Postanowienie VII C 1302/18 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 13 lipca 2018 roku

--- STRONA 1 --- Sygn. akt VII C 1302/18 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 13 lipca 2018 roku (data nadania) M. K. (1), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w R. kwoty 40 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kwoty 5 000 zł na cel społeczny organizacji (...). Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu. Powód wywiódł swoje roszczenie z faktu naruszenia jego dóbr osobistych podczas osadzenia w Areszcie Śledczym w R., co wynikało z niezapewnienia mu należytych warunków bytowych podczas osadzenia. (pozew k. 2-5v, pełnomocnictwo k. 6) Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 roku Referendarz Sądowy zwolnił powoda od kosztów sądowych w całości. (postanowienie k. 15) W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Aresztu Śledczego w R., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Skarb Państwa przyznał, że powód przebywał w Areszcie Śledczym w R. w okresie od 22 maja 2014 roku do 24 kwietnia 2018 roku oraz że od 24 stycznia 2019 roku ponownie przebywa w Areszcie Śledczym. Strona pozwana zakwestionowała bezprawność tej sytuacji, fakt naruszenia dóbr osobistych powoda oraz fakt doznania przez powoda krzywdy wymagającej rekompensaty finansowej. Skarb Państwa zaprzeczył też pozostałym zarzutom powoda. Pozwany wskazał, że w odpowiedzialności na zasadzie art. 448 k.c. nie ma zastosowania domniemanie bezprawności zachowania sprawcy naruszenia dóbr osobistych określonych w art. 24 k.c. Powód nie udowodnił żadnych faktów, na które się powołuje, z którymi prawo cywilne wiązałoby jakąkolwiek odpowiedzialność Skarbu Państwa. Pozwany zaprzeczył, aby w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w R. powód doznał szkody wskutek niezgodnego z prawem działania lub zaniechania władzy publicznej przez pozwanego, co skutkowałoby odpowiedzialnością odszkodowawczą pozwanego na podstawie art. 417 k.c. Pozwany podniósł, że powód nie wskazał i nie udowodnił żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, która uzasadniałaby przyznanie mu zadośćuczynienia pieniężnego. (odpowiedź na pozew k. 20-25, pełnomocnictwo k. 26). Sąd Rejonowy w Radomiu ustalił następujący stan faktyczny: M. K. (1) odbywał karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w R. w okresie od dnia 22 maja 2014 roku do 24 kwietnia 2018 roku. Od 24 stycznia 2019 roku M. K. (1) ponownie przebywa w Areszcie Śledczym w R.. (okoliczności bezsporne). M. K. (1) przebywał w celach przeznaczonych dla jednego lub trzech osadzonych, łącznie w 24 celach. Każda z cel 3 osobowych w której przebywał M. K. (1) miała minimum 9 m 2 . Z kolei najmniejsza jednoosobowa cela w jakiej przebywał M. K. (1) miała 6.30 m 2 . Wszystkie cele w których przebywał M. K. (1) spełniały wymogi minimalnej powierzchni 3 m 2 na jednego osadzonego. W okresie, kiedy powód był osadzony w Areszcie Śledczym w R., nie występowało tam przeludnienie. (d: przeglądarka historii rozmieszczenia M. K. (1) k. 42; wykaz pomieszczeń k. 44-52, zeznania świadka T. N. k. 81-81v) Cele 3 osobowe na wyposażeniu mają 3 łóżka, stół więzienny, 3 taborety więzienne, szafka więzienną (nie mniej niż 0,03 m3 kubatury szafki) oraz wieszak przymocowany do ściany. Natomiast cela 1 osobowa ma na wyposażeniu: 1 łóżko, stół więzienny, 1 taboret więzienny, szafkę więzienną (nie mniej niż 0,03 m3 kubatury szafki) oraz wieszak przymocowany do ściany. (d: notatka służbowa k. 87-87v, zeznania świadka M. K. (2) k. 546v-547) Kratki wentylacyjne znajdują się w łazience i w celach. W oknach są zamontowane nawiewniki. Okna są otwierane, posiadają możliwość wietrzenia czyli tzw. uchył, napowietrznik. W celi i w łazience jest oświetlenie, a w porze nocnej w łazience jest dodatkowo tzw. oświetlenie nocne. Oświetlenie spełnia normy do czytania, jest również dostęp światła słonecznego. Łazienka jest wmurowana i wydzielona drzwiami przesuwanymi. Istnieje stały dostęp do ciepłej i zimnej wody tj. 24 godziny na dobę. Prysznic