Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
0 b / > Sygn. akt VIA Ca 1242/08 O D W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 200 Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Lidia Sularzycka r Sędzia SA Ewa Sniegocka Sędzia SA Ewa Klimowicz - Przygódzka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Julia Gotówka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2009 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa A J; i A J przeciwko Z O o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt H I C 887/07 oddala apelację. Na oryginaiLfaściwe do dni™ ¿a zgodność z ory jfn^jern stwierdzam S e k r f ^ m d o w y OM 75' U8 200. sygn. am; VIA ca. 1242/08 PI _ 15? M.T. „-a. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ Sąd Apelacyjny W Warszawie VI Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący ~ Sędzia SA Lidia Sularzycka Sędzia SA Ewa Śniegocka POLSKIEJ Dnia 8 maja 200 Sędzia SA Ewa Klimowicz - Przygódzka (spr.) Protokolant sekr. sąd. Julia Gotówka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2009 r. w Warszawie na rozprawie _ sprawy z powództwa A Ja i A. . J przeciwko Z' Z O o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt III C 887/07 oddala apelację. I Nao 'gl .fygrna .;wfaŚC¿We d . z.az odno” 90 -”'ŜY› Q sc z oryynąiem stwlerdzam Sekr'eŰQ L8 dowy
--- STRONA 2 ---
VI ACa 1242/08 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo A J i A J o 1) nakazanie Z O opublikowania w oświadczenia przepraszającego powodów i wyrażającego ubolewanie za bezpodstawne nazwanie ich osobami nieuczciwymi, od których doznał wielu krzywd w piśmie procesowym z dnia 8 XII 2006 r. ze sprawy XVI GCo 279/06 Sądu Okręgowego w Warszawie , 2) o zobowiązanie pozwanego do zaniechania dalszych naruszeń dóbr osobistych powodów poprzez przypisywanie im nieuczciwości, nierzetelności w pismach procesowych oraz innych dokumentach. Orzeczenie powyższe było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sądu Okręgowego: Z O będący uczestnikiem postępowania sądowego w sprawie XVI GCo 77/05 złożył wniosek o wyłączenie sędziów , który to wniosek został wyłączony do odrębnego rozpoznania pod sygnaturą akt XVI GCo 279/06. Jedynymi uczestnikami w tej ostatniej sprawie był pozwany oraz jego żona. Postanowieniem z dnia 30 X 2006 r. sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziów, na które to postanowienie Z O i jego żona wnieśli w dniu 8 XII 2006 r. zażalenie. W uzasadnieniu powyższego zażalenia zostały umieszczone następujące dwa zdania: 1) Co jeśli nie chęć „przysłużenia się" osobie powoduje sędzią, że ignoruje on okoliczności popełnienia przestępstwa w związku z istotą sprawy, skutkującego aktem oskarżenia przeciwko tej osobie , która nie dość, że faktycznie kontroluje wnioskodawcę i jej pełnomocnika procesowego, 1 VI ACa 1242/08 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy W Warszawie oddalił powództwo A J. ` i A J o 1) nakazanie Z O opublikowania W oświadczenia przepraszającego powodów i wyrażającego ubolewanie za bezpodstawne nazwanie ich osobami nieuczciwymi, od których doznał wielu krzywd W piśmie procesowym z dnia 8 XII 2006 r. ze sprawy XVI GCo 279/06 Sądu Okręgowego W Warszawie , 2) o zobowiązanie pozwanego do zaniechania dalszych naruszeń dóbr osobistych powodów poprzez przypisywanie im nieuczciwości, nierzetelności W pismach procesowych oraz innych dokumentach. Orzeczenie powyższe było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych Sądu Okręgowego: Z O będący uczestnikiem postępowania sądowego W sprawie XVI GCo 77/05 złożył Wniosek o wyłączenie sędziów , który to wniosek został wyłączony do odrębnego rozpoznania pod sygnaturą akt XVI GCo 279/06. Jedynymi uczestnikami w tej ostatniej sprawie był pozwany oraz jego żona. Postanowieniem z dnia 30 X 2006 r. sąd oddalił Wniosek o wyłączenie sędziów, na które to postanowienie Z Z f O ijego żona wnieśli W dniu 8 XII 2006 r. zażalenie. W uzasadnieniu powyższego zażalenia zostały umieszczone następujące dwa zdania: 1) Co jeśli nie chęć ,,przysłużenia się” osobie powoduje sędzią, że ignoruje on okoliczności popełnienia przestępstwa w związku z istotą sprawy, skutkującego aktem oskarżenia przeciwko tej osobie , która nie dość, że faktycznie kontroluje wnioskodawcę i jej pełnomocnika procesowego, 1
--- STRONA 3 ---
