Wyrok VIII Ca 203/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Torun

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VIII Ca 203/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. w Toruniu na rozprawie sprawy z powództwa W. Ż. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu (...) w G. 0 zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Grudziądzu z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt IC 259/09 oddała apelację. Sygnatura akt: VIII Ca 203/10 UZASADNIENIE Powód W. Ż. w pozwie przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu (...) w G. domagał się zasądzenia kwoty 70.000 zł z ustawowymi odsetkami dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo, kosztami procesu obciążył powoda, przy czym nie zasądził od niego na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu. Podstawą tego orzeczenia były następujące ustalenia faktyczne i prawne: powód przebywa w Zakładzie Karnym (...) w G. od 15 grudnia 2001 r. W tym czasie przebywał w różnych celach, przy czym przez większość czasu nie była zachowana norma 3 m 2 na jednego osadzonego. Powód nie zgłaszał w związku z tym żadnych zastrzeżeń ani skarg. W zakładzie karnym istotnie występowały okresy, w których było przeludnienie i nie była Przewodniczący - Sędzia: SSO Rafał Krawczyk (spr.) Sędziowie: SSO Róża Kujawa SSO Ilona Dąbek Protokolant: st. sekr. sądowy Krystyna Sytniewska --- STRONA 2 --- zachowania norma 3m 2 na jednego osadzonego. Administracja informowała o takiej sytuacji sędziego penitencjarnego. Przeludnienie zakładów karnych dotyczyło w tym czasie całego kraju. Jako podstawę prawną roszczenia powoda Sąd Rejonowy wskazał art. 448 k.c. Wobec tego konieczne było ustalenie, czy działania pozwanego były bezprawne. Zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w. powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na jednego skazanego powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 . Jednocześnie zgodnie z art. 248 § 1 k.k.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego może umieścić osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia ta będzie miejsca. Wprawdzie ten ostatni przepis został już uchylony, jednak obwiązywał w okresie objętym powództwem. Sąd Rejonowy uznał zatem, że pozwanemu nie można przypisać bezprawności działania, co doprowadziło do oddalenia powództwa. W apelacji od powyższego wyroku powód wywodził, że przez ok. 6 lat przebywał w celi niespełniającej wymagań co do powierzchni. Wskazał na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 248 § 1 k.k.w. za niezgodny z Konstytucją. Podkreślił, że doszło do naruszenia w stosunku do niego art. 40 oraz art. 41 ust. 4 Konstytucji a także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja jest bezzasadna i jako taka podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za swoje ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, czyniąc je podstawą własne rozstrzygnięcia. Zwalnia to od potrzeby ich powtarzania. W istocie skarżący nie sformułował w swej apelacji żadnych zarzutów, które pozwoliłyby na podważenie wyroku Sądu Rejonowego. Co ważniejsze, ani w toku postępowania w I pozwanego, ani w apelacji nie zdołał udowodnić przesłanek odpowiedzialności pozwanego. Powód domagał się ochrony prawnej, powołując się na naruszenie art. 110 § 2 k.k.w.. Roszczenie powoda należało oceniać na podstawie art. 448 k.c., zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 § 1 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. W ocenie Sądu kluczową przyczyną niezasadności powództwa jest niewykazanie przez powoda, aby doszło do naruszenia jego dobra osobistego. Sam fakt naruszenia przez pozwanego przepisów o minimalnej powierzchni celi nie oznacza automatycznie, że miało miejsce naruszenie dóbr osobistych osadzonego. Obowiązek udowodnienia tych okoliczności (zarówno tego, jakie dobra zostały naruszone, jak i faktu naruszenia) obciążał powoda, zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 k.c. Z pewnością nie są wystarczające jego ogólnikowe twierdzenia, że doszło do naruszenia szeregu norm prawa krajowego i międzynarodowego. Czym innym jest bowiem samo naruszenie przepisu (przesłanka bezprawności), a czym innym skutek w postaci naruszenia konkretnego dobra osobistego. W toku procesu powód nie udowodnił, aby w związku z brakiem zagwarantowanej powierzchni 3 m 2 na osobę podczas jego pobytu w Zakładzie Karnym doznał krzywdy, którą ocenił na kwotę 70.000 zł. Z zebranego materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby ograniczona powierzchnia celi wywołała u powoda ujemne skutki na płaszczyźnie jego dóbr osobistych np. w postaci zdrowia, prawa do prywatności czy godności. Jedynym argumentem jaki podniósł powód było to, że stał się „bardziej pobudliwy", jednak nie sposób uznać, aby wystarczało to do przyjęcia naruszenia dobra osobistego. Wypada pokreślić, że powód wyraźnie zaprzeczył, aby dotknęły go negatywne konsekwencje zdrowotne (zeznania powoda, k. 55). Reasumując, powód nie udowodnił, aby warunki w jakich przebywał w Zakładzie Karnym w G. spowodowały naruszenie jego dóbr osobistych w postaci np. uszczerbku na zdrowiu bądź innych zaburzeń, pozostające w związku przyczynowym z jego pobytem w zbyt zagęszczonej celi. Dodać można, że osoba osadzona w zakładzie karnym musi zdawać sobie sprawę z --- STRONA 3 --- ograniczeń i dolegliwości jakie są z tym związane. Na państwie ciąży przewidziany w normach konstytucyjnych oraz umowach międzynarodowych obowiązek zapewnienia osadzonym godziwych warunków. Jednakże przekroczenie norm dotyczących powierzchni przypadającej w celi na jedną osobę nie może każdorazowo decydować o uznaniu tych warunków za naruszające dobra osobiste. Sąd Najwyższy uznaje, że samo naruszenie przepisów o minimalnej powierzchni na jednego skazanego (gdyby przyjąć je za bezprawne), przy braku innych okoliczności takich jak np. brak łóżek dla wszystkich osadzonych, brak oddzielnego węzła sanitarnego, nie pozwala na przypisanie Skarbowi Państwa odpowiedzialności z art. 448 k.c. (por. wyrok SN z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07, OSNC ZD z 2008 nr 3 poz. 75, a także z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC z 2008 r. nr 1 poz. 13) . Podobnie Europejski Trybunał Praw Człowieka w orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. (skarga nr 28524/95) stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W orzeczeniu z dnia 6 marca 2001 r. (skarga nr 40907/98) Trybunał uznał, że fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania (por. uzasadnienie przywołanego wyroku z SN z 28 lutego 2007 r.) W rozpoznawanej sprawie brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających, aby osadzeniu powoda w przeludnionej celi towarzyszyły tego typu okoliczności, stanowiące naruszenie jego dóbr osobistych. Już z tego względu - abstrahując od kwestii, czy niezapewnienie mu minimalnej powierzchni mieszkalnej spełniało przesłankę bezprawności w rozumieniu art. 448 w zw. z art. 24 § 1 k.c. - jego roszczenie nie mogło zostać uwzględnione. Mając na uwadze przestawione rozważania Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawie art. 385 k.p.c.