znajduje się na wyposażeniu budynku Aresztu Śledczego w R. oprócz cel pojedynczych - one mają osobny prysznic w tym samym pawilonie. Jeżeli cele mają prysznic, to nie mają możliwości korzystania z łaźni. W budynku Aresztu Śledczego w R. łaźnia jest wydzielona. Na każdym oddziale znajduje się pomieszczenie, gdzie osadzeni mogą sobie uprać i wysuszyć bieliznę. Obowiązek sprzątania celi --- STRONA 2 --- należy do osadzonych, którzy się w niej znajdują. Cele są na bieżącą dewastowane, wyrywane przewody z oświetlenia, uszczelki z oklein. Zdarzają się niszczenia ścian. (d: zeznania świadka M. K. (2) k. 546v-547) Cele miały regularnie przeprowadzane oględziny urządzeń grzewczo kominowych w latach 2014-2018. Dokonywano czyszczenia i sprawdzenia przewodów kominowych. Przewody kominowe i ciągi były drożne i nadawały się do użytkowania. (d: opinie zakładu kominiarskiego k. 53-60) Stan warunków sanitarnych w Areszcie Śledczym w R. jest kontrolowany co pewien czas przez stację sanitarno-epidemiologiczną. Takie kontrole miały miejsce w latach 2014, 2017 i 2018. Nie stwierdzono wówczas uchybień w tym zakresie. (d: protokół kontroli z 2014 roku k. 33-35, 36-38; protokół kontroli z 2017 roku k. 30-32; protokół kontroli z 2018 roku k. 27-29, 39-41) Stan warunków sanitarnych i bytowych w celach mieszkalnych był kontrolowany w 2018 roku przez sędziego penitencjarnego. W protokole z wizytacji nie odnotowano zastrzeżeń odnośnie ww. warunków. We wnioskach wskazano, że wizytacja wykazała: pełną legalność osób pozbawionych wolności w ramach aresztu tymczasowego jak i odbywania kary pozbawienia wolności oraz że wykonywanie zadań penitencjarnych i przebieg resocjalizacji osadzonych, przestrzeganie praw i obowiązków osadzonych, prawidłowość i terminowość dokonywania okresowych ocen postępów resocjalizacji nie budzi zastrzeżeń. (d: sprawozdanie z wizytacji k. 62-67) W Areszcie Śledczym w R. ustalony został porządek wewnętrzny w stanowiącym załącznik 1 do zarządzenia nr (...) Dyrektora Aresztu Śledczego w R. z dnia 21 września 2015 roku w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego w Areszcie Śledczym w R. oraz w Oddziale Zewnętrznym Aresztu Śledczego w R.. (d: zarządzenie k. 68, porządek wewnętrzny k. 68v-77v). W Areszcie Śledczym w R. osadzeni mogą korzystać z zajęć kulturalno-oświatowych, które organizuje wychowawca do spraw kulturalno-oświatowych na podstawie harmonogramu oraz wychowawca w oddziale mieszkalnym. W oddziale mieszkalnym znajduje się kompleks świetlicowy na który składa się punkt biblioteczny, siłownia, świetlica z telewizją, prasą, tenis stołowy. Na terenie Aresztu Śledczego w R. jest hala sportowa na której wychowawca organizuje zajęcia sportowe. Osadzony może średnio z takich zajęć korzystać raz na dzień. Raz w tygodniu średnio każdy oddział ma dostęp do hali sportowej. Osadzeni z oddziału składają prośby i na ich podstawie są do zajęć kwalifikowani. Jeżeli osadzony posiada własny sprzęt RTV to może w celi oglądać telewizje, słuchać radia, prenumerować prasę. Jest też dostępna sieć radio – węzła. Telewizory są dostępne w każdej świetlicy. M. K. (1) nie miał blokowanego dostępu do zajęć kulturalno-oświatowych i nie składał skarg w tym przedmiocie. (d: zeznania świadka T. N. k. 81-81v) W Areszcie Śledczym R. wszyscy osadzeni mają dostęp do opieki lekarskiej i pielęgniarskiej, zarówno lekarza podstawowej opieki zdrowotnej jak i specjalistów. Osadzeni mają możliwość zapisania się do lekarza pierwszego kontaktu i osadzony po rozmowie i objawach zostaje zapisany do lekarza specjalisty. Lekarza pierwszego kontaktu wpisuje w dokumentacji medycznej konsultacje określonego specjalisty. Wszystkie kontakty medyczne osadzonego są zapisywane w dokumentacji medycznej – książce zdrowia osadzonego. Jeżeli lekarz zleca jakieś leki, to jest to wpisywane do dokumentacji medycznej i na tej podstawie są wydawane leki. Badania diagnostyczne są wykonywane zgodnie ze zleceniem lekarskim i są wyniki dołączone do dokumentacji medycznej. W dokumentacji medycznej odnotowywana jest rezygnacja osadzonego z badań, leków