Postanowienie VIII U 2828/13

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2015 r. III AUa 1373/14 Doliczenie wynagrodzenia za godziny nadliczbowe do podstawy wymiaru emerytury lub renty. TEZA aktualna Art. 15 ust. 3 u.e.r.f.u.s. nakazuje do podstawy wymiaru emerytury lub renty, doliczać kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty określonych zasiłków, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustaloną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent. Co prawda powołany przepis nie wymienia wprost wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, jednakże powyższa zasada znajduje zastosowanie także w odniesieniu do tego rodzaju świadczeń. 1. 2. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.). Sędziowie: SA Marta Sawińska, del. SO Małgorzata Aleksandrowicz. Sentencja Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. w Poznaniu sprawy A. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. o ustalenie kapitału początkowego na skutek apelacji A. G. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 maja 2014 r. sygn. akt VIII U 2828/13: uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej: odrzuca apelację odwołującego. Uzasadnienie faktyczne Decyzją z dnia 10 maja 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. ustalił A. G. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r., który wyniósł kwotę 77.252,67 zł. Organ rentowy wskazał, że do ustalenia wartości kapitału początkowego nie uwzględnił okresów: - od dnia 22 października 1984 r. do 22 października 1984 r., gdyż przed służbą wojskową A. G. nie świadczył pracy, - od dnia 19 października 1986 r. do 13 listopada 1986 r., gdyż po służbie wojskowej A. G. nie świadczył pracy, - od dnia 9 września 1992 r. do 9 września 1992 r., od dnia 8 listopada 1996 r. do 8 listopada 1996 r., gdyż A. G. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, - od dnia 1 lipca 1996 r. do 31 października 1996 r., od dnia 18 maja 1998 r. do 19 maja 1998 r., gdyż w tych okresach A. G. przebywał na urlopie bezpłatnym. W załączniku do powyższej decyzji, organ rentowy wskazał, że do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto zarobki ubezpieczonego z okresu 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od dnia 1 stycznia 1982 r. do 31 grudnia 1991 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 66,29%. Na skutek odwołania A. G. od powyższej decyzji Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 maja 2014 r. w sprawie VIII U 2828/13 w pkt 1 zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że nakazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. wliczenie przy obliczaniu kapitału początkowego dla A. G. wynagrodzeń uzyskanych przez odwołującego w związku z zatrudnieniem w Przedsiębiorstwie Budowlanym (...) - (...) Sp. z o.o. w K. od dnia 1 lipca 1991 r. do dnia 30 czerwca 1992 r.: - za 1991 rok w wysokości 16.165.650 zł oraz kwotę zasądzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 30 III AUa 1373/14, Doliczenie wynagrodzenia za godziny nadliczbowe do podstawy wymiaru emerytury lub renty. - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu --- STRONA 2 --- grudnia 1993 r. sygn. akt IV P 706/93 za okres od dnia 12 sierpnia 1991 r. do dnia 12 grudnia 1991 r. w wysokości 2.453.000 zł, - za 1992 rok w wysokości 20.417.437 zł oraz kwotę zasądzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 30 grudnia 1993 r. sygn. akt IV P 706/93 za okres od dnia 12 stycznia 1992 r. do dnia 12 czerwca 1992 r. w wysokości 4.521.200 zł oraz kwotę 7.878.000 zł za okres od dnia 30 czerwca 1992 r. z tytułu odszkodowania za zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia i kwotę 1.174.068 z tytułu ekwiwalentu za sześć dni urlopu wypoczynkowego z ustawowymi odsetkami od dnia 30 czerwca 1992 r. Nadto Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. S. T. wynagrodzenie w kwocie 120 zł + VAT tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z urzędu (pkt 2). Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Odwołujący A. G. urodził się w dniu (...). Odwołujący udowodnił okresy składkowe wynoszące 19 lat, 3 miesiące i 27 dni oraz okresy nieskładkowe wynoszące 7 dni. A. G. od dnia 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budowlanym (...) - (...) Sp. z o.o. w K. na podstawie pisemnej umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku szefa kuchni. W 1992 r. odwołujący złożył w Sądzie Rejonowym w Krotoszynie powództwo o zasądzenie od pozwanego Przedsiębiorstwa Budowlanego (...) - (...) Sp. z o.o. w K. wynagrodzenia za przepracowane w okresie od dnia 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r. godziny nadliczbowe, ekwiwalentu za 6 dni urlopu wypoczynkowego, odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązane umowy oraz o sprostowanie świadectwa pracy w ten sposób, iż stosunek pracy rozwiązany został w drodze wypowiedzenia umowy przez zakład pracy. W piśmie procesowym z dnia 13 października 1992 r. A. G. sprecyzował żądania finansowe i zażądał: z tytułu wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych kwoty 7.487.600 zł, z tytułu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy kwoty 800.000 zł i 6.490.000 zł z tytułu odszkodowania za zastosowanie krótszego niż wymagany okresu wypowiedzenia. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 1993 r., sygn. akt IV P 706/93, Sąd Rejonowy/Sąd Pracy w K. po rozpoznaniu sprawy z powództwa A. G. przeciwko Przedsiębiorstwu Budowlanemu (...) - (...) Sp. z o.o. w K. o zapłatę: - w punkcie 1 wyroku zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa Budowlanego (...) - (...) Sp. z o.o. w K. na rzecz powoda A. G. kwotę 6.974.200 zł z ustawowymi odsetkami: - od kwoty 1.200.000 zł począwszy od dnia 12 sierpnia 1991 r., - od kwoty 345.000 zł począwszy od dnia 12 września 1991 r., - od kwoty 110.000 zł począwszy od dnia 12 października 1991 r., - od kwoty 336.000 zł począwszy od dnia 12 listopada 1991 r., - od kwoty 462.000 zł począwszy od dnia 12 grudnia 1991 r., - od kwoty 508.200 zł począwszy od dnia 12 stycznia 1992 r., - od kwoty 554.400 zł począwszy od dnia 12 lutego 1992 r., - od kwoty 756.000 zł począwszy od dnia 12 marca 1992 r., - od kwoty 621.000 zł począwszy od dnia 12 kwietnia 1992 r., - od kwoty 1.073.600 zł począwszy od dnia 12 maja 1992 r. - od kwoty 1.008.000 zł począwszy od dnia 12 czerwca 1992 r. - w punkcie 2 wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.878.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 czerwca 1992 r. i to z tytułu odszkodowania za zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia, - w punkcie 3 wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.174.068 zł z tytułu ekwiwalentu za 6 dni urlopu wypoczynkowego z ustawowymi odsetkami od dnia 30 czerwca 1992 r., - w punkcie 4 oddalił powództwo w częściach dotyczących żądania odszkodowania za niewydanie w terminie świadectwa pracy i sprostowania świadectwa pracy, - w punkcie 5 wyroku umorzył postępowanie co do żądania zasądzenia odsetek za niewypłacenie w terminie wynagrodzenia za miesiąc lipiec 1992 r., - w punkcie 6 wyrokowi nadał rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty 4.000.000 zł, - w punkcie 7 wyroku zasądził od pozwanego na rzecz adw. W. R. kwotę 2.000.000 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi. Powyższy wyrok jest prawomocny. Odwołujący A. G. otrzymał należności zasądzone na jego rzecz wyrokiem Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 30 grudnia 1993 r. Tytułem realizacji powyższego wyroku odwołujący otrzymał od swojego zakładu pracy łącznie kwotę 17.000.000 zł. Wypłata tych należności nastąpiła gotówką bezpośrednio do rąk odwołującego w następujących datach: - w dniu 18 lipca 1994 r. w kwocie 7.000.000 zł, --- STRONA 3 --- - w dniu 20 sierpnia 1994 r. w kwocie 5.000.000 zł, - w dniu 15 grudnia 1994 r. w kwocie 5.000.000 zł. Ubezpieczony A. G. w dniu 29 grudnia 2006 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie kapitału początkowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 maja 2013 r., organ rentowy ustalił A. G. kapitał początkowy na dzień 1 stycznia 1999 r., który wyniósł kwotę 77.252,67 zł. Ustalając podstawę wymiaru za 1991 rok organ rentowy uwzględnił: - za okres od stycznia do czerwca wynagrodzenie uzyskane w (...) (...) w kwocie 9.951.100 zł, - za okres od lipca do listopada wynagrodzenie uzyskane z tytułu zatrudnienia w Motelu (...) - minimalne w kwocie 3.200.000 zł, - za lipiec wynagrodzenie uzyskane z tytułu zatrudnienia w Motelu (...) w kwocie 3.014.550 zł. Razem za 1991 r. wynagrodzenie w kwocie 16.165.650 