będącego jednocześnie jej obrońcą w sprawie karnej pełnomocnikiem procesowym w innych procesach cywilnych z moim udziałem również w tym sądzie, to jest beneficjentem orzeczenia tego sądu wydanego w sprawie sygn. VI GC 2280/02 , na którym opiera się postępowanie w sprawie sygn. akt XVI GCo 77/05 . 2) W kontekście powyższego Sąd niejako „staje się trzecią stroną" postępowania z którą przyszło mi się zmagać w miejsce wspieranych przez sędziego nieuczciwych osób, od których doznałem wielu krzywd, o incydencie z dnia 27 stycznia 2006 r. przed rozprawą , o którym zawiadomiłem sędziego- przewodniczącego Wydziału Sądu, już nawet nie wspominając. W zażaleniu powyższym nie zostały wymienione żadne nazwiska osób, do których miałyby się odnosić przytoczone jak i inne zawarte w zażaleniu sformułowania . Powodowie którzy nie byli uczestnikami postępowania w sprawie XVI GCo 279/06, nie potrafili powiedzieć w jaki sposób zapoznali się z treścią zażalenia z dnia 8 XII 2006 r. Pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowego toczyło się wiele spraw zarówno cywilnych jak i karnych. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów ponieważ w zażaleniu z dnia 8 XII 2006 r. pozwany w żaden sposób nie wskazał, że to właśnie do nich odnoszą się przytoczone powyżej sformułowania. Zdaniem sądu I instancji zażalenie to zawiera ogólne stwierdzenie, nie konkretyzuje do kogo odnoszą się uwagi pozwanego. Pozwany będąc przesłuchanym w charakterze strony podał, że treść tych sformułowań nie była skierowana pod czyimkolwiek adresem. Okoliczność, iż pomiędzy stronami toczy się wiele spraw sądowych nie może świadczyć o tym, że umieszczone w zażaleniu określenia dotyczą powodów. 2 będącego jednocześnie jej obrońcą W sprawie karnej pełnomocnikiem procesowym W innych procesach cywilnych z moim udziałem również W tym sądzie, to jest beneficjentem orzeczenia tego sądu wydanego W sprawie sygn. VI GC 2280/02 , na którym opiera się postępowanie W sprawie sygn. akt XVI GCo 77/05 . 2) W kontekście powyższego Sąd niejako „staje się trzecią stroną” postępowania z którą przyszło mi się zmagać W miejsce wspieranych przez sędziego nieuczciwych osób, od których doznałem wielu krzywd, o incydencie z dnia 27 stycznia 2006 r. przed rozprawą , o którym zawiadomiłem sędziego- przewodniczącego Wydziału Sądu, już nawet nie wspominając. W zażaleniu powyższym nie zostały Wymienione _żadne nazwiska osób, do których miałyby się odnosić przytoczone jak i inne zawarte W zażaleniu sformułowania . Powodowie którzy nie byli uczestnikami postępowania W sprawie XVI GCo 279/06, nie potrafili powiedzieć W jaki sposób zapoznali się z treścią zażalenia z dnia 8 XII 2006 r. Pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowego toczyło się Wiele spraw zarówno cywilnych jak i kamych. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów ponieważ W zażaleniu z dnia 8 XII 2006 r. pozwany W żaden sposób nie wskazał, że to Właśnie do nich odnoszą się przytoczone powyżej sformułowania. Zdaniem sądu I instancji zażalenie to zawiera ogólne stwierdzenie, nie konkretyzuje do kogo odnoszą się uwagi pozwanego. Pozwany będąc przesłuchanym W charakterze strony podał, że treść tych sformułowań nie była skierowana pod czyimkolwiek adresem. Okoliczność, iż pomiędzy stronami toczy się Wiele spraw sądowych nie może świadczyć o tym, że umieszczone W zażaleniu określenia dotyczą powodów. 2
--- STRONA 4 ---
Twierdzenia powodów, iż inkryminowany fragment zażalenia dotyczy właśnie ich jest zdaniem sądu I instancji wynikiem ich subiektywnych odczuć, które nie mogą stanowić podstawy udzielenia ochrony sądowej. Ponadto w ocenie sądu samo określenie „nieuczciwy" jest określeniem bardzo nieostrym i mającym ocenne znaczenie. Wszystko to powoduje, iż nie można stwierdzić, aby doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów. Dodatkowo Sąd Okręgowy podniósł, iż nawet gdyby doszło do uwzględnienia roszczenia powodów dotyczącego zobowiązania pozwanego do złożenia odpowiedniej treści przeproszenia, to i tak odpowiednim środkiem do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych w piśmie procesowym nie byłoby złożenie takiego oświadczenia w Jako podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu wskazany został art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego orzeczenia wniosła strona powodowa , która zarzucała sądowi I instancji: - naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez odstąpienie od wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy , w szczególnego treści zażalenia z dnia 8 XII 2006 r., -naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie przyczyn dla których sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powodów, -przyjęcie za wiarygodne zeznań pozwanego, iż treść użytych sformułowań nie była skierowana