Teza / krótkie omówienie
wniosku powoda o ustanowienie
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
a *a R
aSygn. akt VI Ca 963/21
'W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 09 czerwca 2022r.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, Wydział VI Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia SO Jolanta Kurzawińska-Pasek
po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2022r. w Zielonej Górze .
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa Z. S.
przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K., Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w W.-S., Skarbowi Państwa
- Zakładowi Karnemu w P, Skarbowi Państwa — Zakładowi Karnemu w K.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Zielonej Górze
z dnia 25 października 2021r., sygn. akt I C 2574/18
I.
oddała apelację;
u.
zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Zakład Karny w K. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu koszłów zastępstwa
w postępowaniu apelacyjnym;
Ii. -
zasądza od powoda na rzecz poźwanego Skarbu Państwa — Zakład Karny w K. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
w postępowaniu apelacyjnym;
M.
przyznaje od Skarbu Państwa — Sąd Rejonowy w Zielonej Górze na rzecz adwokata D. B. kwotę 1.800 zł wraz z należnym podatkiem
VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.
Sędzia SO J. K.-P.
Sygn. akt VI Ca 963/21
Powód — Z. S. wniósł pozew przeciwko pozwanym D. D. Zakładu Karnego w K., C. D. Zakładu Karnego w K., T. D. (1) Zakładu
Karnego w P. i A. K. - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w W.-S. o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty
50.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia.
Ponadto powód wniósł o nakazanie pozwanym określonego zachowania poprzez umożliwienie powodowi edukacji lub samoedukacji
--- STRONA 2 ---
.
©
zgodnie z jego poziomem zatrudnienia, w przypadku gdy będzie on odbywał karę w jednostce penitencjarnej zarządzanej przez
pozwanych zgodnie z kodeksem karnym wykonawczym, a nadto o nakazanie pozwanym określonego zachowania, w ten sposób,
że kwotę zadośćuczynienia wpłacą na określone przez powoda konto bankowe. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanych
kosztów procesu.
W uzasadnieniu powód podał, że od 2014r. do chwili obecnej odbywa karę pozbawienia wolności, przebywając w tym
czasie w.-różnych jednostkach penitencjarnych zarządzanych przez pozwanych. Powód wyjaśnił, że w trakcie odbywania kary
pozbawienia wolności ubiegał się o odpłatne zatrudnienie na zasadach określonych w kodeksie karnym wykonawczym. Wskazał,
że uniemożliwiono mu odpłatne zatrudnienie, wskazując m.in. na brak wolnych etatów. Wskutek powyższego nie mógł wywiązać
się z ciążącego na nim obowiązku naprawienia szkody nałożonego w wyroku Sądu. Poza tym powód podniósł, że poprzez brak
oferty edukacyjnej dla skazanych recydywistów, uniemożliwiono mu kształcenia na szczeblu pomaturalnych. Podał, że pomimo
kierowanych wniosków do w/w pozwanych o wyrażenie zgodny na inną formę edukacyjną (zaocznie lub e-learning), otrzymywał
decyzję odmowną. Wskazał, że uniemożliwiono mu również posiadanie lub dostęp do, materiałów edukacyjnych, nie uzasadniając
decyzji lub dokonując Jakonicznej argumentacji. W ocenie powoda, każdy obywatel ma prawo do edukacji, a w/w pozwani swoimi
decyzjami naruszyli jego podstawowe prawa wynikające m.in. z Konstytucji, naruszając w ten sposób jego dobra osobiste.
W piśmie z dnia 06.08.2018r. /k. 18 akt/, powód wykonując zobowiązanie Sądu, precyzując, wskazał, że pozwanymi w
przedmiotowej sprawie są D. Zakładów Karnych, jako osoby fizyczne wymienionych w przedmiotowym pozwie.
Postanowieniem z dnia 25.09.2018r. /k. 22 akt/, Referendarz Sądu Rejonowego w Zielonej Górze, I Wydział Cywilny zwolnił powoda
od kosztów sądowych tj. od opłaty stosunkowej od pozwu w wysokości 2.500,00 zł — zgodnie z wnioskiem.
