Postanowienie VIII Ka 400/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Białym

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VIII Ka 400/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Przemysław Wasilewski – spr Sędziowie: SO Wiesław Oksiuta SO Krzysztof Kamiński Protokolant Agnieszka Malewska przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Białymstoku Haliny Dyszlatys po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 roku sprawy S. W. oskarżonej o czyny z art. 231 § 1 k.k., art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 267 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.; na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Sokółce z dnia 16 lutego 2012 roku, sygnatura akt II K 583/10 Wyrok w zaskarżonej części (pkt 1. części dyspozytywnej wyroku) uchyla i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Sokółce do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE S. W. została oskarżona o to, że: I. w dniu okresie od 1.07.2007 r. do 18.12.2008 r. w G. będąc funkcjonariuszem policji zatrudnionym w Komendzie Miejskiej Policji w G. na stanowisku detektywa (...) nie dopełniła obowiązków służbowych w ten sposób, że mając wiedzę o fakcie poszukiwania M. B. (1) listem gończym oraz kontaktując się telefonicznie z wymienioną osobą nie podjęła czynności zmierzających do zatrzymania M. B. (1) i osadzenia go w zakładzie karnym, to jest o czyn z art. 231 § l kk, II. w dniach 12-14.09.2007 r. w G. będąc funkcjonariuszem policji zatrudnionym w Komendzie Miejskiej Policji w G. na stanowisku detektywa (...) przekroczyła swoje uprawnienia służbowe w ten sposób, że z policyjnej bazy danych pozyskała nieprzeznaczoną dla niej informację na temat danych personalnych D. S., to jest o czyn z art. 231 § l kk w zb. z art. 267 § l i 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, III. w dniu 8.09.2008 r. w G. będąc funkcjonariuszem policji zatrudnionym w Komendzie Miejskiej Policji w G. na stanowisku detektywa (...) przekroczyła swoje uprawnienia służbowe w ten sposób, że z policyjnej bazy danych pozyskała nieprzeznaczone dla niej informacje na temat danych personalnych E. P., M. P. (1), M. P. (2), A. M., M. M., U. A., M. A., A. B. (1), A. B. (2), W. K., T. S., R. H., E. H., Z. C., E. S., L. C. oraz właściciela pojazdu o numerze rejestracyjnym (...), to jest o czyn z art. 231 § l kk w zb. z art. 267 § l i 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk. Sąd Rejonowy w Sokółce wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r w sprawie II K 583/10 uniewinnił oskarżoną S. W. od popełnienia czynów zarzuconych jej w pkt. I i II aktu oskarżenia. Uznał oskarżoną S. W.za winną tego, że: III. w dniu 08.09.2008 r. w G.będąc funkcjonariuszem policji zatrudnionym w Komendzie Miejskiej Policji w G.na stanowisku referenta (...)w G.z jednoczesnym czasowym powierzeniem obowiązków referenta (...)w G., przekroczyła swoje uprawnienia służbowe w ten sposób, że z policyjnej bazy danych pozyskała w celach niezwiązanych z pełnioną służbą informacje na temat danych personalnych E. P., M. P. (1), M. P. (2), A. M., M. M., U. A., M. A., A. B. (1), A. B. (2), W. K., T. S., R. H., E. H., Z. C., E. S., L. C.oraz właściciela pojazdu o --- STRONA 2 --- numerze rejestracyjnym (...), tj. czynu z art. 231 § 1 kk i za to na mocy art. 231 § 1 kk skazał ją na karę 9 (dziewięciu) miesięcy pozbawienia wolności. Na mocy art. 69 § 1 i 2 kk, art. 70 § 1 pkt 1 kk wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonej na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata. Na mocy art. 71 § 1 kk orzekł wobec oskarżonej grzywnę w wysokości 100 (stu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych. Na mocy art. 41 § 1 kk