Postanowienie VIII Ka 25/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Bia

--- STRONA 1 --- sygn. akt VIII Ka 25/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2011 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Przemysław Wasilewski Sędziowie: SO Wiesław Oksiuta del. SR Mariusz Kurowski /spr/ Protokolant: Agnieszka Malewska przy udziale prokuratora Marka Żerdziana po rozpoznaniu w dniu 21.04.2011 r. sprawy 1. K. M. oskarżonego o czyn z art. 231§ 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. 2. M. M. (1) oskarżonego o czyn z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. 3. G. B. oskarżonej o czyny z art. 231 § 1 k.k. i z art. 271 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 września 2010 roku sygn. akt XV K 906/09 I. Zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonych K. M. i M. M. (1) w całości oraz w stosunku do G. B. w zakresie zarzucanego jej czynu IV- go z art. 231 § 1 k.k. uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania II. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy. III. Kosztami postępowania za II instancję w ¼ części obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE K. M. został oskarżony o to, że: I. w okresie od listopada do 31 grudnia 2007 roku w B., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że jako funkcjonariusz publiczny piastujący funkcję kierownika Gospodarstwa (...) w B. samowolnie spowodował wypłacenie sobie nienależnych środków finansowych tj. kwoty 7.176,05 złotych stanowiącej zwiększenie premii za I półrocze 2007, --- STRONA 2 --- kwoty 5896,47 złotych stanowiącej wyrównanie premii za III kwartał 2007, kwoty 840 złotych stanowiącej zaliczkę na poczet premii za IV kwartał 2007, kwoty 28.167,61 złotych stanowiącej premię za IV kwartał 2007 czym spowodował straty w łącznej wysokości 42.080, 13 złotych na szkodę Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B. to jest o czyn z art. 231 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. M. M. (1) został oskarżony o to, że II. w okresie od 15 listopada 2007 roku do 4 stycznia 2008 roku w B. działając w krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przekroczył swe uprawnienia w ten sposób że jako funkcjonariusz publiczny piastując funkcję zastępcy Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B. nie posiadając do tego uprawnień zaakceptował wniosek Kierownika Gospodarstw (...) w B. K. M. z dnia 15 listopada 2007 roku o zwiększeniu kierownikowi premii za I półrocze 2007 roku o 75% na podstawie którego wypłacono na rzecz K. M. nienależną premię w kwocie 7.176,05 złotych, a który to wniosek był jednocześnie podstawą do wypłaty premii w kwocie 5.426,24 złotych na jego rzecz pomimo, że w okresie, za który otrzymał wskazaną kwotę nie pełnił funkcję kierownika gospodarstwa i decyzję w wyrównaniu premii podjął we własnej sprawie oraz wniosek Głównej Księgowej Gospodarstwa (...) w B. G. B. z dnia 04. stycznia 2008 roku o przyznaniu premii za IV kwartał 2007 roku dla kierownika Gospodarstwa (...) w B. K. M. na podstawie którego wypłacono K. M. nienależną premię w kwocie 28.167,81 złotych, czym działał na szkodę Wojewódzkiego Zarządu Melioracji (...) w B. to jest o czyn z art. 231 § 1 i 2 k.k. G. B. została oskarżona o to, że III. w dniu 4 tycznia 2008 roku w B. pełniąc funkcję głównej księgowej Gospodarstwa (...) w B. będąc uprawniona do wystawienia dokumentu w postaci wniosku do Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji (...) w B. przyznanie premii za IV kwartał 2007 roku w odniesieniu do kierownika Gospodarstwa (...) w B. poświadczyła w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, a