zł. Ustalając podstawę wymiaru za 1992 rok organ rentowy uwzględnił: - za okres lutego i kwietnia wynagrodzenie uzyskane z tytułu zatrudnienia w Motelu (...) - minimalne w kwocie 1.875.000 zł, - za styczeń, marzec i maj wynagrodzenie uzyskane z tytułu zatrudnienia w Motelu (...) w kwocie 14.720.437 zł, - za okres od września do grudnia zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 3.822.000 zł. Razem za 1992 r. wynagrodzenie w kwocie 20.417.437 zł. W oparciu o wyżej ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było to, czy do ustalenia wartości kapitału początkowego A. G. można uwzględnić wynagrodzenia uzyskane przez niego w związku z zatrudnieniem w Przedsiębiorstwie Budowlanym (...) - (...) Sp. z o.o. w K. od dnia 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r. Sąd Okręgowy powoływał następnie przepisy art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i § 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 40). W ocenie Sądu Okręgowego przedstawione przez odwołującego w toku postępowania dokumenty - w szczególności wyrok Sądu Pracy - Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 30 grudnia 1993 r., sygn. akt IV P 706/93 wraz z pisemnym uzasadnieniem, pozwalają na poczynienie ustaleń faktycznych co do wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez odwołującego w trakcie zatrudnienia w Przedsiębiorstwo Budowlane (...) - (...) Sp. z o.o. Wydany w sprawie wniesionej przez odwołującego przeciwko zakładowi pracy wyrok, pozwala na określenie wysokości wynagrodzenia odwołującego w tym okresie (poprzez określenie stawek godzinowych w poszczególnych okresach zatrudnienia) oraz określenie wysokości wynagrodzenia osiąganego przez odwołującego z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Analogiczna sytuacja dotyczy kwestii wynagrodzenia odwołującego za miesiące czerwiec i lipiec 1992 r. W tym zakresie bowiem Sąd Rejonowy w Kostrzynie zasądził na rzecz odwołującego kwotę 7.878.000 zł tytułem wynagrodzenia do czasu rozwiązania umowy o pracę, tj. do końca lipca 1992 r. Sąd Okręgowy wskazał, że tytułem realizacji wyroku Sądu Rejonowego w Krotoszynie odwołujący otrzymał od swojego zakładu pracy łącznie kwotę 17.000.000 zł. Wypłata tych należności nastąpiła gotówką bezpośrednio do rąk odwołującego w następujących datach: w dniu 18 lipca 1994 r. w kwocie 7.000.000 zł, w dniu 20 sierpnia 1994 r. w kwocie 5.000.000 zł oraz w dniu 15 grudnia 1994 r. w kwocie 5.000.000 zł. Zdaniem Sądu, z powyższych względów kwoty objęte wyrokiem Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 30 grudnia 1993 r., sygn. akt IV P 706/93 należy uwzględnić przy obliczaniu wysokości kapitału początkowego odwołującego. W konsekwencji Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 (14) § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w pkt 1 wyroku. Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy, zarzucając: - naruszenie art. 233 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez niezgodność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na przyjęciu za udowodnione, że odwołujący otrzymał kwoty zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w Krotoszynie z dnia 30 grudnia 1993 r., - naruszenie § 7 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. poprzez uznanie, że kwoty ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz kwoty odszkodowań za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, - naruszenie art. 174 ust. 3 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS polegające na wliczeniu do podstawy wymiaru kapitału początkowego kwot nie stanowiących podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę wyroku w pkt 1 i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie wyroku w pkt 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W odpowiedzi na apelację organu rentowego odwołujący wniósł o jej oddalenie i przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz adw. S. T. kosztów pomocy prawnej udzielonej odwołującemu z urzędu. --- STRONA 4 --- Apelację od wyżej wymienionego wyroku wniósł także odwołujący, w części, tj. w pkt 1 wyroku "w zakresie w jakim nieuwzględnione zostało żądanie odwołującego uwzględnienia przy ustalaniu kapitału początkowego wynagrodzeń faktycznie uzyskiwanych przez odwołującego w (...) sp. z o.o. w K. w okresie od 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r." W odpowiedzi na apelację odwołującego organ rentowy wniósł o jej oddalenie. Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny odniósł się w pierwszej kolejności do apelacji organu rentowego. Apelacja organu rentowego skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu, zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy. Sąd Okręgowy nie poczynił bowiem ustaleń na okoliczność ustalenia najkorzystniejszej podstawy wymiaru kapitału początkowego dla odwołującego, w szczególności poprzez dokonanie ustaleń odnośnie najkorzystniejszych 10 kolejnych lat kalendarzowych do podstawy wymiaru kapitału początkowego. Nierozpoznanie przez Sąd I instancji sprawy w zakresie objętym decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi nierozpoznanie jej istoty (por. wyr. SN z 11 lipca 2007 r., III UK 20/07, LexPolonica nr 1937762, OSNP 2008, nr 17-18, poz. 264). Zaskarżoną decyzją organ rentowy przyjął do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego zarobki ubezpieczonego z okresu 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. od dnia 1 stycznia 1982 r. do 31 grudnia 1991 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 66,29%. ZUS wyjaśnił, że do podstawy wymiaru kapitału początkowego z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budowlanym (...) przyjęto kwoty wynagrodzenia na podstawie załączonych list płac za okres grudzień 1991 r. - styczeń 1992 r. i marzec 1992 r. - maj 1992 r., przy czym ZUS przyjął wynagrodzenia w wysokości obowiązującego minimalnego wynagrodzenia w okresach lipiec 1991 r. - listopad 1991, luty 1992 r. oraz czerwiec 1992 r. Nadto ZUS nie uwzględnił świadczeń wypłaconych odwołującemu z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Budowlanym (...) sp. z o.o. w K. w okresie od 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r., w tym ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i odszkodowania za zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia. Sąd Okręgowy uznał, że wyrok Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w K. z dnia 30 grudnia 1993 r. sygn. akt IV P 706/93 wraz z pisemnym uzasadnieniem pozwala na poczynienie ustaleń faktycznych co do rzeczywistej wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez odwołującego w powyższym zakładzie, w tym co do wysokości przyznanego odwołującemu wynagrodzenia za przepracowane od dnia 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r. godziny nadliczbowe oraz co do wysokości odszkodowania za zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia za okres od dnia 30 czerwca 1992 r. a także ekwiwalentu za sześć dni urlopu wypoczynkowego z ustawowymi odsetkami od dnia 30 czerwca 1992. W konsekwencji w zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy nakazał uwzględnić do obliczenia kapitału początkowego - oprócz wynagrodzenia odpowiednio w wysokości minimalnej albo w wysokości przyjętej na podstawie listy płac (za rok 1991 w wysokości 16.165.650 zł a za rok 1992 w wysokości 20.417.437 zł), także kwoty zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w K. z dnia 30 grudnia 1993 r., obejmujące: wynagrodzenie za godziny nadliczbowe za okres od 12 sierpnia 1991 r. do 12 grudnia 1991 r. w kwocie 2.453 zł i wynagrodzenie za godziny nadliczbowe za okres od 12 stycznia 1992 r. do 12 czerwca 1992 r. w wysokości 4.521.200 zł oraz kwotę 7.878.000 zł za okres od dnia 30 czerwca 1992 r. z tytułu odszkodowania za zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia i kwotę 1.174.068 z tytułu ekwiwalentu za sześć dni urlopu wypoczynkowego z ustawowymi odsetkami od dnia 30 czerwca 1992 r. Odnosząc się do powyższego Sąd Apelacyjny w pierwszej kolejności wskazuje, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określają zasady ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty, które to zasady z mocy art. 174 ust. 3 mają zastosowanie do ustalania podstawy wymiaru kapitału początkowego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 podstawą wymiaru emerytury i renty jest przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych, poprzedzających rok, w którym zgłoszono wniosek o te świadczenia. W odniesieniu do kapitału początkowego, który ustala się na dzień 1 stycznia 1999 r., okres 