i diet. Osadzeni mają również możliwość kontaktu z personelem pielęgniarskim. Pielęgniarki w czasie wydawania leków w oddziałach penitencjarnych przyjmują zgłoszenia od pacjentów, takie jak zgłoszenie gorszego samopoczucia, próby o zmierzenie ciśnienia, czy wydanie tabletki przeciwbólowej, bądź prośbę o wizytę u lekarza. Osadzeni mają możliwość zapisywania się do lekarza również przez oddziałowych. Zgodnie z porządkiem wewnętrznym odsadzeni mają możliwość ubiegania się o wizytę lekarską raz w miesiącu, ale dotyczy to osób, które nie wymagają według ich stanu zdrowia natychmiastowej interwencji lekarskiej. Osadzeni są zapisywani i doprowadzani do ambulatorium. W przypadkach bardziej pilnych zostaje wezwany zespół ratownictwa medycznego. Lekarze specjaliści przyjmują stosownie do harmonogramu i ilości zgłoszeń oraz umów kontraktowych. W przypadkach pilnych sam pacjent stosowanie do swojego stanu sugeruje oddziałowemu lub pielęgniarce określoną potrzebę. (d: zeznania świadka M. S. k. 80v-81) M. K. (1) zgłaszał dolegliwości medyczne w trakcie osadzenia w Areszcie Śledczym R.. Osadzony zgłaszał się do dermatologa, lekarza psychiatry oraz lekarza neurologa. Zdarzało się, że osadzony sam rezygnował z wizyty u lekarza pierwszego kontaktu. M. K. (1) w czasie pobytu w areszcie wielokrotnie zwracał się do Dyrektora Aresztu Śledczego w R. z prośbą o wypisanie talonu higienicznego m.in. na leki przeciwbólowe, leki na migrenę, magnez, witaminy, szampony lecznicze. Dyrektor Aresztu Ś. przychylał --- STRONA 3 --- się do próśb M. K. (1) odmawiając jedynie w sytuacjach kiedy istniała możliwość zakupu preparatu w kantynie (takiego samego jak wnioskowany lub o podobnym działaniu) lub też kiedy preparat nie był zgodny z zaleceniami lekarza. (d: książeczka zdrowia osadzonego M. K. (1) k. 88; zeznania świadka M. S. k. 80v-81) W czasie pobytu w Areszcie Śledczym w R. powód nie składał uwag, skarg, ani wniosków co do warunków, w jakich był osadzony. (d: zeznania świadka M. S. k. 80v-81, zeznania świadka T. N. k. 81-81v) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy niniejszej. Sąd uwzględnił załączone do akt sprawy dokumenty, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego nie nasuwa żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana przez strony. W zakresie osobowych źródeł dowodowych Sąd w całości oparł się na zeznaniach świadków M. S., T. N. i M. K. (2). Ich zeznania były spójne i znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach niniejszej sprawy. Ich zeznania zostały w całości uwzględnione przez Sąd, choć należy zaznaczyć, że z uwagi na upływ czasu oraz dużą liczbę osadzonych, świadkowie ci nie pamiętali wszystkich okoliczności związanych z pobytem osadzonego w Areszcie Śledczym w R., ale znali procedury stosowane w Areszcie Śledczym w R.. Sąd jako niewiarygodne ocenił zeznania powoda M. K. (1) (k. 547-547v) oraz świadków R. J. (k. 546-546v) i S. K. (k. 533) w zakresie, w jakim kolidowały one z dowodami, którym Sąd dał wiarę. Ich zeznania nie znalazły potwierdzenia w szczególności w zeznaniach świadków M. S., T. N. i M. K. (2). Twierdzeniom powoda przeczyły również zapisy w książeczce zdrowia osadzonego Żaden z powyższych dowodów nie potwierdził twierdzeń powoda jak i świadków R. J. i S. K. odnośnie negatywnych zachowań pracowników Aresztu Śledczego w R.. Z przeprowadzonych dowodów wynika, że osadzeni, w tym powód, mieli zapewnioną prawidłowe warunki pobytu w areszcie w tym opiekę medyczną. Oczywiście należy wziąć pod uwagę fakt, że M. K. (3) był osobą pozbawioną wolności, wobec czego występują pewne ograniczenia co do możliwości leczenia, jednakże brak jest dowodów na to, że spowodowały one pogorszenia jego sytuacji zdrowotnej. Nadto praktyki stosowane w Areszcie Śledczym w R. są zgodne z ustalonym porządkiem wewnętrznym. Wskazać również należy, że Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu psychiatrii na podstawie art. 235 2 par. 1 pkt 5 kpc jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Z zeznań świadka M. S. wynika, że powód odbył jedną wizytę u psychiatry i nie chciał kontynuować leczenia w tym kierunku, w związku z czym przeprowadzenie w tym zakresie dowodu z opinii biegłego było zbędne. Sąd Rejonowy w Radomiu zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód wystąpił o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek warunków osadzenia w Areszcie Śledczym w R.. Podniósł, że roszczenie to zmierza do udzielenia mu ochrony dóbr osobistych (godności i prywatności), które zostały naruszone działaniami pozwanego. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c., ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne; w razie dokonanego naruszenia może żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie; wreszcie na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Z kolei art. 448 k.c. stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Do dóbr osobistych podlegających ochronie prawnej zaliczyć należy godność osobistą, mimo że nie jest ona wprost wymieniona w art. 23 k.c., zawierającym jedynie przykładowy katalog dóbr osobistych. Godność jako przedmiot szczególnej ochrony prawnej wymieniona została natomiast w art. 30 Konstytucji, zgodnie z którym przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Ponadto, jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku --- STRONA 4 --- z dnia 17.03.2010 r., II CSK 486/09, do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie niewątpliwie należy zaliczyć prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności, a działania naruszające te dobra mogą rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 k.c. Podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa określa art. 417 § 1 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis ten jest rozwinięciem normy rangi konstytucyjnej wyrażonej w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jak została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Wynikająca z art. 417 k.c. oraz z art. 77 Konstytucji RP odpowiedzialność Skarbu Państwa jest odpowiedzialnością za samo naruszenie prawa przy wykonywaniu władzy publicznej, jest oderwana od zawinienia. Delikt ten obejmuje zaniechania ze strony organu państwowego lub samorządowego, jeżeli ciążył na nim obowiązek działania wyznaczony przez obowiązujące przepisy prawa. Również przepisy art. 24 k.c. i 448 k.c. stanowiące podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymagają dla obciążenia sprawcy tego naruszenia wykazania po jego stronie winy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania (zob. uchwałę SN (7) z dnia 18.10.2011 r., III CZP 25/11). Powód podnosił, że doznał poniżającego traktowania w pozwanej jednostce penitencjarnej z uwagi na warunki, w jakich został osadzony i w jakich odbywał karę pozbawienia wolności, tj. powierzchnię, stan techniczny, higieniczny i wyposażenie cel mieszkalnych. Powód dochodził zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, jakiej doznać miał w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w R.. Zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego ma charakter fakultatywny i jest uzależnione od oceny Sądu opartej na analizie wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Konieczne jest przy tym ustalenie, że doszło do bezprawnego naruszenia dobra osobistego oraz zaistnienia krzywdy po stronie osoby, której dobro osobiste zostało naruszone. Rozważyć zatem należy, czy w istocie w czasie pobytu powoda w pozwanym Areszcie Śledczym w R. zostały naruszone w sposób bezprawny jego dobra osobiste. Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie, a działania naruszające te dobra mogą rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 kc – wyrok SN z dnia 17. 