mianowicie wystawiła taki dokument pomimo tego, że posiadała wiedzę iż taka premia została wypłacona dla K. M. – kierownika Gospodarstwa (...) w B. w dniu 31 grudnia 2007 roku to jest o czyn z art. 271 § 1 k.k. IV. w okresie od listopada 2007 roku do 31.12.2007 roku w B., jako funkcjonariusz publiczny pełniąc funkcję głównej księgowej Gospodarstwa (...) w B. działając w krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem nie dopełniła --- STRONA 3 --- swoich obowiązków w ten sposób, że nie dokonała kontroli pod względem formalnym i merytorycznym list płac będąc do tego zobowiązana z tytułu zajmowanego stanowiska, w wyniku czego K. M. – kierownik Gospodarstwa (...) w B. otrzymał niezasadnie premie w kwocie 7.176,05 złotych stanowiącej zwiększenie premii za I półrocze 2007, kwoty 5.896,47 stanowiącej wyrównanie premii za III kwartał 2007, kwoty 840 złotych stanowiącej zaliczkę na poczet premii za IV kwartał 2007, kwoty 28.167,61 złotych stanowiącej premie za IV kwartał 2007 czym spowodował straty w łącznej wysokości 42.080,13 złotych na szkodę Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B. to jest o czyn z art. 231 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 września 2010 roku uniewinnił oskarżonych M. M. (1), K. M. i G. B. od popełnienia zarzucanych im czynów. Kosztami procesu obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wniósł prokurator. W oparciu o treść art. 427 § 1 i 2 k.p.k., art. 428 pkt 1,2,3 k.p.k. oraz art. 437 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił on obrazę przepisów postępowania karnego mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 410 k.p.k. co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającą na przeprowadzeniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nieobiektywny, dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, braku należytego rozważenia wszystkich dowodów przemawiających za przyjętymi przez Sąd ustaleniami faktycznymi lub przeciw nim, wybiórcze potraktowanie dowodów oraz odstąpienie od ustosunkowania się w orzeczeniu do zgromadzonych w sprawie dowodów obciążających, co w konsekwencji skutkowało uniewinnieniem oskarżonych, podczas gdy prawidłowa ocena wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, uwzględniająca całokształt materiału jej okoliczności, zasady prawidłowego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego wskazują jednoznacznie, iż oskarżeni dopuścili się zarzuconych im czynów. W uzasadnieniu środka zaskarżenia nadto wyartykułowany zarzut obrazy prawa materialnego – naruszenia art. 271 § 1 k.k. poprzez niezasadne uznanie przez Sąd I instancji, iż wniosek G. B. z dnia 04.01.2008 r. nie był dokumentem w rozumieniu art. 271 § 1 k.k. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Żaden z podniesionych przez prokuratora zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie. Natomiast konieczność uchylenia części wyroku Sądu I instancji wynikła z przyczyn, których apelujący nawet w minimalnym stopniu nie zasygnalizował w swym środku zaskarżenia. --- STRONA 4 --- Rację ma skarżący o tyle, iż Sąd a quo wybiórczo potraktował materiał dowodowy oraz odstąpił od ustosunkowania się w orzeczeniu do części zgromadzonych w sprawie dowodów. Z tym tylko, że owe okoliczności w tak wyartykułowanych zarzutach, wbrew poprzedzającej je tezie o ich wpływie na treść skarżonego wyroku, nie miały nań jakiegokolwiek przełożenia. Podkreślenia wymaga, iż Sąd Rejonowy oceniając zachowanie K. M., M. M. (1) i G. B. pod kątem ich odpowiedzialności z art. 231 k.k. doszedł do przekonania, że czynności, których przekroczenie lub niedopełnienie zarzucał akt