Wyrok VIII Ca 438/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Tor

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VIII Ca 438/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. w Toruniu na rozprawie sprawy z powództwa P. R. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w C. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Chełmnie z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt IC 95/09 1. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I. (pierwszym) sentencji tylko o tyle, że zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w C. na rzecz powoda P. R. kwotę 400 zł (czterysta złotych); 2 . oddała apelację w pozostałej części; 3. nie obciąża powoda P. R. kosztami procesu za instancję odwoławczą; Przewodniczący - Sędzia: SSO Jadwiga Siedlaczek (spr.) Sędziowie: SSO Ilona Dąbek SSO Rafał Krawczyk Protokolant: st. sekr. sądowy Izabela Bagińska --- STRONA 2 --- 4. przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w C. na rzecz adwokata W. K. kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) + 23 % podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w instancji odwoławczej. Sygn. akt VIII Ca 438/11 Wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. Sąd Rejonowy w C.: oddalił powództwo, kosztami sądowymi od uiszczenia których zwolniony był powód obciążył Skarb Państwa, nakazał wypłacić ze Skarby Państwa - Kasy Sądu Rejonowego w C. na rzecz adwokata W. K. kwotę 2.952,00 zł z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu i odstąpił od obciążenia powoda pozostałymi kosztami procesu. Sąd Rejonowy ustalił, że powód P. R. od sześciu lat odbywa karę pozbawienia wolności, którą orzeczono wobec niego do 2018 roku. W związku z tym przebywał czterokrotnie w Areszcie Śledczym w C. w następujących okresach czasu: od dnia 24 stycznia 2007 r. do dnia 16 października 2007 r., od dnia 22 lipca 2008 r. do dnia 14 października 2008 r., od dnia 28 października 2008 r. do dnia 19 listopada 2008 r. oraz od dnia 15 grudnia 2009 r. do dnia 19 stycznia 2010 r. Za pierwszym razem, w 2007 roku, przebywał w celach o następujących numerach: 15 /cela trzyosobowa z jednym dodatkowym miejscem/, 23 /cela sześcioosobowa z dwoma dodatkowymi miejscami/, 22 /cela trzyosobowa/, nr 37 /cela dziesięcioosobowa z czterema dodatkowymi miejscami/, 25 /cela pięcioosobowa z dwoma dodatkowymi miejscami/. W okresie od lipca do października 2008 r. przebywał w celi nr 27 /cela pięcioosobowa z jednym dodatkowym miejscem/, zaś od października do listopada 2008 roku umieszczony został w celi numer 26 / sześcioosobowa z dwoma dodatkowymi miejscami/ i 27 /pięcioosobowa z jednym dodatkowym miejscem/. Z kolei na przełomie 2009 i 2010 r. powód przebywał w celach nr 27 i 28 /cele pięcioosobowe z jednym dodatkowym miejscem/. Sąd Rejonowy ustalił, że w okresie od 01 lipca do 31 października 2008 roku dyrektor Aresztu Śledczego w C. co miesiąc informował Sąd Okręgowy Wydział Penitencjarny, iż osadzeni przebywają w warunkach, w których powierzchnia w celi na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3m 2 . Niemniej we wszystkich celach aresztu znajdowały się 14 - to calowe kolorowe telewizory. W jednostce penitencjarnej w C. istniała ponadto możliwość korzystania z biblioteki więziennej i audycji radiowęzłowych. W okresach sprzyjającej pogody wystawiany był na plac spacerowy stół do tenisa stołowego, zainstalowane były także urządzenia sportowo - rekreacyjne, z których skazani mogli korzystać w czasie spacerów oraz dodatkowych zajęć rekreacyjno - sportowych. Na dzień 31 grudnia 2009 r. w Areszcie Śledczym w C. przebywało 64 osadzonych, co stanowiło 91% zaludnienia. Cele w Areszcie Śledczym w C. wyposażone są w podstawowy sprzęt kwaterunkowy zgodnie z normami wyposażenia określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych /Dz. U. z 2003 r. Nr 186, poz. 1820/, w tym między innymi w łóżko koszarowe, wkład do łóżka, stół więzienny mały lub duży oraz taboret. Sprzęt ten zapewnia miejsce do spania i spożywania posiłków w celach mieszkalnych. Wszystkie cele mieszkalne w Areszcie Śledczym w C. są wyposażone w odrębny węzeł sanitarny, w skład którego wchodzą stosowane w budownictwie mieszkaniowym miska ustępowa, spłuczka, dolnopłuk lub automat oraz umywalka. W celach o numerach 25, 26, 27 i 28 miejsce do załatwiania potrzeb higienicznych i fizjologicznych było odgrodzone, toaleta zamykana była drzwiami pełnymi, a ściany w tzw. kąciku sanitarnym były wykonane z materiału pełnego. Co czwartek miska ustępowa była dezynfekowana. Raz w tygodniu osadzeni mieli organizowaną kąpiel. Za oknami cel znajdowały się tzw. blindy uniemożliwiające kontaktowanie się z osobami z zewnątrz. Ponadto w Areszcie Śledczym w C. istniała kantyna. Osadzeni mieli natomiast możliwość opuszczenia celi tylko na godzinny spacer. Widzenia z rodziną odbywały się na sali widzeń, gdzie postawionych zostało sześć stolików z krzesłami. Sąd I instancji ustalił również, że w Areszcie Śledczym w C. jest możliwość uczestniczenia w mszach świętych obrządku rzymsko - katolickiego, które organizowane są w czwartki w sali widzeń. Osadzeni mogą też uczestniczyć w posługach indywidualnych świadczonych przez kapelana więziennego, po wcześniejszym zgłoszeniu takiej potrzeby wychowawcy. W areszcie istnieje również możliwość uczestniczenia w posługach religijnych świadczonych przez pastora Kościoła (...), które --- STRONA 3 --- odbywają się w piątki również w sali widzeń. Informacje związane z posługą religijną kapłanów zamieszczone są w tzw. Porządku Wewnętrznym Aresztu Śledczego w C., którego tekst znajduje się w każdej celi mieszkalnej. Powód P. R. podczas pobytu w Areszcie Śledczym w C. w okresie od dnia 22 lipca 2008 r. do dnia 14 października 2008 r. zgłaszał się do lekarza czternastokrotnie, natomiast w okresie od dnia 28 października 2008 r. do dnia 19 listopada 2009 r. zgłaszał się do ambulatorium ośmiokrotnie. Z kolei osiem razy powód zgłaszał się do lekarza w okresie od dnia 15 grudnia 2009 r. do dnia 19 stycznia 2010 r. W związku z tymi wizytami powód był pod stałą opieką medyczną i farmakologiczną. Sąd Rejonowy ustalił stan faktyczny na podstawie dowodu z dokumentów oraz na podstawie zeznań świadków A. B. i S. M. (1), którym przyznał walor wiarygodności albowiem, co do zasady, były one ze sobą spójne. Sąd I instancji podszedł natomiast z dużą dozą ostrożności do dowodu z przesłuchania w charakterze strony powodowej P. R. i nie przyznał zeznaniom powoda w całej rozciągłości waloru wiarygodności, ponieważ były w znacznej części sprzeczne z zeznaniami wyżej wymienionych świadków, w tym m. in. co do okoliczności wietrzenia cel istnienia w celach robaków. Sąd Rejonowy wskazał na treść przepisów art. 23 kc, art. 24 § 1 kc i 448 kc i podkreślił, że na pokrzywdzonym spoczywa ciężar dowodu winy, chociażby w najlżejszej postaci, ponieważ przesłanką zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych jest krzywda wyrządzona z winy umyślnej lub nieumyślnej, niekoniecznie wskutek rażącego niedbalstwa. Na podstawie art. 448 kc kompensowana jest krzywda, a więc szkoda niemajątkowa wywołana naruszeniem dobra osobistego, polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach pokrzywdzonego. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku wyrządzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego Sąd Rejonowy podkreślił, iż P. R. w złożonym do Sądu pozwie domagał się od pozwanego zadośćuczynienia w wysokości 20.000,00 zł za naruszenie przez jednostkę organizacyjną Skarbu Państwa - Areszt Śledczy w C. jego dobra osobistego, które określić można jako prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności. Powód przebywał w Areszcie Śledczym w C. czterokrotnie. W 2007 roku przez okres około 9 - ciu miesięcy osadzony był w pięciu różnych celach mieszkalnych o numerach (...); w 2008 roku przez okres około 3 miesięcy był osadzony w celi numer 27, a przez okres około jednego miesiąca zarówno w celi numer 26, jak i 27. W 2009 roku powód przebywał w okresie około jednego miesiąca w dwóch celach - o numerze 27 i 28. Odnosząc się do powoływanego przez powoda zastrzeżenia polegającego na nieprzestrzeganiu zapewnienia przez pozwanego minimalnej powierzchni przypadającej na jednego skazanego w celach oraz zarzutu P. R. dotyczącego braku w celach stałego dopływu powietrza, z uwagi na zainstalowanie w oknach tzw. blind, Sąd Rejonowy wskazał na art. 110 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego zgodnie z którym powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Sąd I instancji podkreślił iż do dnia 06 grudnia 2009 r. obowiązywał w Kodeksie karnym wykonawczym art. 248. W myśl § 1 tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należało bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. SK 25/07, a moc obowiązującą utracił z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W kontekście ustalonego stanu faktycznego sprawy Sąd Rejonowy stwierdził, co do pierwszego pobytu powoda P. R. w 2007 roku w Areszcie Śledczym w C., który był najdłuższym nieprzerwanym pobytem powoda w tej jednostce penitencjarnej, że nie sposób stwierdzić, że przebywał on w celach, które nie spełniały standardów z art. 110 kkw. Powód bowiem nie potrafił przytoczyć w jakich celach /o jakich numerach/ w tamtym okresie był osadzony, co uniemożliwia dokonanie weryfikacji jego zeznań, brak jest natomiast w sprawie innych dowodów, które potwierdziłyby w tej mierze stanowisko powoda. Ponadto nawet, gdyby uznać, że w 2007 roku cele w Areszcie Śledczym w C. były przepełnione, to powód nie wykazał winy istniejącej w tym zakresie po stronie pozwanego. Jeżeli zaś chodzi o rok 2008, powód przebywał wówczas przez pierwsze trzy miesiące, co potwierdzają zeznania S. M. (1), w celi o numerze 27, podobnie w okresie od października do listopada 2008 roku powód --- STRONA 4 --- był osadzony zarówno w tej celi, jak i w celi o numerze 26. Z całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w celi numer 27 znajdowały się trzy podwójne łóżka, zajęte przez osadzonych, sama zaś cela posiadała powierzchnię 16,10 m 2 i była celą pięcioosobową. Sąd Rejonowy podkreślił, że pozwany zdawał sobie sprawę z przeludnienia cel, które występowało w 2008 roku, w związku z czym zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 248 kkw informował Sąd Okręgowy Wydział Penitencjarny o zaistniałej sytuacji. Z kolei, jak wskazywał pozwany, na dzień 31 grudnia 2009 r. w Areszcie Śledczym w C. przebywało 64 osadzonych, co stanowiło 91% zaludnienia, w związku z czym nie było mowy o naruszeniu normy 3 m 2 przypadającej na jednego więźnia. Reasumując powyższe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że zarzut powoda dotyczący osadzenia go w przeludnionych celach był po pierwsze w części nie poparty żadnymi dowodami, a powód nie wykazał istniejącej po stronie pozwanego winy, po drugie zaś stwierdzone w 2008 roku przeludnienie w celach mieszkalnych było przedmiotem informacji skierowanej do Sądu Okręgowego, zgodnie z obowiązującą jeszcze wówczas procedurą wynikającą z art. 248 kkw /przepis ten utracił moc obowiązującą w dniu 06 grudnia 2009 r./ Sąd Rejonowy uznał, że w niniejszej sprawie udowodnione zostało, że powód umieszczony był w 2008 roku w przeludnionej celi o numerze 27 przez okres około 4 miesięcy. Jednakże w ocenie Sądu I instancji nadmiar osadzonych w celi miał charakter okresowy, a o okoliczności tej informowany był Sąd Okręgowy. W sytuacji zaś, gdy przeludnienie