orzekł wobec oskarżonej zakaz wykonywania zawodu policjanta na okres wynoszący 3 (trzy) lata. Na mocy art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej grzywny zaliczył oskarżonej okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie w dniu 18.06.2010 r., przyjmując jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności za równoważny dwóm dziennym stawkom grzywny. Kosztami procesu w części uniewinniającej obciążył Skarb Państwa. Zwolnił oskarżoną w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych. Na zasadzie art. 425 k.p.k. w zw. z art. 444 k.p.k., art. 427 k.p.k. i art. 447 § 1 k.p.k. prokurator zaskarżył powyższy wyrok w części uniewinniającej oskarżoną na jej niekorzyść. Na podstawie art. 438 pkt 2 kpk orzeczeniu temu zarzucił obrazę przepisów postępowania karnego mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie: -obrazę przepisów art. 167 kpk i art. 366 § 1 kpk polegającą na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy – w szczególności zaniechaniu wyjaśnienia w Komendzie Miejskiej Policji w G., czy sprawdzenia D. S. w policyjnych bazach danych wiązały się w wykonywaniu przez S. W. zlecanych jej przez przełożonych obowiązków służbowych – co pozwoliłoby na ustalenie w sposób jednoznaczny, czy działania oskarżonej znajdowały swoją podstawę prawną, -obrazę przepisów art. 410 kpk i art. 424 kpk polegającą na pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego istotnych okoliczności, a mianowicie pominięciu okoliczności, że telefony wskazywane jako używane przez M. B. (1) i S. W. zostały ujawnione przy tych osobach podczas wykonywania czynności procesowych w innych sprawach /wobec M. B. (1) w związku z zatrzymaniem do odbycia kary, a S. W. w związku z innym prowadzonym przeciwko niej postępowaniem karnym/ - uwzględnienie czego pozwoliłoby na ustalenie ponad wszelką wątpliwość, że osoby te pozostawały w stałym kontakcie w czasie, kiedy M. B. (1) był poszukiwany. Na podstawie art. 438 pkt 3 kpk wyrokowi temu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonej od popełnienia zarzucanych jej czynów, podczas gdy: -materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na ustalenie, iż oskarżona będąc funkcjonariuszem policji posiadała wiedzę na temat czynności poszukiwawczych dotyczących M. B. (1), w tym czasie kontaktowała się z poszukiwanym i miała wiedzę na temat miejsca jego pobytu – o czym nie poinformowała swoich przełożonych -materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala na ustalenie, że oskarżona dokonała sprawdzenia D. S. w bazie danych, do czego nie była uprawniona, ponieważ sprawdzenie to nie miało związku z żądną z prowadzonych w Komendzie Miejskiej Policji w G. sprawą. Wskazując na powyższe zarzuty na podstawie art. 427 § 1 kpk oraz art. 427 kpk prokurator wniósł o uchylenie wyroku --- STRONA 3 --- w jego pierwszym punkcie i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; zaś w pozostałej części o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora okazała się zasadna, wobec czego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Sokółce do ponownego rozpoznania. Na wstępie nie sposób nie odnieść się do postawy i „aktywności” oskarżyciela – prokuratora Prokuratury Rejonowej w Pruszczu Gdańskim w toku procesu. Jak wynika z materiałów zgromadzonych przez Sąd, oskarżyciel w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Sokółce „uaktywnił się” dwukrotnie. Po raz pierwszy w dniu 13 grudnia 2010 roku składając zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w Sokółce z dnia 26 listopada 2010 roku w przedmiocie zwrotu sprawy prokuratorowi w trybie art. 345 § 1 k.p.k. Po raz drugi aktywność Prokuratora nastąpiła w dniu 02 kwietnia 2012 roku, a jej przejawem