oskarżenia, nie były związane z tzw. imperium państwowym. Dlatego też, zdaniem Sądu I instancji, w ogóle nie można tu mówić o przekroczeniu uprawnień bądź niedopełnieniu obowiązku przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu powyższego przepisu. Tym samym w świetle uzasadnienia skarżonego wyroku, kwalifikacja z art. 231 k.k. nie może mieć miejsca w odniesieniu do żadnego z oskarżonych, a co najwyżej można rozpatrywać ich odpowiedzialność pod kątem wyczerpania znamion z art. 296 § 1 k.k. Dlatego też należało uznać, że w zaistniałej sytuacji procesowej zarzucanie pisemnym motywom tego orzeczenia wybiórcze potraktowanie dowodów oraz brak ich oceny w kontekście przyczyn, które legły u podstaw tej treści rozstrzygnięcia Sądu a quo, jest chybione. Wszak jego podstawą była prawnokarna ocena zachowania oskarżonych, a zatem okoliczności leżące poza podnoszonymi w ww. zarzutach. Podobnie chybionym jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. W świetle petitum apelacji ów błąd miał powstać wskutek omówionego wyżej naruszenia prawa procesowego, które, co należy przypomnieć, nie miało żadnego wpływu na treść skarżonego wyroku. Uzasadnienie apelacji zaś wskazuje, że „… całościowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazują, że zarówno K. M., M. M. (1) jak również G. B. będąc funkcjonariuszami publicznymi swoim zachowaniem wypełnili znamiona zarzuconych im czynów z art. 231 k.k. …”. Z tym tylko, że apelujący nie wskazuje dowodu czy dowodów, których ocena miała by doprowadzić do takiego wniosku. Nie ujawnia także błędów, jakich miał dopuścić się w swym rozumowaniu Sąd I instancji, ograniczając się do wyartykułowania wyżej wymienionej, niczym nie popartej tezy. Zaznaczenia zaś tu wymaga, iż treść uzasadnienia skarżonego wyroku wskazuje, że Sąd Rejonowy poczynił jedynie fragmentaryczne ustalenia w zakresie stanu faktycznego – odnoszące się wyłącznie do mechanizmu przyznawania premii kierownikowi Gospodarstwa (...) w B., uprawnień Zastępcy Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B., jak też ustaleń w zakresie daty przyznania premii ww. kierownikowi za IV kwartał i wskazania, że ustalenia wewnętrznej kontroli Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B. wskazują, że premie za III kwartał i IV kwartał zostały zaakceptowane przez nieuprawnioną osobę. Nadto, iż premia za IV kwartał 2007 roku została przyznana w wysokości 200% wynagrodzenia. Powyższe, zdaniem Sądu --- STRONA 5 --- Rejonowego, było całkowicie wystarczające do uznania, iż zarzucane oskarżonym zachowania nie wyczerpują znamion art. 231 k.k. Sąd a quo także nie ustosunkował się do stanu faktycznego prezentowanego w akcie oskarżenia, który w świetle apelacji winien prowadzić do uznania oskarżonych winnymi czynów z art. 231 k.k. Tak więc słuszną i tu będzie konkluzja, że apelacyjny zarzut błędu w ustaleniach faktycznych trafił w próżnię, a cała polemika w tym zakresie to ocena ustaleń faktycznych, które w sporej części, m.in. co do świadomości oskarżonych co do bezprawności ich zachowania, po prostu nie istnieją. O ile zatem powyższe zarzuty należało ocenić jak niezasadne o tyle polemika apelującego z Sądem I instancji odnośnie możliwości rozpatrywania odpowiedzialności oskarżonych pod kątem przepisu z art. 296 § 1 k.k. jest całkowicie niezrozumiała. W uzasadnieniu skarżonego wyroku trafnie przywołano wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2009r. sygn. akt IV KK 11/09, jak też stanowisko doktryny (Komentarz do Kodeksu Karnego pod red A. Marka) podnosząc, iż jakkolwiek możliwym jest rozpatrywanie zachowania oskarżonych pod kątem art. 296 § 1 k.k. to brak występowania