w tej celi polegało na przebywaniu w niej jeszcze jednej osoby, to na jednego więźnia przypadało około 2,68 m 2 , a zdaniem Sądu takie okresowe zagęszczenie powodujące utratę minimalnej powierzchni w celi przypadającej na jednego więźnia o około 0,31 m 2 , w kontekście niniejszej sprawy nie może być uznane za naruszające dobro osobiste powoda. Rozważając zarzut powoda, że w związku z przepełnieniem cel mieszkalnych w Areszcie Śledczym w C. w celi panował zaduch, a z uwagi na zainstalowanie płyt ze szkła /blind/ nie było stałego dopływu powietrza do cel oraz co do zarzutu zainstalowania w celach dwóch sztuk jarzeniówek, od czego zdaniem powoda popsuł mu się wzrok oraz co zarzutu że z kącika sanitarnego strach było korzystać, biegało robactwo a na ścianach całej celi był grzyb i pleśń - Sąd Rejonowy uznał za polegające na prawdzie zeznania powoda o słabej wentylacji panującej w celi Aresztu Śledczego w C. tj. w celi o numerze 27, i celi, w której osadzony był świadek A. B.. Niemniej w areszcie istniała możliwość wietrzenia cel, co więcej okna celi latem zawsze były otwarte. Sąd I instancji podkreślił, iż świadkowie nie potwierdzili, by zamieszczone przy oknach blindy uniemożliwiające porozumiewanie się skazanych z innymi osobami z zewnątrz - przeszkadzały w dostępie do cel świeżego powietrza. Dlatego też Sąd Rejonowy nie podzielił poglądu powoda w tym zakresie. Co do niewłaściwego oświetlenia w celach Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż powód przyznał, że od dzieciństwa nosił okulary, zatem jego wzrok uszkodzony został na długo przed osadzeniem go w Areszcie Śledczym w C.. Przeprowadzone w sprawie dowody nie dały podstaw do stwierdzenia, że nie było właściwego oświetlenia w pozwanej jednostce penitencjarnej. Natomiast kwestia zagrzybienia, pleśni i robaków występujących w celach, w kąciku sanitarnym również nie została potwierdzona przez pozostały materiał dowodowy zebrany w sprawie ,zaś toaleta występująca w celi zapewniała minimalny standard intymności, gdyż była odgrodzona od reszty pomieszczenia. Prezentując powyższy pogląd Sąd Rejonowy wskazał na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06/ oraz uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 maja 2009 r. I ACa 284/09 gdzie zawarto pogląd, który Sąd I instancji również podzielił, że: „nie można uznać za godzące w dobra osobiste powoda, warunków sanitarnych, w odniesieniu do których pretensje nie zostały sprecyzowane, czy też zastrzeżeń do skuteczności zwalczania insektów. Sposób odgrodzenia toalety uznać można za spełniający minimalne wymagania, chociaż może wywoływać osobiste negatywne odczucia przebywających tam osób, które z pewnością byłyby znacznie mniejsze, gdyby korzystało z niej mniej osób". P. R. podnosił także, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w C. nie mógł korzystać z posługi duszpasterskiej, w jednostce brak było świetlicy, a sala widzeń była bardzo mała. Podkreślał, że odbiór zakupów dokonywanych w kantynie znajdującej się w areszcie możliwy był dopiero po kilku dniach, nadto wskazywał, że w celi powinny z nim przebywać osoby o podobnych wyrokach, gdyż rozmowy z osobami skazanymi na krótkie kary pozbawienia wolności, działały źle na jego psychikę. Sąd Rejonowy uznał, że żaden z podnoszonych przez powoda powyżej argumentów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu I instancji nie została wykazana wina pozwanego w tym zakresie, która mogłaby przemawiać za krzywdą powoda i mogłaby stanowić o możliwości przyznania mu zadośćuczynienia. W odniesieniu do faktu posiadania przez Areszt Śledczy w C. świetlicy, świadkowie A. B. odbywający karę pozbawienia wolności w 2008 roku oraz S. M. (1) osadzony w areszcie od listopada 2007 roku do listopada 2008 roku zeznali, że w tym czasie w istocie w Areszcie Śledczym świetlicy