W piśmie z dnia 10.12.2018r. /k. 31-32 akt/ powód poinformował, że zarówno w jednostkach penitencjarnych, w których
przebywał oraz w której przebywa (Zakład Karny w C.) uniemożliwia mu się dostęp do artykułów piśmienniczych oraz dostępu
do obowiązujących aktualnych przepisów prawa, co pozbawia go prawa do skutecznego reprezentowania własnych interesów w
toczących się postępowaniach. Jednocześnie powód złożył wniosek o ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu.
Postanowieniem z dnia 07.01.2019r. /k. 38 akt/ oddałono wniosek powoda w przedmiocie wniosku powoda o ustanowienie
pełnomocnika z urzędu.
W pismach z dnia 17.12.2018r. i z dnia 18.02.2019. /k. 42 i k. 45 akt/ powód poinformował, że aktualnie przebywa w Areszcie
Śledczym w Ł., gdzie uniemożliwia mu się dostęp do obowiązujących aktualnych przepisów prawa, zarówno w formie elektronicznej,
jak i papierowej.
W odpowiedzi na pozew /k. 80-93 akt/ D. D. Zakładu Karnego w K. wniósł o odrzucenie pozwu w zakresie roszczeń związanych z
brakiem zatrudnienia powoda na podstawie art. 199 $ 1 pkt Zkpc, ewentualnie o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie
od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu.
Pozwany przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, wskazał, że Sąd Rejonowy w Zielonej Górze nie jest właściwy miejscowo
i rzeczowo dla roszczeń związanych z działalnością D. pozostałych jednostek penitencjarnych wskazanych w pozwie (art. 29 kpc w
zw. z art. 16 kpc). Wskazując również na celowość odrzucenia pozwu, pozwany podniósł, że przed tutejszym Sądem w sprawie o
sygn. akt I C 1525/18 toczy się sprawa z wniosku powoda między innymi przeciwko pozwanemu o zapłatę. W tym stanie rzeczy
istnieją podstawy do przyjęcia, że w obu sprawach zachodzi tożsamość stron, jak i tożsamość roszczeń. Pozwany podnosi, że błędnie
oznaczona została strona postępowania, bowiem zgodnie z art. 417 $ 1 k.c. pozwany winien zostać Skarb Państwa reprezentowany
przez D. Zakładu Karnego w K.. Ponadto pozwany z ostrożności procesowej w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd powyższych
okoliczności wskazał na bezpodstawność roszczenia dochodzonego przedmiotowym pozwem.
Pismem z dnia 07.08.2019. Skarb Państwa — Zakład Kary w K. przystąpił do sprawy jako interwenient uboczny po stronie
pozwanego ad. 1 — D. J. (1) (k. 97-99 v). W piśmie tym wniósł o odrzucenie pozwu w zakresie roszczeń związanych z brakiem
zatrudnienia powoda na podstawie art. 199 $ 1 pkt 2 kpc, ewentualnie o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od
powoda na rzecz interwenienta ubocznego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu interwenient
uboczny podniósł, że pozwany ad. 1 nie ma legitymacji procesowej biernej, wskazując, iż powództwo powinno zostać wytyczone
--- STRONA 3 ---
. ? R
przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K.. W dalszej części uzasadnienia interwenient uboczny w pełni podzielił
stanowisko pozwanego ad. 1 D. J. (1).
'W odpowiedzi na pozew /k. 125-128 akt/ T. D. (1) Zakładu Karnego w P. wniósł o odrzucenie pozwu na podstawie art. 199
$ 1 pkt 3 kpc, ewentualnie z daleko posuniętej ostrożności procesowej o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od
powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowo powód, przed wdaniem się w
spór co'do istoty sprawy podniósł zarzut niewłaściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Zielonej Górze powołując się na brak
okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 43 k.p.c. z uwagi na brak solidarności zobowiązania. W dalszej części pozwany
podnosił brak swojej legitymacji procesowej, gdyż pozwany, jako osoba fizyczna, nie podejmował względem powoda żadnych
działań, czy zaniechań, które w jakikolwiek sposób mogłyby spowodować powstanie u niego szkody. T. D. (2), jako D. Zakładu
Karnego w P. jest jedynie przedstawicielem administracji państwowej, organem Służby Więziennej. Z ostrożności procesowej
pozwany zakwestionował roszczenie powoda co do zasady, jak i co do wysokości. Każdorazowo administracja Zakładu Karnego w
P. informowała powoda o przyczynach negatywnego rozpatrzenia wniosków.
Pismem procesowym z dnia 07.08.2019r. /k. 146-147 akt/ pozwany C. K. — Dyrektor ZK w K. wniósł o przekazanie sprawy do
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lidzbarku, powołując się na brak okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 43 k.p.c. z
uwagi na brak solidarności zobowiązania.