znamienia znacznej szkody majątkowej. Apelujący kwestionuje to stanowisko powołując inny Judytka Sądu Najwyższego (sygn. akt I Kz 97/01) mówiący o tym, iż podmiotem przestępstwa z art. 296 § 1 k.k. można uznać tylko tego, kogo obowiązki i uprawnienia obejmują łącznie zarówno dbałość o uchronienie powierzonego mienia w procesie gospodarowania w taki sposób, aby zostało powiększone lub wzrosła jego wartość. Zauważyć więc tylko należy, iż kierownik danej jednostki gospodarczej oraz jego główna księgowa to z pewnością osoby, których obowiązki i uprawnienia obejmują wszystkie artykułowane przez prokuratora cechy. Wydaje się też, że zastępca Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) do spraw technicznych, pełniący w zakresie spraw technicznych nadzór nad ww. jednostką gospodarczą, także winien (co jednakże nie było przedmiotem ustaleń tak w postępowaniu rozpoznawczym jak i przygotowawczym) mieć w swych obowiązkach i uprawnieniach obowiązek dbałości o chronienie mienia tejże w sposób pozwalający na zwiększenie jej wartości. Kategorycznego jednak podkreślenia wymaga, iż ww. polemika całkowicie traci rację bytu jeśli się weźmie pod uwagę wnioski wyciągnięte tak przez Sąd I instancji, jak i apelującego. Jakkolwiek z diametralnie różnych przyczyn, wnioski te są identyczne. To zaś czyni dyskusję w tym zakresie od samego początku bezprzedmiotową. Na marginesie, wyłącznie celem czystości przejrzystości stanowiska Sądu Okręgowego wskazać należy, iż podziela on argumentację przedstawioną przez Sąd a quo, który trafnie powołał się i na stanowisko doktryny i argumentację zawartą we wspomnianym wyroku, w której Sąd Najwyższy wyraźnie opowiedział się za możliwością przypisania funkcjonariuszowi publicznemu czynu z art. 296 § 1 k.k. przekonująco argumentując swe stanowisko. To zaś --- STRONA 6 --- stara się podważać apelujący powołując inny, nie przystający do realiów niniejszej sprawy judykat. Także przytoczone w apelacji argumenty dotyczące niezasadności uniewinnienia G. B. od zarzucanego jej czynu III nie mogą zostać uznane za słuszne. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku jasno stwierdził, iż wniosek złożony w dniu 4.01.2008 roku o przyznanie kierownikowi Gospodarstwa (...) w B. premii nie tyle nie jest dokumentem w rozumieniu art. 270 § 1 k.k., a zatem i w rozumieniu art. 115 § 14 k.k., ale nie jest on wystawionym dokumentem w rozumieniu art. 271 k.k. Prócz bowiem przymiotów z art. 115 § 1 4 k.k. winien on posiadać jeszcze dodatkowe cechy. Jakkolwiek enigmatyczna, lecz ponownie powołująca się na autorytet Sądu Najwyższego trafna argumentacja wskazuje, że przedmiotowy wniosek nie został wystawiony i właściwie nic nie poświadcza. Apelujący zaś w swym środku zaskarżenia, wpierw prowadzi dywagacje dotyczące konieczności uznania wniosku oskarżonej z dnia 4.01.2008r za dokument w rozumieniu art. 115 § 14 k.k., czego przecież Sąd a quo nie kwestionował. Następnie zaś stwierdza, że skoro tak, i skoro warunkował on przyznanie premii kierownikowi Gospodarstwa (...) w B., a główna księgowa w momencie jego wystawiania wiedziała o wcześniejszym wypłaceniu wspomnianej premii, to zostały wyczerpane znamiona art. 271 § 1 k.k. Zarzuty te pomijają jednak argumentację zawartą w uzasadnieniu przywołanego przez Sąd Rejonowy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20.04.2005r. sygn. akt III K 206/04, który w swym uzasadnieniu stwierdził, iż „Dokument, o którym mowa w art. 271 § 1 k.k., musi nie tylko odpowiadać cechom wymienionym w art. 115 § 14 k.k., lecz ponadto musi być wystawiony przez funkcjonariusza publicznego lub inną osobę do tego uprawnioną i zawierać w swojej