03.2010 r., II CSK 486/09. Powód sformułował kilka zarzutów dotyczących warunków bytowych w Areszcie Śledczym w R.. Zgodnie z art. 102 pkt 1 k.k.w. skazany ma prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Powód miał zapewniony taki sam dostęp do opieki medycznej jak wszyscy pozostali osadzeni. Dokonując ustaleń faktycznych Sąd wziął pod uwagę treść zeznań świadka T. N. (kierownika oddziału penitencjarnego) i zeznań świadka M. S. (pielęgniarka w Areszcie Śledczym w R.). Z zeznań świadków wynikało, że brak jest jakichkolwiek informacji o tym, by powód w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym skarżył się na warunki, w jakich był osadzony. Przeciwnie, z zebranego materiału dowodowego wynika, że powód żadnych uwag, skarg ani wniosków co do tych warunków nie zgłaszał. Wobec powyższego, należy dojść do wniosku, iż brak było podstaw do ustalenia, by cele były zbyt małe, a ściany w nich zagrzybione. Brak jest również dowodów na to by występowały braki w ciepłej wodzie lub by istniały utrudnienia w wentylacji. Nadto z żadnego dowodu nie wynika by powód miał ograniczony dostęp do źródeł edukacji i kultury znajdujących się w Areszcie Śledczym w R.. Nie doszło do naruszenia norm dotyczących wielkości i wyposażenia pomieszczeń, w szczególności do rzekomego przeludnienia w celi. Należy zauważyć, że powód sam podał, iż w Areszcie Śledczym R. był osadzony sam lub z trzema osobami, przy czym z trzema w celi, której powierzchnia wynosiła między 9 a 10 m2, a więc była zgodna z przepisami. --- STRONA 5 --- Zgodnie bowiem z art. 110 § 2 kkw powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Powód przebywał w celach trzyosobowych o pow. od 9,01 m 2 do 9,79 m 2 . Zatem na osobę przypadało ustawowe minimum 3 m 2 . Prowadzi to do wniosku, iż w żadnym przypadku nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda przez osadzenie go w celach, w których nie miał zapewnionych co najmniej 3 m 2 powierzchni. Powód niesłusznie twierdzi, że część powierzchni nie powinna być brana pod uwagę jako zajęta przez łóżka, stół i pozostałe sprzęty składające się na wyposażenie celi. Elementy wyposażenia celi nie zmniejszają jej powierzchni, a spełnienie normy powierzchniowej sprawdzane jest poprzez proste działania arytmetyczne, jakim jest dzielenie powierzchni celi przez ilość osób umieszczonych w tejże celi. Zgodnie z art. 102 pkt 1 k.k.w. i art. 110 § 2 k.k.w. skazany ma prawo do odpowiednich warunków higieny i wyposażenie celi w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy powinno te warunki respektować. Żaden przepis nie wymaga, by jednostka penitencjarna zapewniała osadzonym dostęp do bieżącej ciepłej wody, jednakże powód taki dostęp miał zapewniony. Powód mógł korzystać z łazienki. Pozwany wskazywał, że zapewniając powodowi takie możliwości w sposób wystarczający wywiązywał się z obowiązku wynikającego z art. 102 k.k.w. Zgodnie z § 31 ust. 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. poz. 2231) skazany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli, a jeśli jest nim kobieta – co najmniej raz dziennie z ciepłej wody i dwa razy w tygodniu z ciepłej kąpieli. Jednakże w aktualnych warunkach społeczno-ekonomicznych pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi wyposażone są w dostęp do ciepłej wody, co należy uznać za pewien powszechny standard cywilizacyjny. Przywołane normy wskazane w przywołanym rozporządzeniu należy uznać za absolutnie niezbędne minimum bytowe osadzonych, co nie oznacza jednak, że odpowiednie higieniczne zakwaterowanie nie powinno obejmować jednakże wyższego standardu. Przepis § 31 rozporządzenia dotyczy w pierwszej kolejności kąpieli i utrzymania osobistej czystości, jednakże bieżący dostęp do ciepłej wody może być niezbędny także do utrzymania w czystości odzieży, mebli, naczyń, sztućców i innych przedmiotów. Brak dostępu do ciepłej wody, a w konsekwencji brak zapewnienia warunków do utrzymania na bieżąco czystości i higieny osobistej może być uznany za naruszenie godności osoby ludzkiej będące skutkiem niedochowania norm wynikających z art. 102 i 110 k.k.w. Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że pozwany dochował odpowiedniego higienicznego zakwaterowania powoda. Zeznania świadków powołanych przez powoda, wskazujące na braki ciepłej wody były gołosłowne i nie znalazły potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Niekonsekwentne były twierdzenia powoda dotyczące utrzymywania czystości w celi. Z wiarygodnych zeznań świadka M. K. (2), iż za utrzymywanie porządku odpowiadali sami skazani, a zatem zarzuty kierowane do strony pozwanej co do niedochowania czystości w celi, są całkowicie nietrafione. Należy też zauważyć, że powód w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym miał możliwość zgłoszenia skarg i wniosków co do warunków, w jakich przebywał. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wyłącznie, że powód kierował do Dyrektora Aresztu Śledczego prośby o talony higieniczne. Wskazując, w jakich warunkach powinny być osadzone osoby pozbawione wolności czy to w ramach tymczasowego aresztowania, czy też w ramach odbywania kary, nie można po-minąć przeciętnych warunków materialnych i bytowych w kraju. Poziom dobrobytu jest inny aniżeli w państwach zachodnich Unii Europejskiej, inne są nie tylko warunki odbywania kary pozbawienia wolności, ale także warunki szkolnictwa powszechnego czy poziom świadczeń zdrowotnych. Nie można zatem utożsamiać obniżonych standardów wyposażenia jednostek penitencjarnych i ich gorszego stanu technicznego z automatycznym zagrożeniem dla poszanowania praw osobistych jednostki. Rozważając podstawy faktyczne i prawne dochodzonego przez powoda roszczenia wskazać należy, że powód nie wykazał, aby warunki panujące w celach w Areszcie Śledczym w R., w których przebywał, w sposób zasadniczy i istotny naruszały obowiązujące przepisy prawa regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania oraz kary pozbawienia wolności w zakresie warunków bytowych osadzonych. Powód nie wykazał, aby był osadzony w warunkach przeludnienia, aby w celach były bakterie, a ściany były zagrzybione. --- STRONA 6 --- Powód upatrywał również źródła odpowiedzialności pozwanego podczas odbywania kary pozbawienia wolności w nienależytym zapewnieniu opieki medycznej. Nie można mieć wątpliwości, że realizacja spoczywających na administracji Aresztu Śledczego obowiązków w zakresie opieki medycznej nad osobami pozbawionymi wolności należy do działań władczych i mieści się w pojęciu wykonywania zadań z zakresu władzy publicznej zawartym w dyspozycji art. 417 § 1 k.c. Szczegółowe zasady udzielania pomocy medycznej osadzonym zawarte zostały w wydanych rozporządzeniach na podstawie art. 115 § 9 i 10 kkw. Powód upatrywał bezprawne zachowanie w sposobie traktowania go przez personel medyczny, co do przebiegu leczenia. Niewątpliwie do obowiązków więziennej służby zdrowia nie należy spełnianie dowolnych, często wygórowanych oczekiwań osób pozbawionych wolności, niewątpliwie jednak należy utrzymanie skazanych w niepogorszonym zdrowiu jak i zapobieżenie rozwojowi powstałych już u nich stanów chorobowych. Nie znalazły też potwierdzenia zarzuty powoda o niezapewnieniu mu koniecznych lekarstw. M. K. (1) w czasie pobytu w areszcie wielokrotnie zwracał się do Dyrektora Aresztu Śledczego w R. z prośbą o wypisanie talonu higienicznego m.in. na leki przeciwbólowe, leki na migrenę, magnez, witaminy, szampony lecznicze. Dyrektor Aresztu Ś. przychylał się do próśb M. K. (1) odmawiając jedynie w sytuacjach kiedy istniała możliwość zakupu preparatu w kantynie (takiego samego jak wnioskowany lub o podobnym działaniu) lub też kiedy preparat nie był zgodny z zaleceniami lekarza. Nadto pielęgniarka na prośbę powoda dawała mu leki przeciwbólowe. Zgodnie z art. 115 kkw - §1 skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. § 1a. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru: 1) lekarza i pielęgniarki ambulatorium z izbą chorych; 2) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej opieki zdrowotnej, określone w ustawie z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 172); 3) świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.). Reasumując, w ocenie Sądu, powód nie wykazał, aby warunki, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności były sprzeczne z przepisami regulującym odbywanie tej kary. Powód nie udowodnił bezprawności działania pozwanego. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powód powinien w pierwszej kolejności udowodnić bezprawność działania funkcjonariuszy publicznych, następnie szkodę i związek przyczynowy pomiędzy działaniem sprawcy a szkodą. Tymczasem w niniejszej sprawie powód zgodnie z wymogami przepisów art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. nie sprostał temu obowiązkowi. Żadna z powoływanych przez powoda okoliczności, w której upatrywał naruszeń skutkujących powstaniem szkody po jego stronie, nie potwierdziła się w toku procesu. Powód oświadczył, że nie zgłaszał do wychowawcy zastrzeżeń co do warunków odbywania kary, lecz od razu wystąpił do sądu uzasadniając to, że byłby na niego nacisk ze strony służby więziennej (k. 547), choć zgodnie z punktem X.9 porządku wewnętrznego powód miał prawo składania pisemnych wniosków, skarg, próśb codziennie za pośrednictwem oddziałowego, wychowawcy lub koordynatora. Wskazać należy na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2010 roku wydany w sprawie IV CSK 449/10, że o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonych w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności, związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższej od oczekiwanej jakości warunków sanitarnych albo okresowym przebywaniu w celi z większą niż określona standardami liczbą osadzonych; nie powinno się oczekiwać warunków podobnych do domowych, które dla wielu ludzi bywają bardzo trudne, a nie wynikają z odbywania żadnej kary. Natomiast automatyczne przyznawanie zadośćuczynienia, czy też odszkodowanie osadzonym kłóci się z ogólnym poczuciem sprawiedliwości, w sytuacji, gdy odnośnie osób przebywających na wolności organy państwa nie zawsze zapewniają odpowiedni poziom i dostęp do opieki medycznej oraz osłony socjalnej, jak również nie zapewniają odpowiadających potrzebom pacjentów warunków panujących w --- STRONA 7 --- placówkach medycznych. Ograniczenia i dolegliwości, które osadzony znosi, nie mogą natomiast przekraczać pewnego koniecznego rozmiaru wynikającego z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Wynikające z art. 41 ust. 4 K. R. prawo do traktowania każdej osoby pozbawionej wolności w sposób humanitarny oznacza natomiast sposób pozwalający na zaspokojenie minimalnych potrzeb każdego człowieka, z uwzględnieniem przeciętnego poziomu życia w danym społeczeństwie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 stycznia 2013 r., I CSK 289/12, LEX nr 1288605, oraz Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07, OTK-A 2008/4/62). Zatem pewne ograniczenia w dostępie do leków i lekarzy specjalistów, może są dla powoda pewnymi dolegliwościami, ale nie naruszają one jego dóbr osobistych. Podkreślenia wymaga fakt, że większość z tych ograniczeń wynika również z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa osadzonych jak i personelu zakładu karnego. Szeroki dostęp do medykamentów jak również możliwość ich gromadzenia, mogłyby stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia i życia osób przebywających w zakładzie karnym. Reasumując, powód nie wykazał, by podczas jego pobytu w Areszcie Śledczym w R. nie zapewniono mu należytych warunków odbywania kary pozbawienia wolności wskutek bezprawnego działania funkcjonariuszy państwowych, co skutkowało oddaleniem powództwa, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Z uwagi na sytuację materialną powoda i brak dochodów, sąd nie obciążył powoda kosztami zastępstwa radcowskiego pozwanego, mimo wygrania przezeń sprawy na podstawie art. 102 kpc. Ocena, czy w danych okolicznościach zachodzą "wypadki szczególnie uzasadnione", jest pozostawiona swobodnej ocenie sądu i ocena następuje niezależnie od przyznanego stronie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ 88/09, LEX nr 578136). Celem zastosowania art. 102 kpc jest zapobieżenie wydaniu orzeczenia o kosztach procesu, które byłoby niesprawiedliwe. Ocena przeprowadzana jest więc według zasad słuszności. Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd podjął rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku. Sędzia Ewa Bednarczyk Z/. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda. 23.05.2022r.