'W odpowiedzi na pozew z dnia 08.08.2018 r. (k. 149- 155 akt) pozwany C. K. wniósł o odrzucenie pozwu na podstawie art. 199
$ 1 pkt 3 kpc, ewentualnie oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu,
w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Pozwany z ostrożności procesowej w przypadku
nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie pozwu, podkreślał, że jego działania nie naruszały obowiązujących przepisów w
okresie osadzenia powoda w ZK w K.. Odmowne decyzje na wnioski powoda zawsze wydawane zostawały pisemnie i zawierały
odpowiednie uzasadnienie.
Postanowieniem z dnia 22.12.2019r. /k. 202 akt/, Sąd Rejonowy w Zielonej Górze ustanowił dla powoda adwokata z urzędu.
Pismem z dnia 10.03.2020r. /k. 241- 244 akt/ pełnomocnik z urzędu działając w imieniu powoda, zmodyfikował żądanie pozwu
(precyzując stronę pozwaną) w ten sposób, że powództwo skierował przeciwko Skarbowi Państwa, stationes fisci — zakłady karne
reprezentowane przez: .
* D. Zakładu Karnego w K. D. J. (2);
* D. Zakładu Karnego w K. C. K.;
* D. Zakładu Karnego w P. T. D. (2);
+ Dyrektora Aresztu Śledczego w W. A. K..
Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych, względnie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych albowiem nie
zostały opłacone w całości ani w części.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że jednostki penitencjarne, w których przebywał powód dopuściły się licznych zaniechań w
zakresie braku zapewnienia osadzonemu należytych warunków odbywania kary, dostępu do kształcenia jak i zatrudnienia. Nie
sprawdzili możliwości przeniesienia powoda do zakładu karnego, w którym mógłby realizować naukę, nie przedstawili listy zakładów -
karnych w Polsce, które realizują nauczanie na poziomie wyższym. Zaniechano stworzenia warunków dla powoda do internetowego
nauczania, pozbawiając go prawa do kształcenia. Ponadto dyrektorzy pozwanych zakładów karnych zaniechali jakichkolwiek działań
mimo woli powoda do wykonywania każdej oferowanej pracy. Powód sam nawiązywał kontakt z przedsiębiorcą zewnętrznym,
który wyznaczył warunki współpracy w ramach umowy o' dzieło oraz niezbędne przedmioty do realizacji powierzonych zleceń.
W związku z powyższym powód wnioskował do D. Zakładu Kamego w K. o ustalenie warunków zatrudnienia, jednakże w
odpowiedzi nie' otrzymał on wytycznych i warunków jakie powinien spełnić, a jedynie decyzje odmowną, co do stworzenia
warunków umożliwiających wykonywanie powyższej pracy. Nadto zdarzenie nadzwyczajne z dnia 21.05.2015r., na które powołuje
--- STRONA 4 ---
.,
*
się pełnomocnik Zakładu Karnego w K. nie ma wpływu na zaniechania, jakich dopuścili się zarządzający tą jednostką penitencjarną
w zakresie uniemożliwienia powodowi możliwości pracy i kształcenia podczas pobytu w jednostce. Pełnomocnik powoda podniósł,
że w kontekście przedmiotowej sprawy doszło ze strony pozwanych do zaniechań w zakresie zatrudnienia i kształcenia powoda,
poprzez naruszenie norm wynikających z art. 121 kkw oraz 131 kkw. Nadto zdecydowanie złamane zostały europejskie normy
traktowania i szanowania więźniów.
Postanowieniem z dnia 14.07,2020r., Sąd Rejonowy w Zielonej Górze wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarb
Państwa: Zakład Karny w K., Zakład Karny w K., Zakład Karny w P., Areszt Śledczy w W. /k. 253 akt/.