treści poświadczenie nieprawdy. Takiemu dokumentowi przysługuje cecha zaufania publicznego, a w związku z tym domniemanie prawdziwości. Do takich dokumentów należą przede wszystkim dokumenty urzędowe w znaczeniu nadanym temu pojęciu przez art. 244 k.p.c. i art. 76 k.p.a., a ponadto inne dokumenty, którym moc dowodową nadają inne przepisy. Pisemne motywy skarżonego wyroku wskazują też inny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.10.2005r. sygn. akt II KK 126/05, który w swym uzasadnieniu wprost stwierdził, że „… Jeżeli w ramach stosunku pracy pracownik umocowany jest do wystawiania określonych dokumentów, na podstawie których otrzymuje od pracodawcy określone świadczenia …., dokument taki nie ma charakteru dokumentu publicznoprawnego, a poświadczenie w nim nieprawdy nie może prowadzić do odpowiedzialności karnej z art. 271 § 1 k.k.”. Zawarta w obu judykatach przekonująca argumentacja Sądu Najwyższego wskazuje, iż to zachowanie G. B. nie wyczerpało znamion przestępstwa poświadczenia nieprawdy w wystawionym przez funkcjonariusza publicznego dokumencie. Konkludując powyższe wszystkie z podniesionych zarzutów apelacyjnych okazały się niezasadne. Tym niemniej Sąd Okręgowy analizując zgromadzony --- STRONA 7 --- w sprawie materiał dowodowy doszedł do przekonania, iż utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w zakresie zarzuconych oskarżonym czynów z art. 231 k.k. byłoby rażąco niesprawiedliwe. W tym miejscu przypomnieć należy, iż uzasadniając swe rozstrzygnięcie Sąd a quo powołał się na sentencję wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2009 sygn. akt IV KK 11/09. W jego uzasadnieniu zaś Sąd Najwyższy kategorycznie, z czym całkowicie należy się zgodzić, stwierdził, iż „... Sąd odwoławczy winien też mieć na uwadze to, co nie ulega wątpliwości, iż sąd nie może uniewinnić oskarżonego od dokonania zarzucanego mu czynu tak długo, jak nie ustali z urzędu, iż nie wychodząc poza granice oskarżenia, dokonując nawet stosownych zmian w opisie czynu, nie można czynu tego zakwalifikować z innego przepisu ustawy karnej, niż to proponuje oskarżyciel. Ustalając natomiast granice oskarżenia należy brać pod uwagę nie tylko ustalenia faktyczne w zakresie daty, czy też okresu popełnienia czynu, miejsca jego popełnienia, ilości i wartości przedmiotu przestępstwa, tożsamości osoby pokrzywdzonej, tak jak to ma miejsce przy ocenie, czy istnieje tożsamość zarzucanego i przypisanego sprawcy przestępstwa przeciwko mieniu, na co wielokrotnie zwracał uwagę Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach (por. wyrok SN z 4.01.2006, sygn. IV KK 376/05; postanowienie SN z 12.01.2006, sygn. II K 96/05)…” W ocenie Sądu Okręgowego fakt, iż zachowania K. M., M. M. (1) i G. B. nie wyczerpują znamion art. 231 k.k. czy art. 296 § 1 k.k. przy takim opisie zarzutów, nie zwalniał Sądu I instancji od konieczności przeanalizowania, czy owe zachowania nie wyczerpują znamion innego przepisu ustawy karnej. Sąd a quo jednakże tego nie uczynił. Brak jest bowiem stosownej analizy w pisemnych motywach skarżonego wyroku. Z kolei brak jednoznacznych ustaleń odnośnie przyjętego przez ów Sąd stanu faktycznego uniemożliwia ustosunkowanie się do tej okoliczności. Wypowiadając te słowa Sąd Okręgowy miał na uwadze specyfikę sporządzania uzasadnień uniewinniających w których z reguły nie prezentuje się stanu faktycznego sprawy. Tym niemniej należy stwierdzić, iż nie dokonując oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów wskazujących na dany, bądź inny przebieg wydarzeń Sąd I instancji uniemożliwił kontrolę pod tym kątem skarżonego orzeczenia. Przyjmując zaś bowiem za udowodnione