była apelacja, która wpłynęła w sprawie. Trudno nie oprzeć się wrażeniu, że uwadze prokuratora uszedł fakt, iż jego rola procesowa polega na aktywnym działaniu i wykazaniu ponad wszelką wątpliwość, że zarzuty postawione podsądnej objęte aktem oskarżenia są zasadne. Z całą pewnością do końcowego sukcesu oskarżyciela w sprawie nie zalicza się zakończenie śledztwa i skuteczne skierowanie do sądu oraz przyjęcie przez ten sąd aktu oskarżenia. Zresztą pobieżna lektura uzasadnienia aktu oskarżenia prowadzi do wniosku, że brak jest w nim najmniejszego odniesienia do dowodów na poparcie zarzutu numer II. dotyczącego informacji związanych z danymi personalnymi D. S.. Zatem nie wiadomo co przekonało oskarżyciela co do winy w/w w zakresie czynu II., na jakich dowodach oparł konstrukcję tego zarzutu postawionego S. W.. W toku procesu doszło do kuriozalnej sytuacji, w której po zamknięciu przewodu sądowego i wysłuchaniu głosów stron Sąd stwierdził, że w ogóle nie podjęto próby przesłuchania w sprawie D. S.. Koniecznym stało wznowienie przewodu sądowego i żmudne ustalanie w oparciu o jakie zeznania i w jakiej sprawie złożone, prokuratora skonstruował przedmiotowy zarzut, jakie jest aktualne miejsce pobytu świadka (k. 617). Powyższe uchybienie prokuratora w procedowaniu na etapie postępowania przygotowawczego spowodowało przedłużenie sprawy od dnia 03 listopada 2011 roku do 09 lutego 2012 roku – kiedy udało się doprowadzić i przesłuchać świadka (k. 674). W ocenie Sądu Odwoławczego Sąd Rejonowy w Sokółce zbyt pobieżnie i wybiórczo wskazał w postanowieniu z dnia 26 listopada 2010 roku w przedmiocie zwrotu sprawy prokuratorowi braki w materiale dowodowym zgromadzonym na etapie postępowania przygotowawczego, w wyniku czego środek zaskarżenia oskarżyciela okazał się skuteczny. Z powyższych względów Sąd musiał przejąć inicjatywę dowodową w sprawie i finalnie będzie musiał ponownie rozpoznać sprawę w części uniewinniającej. Sąd Okręgowy podzielił zarzuty i wywody skarżącego, które wskazują na uchybienia przepisom postępowania karnego odnoszące się do dokonanej przez Sąd Rejonowy analizy i oceny materiału dowodowego oraz do dokonanych ustaleń faktycznych dotyczących zarzucanych oskarżonej czynów z punktu I i II aktu oskarżenia. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, interpretując wziętą pod uwagę część w sposób wybiórczy i jednostronny. --- STRONA 4 --- Zaznaczyć należy, iż obowiązkiem sądu wynikającym z zasady prawdy obiektywnej jest dążenie do wyjaśnienia wszystkich istotnych wątpliwości w sprawie, zwłaszcza zaś do wyjaśnienia sprzeczności i to przy uwzględnieniu reguł określonych w przepisach prawa karnego procesowego. Przyjęta w art. 7 k.p.k. zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza dowolności tej oceny. Jest to ocena, która uwzględniać musi kryteria obiektywne (logika, wiedza, doświadczenie życiowe) i która podlega kontroli procesowej w trybie odwoławczym, a organ w uzasadnieniu decyzji procesowej musi wyjaśnić swe stanowisko. Swobodne przekonanie Sądu musi być oparte na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku postępowania sądowego. Oznacza to, że Sąd rozważyć musi wszystko to, co było przedmiotem rozprawy i nie może wybierać jedynie poszczególnych fragmentów przeprowadzonych dowodów oderwanych od całości, lecz ma rozważyć każdy szczegół, a także jego znaczenie oraz stosunek do wszystkich będących w związku okoliczności. Dlatego też ustalenia faktyczne wyroku tylko wtedy nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej czy logicznej, zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz prowadzi do sędziowskiego przekonania, odzwierciedleniem którego jest uzasadnienie orzeczenia (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1974 r., II KR 114/74, OSNKW 1975/2/28, Lex 18929). Należy pamiętać o tym, że przekonanie sądu orzekającego o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 k.p.k. tylko wtedy, gdy: • jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (wspomniany już art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.), • stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.), • jest wyczerpujące i logiczne – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego umotywowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 k.p.k.) (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 03 marca 1998 roku, V KKN 104/98, Prokuratura i Prawo 1999/2/6, LEX 35095; wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1997 roku, IV KKN 58/97, Prokuratura i Prawo 1997/11/1, LEX 31393). Sąd Rejonowy podczas orzekania nie w pełni wziął pod uwagę wszystkie wyżej wymienione wskazania. Sąd I instancji rozstrzygnięcie co do zarzutu związanego z M. B. (1) oparł na zgromadzonych w sprawie analizach związanych z wykazami połączeń pomiędzy numerami przypisanymi do telefonów i kart SIM zabezpieczonych u oskarżonej i M. B. (1), stwierdzając że nie ma dowodów na okoliczność, że w czasie nawiązywania wykazanych przez oskarżyciela 193 połączeń, nawiązującymi kontakt byli w/w. Z całą pewnością w świetle zgromadzonych dowodów w sprawie jest to teza przedwczesna. Badania materiału dowodowego, co do czynu I. należy zacząć od ustalenia numerów telefonów, poczynione w oparciu o badanie aparatów telefonicznych i kart SIM zabezpieczonych u w/w. W notatniku zabezpieczonym od oskarżonej znajdują się zapisy wskazujące na M. B. (2) (k. 198v), a to z kolei wiąże się z zapisami numerów telefonów B. odczytanymi z dowodów zabezpieczonych od oskarżonej. --- STRONA 5 --- Prokurator gromadząc materiał dowody nie wskazał precyzyjnie, jakiej osoby dotyczą akta IX K 18/09 Sądu Rejonowego w Gdyni z których sporządził uwierzytelnione odpisy wskazanych kart (k. 18-19). Należy się domyślać, że akta te dotyczą oskarżonej, a dokonane odpisy – numerów telefonów używanych przez w/w. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy powyższą kwestię należy wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości . To w niniejszej sprawie winny być przeprowadzone dowody z których będzie wynikało kiedy, jakie telefony, karty SIM zabezpieczono od oskarżonej i M. B. (1), a za wysoce niewystarczające wręcz gołosłowne uznać należy stwierdzenie zawarte w apelacji prokuratora – „ustalenia numerów telefonów, jakimi posługiwała się S. W. i M. B. (1) nastąpiło na podstawie czynności podjętych w innych sprawach ” (k. 699). Dowody przeprowadzone „w innych sprawach” mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zarzutów I. oraz II. winny zostać włączone do materiału dowodowego niniejszej sprawy. W ocenie Sądu Odwoławczego materiał dowodowy wskazuje, choć nie zawsze wprost (z powyżej przytoczonych powodów), że S. W. (S.) korzystała m.in. z numerów: (...), (...) (k. 6, 20), (...) (k. 67). M. B. (1) korzystał m.in. z numerów: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (k. 6, (...) k. 70). Niezbędnym jest dokładne przeanalizowanie „książek telefonicznych” zapisanych w pamięciach zabezpieczonych kart SIM oraz telefonów, w celu ustalenia ewentualnych kolejnych numerów telefonów, jakimi oskarżona i M. B. (1)mogli się posługiwać . Oprócz połączeń nawiązywanych w zakreślonym zdarzeniem historycznym czasookresie z zarzutu I. bezwzględnie należało przeanalizować treść zabezpieczonych w sprawie SMS , ponieważ mogą one wskazywać na konkretnego nadawcę i odbiorcę wiadomości, jak również więzi łączące w/w. Z opinii biegłego sądowego który dokonał ekspertyzy technicznej zabezpieczonych od M. B. (1)kart SIM oraz karty pamięci wynika, iż w książce telefonicznej zapisanej w pamięci karty SIM POP o numerze (...)figuruje numer (...)