Pismem dnia 29.07.2020r. /k. 276 akt/, pełnomocnik powoda wyraził zgodę na wstąpienie w/w w charakterze pozwanych.
Pismem z dnia 27.07.2020r. /k. 277 akt/, pozwany Skarb Państwa- ZK w K., wyraził zgodę na wstąpienie do sprawy w miejsce
pozwanego D. J. (1) oraz wyraził zgodę na zwolnienie dotychczasowych pozwanych z udziału w sprawie.
'W odpowiedzi na pozew z dnia 29.07.2020r. /k. 280 — 282 akt/, pozwany Skarb Państwa — Zakład Karny w K., reprezentowany
przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego
kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek
opóźnienia.
'W uzasadnieniu, pozwany wskazał na bezpodstawność roszczenia dochodzonego przedmiotowym pozwem. Przede wszystkim
pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 442 '$ 1 kpc, wskazując, że powód w Zakładzie Karnym
w K. przebywał w okresie od 14.05.2015r. do 01.09.2015r. oraz od dnia 08.09.2015r. do 15.09.2015r., przedmiotowa zmiana
powództwa polegająca na skierowaniu pozwu przeciwko Skarbowi Państwa - ZK w K. nastąpiła pismem powoda z dnia 10.03.2020r.
'W związku z powyższym roszczenie powoda sprzed 10.03.2017r. uległy przedawaniu z upływem 3-letniego terminu. Nadto w
przypadku nieuwzględnienia przez Sąd powyższego zarzutu, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując na
jego bezzasadność. Pozwany wskazał, że powód podczas pobytu w warunkach izolacji więziennej w jednostce w K. w okresie od
14.05.2015r. do 01.09.2015r. oraz od dnia 08.09.2015r. do 15.09.2015r., nie był zatrudniony. Pozwany powołując się na treść
art. 122 $ 2 kkw, wskazał, że w trakcie pobytu powoda w jednostce karnej, ustalono w D/F — depozyt ZK, że powód nie posiada
zobowiązań alimentacyjnych. Posiadał natomiast obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w trybie
art. 72 $ 2 kk, nałożoną przez SR Głogów, II Wydział Karny (II K 1645/10). Ustalono, że powód w trakcie pobytu w jednostce
penitencjarnej trzymał wpływ środków pieniężnych spoza zakładu w łącznej wysokości 1.190,00 zł. Jednakże po otrzymaniu w/w
środków powód nie dokonał spłaty wspomnianej szkody, przeznaczając powyższą kwotę na dokonanie zakupów w kantynie jednostki
penitencjarnej. Nadto pozwany wskazał, że powód występował z wnioskami o odpłatne zatrudnienie, jednakże rozpatrywane były one
negatywnie z uwagi na brak potrzeby zatrudnienia (brak wolnych etatów) w spornym okresie przez Zakład Karny w K. oraz z innych
przyczyn kaźdorazowo uzasadnianych powodowi pisemnie. Ponadto przebywając w Areszcie Śledczym w P., będąc zatrudnionym
nieodpłatnie, w warsztacie powód dopuścił się czynu, za który został ukarany dyscyplinarnie i wycofany z w/w zatrudnienia. Istotnym
było również, że powód deklarował chęć podjęcia zatrudnienia odpłatnego, jednakże skazany już 7 dni po przetransportowaniu do
tut. jednostki, w dniu 21.05.2015 r. był czynnym uczestnikiem zdarzenia nadzwyczajnego, gdzie w trakcie kontroli celi mieszkalnej
powoda, ujawniono ukryty w jego rzeczach długopis z funkcją nagrywania obrazu i dźwięku, z dwoma kartami mikro SD i czytnikiem
kart mikro SD. Pozwany odnosząc się do zarzutu powoda w zakresie braku samoedukacji wskazał, że mógł on podejmować
samodzielne działania. Podczas rozmów wychowawczych powód deklarował, że nawiązał kontakt z uczelnią wyższą w W. celem
pozyskania od nich materiałów naukowych z wykładów, jednakże nigdy nie przedstawił dokumentacji potwierdzających powyższy
stan. Ponadto w celu sarnoedukacji powód mógł korzystać ze stanowiska komputerowego znajdującego się na świetlicy oddziału VII.