tezy stawiane w akcie oskarżenia należy stwierdzić, iż zachowanie K. M. i M. M. (1) należy koniecznie rozważyć w zakresie odpowiedzialności z art. 284 § 1 k.k. Przypomnieć tu bowiem należy, iż zgromadzone w sprawie dowody ujawniają, że o ile K. M. nie miał wpływu na sposób przyznawania mu premii, o tyle podkreślenia wymaga, że jako kierownik Gospodarstwa (...) w B. był on osobą bezpośrednio dokonującą wypłaty wynagrodzeń, w tym premii, wszystkim pracownikom tej jednostki, a więc i sobie samemu. On też zatwierdzał listy płac zawierające przedmiotowe premie. Na podstawie zgromadzonych dowodów można stwierdzić, że wyrównanie premii za I półrocze zostało przyznane decyzją oskarżonego M. M. (1) w dniu 15.11.2007r na wniosek K. M., który wnosił przyznanie wyrównania premii o 50 %. Skoro zatem tak i --- STRONA 8 --- skoro to K. M. osobiście sporządzał ów wniosek przez co musiał znać jego treść. Tym samym winien on też wiedzieć, że dotyczy on premii za I półrocze, kiedy wszak nie pełnił funkcji kierownika Gospodarstwa (...) w B.. W tej zatem sytuacji należy rozważyć, uzupełniając w tym zakresie materiał dowodowy, czy w momencie zatwierdzenia i wypłacenia sobie niebagatelnej przecież kwoty 7.176,05 złotych K. M. nie miał świadomości, że aż tak duża suma nie może mu przysługiwać skoro w tym czasie pracował wyłącznie na stanowisku majstra. Niezbędnym więc się wydaje porównanie wysokości wypłacanych premii dla K. M., w odniesieniu do stanowisk, które pełnił przed i po awansie. Odnosząc się do pozostałych, otrzymanych wskazanych w akcie oskarżenia uzyskanych należności kategorycznego podkreślenia wymaga, że o ile K. M. otrzymał zwiększenie pierwszej z nich wskutek kuriozalnej co prawda, ale jednak, decyzji przełożonego, co wymaga bardzo dokładnej analizy dowodów odnośnie ustaleń o jego świadomości w tym względzie, o tyle okoliczności wypłacenia kolejnych premii (oraz zaliczek i wyrównań premii)są znacznie prostsze. Nie sposób bowiem wytłumaczyć kolejnych poczynań ww. oskarżonego. Wypłacenie przez niego - spowodowanie wypłacenia wg opisu aktu oskarżenia, wyrównania premii za III kwartał 2007r w kwocie 5896,47 zł, zaliczki na poczet premii za IV kwartał w kwocie 840 zł oraz premii za IV kwartał w kwocie 28.167,61 zł nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy. Fakt zaś, że w dniu 4.01.2008r., a więc po uzyskaniu przezeń korzyści, nieuprawniona osoba przyznała mu premię za IV kwartał, notabene w wysokości 2,5 krotnie niższej niźli ta, którą otrzymał, przy tak zgromadzonym w materiale dowodowym zdaje się nie mieć żadnego wpływu na jego prawnokarną ocenę. Podobna sytuacja dotyczy M. M. (1), który jako wcześniejszy wieloletni kierownik Gospodarstwa (...) w B. winien zdawać sobie sprawę, że premie kierownikowi może przyznawać tylko i wyłącznie dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B. i to wyłącznie na wniosek głównej księgowej gospodarstwa skoro regulamin premiowania obowiązywał od 2004 roku. Mimo ww. świadomości, którą winien posiadać (ponownie brak jest w tym zakresie ustaleń Sądu I instancji) w dniu 15.11.2007r. na wniosku ówczesnego kierownika K. M. o przyznanie premii podległym mu pracownikom piastujący funkcję zastępcy dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i (...) w B. M. M. (1) odręcznie dopisał przyznanie podwyższenia kierownikowi o 75 % premii za I półrocze 2007 roku, kiedy sam pełnił tę funkcję. W tej zatem sytuacji można stwierdzić, iż nie będąc do tego uprawnionym, bez stosownego wniosku, sam sobie przyznał premię w wysokości 5.426,24 złotych. Abstrahując zatem od faktu, że wskutek tej decyzji M. M. (1) korzyść majątkową otrzymał