nie było. Natomiast co do możliwości odbywania praktyk religijnych, w tym spotkań z księdzem, zeznania świadków oraz wnioski wypływające z innych zebranych w sprawie dowodów były --- STRONA 5 --- jednoznaczne, mianowicie była taka możliwość, a msze odbywały się w sali widzeń. Podobnie brak w sprawie innych dowodów, które świadczyłyby o opieszałości działania w Areszcie Śledczym w C. kantyny, z kolei zaś zeznania wyżej wskazanych świadków odnoszące się do wielkości sali widzeń i komfortu związanego z odbywaniem widzenia były sprzeczne, niemniej powód nie wskazał na czym, jego zdaniem, polegała jego krzywda z tego faktu wypływająca. W ocenie Sądu I instancji również zastrzeżenia powoda P. R., co do umieszczenia z nim w celi osób skazanych na krótsze kary pozbawienia wolności, nie naruszało jego dóbr osobistych, w tym godności. Ta okoliczność jest zdaniem Sądu Rejonowego normalnym następstwem wykonania kary, na jaką powód został skazany. Nadto Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie nie zostało wykazane, by powód zgłaszał do administracji Aresztu Śledczego w C. jakiekolwiek skargi dotyczące warunków bytowych, w których się znajdował. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Rejonowy oddalił powództwo, zaś na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /t.j. Dz. U z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zmianami/ kosztami sądowymi, od uiszczenia których zwolniony był powód obciążył Skarb Państwa a o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzekł mając na uwadze § 2 ust. 1, 2, 3 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./ oraz spis kosztów przedłożonych przez pełnomocnika powoda /k. 140/, zaś w myśl art. 102 kpc odstąpił od obciążenia powoda pozostałymi kosztami procesu z uwagi na jego trudną sytuację materialną. Apelację od powyższego wyroku złożył powód zaskarżając go w części oddalającej powództwo zarzucając: 1. niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez niezasadne przyjęcie, iż przebywanie przez skazanego P. R. przez okres odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w pozwanej jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa - nie spowodowało u niego nadmiernych dolegliwości, a w szczególności naruszenia godności i innych dóbr osobistych - i w konsekwencji, 2. obrazę prawa materialnego tj. art. 448 kc - poprzez niezastosowanie tego przepisu, w sytuacji, gdy winien on być zastosowany. Wskazując na powyższe zarzuty powód wnosił o : - uwzględnienie niniejszej apelacji i zmianę zaskarżonego orzeczenia w kierunku uwzględnienia powództwa w rozmiarze wskazanym w treści pozwu tj. zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej jednostki Skarbu Państwa: Aresztu Śledczego w C. zadośćuczynienia w wysokości 20 000 złotych. Ponadto wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w II instancji według norm przepisanych, albowiem koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części. SĄD OKRĘGOWY zważył, co następuje: Apelacji powoda nie można odmówić częściowo słuszności. Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił, że co do pierwszego pobytu powoda P. R. w 2007 roku w Areszcie Śledczym w C., który był najdłuższym nieprzerwanym pobytem w tej jednostce penitencjarnej to powód nie udowodnił, że przebywał on w celach, które nie spełniały standardów. Jeżeli zaś chodzi o rok 2008 to również Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że powód umieszczony był w okresie od 22 lipca 2008 r do 14 października 2008 roku ( tj. 84 dni )w przeludnionej celi o numerze 27 zaś cela posiadała powierzchnię 16,10 m 2 i była celą pięcioosobową. Przeludnienie w tej celi w tym okresie polegało na przebywaniu w niej jeszcze jednej osoby i wówczas na jednego więźnia przypadała powierzchnia 2,68m 2 . --- STRONA 6 --- Natomiast w okresie od 