W odpowiedzi na pozew /k. 306 — 308 akt/ Skarb Państwa - Areszt Śledczy w W. - S., reprezentowany przez profesjonalnego
pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, W
tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Argumentując zasadność oddalenia powództwa pozwany zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 442 '$ 1
kpc. Pozwany wskazał, że powód w trakcie pobytu w tut. areszcie miał możliwość podjęcia nauki w warunkach izolacji
penitencjarnej. Nadto odmowna decyzja z dnia 16.12.2015r., w zakresie zatrudnienia powoda była wynikiem ujawnionego
--- STRONA 5 ---
.
*
przedmiotu niedozwolonego u powoda w dniu 21.05.2015r. Ponadto podczas odbywania kary pozbawienia wolności powód był
kilkakrotnie karany dyscyplinarnie. Następnie kolejna odmowna decyzja w sprawie zatrudnienia powoda z dnia 12.04.2019r.
była wynikiem negatywnego zachowania powoda we wcześniejszym zatrudnieniu. Powód nagminnie lekceważył funkcjonariuszy
i pracowników służby więziennej, nie wykonywał podstawowych powierzonych obowiązków, z obserwacji wynikało, że powód
okaleczał się oraz buntował innych osadzonych. Nadto dwukrotnie był uczestnikiem zdarzeń mających negatywny wpływ na
bezpieczeństwo jednostki.
Pismem procesowym z dnia 03.08.2020r. /k. 312 akt/, pozwany Skarb Państwa — Zakład Karny w P. wyraził zgodę na wstąpienie
do sprawy w miejsce dotychczasowego pozwanego T. D. (2).
'W odpowiedzi na pozew z dnia 10.08.2020r. /k. 314- 317 akt/, Skarb Państwa — Zakład Karny w K., reprezentowany przez
profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego
kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany w pierwszej kolejności zakwestionował żądanie powoda, odnoszące się do solidarnej zapłaty dochodzonego
roszczenia, wskazując, że poszczególne jednostki penitencjarne nie mogą ponosić jakiejkolwiek odpowiedzialności za okresy
osadzenia powoda w innych jednostkach penitencjarnych i za działania związane z innymi jednostkami. Następnie pozwany wskazał,
że jego działania nie naruszały obowiązujących przepisów w okresie osadzenia powoda w jednostce, a zatem nie nosiły znamion
bezprawności. Pozwany wskazał, że powód przebywając w tutejszej jednostce niespełna 3 miesiące nie składał próśb o umożliwienie
mu nauki w ramach oferty edukacyjnej, którą zapewnia służba więzienna (art. 130 kkw). Powód złożył wprawdzie dwa wnioski
o umożliwienie mu nauki na poziomie wyższym, jednakże zostały rozpoznane odmownie. Pierwszy z powodu ogólnikowego
sposobu argumentowania wniosku przez powoda, co wpłynęło na negatywną ocenę wychowawcy w tym zakresie. Druga odmowa
podyktowana była faktem, że kolejny wniosek stanowił uzupełnienie wniosku poprzedniego. Powód nie przedstawił żadnej formalnej
dokumentacji, dążąc jedynie do uzyskania zgody na posiadanie komputera w celi mieszkalnej. Pozwany odnosząc się do zarzutu
powoda związanego z zatrudnieniem jego osoby, wskazał, że w okresie 3 miesięcznego okresu osadzenia, powód nie był zatrudniany,
gdyż zgodnie z art. 121 $1 kkw, skazanemu zapewnia się świadczenie pracy w miarę możliwości. Nadto składane 3 prośby powoda o
zatrudnienie odpłatne lub nieodpłatne zostały rozpatrzone negatywnie z powodu zdarzeń nadzwyczajnych, których był uczestnikiem,
a także stosowanych wobec niego kar dyscyplinarnych.