także K. M. zaznaczenia wymaga, że przynajmniej w odniesieniu do ww. kwoty winny być podjęte rozważania co do wyczerpania przez tego oskarżonego znamion czynu z art. 284 § 1 k.k. Oceniając zaś zachowanie G. B. przypomnieć należy, iż treść przepisu art. 18 § 3 k.k. typizująca zachowanie pomocnika --- STRONA 9 --- wskazuje, iż pomoc do popełnienia przestępstwa może polegać alternatywnie na działaniu, bądź też na zaniechaniu, wbrew prawnemu szczególnemu obowiązkowi niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego. Brak rozważań w tej materii uniemożliwia ocenę zachowania G. B. pod kątem jej świadomości co do wyczerpania przez obu oskarżonych przestępstw, a tym samym ustalenia istnienia bądź braku okoliczności z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 284 § 1 k.k. Dlatego w tym momencie wskazać jedynie należy, że główna księgowa Gospodarstwa (...) w B., której podpis winien znajdować się na wszystkich listach płac, a którego w wypadku list płac zawierających przedmiotowe premie nie było, i która dysponowała tzw. elektronicznym kluczem umożliwiającym pobranie stosownych kwot z banku i przelanie ich na konta pracowników mogła mieć świadomość co do możliwości popełnienia przestępstwa z art. 284 § 1 k.k. Powyższe rozważania Sąd Okręgowy poprzedził analizą, czy zawarty w akcie oskarżenia opis czynów z art. 231 k.k. powoduje, iż mamy do czynienia z prawną jednością czynów umożliwiającą modyfikację ich kwalifikacji w kierunku art. 284 § 1 k.k. uzyskując pozytywną odpowiedź. Występuje tu bowiem, co oczywiste, tożsamość podmiotów przestępstw. Pokrzywdzonym jest ta sama instytucja. W wypadku oskarżonych M. wskazany został także cel ich działania – osiągnięcie korzyści majątkowej. Opisy czynów w stosunku do wszystkich oskarżonych zawierają wszystkie znamiona czasownikowe. W wypadku oskarżonych M. jest to uzyskanie korzyści majątkowej (wypłacenie im nienależnych kwot, które precyzyjnie zostały wskazane), zaś w wypadku G. B. jest to zaniechanie wypełnienia obowiązków, prowadzące do wypłaty ww. kwot (uzyskania tych korzyści). Kategorycznego podkreślenia też wymaga, iż nie zmieniło się także prawem chronione dobro. Przedmiotem ochrony z art. 231 k.k. jest jakiekolwiek dobro prawne, bez względu na to, czy należy ono do sfery prywatnej czy sfery publicznej. (tak Komentarz do art.231 kodeksu karnego pod red. A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 117-277 k.k., Zakamycze, 2006, wyd. II.). Przy tak przyjętym opisie czynu oczywistym jest, iż dobrem tym były pieniądze, a raczej ich własność. Nie można tu także mówić o istnieniu wskazywanej przez doktrynę ostatniej przesłance negatywnej, mówiącej, iż „… identyczność czynu jest wyłączona, jeśli w porównywalnych w porównywalnych, jego okresach zachodzą różnice tak istotne, że wedle rozsądnej, życiowej oceny nie można ich uznać za określenie tego samego zdarzenia faktycznego (tak Marcin Cieślak Polska Procedura Karna str. 302, PWN wydanie III, Warszawa 1984r.). Kolejnym zagadnieniem była możliwość uchylenia skarżonego wyroku mimo tak zakreślonych granic apelacji i charakteru tego orzeczenia w kontekście zasady reformationis in peius. Treść § 1 art. 434 k.p.k. umożliwia bowiem --- STRONA 10 --- Sądowi odwoławczemu w wypadku wniesienia środka zaskarżenia na niekorzyść wyłącznie przez prokuratora orzekanie tylko w granicach zaskarżenia i wyłącznie w zakresie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast uchybienie które, co należy podkreślić, mogło tutaj wzruszyć wyrok Sądu a quo w postaci zarzutu obrazy prawa materialnego – art. 284 § 1 k.k. oraz przepisów postępowania - naruszenia dyspozycji art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu, które fakty Sąd uznał za udowodnione w kontekście możliwości rozpatrzenia wyczerpania przez oskarżonych znamion czynu z art. 284 § 1 k.k., zaś przez oskarżoną znamion czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 284 § 1 k.k. nie zostało wyartykułowane w apelacji. Sąd Okręgowy uznał jednakże że, co znajduje również potwierdzenie przedstawionej wyżej argumentacji w cytowanym uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2006 r., które podziela, że w tym konkretnym wypadku zachodzi rażące naruszenie ww. przepisów skoro uniewinniono oskarżonych od zarzucanych im czynów z art. 231 k.k. nie rozpatrując nawet możliwości zakwalifikowania tych czynów z innego przepisu niźli art. 296 § 1 k.k. Nie powinno budzić wątpliwości stanowisko Sądu Najwyższego uznające za rażąco niesprawiedliwe w rozumieniu art. 440 utrzymanie w mocy wyroku uniewinniającego w następstwie nieuwzględnienia zarzutów apelacji wniesionej na niekorzyść oskarżonego, jeżeli niezmienione przez sąd odwoławczy ustalenia faktyczne uzasadniały przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstwa, choćby o innej kwalifikacji prawnej niż przyjęta w akcie oskarżenia. W takiej bowiem sytuacji nie dochodzi do osiągnięcia celu postępowania karnego, ukierunkowanego na wykrycie i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sprawcy przestępstwa (art. 2 § 1 pkt 1). Por. SN V KK 364/04, OSNKW 2005, nr 3, poz. 30 oraz aprobujące glosy: M. S., (...). Orz. 2005, nr 4, poz. 14 oraz J. G., OSP 2006, z. 1, s. 29-31.(tak Komentarz do art. 440 Kodeksu Postępowania Karnego pod red. Jana Grajewskiego, Lecha Paprzyckiego Sławomira K.. Steinborna, LEX 2011). Powyższe względy zdecydowały, iż Sąd Okręgowy uznał, że możliwym jest uchylenie skarżonego wyroku jeśli się weźmie pod uwagę kierunek apelacji prokuratora. Przyjmując, że samo uchylenie orzeczenia nie jest orzekaniem ani na korzyść, ani na niekorzyść oskarżonego, za trafny uznać należy pogląd, że jeżeli sprawa po uchyleniu orzeczenia zostaje przekazana do ponownego rozpoznania, to orzekanie na korzyść czy też niekorzyść jest uzależnione od tego, czy uchylony wyrok był zaskarżony na niekorzyść czy też wyłącznie na korzyść oskarżonego (art. 443) (tak Kodeks Postępowania Karnego komentarz, 2007, t. II, s. 711-712. komentarz do art. 440 pod red. P. Hofmańskiego, E. Sadzik, K. Zgryzka; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.10.2011r. sygn. akt V KK 366/10, LEX nr 736405). „Orzeczenie --- STRONA 11 --- surowsze” na gruncie przepisu art. 443 k.p.k. należy pojmować bardzo szeroko. Surowość orzeczenia nie może być zatem utożsamiana tylko z wymiarem kary. W zakresie surowości orzeczenia należy brać pod uwagę zarówno ustalenia faktyczne, kwalifikację prawną czynu, orzeczoną karę oraz zastosowane środki karne, jak i wszystkie możliwe następstwa tych rozstrzygnięć dla sytuacji prawnej oskarżonego (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 17.11.2009r sygn. akt 213/09, LEX nr 560533. Nie przełamując zatem kierunku apelacji należy stwierdzić, iż rozpoznając sprawę Sąd I instancji winien ponownie przeanalizować sposób uzyskania poszczególnych kwot przez K. M., jak sposób uzyskania przez M. M. (1) kwoty 5.426,24 złotych pod kątem możliwości wyczerpania znamion z art. 284 § 1 k.k., jak też zachowania G. B. w zakresie odpowiedzialności z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 284 § 1 k.k. Z tych względów, w oparciu o art. 440 k.p.k. Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania za II instancję w części utrzymującej wyrok Sąd I instancji w mocy orzeczono w myśl art. 636 § 1 k.p.k.