20 lat kalendarzowych przypada bezpośrednio przed tą datą i został on określony w art. 174 ust. 3 jako okres od 1 stycznia 1980 r. do 31 grudnia 1999 r. Z tego okresu ubezpieczony może wybrać okres kolejnych 10 lat kalendarzowych, przy czym, zgodnie z art. 16 ustawy muszą to być lata kalendarzowe następujące bezpośrednio po sobie, choćby ubezpieczony w niektórych z tych lat nie pozostawał w ubezpieczeniu. W przypadku wnioskodawcy okres kolejnych 10 lat wskazanych w decyzji ZUS obejmował lata 1982-1991. Sąd Apelacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że okres kolejnych 10 lat przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego odwołującego wskazanych w decyzji ZUS obejmował lata 1982-1991, natomiast w zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy nakazał organowi rentowemu uwzględnianie przy obliczaniu podstawy wymiaru kapitału początkowego świadczenia uzyskane przez odwołującego także za 1992 r., a zatem za okres wykraczający poza ustalone 10 kolejnych lat kalendarzowych. Sąd Okręgowy powinien zatem uprzednio zobowiązać ZUS do obliczenia najkorzystniejszej wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego, tj. w szczególności dokonania hipotetycznego wyliczenia czy podstawa wymiaru kapitału początkowego będzie korzystniejsza przy uwzględnieniu 10 kolejnych lat kalendarzowych obejmujących lata 1983-1992, czy też dotychczasowe lata 1982- 1991, czy też inny okres, przy uwzględnieniu dodatkowo wynagrodzenia wypłaconego za przepracowane przez odwołującego godziny nadliczbowe z tytułu zatrudnienia w (...) o czym w dalszej części rozważań. --- STRONA 5 --- W powołanym wyżej przepisie art. 15 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, za podstawę wymiaru emerytury i renty przyjmuje się podstawę wymiaru składek. Chodzi tu o te przychody, które objęte są obowiązkiem opłacania składek, natomiast nie uwzględnia się przychodów wyłączonych z tego obowiązku. Przy ustalaniu, czy istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od określonych składników wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, stosuje się przepisy obowiązujące w okresie, z którego wynagrodzenie jest uwzględnione w podstawie wymiaru. Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny wskazuje, że zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (mającego zastosowanie do składek należnych za okres od 1 stycznia 1990 r. i obowiązującego do 1 stycznia 1999 r.) - podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem: ekwiwalentów za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i odszkodowań przysługujących pracownikowi w razie niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy. W konsekwencji błędne jest stanowisko Sądu I instancji, że odszkodowanie za zastosowanie krótszego okresu wypowiedzenia a także ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wypłacone w spornym okresie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu podstawy wymiaru kapitału początkowego. Przeciwnie - nie mogą one zostać przyjęte z tej racji, że nie stanowiły składnika wynagrodzenia, który w rozumieniu powołanych wyżej przepisów o podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, obowiązujących w okresie, którego dotyczy spór, podlegał składce na ubezpieczenie społeczne. Ocenie podlegała zatem kwestia uwzględnienia w podstawie wymiaru kapitału początkowego wynagrodzenia za przepracowane przez odwołującego od dnia 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r. godziny nadliczbowe. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wynagrodzenie za godziny nadliczbowe jest zarobkiem, który podlega uwzględnieniu przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury lub renty. Wynagrodzenie uzyskane przez pracownika wlicza się do podstawy wymiaru świadczeń bez względu na to, czy zostanie wypłacone przez zakład pracy w normalnym trybie wypłat czy też zostanie wyegzekwowane na podstawie orzeczenia zasądzającego właściwego organu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 1980 r. II URN 9/80). Istotne jest, że wynagrodzenie za przepracowane przez odwołującego od dnia 1 lipca 1991 r. do 30 czerwca 1992 r. godziny nadliczbowe podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru kapitału początkowego do okresu, za który przysługiwało (1991 r. i 1992 