28 października 2008 r. do 19 listopada 2008 r. ( 21 dni) był osadzony zarówno w celi nr 27 jak i w celi nr 26 sześcioosobowej o pow. 18,30 m 2 gdzie przebywały dwie osoby więcej i wówczas powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła 2,28 m 2 . Jak wynika z powyższego powód w przeludnionych celach w 2008 r. przebywał przez okres prawie 4 miesięcy. Z kolei jeżeli chodzi o ostatni pobyt powoda w Areszcie Śledczym w C. tj. w okresie od 15 grudnia 2009 r. do 19 stycznia r. ( 35 dni) to jak wskazywał pozwany, na dzień 31 grudnia 2009 r. w Areszcie Śledczym w C. przebywało 64 osadzonych, co stanowiło 91% zaludnienia, w związku z czym nie było mowy o naruszeniu normy 3m 2 przypadającej na jednego więźnia. Należy zgodzić się także z Sądem I instancji, że powód nie wykazał aby aby wentylacja działała nieprawidłowo, a warunki higieniczne były niewłaściwe. Reasumując stwierdzić należy, że ustalenie stanu faktycznego przez Sąd Rejonowy było prawidłowe, a Sąd Okręgowy w pełni je podziela. Zarzuty zawarte w apelacji dotyczące tej kwestii nie zostały w żaden sposób uzasadnione. W szczególności skarżący nie wskazuje nawet aby dokonano w tym zakresie przez Sąd I instancji ocena materiału dowodowego naruszała zasady logiki doświadczenia życiowego prowadząc w konsekwencji do wadliwych ustaleń. Należy natomiast zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 448 kc, poprzez wskazanie wadliwego przyjęcia przez Sąd, iż okres w jakim powód przebywał w celi przeludnionej nie uzasadnia zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia w tytułu naruszenia dóbr osobistych takich jak prawo do odbywania kary pozbawienia wolności w godziwych warunkach. W tym zakresie stwierdzić należy co następuje: Umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego niniejszej niż 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych. Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 kc za krzywdę wyrządzoną tym naruszeniem nie zależy od winy (uchwała składu 7 sędziów SN z 18.X.2011 r. III CZP 25/11). Zgodnie z art. 248 § 1 kkw obowiązującego do dnia 5.12.2009 r. w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis powyższy został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Odroczenie utraty mocy zobowiązującej art. 248 § 1 kkw orzeczone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. SK 25/07 nie daje podstaw do przyjęcia, że może on być do tego czasu (18 miesięcy od 5 czerwca 2008 r.) stosowany poprzez powołanie się na obowiązek przyjęcia każdej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywania informacji o przekroczeniu niniejszej normy sędziemu penitencjarnemu. Sposób ten nie spełnia nawet tych, uznanych za niekonstytucyjne reguł (wyrok SA w Katowicach z dnia 22 maja 2009 r. I ACa 284/09 LEX nr 563072). Aktualnie tj. poczynając od 6.12.2009 r. możliwość umieszczenia skazanego w celi poniżej 3m 2 regulowana jest przez art. 110 § 2 a i § 2 b kkw. Obowiązujący w okresie pobytu powoda w przeludnionych celach w 2008 r. - art. 248 § 1 kkw pozwalał dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego umieścić skazanego w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 na jedną osobę, ale tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach i jedynie na czas określony. Przepis ten jako wprowadzający wyjątek od zasady przewidzianej w art. 110 § 2 kkw podlegał ścisłej interpretacji. Tym samym ocena, czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające umieszczenie skazanego w przeludnionej celi, powinna być dokonywana ze szczególną wnikliwością. Pod pojęciem „szczególnie uzasadniony wypadek" należało rozumieć przypadek nadzwyczajny, szczególny, a nie każdą dowodną sytuację (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sk 25/07). Pod pojęcie to mogły podpadać takie sytuacje jak np. wzrost liczby