pod czyimkolwiek adresem, -nie rozpoznanie istoty sprawy tj. personalnych zależności pomiędzy uczestnikami postępowania sądowego w sprawie XVI GCo 77/05, a osobami opisanymi w zażaleniu, 3 Twierdzenia powodów, iż inkryminowany fragment zażalenia dotyczy właśnie ich jest zdaniem sądu I instancji wynikiem ich subiektywnych odczuć, które nie mogą stanowić podstawy udzielenia ochrony sądowej. Ponadto w ocenie sądu samo określenie ,,nieuczciwy” jest określeniem bardzo nieostrym i mającym ocenne znaczenie. Wszystko to powoduje, iż nie można stwierdzić, aby doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów. Dodatkowo Sąd Okręgowy podniósł, iż nawet gdyby doszło do uwzględnienia roszczenia powodów dotyczącego zobowiązania pozwanego do złożenia odpowiedniej treści przeproszenia, to i tak odpowiednim środkiem do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych W piśmie procesowym nie byłoby złożenie takiego oświadczenia W Jako podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu wskazany został art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego orzeczenia wniosła strona powodowa , która zarzucała sądowi I instancji: - naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez odstąpienie od wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy , W szczególnego treści zażalenia z dnia 8 XII 2006 r., -naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie wskazanie przyczyn dla których sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powodów, -przyjęcie za wiarygodne zeznań pozwanego, iż treść użytych sformułowań nie była skierowana pod czyimkolwiek adresem, -nie rozpoznanie istoty sprawy tj. personalnych zależności pomiędzy uczestnikami postępowania sądowego W sprawie XVI GCo 77/05, a osobami opisanymi W zażaleniu, 3
--- STRONA 5 ---
-błąd w ustaleniach faktycznych prowadzący do przyjęcia , iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów, a w konsekwencji naruszenie art. 23 i 24 k.c. Sami powodowie w piśmie procesowym wniesionym w tym samym dniu co apelacja ich pełnomocnika dodatkowo zarzucali Sądowi Okręgowemu: - błędne przyjęcie, iż ich odczucia miały charakter subiektywny, -przyjęcie, że okolicznością wyłączającą bezprawne naruszenie dóbr osobistych powodów przez pozwanego było działanie przez niego w ramach porządku prawnego. Tym samym strona powodowa wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W piśmie procesowym z dnia 23 III 2009 r. apelujący dokonali modyfikacji powództwa, a tym samym wniosku apelacyjnego, domagając się od pozwanego przeproszenia w liście poleconym , który miałby zostać im przesłany. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Rację należy przyznać apelującym, iż sąd I instancji naruszył zasady swobodnej oceny sędziowskiej poprzez dokonanie niezgodnej z zasadami logiki oceny wyjaśnień pozwanego , a także poprzez zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Uchybienia powyższe musiały z kolei skutkować nieprawidłowymi ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Ustalając, iż fragment zażalenia pozwanego z dnia 8 XII 2006 r. wniesionego w sprawie XVI GCo 279/06 , na który powoływali się powodowie ich nie dotyczy , sąd oparł się jedynie na fragmentarycznej, bardzo wąskiej analizie treści tego pisma procesowego oraz na wyjaśnieniach pozwanego, które nie tylko, że były nielogiczne, ale wręcz jak podnoszą apelujący niedorzeczne. 4 -błąd W ustaleniach faktycznych prowadzący do przyjęcia , iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów, a W konsekwencji naruszenie art. 23 i 24 k.c. Sami powodowie W piśmie procesowym Wniesionym W tym samym dniu co apelacja ich pełnomocnika dodatkowo zarzucali Sądowi Okręgowemuz - błędne przyjęcie, iż ich odczucia miały charakter subiektywny, -przyjęcie, że okolicznością Wyłączającą bezprawne naruszenie dóbr osobistych powodów przez pozwanego było działanie przez niego W ramach porządku prawnego. Tym samym strona powodowa wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa W całości ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. W piśmie procesowym z dnia 23 III 2009 r. apelujący dokonali modyfikacji powództwa, a tym samym wniosku apelacyjnego, domagając się od pozwanego przeproszenia W liście poleconym , który miałby zostać im przesłany. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Rację należy przyznać apelującym, iż sąd I instancji naruszył zasady swobodnej oceny sędziowskiej poprzez dokonanie niezgodnej z zasadami logiki oceny wyjaśnień pozwanego , a także poprzez zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Uchybienia powyższe musiały z kolei skutkować nieprawidłowymi ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Ustalając, iż fragment zażalenia pozwanego z dnia 8 XII 2006 r. wniesionego W sprawie XVI GCo 279/06 , na który powoływali się powodowie ich nie dotyczy , sąd oparł się jedynie na fragmentarycznej, bardzo wąskiej analizie treści tego pisma procesowego oraz na wyjaśnieniach pozwanego, które nie tylko, że były nielogiczne, ale wręcz jak podnoszą apelujący niedorzeczne. 4