r.), a nie za okres, w którym zostało faktycznie wypłacone, tj. 1994 r. Sąd Apelacyjny zwraca w tym miejscu uwagę na treść art. 15 ust. 3 ustawy emerytalnej, który nakazuje do podstawy wymiaru emerytury lub renty, doliczać kwoty przysługujących ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty określonych zasiłków, a także wartość rekompensaty pieniężnej ustaloną zgodnie z pkt 3 załącznika do ustawy z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych wzrostów lub dodatków do emerytur i rent. Co prawda powołany przepis nie wymienia wprost wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, jednakże w ocenie Sądu Apelacyjnego powyższa zasada znajduje zastosowanie także w odniesieniu do tego rodzaju świadczeń. Powyższa interpretacja znajduje potwierdzenie także w judykaturze, w tym m.in. w uchwale z dnia 8 stycznia 2007 r. I UZP 5/06, w której Sąd Najwyższy wypowiedział się, że przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury i renty w sposób określony w art. 15 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dodatkowe wynagrodzenie roczne przewidziane w ustawie z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej dolicza się do wynagrodzenia z tego roku, za który przysługiwało. Powyższa zasada - zdaniem Sądu Apelacyjnego w niniejszym składzie - znajduje zastosowanie także w odniesieniu do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, bez względu na to, że wynagrodzenie takie zostało odwołującemu faktycznie wypłacone później - w 1994 r., na podstawie opisanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy. Istotne jest bowiem, że wynagrodzenie za pracę i godziny nadliczbowe pracodawca obowiązany jest wypłacać w miejscu, terminie i czasie określonych w przepisach prawa pracy; zgodnie z art. 85 k.p., 86 k.p. i 151 (1) k.p., a pracownik nie może ponosić negatywnych konsekwencji opóźnienia w wypłacie należnego mu świadczenia z tego tytułu. Dodatkowo Sąd Apelacyjny wskazuje, że Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż sporne świadczenia zostały odwołującemu faktycznie wypłacone w 1994 r. - w ratach - w łącznej wysokości 17.000.000 zł. Wbrew zarzutom organu rentowego - takie ustalenie wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym oświadczenia odwołującego z dnia 29 marca 2013 r. a także zeznań świadków: R. W. i L. G. Na tej podstawie Sąd Okręgowy trafnie ustalił, że odwołujący otrzymał należności zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego. Świadkowie wskazywali co prawda, że odwołujący "nie otrzymał wszystkich należności", jednak powyższe należy interpretować w ten sposób, że odwołujący nie otrzymał jednie odsetek od zasądzonego świadczenia, natomiast otrzymał łącznie świadczenie w kwocie 17.000.000 zł. W konsekwencji nie ma wątpliwości, że należność główna obejmująca także wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, została odwołującemu faktycznie wypłacona i jako taka stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie. Z powyższych względów Sąd Apelacyjny w pkt 1 na mocy art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach instancji odwoławczej. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Okręgowy będzie miał na uwadze wskazania Sądu II instancji opisane wyżej. Sąd Apelacyjny w pkt 2 odrzucił apelację odwołującego, orzekając o tym na podstawie art. 370 k.p.c. w zw. z art. 373 k.p.c., z uwagi na brak interesu odwołującego w zaskarżeniu wyroku. Odwołujący w istocie zaskarżył wyrok w części uwzględniającej jego odwołanie. Wyrok Sądu Okręgowego nie zawierał rozstrzygnięcia oddalającego odwołanie w pozostałej części. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest natomiast pogląd uzależniający uprawnienie do wniesienia środka odwoławczego od istnienia --- STRONA 6 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądów Powszechnych. gravamen, czyli pokrzywdzenia strony orzeczeniem sądu niższej instancji. Pokrzywdzenie miałoby polegać na całkowitym bądź częściowym nieuwzględnieniu żądań strony i uwidacznia się poprzez porównanie twierdzeń strony o przysługujących jej prawach z rozstrzygnięciem o tych prawach zawartym w orzeczeniu (por. postanowienie SN z dnia 5 września 1997 r., III CKN 152/97, postanowienie SN z dnia 23 marca 2006 r., II CZ 22/06, wyrok SN z dnia 8 grudnia 2009 r., I UK 195/09).