przestępstw i wyroków skazujących na bezwzględne kary izolacyjne, wprowadzenie stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, wystąpienie stanu epidemii lub zagrożenia epidemiologicznego w zakładzie karnym (por. art. 110 § 2 a i 2 b kkw 2009 r.). Do stwierdzenia wystąpienia „szczególnie uzasadnionego wypadku" nie wystarcza zatem ogólnikowe powołanie się na istniejący w kraju stan przeludnienia zakładów karnych (uzasadnienie wyroku SN z dnia 17 marca 2010 r. II CSK 486/09 LEX nr 599534). W sprawie niniejszej pozwany nie wykazał, aby zachodził szczególnie uzasadniony wypadek a czas pobytu powoda w przedmiotowej celu, choć niezbyt długi wynosił w roku 2008 r. prawie 4 miesiące. --- STRONA 7 --- Na powodzie spoczywał jedynie obowiązek udowodnienia naruszenia dobra osobistego. Przy domniemaniu bezprawności, takiego naruszenia powód nie musi wykazywać niczego więcej. Nie wyklucza to wprawdzie możliwości udowodnienia przez pozwanego, że naruszenie danego dobra osobistego było, zgodne z prawem. Będzie tak w szczególności wówczas gdy poziom uciążliwości związany z przebywaniem w warunkach przeludnienia nie osiągnie (z uwagi na intensywność oddziaływania czy czas osadzenia) poziom naruszenia praw jednostki tolerowanego jako nieprowadzący do - co najmniej - traktowania poniżającego. W sprawie niniejszej czas pobytu powoda w przedmiotowej celi choć nie był bardzo długi, wynosił blisko 4 miesiące. Niewątpliwie świadczy to o dużym poziomie uciążliwości tym bardziej, że przez większą część doby powód przebywał w przeludnionym pomieszczeniu. Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Działania naruszające te dobra mogą zatem rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 kc. Nadmiernie zagęszczenie celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne. W judykaturze (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06, OSNC 2008 nr 1 poz. 13 oraz z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07, OSNC - 20 - 0 -2008 nr 3 poz. 75) trafnie zwrócono uwagę, że wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych obowiązków demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z norm prawa międzynarodowego. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38 poz. 167 i 169) oraz art. 3 e. k. p. c. każda osoba pozbawienia wolności musi być traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Zasady powyższe zostały recypowane do polskiego porządku prawnego i wyrażone w art. 40 i 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji. Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Działania naruszające te dobra mogą zatem rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 kc (tak też SN w wyroku z 17 marca 2010 r. II CSK 486/09 LEX nr 599534). W konsekwencji w ocenie Sądu Okręgowego prawie czteromiesięczny pobyt powoda w przedmiotowej celi uzasadnia przyjęcie, że doszło do naruszenia dobra osobistego powoda uzasadniającego przyznanie stosowanego zadośćuczynienia. Biorąc pod uwagę fakt, że czas pobytu powoda w przeludnionej celi nie był nadmiernie długi, należy przyjąć, że zadośćuczynienie w kwocie 400 zł będzie adekwatne w stosunku do stopnia naruszenia dobra osobistego i doznanej przez powoda krzywdy. Częściowa zmiana orzeczenia Sadu I instancji nastąpiła w oparciu o art. 386 § 1 kpc. Ponieważ zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie przewyższającej 400 zł było nieuzasadnione powództwo w tej części prawidłowo zostało oddalone przez Sąd I instancji. W konsekwencji apelacja w tym zakresie winna być oddalona na mocy art. 385 kpc. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1992 Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 146 poz. 1198 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 3, § 6 pkt. 5, § 13 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 z późn. zm.).