--- STRONA 6 ---
Sformułowań wskazywanych przez powodów jako naruszające ich dobra osobiste nie można było natomiast analizować w oderwaniu od całego kontekstu tej wypowiedzi pozwanego. Zażalenie powyższe dotyczyło postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie oddalającego wniosek pozwanego o wyłączenie sędziego tego sądu od prowadzenia sprawy XVI GCo 77/05 z wniosku A J , o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi wydanemu w sprawie XVI GC 2280/02 m.in. przeciwko pozwanemu, także na rzecz jego małżonki. W uzasadnieniu tego zażalenia skarżący tj. Z O powoływał się m.in. na brak bezstronności, sympatyzowanie sędziego z wnioskodawcą, którym nie mógł być nikt inny jak wnioskodawca sprawy XVI GCo 77/05 czyli A J , sympatyzowanie z jego adwokatem , a nawet ojcem czyli drugim powodem z niniejszej sprawy. Z zestawienia drugiego i trzeciego akapitu od końca zażalenia wynika, iż w ocenie skarżącego sędzia wspiera te nieuczciwe osoby, od których pozwany doznał wielu krzywd , w tym podczas incydentu z dnia 27 I 2006 r. .Jak wynikało zaś z wyjaśnień powodów incydent ten miałby polegać na użyciu przez A J wobec pozwanego słów obraźliwych i wysuwaniu wobec niego gróźb karalnych. Poza tym z przedostatniego odnośnika znajdującego się na str. 2 zażalenia, bez wątpienia wynika, iż w ocenie skarżącego swoim stronniczym zachowaniem sąd chce się przysłużyć A J . Zestawienie powyższych okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości wskazywało, iż ludźmi nieuczciwymi , którzy wyrządzili pozwanemu wiele krzywd w jego ocenie są powodowie. Brak w zażaleniu określenia powodów wprost z imienia i nazwiska nie przekreślał możliwości ich łatwej identyfikacji. To, iż określenia powyższe dotyczyły powodów nie wynikało bynajmniej z ich subiektywnego odczucia, lecz było wynikiem prostego , czytelnego wnioskowania - opierającego się na analizie treści całego zażalenia, okoliczności wniesienia go na postanowienie oddalające wniosek o 5 Sformułowań wskazywanych przez powodów jako naruszające ich dobra osobiste nie można było natomiast analizować W oderwaniu od całego kontekstu tej wypowiedzi pozwanego. Zażalenie powyższe dotyczyło postanowienia Sądu Okręgowego W Warszawie oddalającego wniosek pozwanego o wyłączenie sędziego tego sądu od prowadzenia sprawy XVI GCo 77/05 z wniosku A J. o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi wydanemu W sprawie XVI GC 2280/02 m.in. przeciwko pozwanemu, także na rzecz jego małżonki. W uzasadnieniu tego zażalenia skarżący tj. Z O powoływał się m.in. na brak bezstronności, sympatyzowanie sędziego z wnioskodawcą, którym nie mógł być nikt inny jak wnioskodawca sprawy XVI GCo 77/05 czyli A J , sympatyzowanie z jego adwokatem , a nawet ojcem czyli drugim powodem z niniejszej sprawy. Z zestawienia drugiego i trzeciego akapitu od końca zażalenia wynika, iż W ocenie skarżącego sędzia wspiera te nieuczciwe osoby, od których pozwany doznał wielu krzywd , W tym podczas incydentu z dnia 27 I 2006 r. .Jak wynikało zaś z wyjaśnień powodów incydent ten miałby polegać na użyciu przez A. J Wobec pozwanego słów obraźliwych i wysuwaniu wobec niego gróźb karalnych. Poza tym z przedostatniego odnośnika znajdującego się na str. 2 zażalenia, bez wątpienia wynika, iż W ocenie skarżącego swoim stronniczym zachowaniem sąd chce się przysłużyć A J. _ Zestawienie powyższych okoliczności W sposób nie budzący wątpliwości wskazywało, iż ludźmi nieuczciwymi , którzy wyrządzili pozwanemu wiele krzywd W jego ocenie są powodowie. Brak W zażaleniu określenia powodów wprost z imienia i nazwiska nie przekreślał możliwości ich łatwej identyfikacji. To, iż określenia powyższe dotyczyły powodów nie wynikało bynajmniej z ich subiektywnego odczucia, lecz było Wynikiem prostego , czytelnego wnioskowania - opierającego się na analizie treści całego zażalenia, okoliczności wniesienia go na postanowienie oddalające wniosek o 5
--- STRONA 7 ---