(k. 215). Z wiadomości SMS otrzymanych wynika, iż (...)w dniu 26 listopada 2008 roku przesłała wiadomość tekstową „S.(...)i recze za goscia” (k. 217). W książce telefonicznej zapisanej w pamięci karty SIM POP o numerze (...)figuruje numer (...)(k. 221). Z wiadomości SMS otrzymanych wynika, iż z numerów przypisywanych przez oskarżyciela oskarżonej tj. (...), (...)nadchodziło wiele wiadomości tekstowych sygnowanych (...)S, których treść należy poddać szczegółowej analizie, w tym zwłaszcza z dnia 11 grudnia 2008 roku godz. 15:09:21: „Czemu się tak zachowujesz? Ja zawsze Ci pomagam , a Ty co robisz? Jest mi przykro, że to właśnie Ty mnie tak traktujesz jak dupka.S.” (k. 222-223). Kolejna grupa informacji została odczytana z telefonu komórkowego N. (...)zabezpieczonego u M. K.. Również w książce telefonicznej tego telefonu figuruje zapis (...)i numery (...)(k. 280), a w katalogu otrzymane wiadomości SMS – jedna wiadomość tekstowa od (...)z dnia 13 listopada 2008 roku (k. 285). Analiza powyższych dowodów winna pozwolić na jednoznaczne ustalenie, kto z kim w okresie objętym zarzutem numer I. kontaktował się za pośrednictwem telefonów i kart SIM zabezpieczonych w sprawie . W toku postępowania przygotowawczego prokurator dwukrotnie zasięgał informacji odnośnie sprawdzeń dokonywanych przez oskarżoną: - w dniu 20 października 2009 roku w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji oraz CEL/PESEL (k. 159), - w dniu 13 listopada 2009 roku w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji, CEL/PESEL oraz Regon odnośnie konkretnie wskazanych osób, wśród których nie był wymieniony D. S. (k. 202-203). --- STRONA 6 --- Ze zgromadzonych materiałów nie wynika, aby czyniono ustalenia, z jakich baz danych oskarżona mogła korzystać w czasie pełnienia służby i czy zasięgała informacji odnośnie D. S. z którejkolwiek z nich . Nie jest bowiem wiadomym, czy prokurator w powyższych pismach wskazał wszystkie możliwe bazy z których korzystała podsądna czy też tylko niektóre z nich. Sąd Odwoławczy zauważa sprzeczność informacji zawartej w notatce urzędowej z dnia 02 października 2009 roku odnośnie „dokonania w dniach 12- 14.09.2007 r. wielokrotnych sprawdzeń osoby S.” przez oskarżoną (k. 143), a treścią odpowiedzi na zapytania prokuratora (k. 287-296). Koniecznym będzie poczynienie powyższych ustaleń podczas ponownego rozpoznania sprawy, jak również przesłuchanie podinsp. K. Z. na okoliczność źródeł i podstaw informacji zawartych w notatce urzędowej z dnia 02 października 2009 roku. Dzięki tym czynnościom będzie możliwe rozstrzygnięcie zarzutu numer II. z aktu oskarżenia. Przy okazji dokonywania kolejnych w/w czynności procesowych celowym może być sprawdzenie czy i jakich wiadomości sprawdzających związanych z M. B. (1) dokonywała oskarżona, czy dotyczyły one poszukiwań w/w, w tym poszukiwania listem gończym . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na uwadze wszystkie podniesione uwagi, których wykonanie powinno doprowadzić do ustalenia prawidłowego i niebudzącego wątpliwości staniu faktycznego. Tak ustalony stan faktyczny musi zostać następnie poddany wnikliwej ocenie w świetle zasad określonych w art. 7 k.p.k., co z kolei winno doprowadzić w niniejszej sprawie do sprawiedliwego wyroku. Co do dowodów, które nie miały wpływu na uchyleniu wyroku, Sąd Rejonowy powinien skorzystać z możliwości, jaką daje art. 442 § 2 kpk. Mając powyższe na uwadze, uznając zarzuty skarżącego za uzasadnione na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 kpk Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie.