalezy zobowiazaé do dokiadnego Wskazania, ktore z twierdzefi powoda dotyozaoych osadzenia skariacego W przeludnionyoh oelach sa przyznane, ktore okresy pobyty W przeludnionych eelach sa natomiast kwestionowane. Sad Okregowy powinien p‘onadto zobowiazaé strone pozwana do szezeg61oWego podania faktow zwiazanych z zastosowaniem W stosunku do skarzacego art. 248 § 1 k.k.W. oraz do przedstawienia dowodéW Wykazujaoych, 2e na podstawie tego przepisu by1y Wydawane zarzadzenia przez dyrektorow jednostek, W ktérych skarzacy przebywa11, jak tefz Ze sedzia penitenojarny byi o tym informowany. Jeieli strona pozwana przedstawi takie doWody, zadaniem Sadu Okregowego bedzie ustalenie praWid1oWoéci zastosowania art. 248 § 1 k.k.W. W stosunku do powoda W okresie oboWia,zyWa;nia tego przepisu. Powinnoécia Sadu Okregowego bedzie ponadto ustaienie, czy W dalszyrn o1cresie, ozyli po 6 grudnia 2009 r., zachodzi1y okolioznoéci Wylaozajace bezprawnosé dziaiania strony pozwanej, gdyby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostalo ustalone, Ze W kolejnych miesiacaoh skariacy przebywal W celaoh przeludnionych. Z pozwu Wynika bowiem jasno, Ze irodia naruszenia swoich dobr osobistyeh skarzaoy upatruje rowniez W Warunkach odbywania kary pozbawienia Walnoéoi W pierwszej poiowie 2010 r. Ooeniajac zasadnoéoi powodztwa We Wskazanymr tokresie, Sad Okregowy powinien zbadaé prawidlowosé zastosowania W stosunku do powoda art. 110 § 2a, ktory zostai dodany od dnia 6 grudnia 2009 r. Kierujac sie lcryteriami oceny zasadnoéci powodztwa Wniesionego W tej sprawie, ktore Zostary Wypracowane W poWo1any'm Wczesniej orzecznictwie, Sad Okregowy powinien rowniei ustosunkowaé sie do twierdzenia, Ze skarzacemu nie zapewniano Warunkow odpoozynku nocnego. Niezbedne bedzie Wykorzystanie informaoji zawartyoh W pismie ll dotyczący konieczności ustosunkowania się przez każdą ze stron do twierdzeń podanych przez stronę przeciwną. W szczególności stronę pozwaną należy zobowiązać do dokładnego wskazania, które z twierdzeń powoda dotyczących osadzenia skarżącego W przeludnionych celach są przyznane, które okresy pobyty W przeludnionych celach są natomiast kwestionowane. Sąd Okręgowy powinien ponadto zobowiązać stronę pozwaną do szczegółowego podania faktów związanych z zastosowaniem W stosunku do skarżącego art. 248 § 1 k.k.w. oraz do przedstawienia dowodów wykazujących, że na podstawie tego przepisu były wydawane zarządzenia przez dyrektorów jednostek, w których skarżący przebywał, jak też że sędzia penitencjarny był o tym informowany. Jeżeli strona pozwana przedstawi takie dowody, zadaniem Sądu Okręgowego będzie ustalenie prawidłowości zastosowania art. 248 § 1 k.k.w. W stosunku do powoda W okresie obowiązywania tego przepisu. Powinnością Sądu Okręgowego będzie ponadto ustalenie, czy W dalszym okresie, czyli po 6 grudnia 2009 r., zac-hodziły okoliczności Wyłączające bezprawność działania strony pozwanej, gdyby przy ponownym rozpoznaniu sprawy zostało ustalone, że W kolejnych miesiącach skarżący przebywał W celach przeludnionych. Z- pozwu wynika bowiem jasno, że źródła naruszenia swoich dóbr osobistych skarżący upatruje również W Warunkach odbywania kary pozbawienia walności W pierwszej połowie 2010 r. Oceniaj ąc zasadności powództwa We wskazanym' okresie, Sąd Okręgowy powinien zbadać prawidłowość zastosowania W stosunku do powoda art. 110 § 2a, który został dodany od dnia 6 grudnia 2009 r. Kierując się kryteriami oceny zasadności powództwa wniesionego W tej sprawie, które zostały wypracowane w powołanym wcześniej orzecznictwie, Sąd Okręgowy powinien również ustosunkować się do twierdzenia, że skarżącemu nie zapewniano Warunków odpoczynku nocnego. Niezbędne będzie wykorzystanie informacji zawartych W piśmie --- STRONA 12 --- 12 Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 16 lutego 2006 r., k: 146, a W granicaoh dowodow przedstawionych przez strony, konieozne moze sie okazaé dokonanie szczeg61oWych ustalefi dotyczacych informacji podanyoh W tym piémie, skonfrontowanie Wynikow tyoh ustalefi z pozostaiymi faktami oraz z zarzutem przedawnienia roszczenia. Gdyby strony nie przedstaWi1y dalszych dowodow, konieozne bedzie ustalenie tych faktow, ktore Wyni»1<aja ze zgodnych twierdzefi obu stron. Podstawowe znaczenie dla ustalenia peinej podstawy faktycznej Wyroku rozstrzygajacego o zasadnosoi powodztwa. bedzie mieé regu1a rozkiadu ciezaru dowodu, na ktora zWrooil uwage Sad Najwyzszy W poWo1anym Wyroku z dnia 28 Iutego 2007 r., V CSK .431/06'. Bez odpowiednich dowodow, Sad Okregowy nie powinien natomiast czynié ustalefi faktyoznych Wykazujacych praWid1oWoéc': zastosowania Wobee powoda art. 248 § 1 k.k.W., do 6 grudnia 2009 r., a W nastepnyoh miesiaoach art. 110 § 2a 1<.1<.W., ehyba Ze twierdzenia strony pozwanej zostalyby przyznane przez powoda. Maj ac powyzsze na uWa.dze,.11a podstawie poWo1anyoh przepisow, art. 3.86 § 4 i art. 108 § 2 1<.p.c., Sad Apelacyjny orzek1jak W sentencji. Za zgednoéé z an/ginaiem ".~> .  . .. . b 1 1=1s>f~a'zroa i M vMira’ ofrwilris a 12 Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 16 lutego 2006 r., k: 146, a W granicach dowodów przedstawionych przez strony, konieczne może się okazać dokonanie szczegółowych ustaleń dotyczących informacji podanych W tym piśmie, skonfrontowanie wyników tych ustaleń z pozostałymi faktami oraz z zarzutem przedawnienia roszczenia. Gdyby strony nie przedstawiły dalszych dowodów, konieczne będzie ustalenie tych faktów, które wynikają ze zgodnych twierdzeń obu stron. Podstawowe znaczenie dla ustalenia pełnej podstawy faktycznej wyroku rozstrzygającego o zasadności powództwa będzie mieć reguła rozkładu ciężaru dowodu, na którą zwrócił uwagę Sąd Najwyższy W powołanym wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06'. Bez odpowiednich dowodów, Sąd Okręgowy nie powinien natomiast czynić ustaleń faktycznych Wykazujących prawidłowość zastosowania wobec powoda art. "248 § 1 k.k.w., do 6 grudnia 2009 r., a W następnych miesiącach art. 110 § 2a k.k.w., chyba że twierdzenia strony pozwanej zostałyby przyznane przez powoda. Mając powyższe na uwadze,.na podstawie powołanych przepisów, art. 3.86 § 4 i art. 108 § 2 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekłjak W sentencji. Za zgadność z uj/ginalem '¬.'‹› _ - ›'.-. --._ _ G '- ł='a>i~e'-:rss i W' ‹'-fitira' oiirn`.'is a

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności powinien wyegzekwować na' stronach ciężar procesowy#W Sad Apeiacyjny w Warszawie I Wydziai Cywilny w sidadzie#art. 448 k.c#art. 248 k.k.W.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 248 k.k.w.#art. 30 Konstytucji#art. 3 Europejlskie#art. 3 Europejskiej#art. 110 § 2 k.k.W.#art. 248 par.#art. 3 Konwencji#art. 248 § 1 k.k.w.#art. 5 k.c.#art. 102 k.p.c.#art. 24 k.o.#art. 386 § 4 k.p.c.#art. 248 § 1 k.k.W.#art. 336 § 4 k.p.c.#art. 110 § 2a k.k.w.#art. 108 § 2 k.p.c.