wyłączenie sędziów od prowadzenia sprawy z wniosku powoda, incydencie z 27 12006 r. Ustaleń powyższych nie mogły dyskredytować pozbawione jakiegokolwiek sensu wyjaśnienia pozwanego, iż sformułowania , które są zawarte w zażaleniu do nikogo się nie odnoszą, że nie wie on o jaki incydent z 27 I 2006 r. chodzi,, że nie potrafi powiedzieć o kim pisał w zażaleniu, czy też o tym, że nie wie on kto jest ojcem wnioskodawcy w sprawie XVI GCo 77/05 , przyjmuje , że powodowie to ojciec i syn, ale nie ma na to żadnego dowodu. Wypowiedzi pozwanego złożone w charakterze strony nie tylko, że nie były logiczne, ale nadto sprzeczne ze stanowiskiem wcześniej prezentowanym przez niego w sprawie. Zwrócenia bowiem uwagi wymaga, że w piśmie procesowym z dnia 17 XII 2007 r. będącym odpowiedzią na pozew pozwany nie zaprzeczał, iż cytowane w uzasadnieniu pozwu fragmenty jego zażalenia dotyczyły powodów, a nadto ich pełnomocnika procesowego, którego uznawał za osobiście zainteresowanego w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy i wzywał go do wyłączenia się od jej prowadzenia ( k 15/16). Zmiana linii obrony pozwanego nastąpiła dopiero w piśmie procesowym z dnia 7 IV 2008 r.. Zatem skoro określenie; „nieuczciwe osoby, od których doznałem wielu krzywd" odnosiło się do powodów należało w dalszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy tego rodzaju określenie mogło spowodować naruszenie ich dóbr osobistych w postaci godności i dobrego imienia. Godność osobistą jako chronione prawem dobro osobiste można zdefiniować jako wewnętrzne przekonanie człowieka o swoim moralnym i etycznym nieposzlakowaniu oraz czci, jako wyraz pozytywnego ustosunkowania się innych ludzi do wartości osobistej i społecznej określonej jednostki. Niewątpliwie określenie „człowiek nieuczciwy" , a więc postępującym niezgodnie z powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi jest określeniem pejoratywnym, które burzy pozytywny wizerunek danej osoby 6 > wyłączenie sędziów od prowadzenia sprawy z wniosku powoda, incydencie z 27 I 2006 r. Ustaleń powyższych nie mogły dyskredytować pozbawione jakiegokolwiek sensu wyjaśnienia pozwanego, iż sformułowania , które są zawarte W zażaleniu do nikogo się nie odnoszą, że nie Wie on o jaki incydent z 27 I 2006 r. chodzi, , że nie potrafi powiedzieć o kim pisał W zażaleniu, czy też o tym, że nie wie on kto jest ojcem wnioskodawcy W sprawie XVI GCo 77/05 , przyjmuje , że powodowie to ojciec i syn, ale nie ma na to żadnego dowodu. Wypowiedzi pozwanego złożone W charakterze strony nie tylko, że nie były logiczne, ale nadto sprzeczne ze stanowiskiem wcześniej prezentowanym przez niego W sprawie. Zwrócenia bowiem uwagi wymaga, że W piśmie procesowym z dnia 17 XII 2007 r. będącym odpowiedzią na pozew pozwany nie zaprzeczał, iż cytowane W uzasadnieniu pozwu fragmenty jego zażalenia dotyczyły powodów, a nadto ich pełnomocnika procesowego, którego uznawał za osobiście zainteresowanego w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy i wzywał go do wyłączenia się od jej prowadzenia ( k 15/16). Zmiana linii obrony pozwanego nastąpiła dopiero W piśmie procesowym z dnia 7 IV 2008 r.. Zatem skoro określenie; ,,nieuczciwe osoby, od których doznałem wielu krzywd” odnosiło się do powodów należało W dalszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy tego rodzaju określenie mogło spowodować naruszenie ich dóbr osobistych W postaci godności i dobrego imienia. Godność osobistą jako chronione prawem dobro osobiste można zdefiniować jako wewnętrzne przekonanie człowieka o swoim moralnym i etycznym nieposzlakowaniu oraz czci, jako wyraz pozytywnego ustosunkowania się innych ludzi do wartości osobistej i społecznej określonej jednostki. Niewątpliwie określenie „człowiek nieuczciwy” , a więc postępującym niezgodnie z powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi jest określeniem pejoratywnym, które burzy pozytywny Wizerunek danej osoby 6
--- STRONA 8 ---
w odbiorze społecznym i obiektywnie rzecz ujmując, a więc z punktu widzenia przeciętnego rozsądnie myślącego człowieka o normalnej wrażliwości mogłoby się stać podstawą do negatywnych odczuć z jego strony . Nie można zgodzić się z Sądem Okręgowym, że określenie „nieuczciwy" jest pojęciem bardzo nieostrym. Jest to pojęcie jednoznacznie mające wydźwięk negatywny, stanowiące zaprzeczenie cechy pozytywnej w postaci uczciwości. Jest to jednak pojęcie bardzo ogólne o czym świadczy jego definicja z Małego słownika języka polskiego przytaczana w pismach procesowych obu stron postępowania. Przykładowo można być osobą prawą ale nieuczciwą bo niesumienną lub nie wykazującą rzetelnego stosunku do ludzi. Jeżeli chodzi natomiast o pojęcie „osób, od których doznałem wielu krzywd", to w ocenie Sądu Apelacyjnego stosując obiektywne kryteria oceny naruszenia dóbr osobistych nie można przyjąć, że w odczuciu szerszego grona osób i przy uwzględnieniu powszechnie przyjmowanych , a zasługujących na akceptację norm postępowania takich jak obyczaj, tradycja musiałoby ono wywołać negatywne odczucia w sferze emocji przeciętnej osoby. Przede wszystkim jest to określenie bardzo ogólne, potoczne, bardzo subiektywne , a jego użycie pod czyimś adresem mieści się w normach zwyczajów i jest życiowo dopuszczalne. Dotyczy przede wszystkim szkody w ujęciu niematerialnym , związanej z osobistymi przeżyciami, emocjami, wystąpienie i wielkość której zależy od stanu wrażliwości danej jednostki. Znaczenie jakie temu określeniu przypisywali powodowie było przejaskrawione, wynikające z ich subiektywnej nadwrażliwości na zachowanie pozwanego, spowodowanej od lat trwającym pomiędzy stronami sporami sądowymi. Nie znajduje bowiem żadnego uzasadnienia postrzeganie ludzi, którym zarzuca się wyrządzenie krzywdy jako osób niebezpiecznych, mogących bez żadnego powodu dokonać czynów odrażających jedynie w celu pokrzywdzenia innej osoby ( k 19 pismo strony powodowej). Rację 7 W odbiorze społecznym i obiektywnie rzecz ujmując, a więc z punktu widzenia przeciętnego rozsądnie myślącego człowieka o normalnej wrażliwości mogłoby się stać podstawą do negatywnych odczuć z jego strony . Nie można zgodzić się z Sądem Okręgowym, że określenie ,,nieuczciWy” jest pojęciem bardzo nieostrym. Jest to pojęcie jednoznacznie mające wydźwięk negatywny, stanowiące zaprzeczenie cechy pozytywnej W postaci uczciwości. Jest to jednak pojęcie bardzo ogólne o czym świadczy jego definicja z Małego słownika języka polskiego przytaczana W pismach procesowych obu stron postępowania. Przykładowo można być osobą prawą ale nieuczciwą bo niesumienną lub nie Wykazującą rzetelnego stosunku do ludzi. Jeżeli chodzi natomiast o pojęcie ,,osób, od których doznałem wielu krzywd”, to W ocenie Sądu Apelacyjnego stosując obiektywne kryteria oceny naruszenia dóbr osobistych nie można przyjąć, że W odczuciu szerszego grona osób i przy uwzględnieniu powszechnie przyjmowanych , a zasługujących na akceptację norm postępowania takich jak obyczaj , tradycja musiałoby ono wywołać negatywne odczucia W sferze emocji przeciętnej osoby. Przede Wszystkim jest to określenie bardzo ogólne, potoczne, bardzo subiektywne , a jego użycie pod czyimś adresem mieści się W normach zwyczajów i jest życiowo dopuszczalne. Dotyczy przede Wszystkim szkody W ujęciu niematerialnym , związanej z osobistymi przeżyciami, emocjami, wystąpienie i Wielkość której zależy od stanu wrażliwości danej jednostki. Znaczenie jakie temu określeniu przypisywali powodowie było przejaskrawione, wynikające z ich subiektywnej nadwrażliwości na zachowanie pozwanego, spowodowanej od lat trwającym pomiędzy stronami sporami sądowymi. Nie znajduje bowiem żadnego uzasadnienia postrzeganie ludzi, którym zarzuca się Wyrządzenie krzywdy jako osób niebezpiecznych, mogących bez żadnego powodu dokonać czynów odrażających jedynie W celu pokrżywdzenia innej osoby ( k 19 pismo strony powodowcj). Rację- 7
--- STRONA 9 ---
należy przyznać także pełnomocnikowi pozwanego, który w swoim piśmie procesowym z dnia 7 IV 2008 r. pisze, że jest to określenie bardzo subiektywne w związku z czym, nikt poza pozwanym nie ma uprawnień do oceny, czy w jego odczuciu zachowanie powodów krzywdziło go czy nie , a tym samym niemożliwym jest ustalenie czy to stwierdzenie pozwanego odpowiadało prawdzie czy też nie. Mając na uwadze właśnie ten bardzo ogólny i subiektywny charakter użytych przez pozwanego sformułowań , w celu dokonania prawidłowej oceny, czy doszło w niniejszym przypadku do naruszenia dóbr osobistych powodów należało przede wszystkim mieć na uwadze kontekst sytuacyjny w jakim użyte zostały powyższe określenia, a nie ich słownikowe definicje, które mogły mieć jedynie charakter posiłkowy. Nie bez znaczenia dla tej oceny była także motywacja działania sprawcy. Rozpoznając sprawę w tym kontekście należało mieć na uwadze, iż strony niniejszego postępowania sądowego od dłuższego czasu są skonfliktowane, prowadziły i prowadzą między sobą liczne spory sądowe , składają do organów ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Źródłem konfliktu są sprawy związane z zakończeniem działalności i rozliczeniami spółki cywilnej , której wspólnikami byli m.in. powód Ai J jak i pozwany, a drugi z powodów tj. A * J; wynajmował pomieszczenia od tej spółki, na tle której to okoliczności c również strony zostały uwikłane w postępowania sądowe. Inkryminowane określenia pod adresem powodów zostały użyte w zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziego od prowadzenia sprawy z wniosku A J o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce pozwanego, wyrokowi wydanemu w sprawie XVI GC 2280/02 w zakresie kosztów procesu , do uiszczenia których zostali zobowiązani solidarnie wszyscy wspólnicy spółki 7 , a więc także i powód A J , ( k 202). Mając na uwadze rodzaj przedmiotowego 8 należy przyznać także pełnomocnikowi pozwanego, który W swoim piśmie procesowym z dnia 7 IV 2008 r. pisze, że jest to określenie bardzo subiektywne W związku z czym, nikt poza pozwanym nie ma uprawnień do oceny, czy W jego odczuciu zachowanie powodów krzywdziło go czy nie , a tym samym niemożliwym jest ustalenie czy to stwierdzenie pozwanego odpowiadało prawdzie czy też nie. Mając na uwadze właśnie ten bardzo ogólny i subiektywny charakter użytych przez pozwanego sformułowań , W celu dokonania prawidłowej oceny, czy doszło W niniejszym przypadku do naruszenia dóbr osobistych powodów należało przede wszystkim mieć na uwadze kontekst sytuacyjny W jakim użyte zostały powyższe określenia, a nie ich słownikowe definicje, które mogły mieć jedynie charakter posiłkowy. Nie bez znaczenia dla tej oceny była także motywacja działania sprawcy. Rozpoznając sprawę W tym kontekście należało mieć na uwadze, iż strony niniejszego postępowania sądowego od dłuższego czasu są skonfliktowane, prowadziły i prowadzą między sobą liczne spory sądowe , składają do organów ścigania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Źródłem konfliktu są sprawy związane z zakończeniem działalności i rozliczeniami spółki cywilnej , której wspólnikami byli m.in. powód A1 J jak i pozwany, a drugi z powodów tj. A I ' J: wynajmował pomieszczenia od tej spółki, na tle której to okoliczności również strony zostały uwikłane W postępowania sądowe. Inkryminowane określenia pod adresem powodów zostały użyte W zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek o wyłączenie sędziego od prowadzenia sprawy z wniosku A J o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce pozwanego, wyrokowi wydanemu W sprawie XVI GC 2280/02 W zakresie kosztów procesu , do uiszczenia których zostali zobowiązani solidarnie wszyscy wspólnicy spółki Í , a więc także i powód A J: . (_ k 202). Mając na uwadze rodzaj przedmiotowego 8
--- STRONA 10 ---
pisma procesowego oraz ogólny charakter użytych pod adresem powodów określeń stwierdzić należy, iż celem działania pozwanego w tym konkretnym przypadku nie było poniżenie powodów, ale raczej uzewnętrznienie własnych odczuć, rozżalenia związanego z niesprawiedliwym w jego głębokim przekonaniu rozliczeniem i zakończeniem kiedyś prowadzonej wspólnie spółki. Celem przedmiotowego pisma procesowego było wykazanie stronniczości, a tym samym nieuczciwości nie powodów tylko sędziego o wyłączenie którego wnosił. Nie można zdaniem Sądu Apelacyjnego przyjąć, że pozwany działał w zamiarze poniżenia, szykanowania powodów, tym bardziej, że uczestnikami postępowania sądowego w ramach którego złożone zostało zażalenie z dnia 8 XII 2006 r. byli tylko małżonkowie O; . Jedynymi zatem osobami, które mogły się zapoznać z użytymi pod adresem powodów określeniami był skład sędziowski rozpoznający przedmiotowe zażalenie, na którym określenia „nieuczciwy" czy też „osoby od których doznałem wielu krzywd" nie powinny były zrobić żadnego wrażenia , gdyż nie ocena wnioskodawcy, jego ojca czy też ich pełnomocnika procesowego stanowiła przedmiot rozpoznania sprawy, a poza tym przypisywanie przeciwnikom procesowym w pismach procesowych nieuczciwego postępowania nie jest sprawą wyjątkową. Sąd Apelacyjny stwierdza to na podstawie własnego doświadczenia zawodowego. Dlatego też podnieść należy, iż dla oceny, czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów miarodajnym nie mógł być wyłącznie stan uczuć oraz miara indywidualnej wrażliwości powodów, ale kontekst sytuacyjny w jakim zarzucanych określeń użyto, ich odbiór przez środowisko które z nimi mogło się zapoznać, a także motywacja działania sprawcy. Te zaś przemawiały za odmową udzielenia ochrony prawnej. N i e każdy bowiem przypadek dyskomfortu psychicznego , spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby , jest wystarczającą podstawą do 9 pisma procesowego oraz ogólny charakter użytych pod adresem powodów określeń stwierdzić należy, iż celem działania pozwanego W tym konkretnym przypadku nie było poniżenie powodów, ale raczej uzewnętrznienie własnych odczuć, rozżalenia związanego z niesprawiedliwym W jego głębokim przekonaniu rozliczeniem i zakończeniem kiedyś prowadzonej wspólnie spółki. Celem przedmiotowego pisma procesowego było Wykazanie stronniczości, a tym samym nieuczciwości nie powodów tylko sędziego o Wyłączenie którego wnosił. Nie można zdaniem Sądu Apelacyjnego przyjąć, że pozwany działał W zamiarze poniżenia, szykanowania powodów, tym bardziej, że uczestnikami postępowania sądowego W ramach którego złożone zostało zażalenie z dnia 8 XII 2006 r. byli tylko małżonkowie O; . Jedynymi zatem osobami, które mogły się zapoznać z użytymi pod adresem powodów określeniami był skład sędziowski rozpoznający przedmiotowe zażalenie, na którym określenia „nieuczciwy” czy też „osoby od których doznałem wielu krzywd” nie powinny były zrobić żadnego wrażenia , gdyż nie ocena wnioskodawcy, jego ojca czy też ich pełnomocnika procesowego stanowiła przedmiot rozpoznania sprawy, a poza tym przypisywanie przeciwnikom procesowym W pismach procesowych nieuczciwego postępowania nie jest sprawą wyjątkową. Sąd Apelacyjny stwierdza to na podstawie własnego doświadczenia zawodowego. Dlatego też podnieść należy, iż dla oceny, czy W niniejszej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów miarodajnym nie mógł być Wyłącznie stan uczuć oraz miara indywidualnej wrażliwości powodów, ale kontekst sytuacyjny W jakim zarzucanych określeń użyto, ich odbiór przez środowisko które z nimi mogło się zapoznać, a także motywacja działania sprawcy. Te zaś przemawiały za odmową udzielenia ochrony prawnej. Nie każdy bowiem przypadek dyskomfortu psychicznego , spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby , jest wystarczającą podstawą do 9
--- STRONA 11 ---
poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych. Należy mieć także na uwadze ocenę zewnętrzną dokonaną według kryteriów o jakich mowa była powyżej . Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru. Dobra osobiste s ą czymś szczególnie cennym , trzeba więc dążyć do zapewnienia ich ochrony w każdym przypadku, w którym odniesiony w nim uszczerbek znajduje potwierdzenie nie tylko w odczuciu samego zainteresowanego, ale także w zobiektywizowanej ocenie zewnętrznej. Z drugiej zaś strony nie można nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków drobnych, opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach samego zainteresowanego. Taki sposób postępowania prowadziłby bowiem do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony. Kierując się powyższymi przesłankami Sąd Apelacyjny uznał za słuszny wyrok sądu I instancji odmawiający powodom udzielenia im sądowej ochrony dóbr osobistych., aczkolwiek z innych względów , niż zostało to podane w jego uzasadnieniu, a które to względy zostały omówione powyżej. Dlatego też na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja p o w o d ó w wniesiona od powyższego orzeczenia została oddalona. Na oryginale fcaściwe podpisy, Za zgodność z oryginałem stwierdzam Sekregr^ Sądowy poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych. Należy mieć także na uwadze ocenę zewnętrzną dokonaną według kryteriów o jakich mowa była powyżej _ Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru. Dobra osobiste są czymś szczególnie cennym , trzeba więc dążyć do zapewnienia ich ochrony W każdym przypadku, W którym odniesiony W nim uszczerbek znajduje potwierdzenie nie tylko W odczuciu samego zainteresowanego, ale także W zobiektywizowanej ocenie zewnętrznej. Z drugiej zaś strony nie można nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków drobnych, opierających się W głównej mierze na subiektywnych odczuciach samego zainteresowanego. Taki sposób postępowania prowadziłby bowiem do deprecj onowania samego przedmiotu ochrony. Kierując się powyższymi przesłankami Sąd Apelacyjny uznał za słuszny wyrok 'sądu I instancji odmawiający powodom udzielenia im sądowej ochrony dóbr osobistych., aczkolwiek z innych względów , niż zostało to podane W jego uzasadnieniu, a które to względy zostały omówione powyżej. Dlatego też na podstawie art. 385 k.p.c. apelacja powodów wniesiona od powyższego orzeczenia została oddalona. Z Na Ofifglflfiile lllfêściwe podpisy. a zgodnosc z oryginałem stwierdzam Sekreßg Sądowy
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Warszawie#VIA Ca 1242/08 O D W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 200 Sąd Apelacyjny w War#art. 98 k.p.c.#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 328 § 2 k.p.c.#art. 385 k.p.c.