W odpowiedzi na pozew z dnia 10.08.2020r. /k. 343- 346 akt/, pozwany Skarb Państwa — Zakład Karny w P., reprezentowany
przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego
kosztów procesu, W tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
'W uzasadnieniu, pozwany wskazał na bezzasadność roszczenia dochodzonego przedmiotowym pozwem, kwestionując je zarówno
co do zasady, jak i wysokości. Przede wszystkim pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia na podstawie art. 442 '$ 1 kpc,
poprzedzający okres 3 lat od dnia wniesienia powództwa przeciwko pozwanemu. Nadto w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd
powyższego zarzutu, pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując na jego bezzasadność. Pozwany podniósł, że
powód w Zakładzie Karnym w P. przebywał w okresie od 22.07.2016r. do 30.08.2016r. oraz od dnia 27.10.2016r. do 24.01.2018r.
Podczas pobytu w zakładzie karnym w w/w okresie miał zagwarantowane prawo do kształcenia i samokształcenia. Powód był
wielokrotnie informowany przez wychowawcę, jakie ma możliwości w zakresie podnoszenia przez niego kwalifikacji zawodowych, w
tym uczestniczenia w organizowanych kursach. Pomimo motywowania powoda do wzięcia udziału w kursie w Zakładzie Karnym w
P., powód odmówił wychowawcy. Ponadto powód był wielokrotnie informowany przez wychowawcę o zasadach rekrutacji do szkół
organizowanych przy zakładach karnych czy aresztach. Udostępniano mu również wykaz tych szkół, wraz z kierunkiem kształcenia
i semestrami nauki. Powód po zapoznaniu się z powyższym, stwierdzał, że brak jest ofert w więziennych szkołach, które by go
interesowały lub spełniały jego oczekiwania. Nadto miał możliwość korzystania z biblioteki, stanowiska komputerowego.
Postanowieniem z dnia 15.12.2020r. /k. 373 akt/, Sąd Rejonowy w Zielonej Górze za zgodą stron zwolnił od udziału w charakterze
pozwanych: D. J. (1),C. K., T. D. (2) i A. K.. .
Pismem z dnia 12.02.2021r. /k. 406 akt/ powód oświadczył, że administracja Zakładu Karnego w K. uniemożliwia lub ogranicza
mu znacząco dostęp do zgromadzonych materiałów procesowych oraz źródeł prawa pozbawiając go prawa do obrony.
--- STRONA 6 ---
+.
' *
Pismem procesowym z dnia 15.03.2021. /k. 414- 416 akt/, pełnomocnik powoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe
w sprawie. Nadto zakwestionował stanowisko pozwanego: Skarbu Państwa — Zakładu Karnego w Starych P., że powód miał
zagwarantowane prawo do kształcenia i samokształcenia, przedawnienie roszczenia; Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w K., że
ten nie naruszył żadnych praw i obowiązków powoda, że powód miał zagwarantowane prawo do kształcenia i samokształcenia, że
działanie pozwanego nie było bezprawne; Skarbu Państwa — Aresztu Śledczego w W. - S., co do przedawnienia roszczenia; Skarbu
Państwa — Zakładu Karnego w K. co do przedawnienia roszczenia oraz że powód miał zagwarantowane prawo do kształcenia i
samokształcenia.
'W dalszych pismach procesowych strony podtrzymały swoje stanowiska.
Wyrokiem z dnia 25.10.2021 . Sąd Rejonowy w Zielonej Górze:
1.
oddalił powództwo;
2.
nie obciążył powoda kosztami procesu;
3.
zasądził od Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego w Zielonej Górze na rzecz adwokata D. B. kwotę 2.400,00 zł + VAT tytułem
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.
Sąd Rejonowy ustalił, że powód przebywał w warunkach izolacji penitencjarnej — po raz kolejny — od 27.06.2014 r.
W Areszcie Śledczym w P. na posiedzeniu Komisji Penitencjarnej w dniu 06.08.2014r. ustalony został Indywidualny Program
Oddziaływań i skazany/powód został zakwalifikowany do podgrupy klasyfikacyjnej R-2/p.
Podczas pobytu w Areszcie Śledczym w P. zachowanie osadzonego było negatywne. Z projektu oceny okresowej powoda z
dnia 25.11.2014r. wynikało, że był karany dyscyplinarnie. Podczas pobytu w Areszcie Śledczym w okresie od 03.10.2014r. do
26.11.2014r. powód zatrudniony był nieodpłatnie na stanowisku elektryk/pomoc elektryka na 6/8 etatu.
Decyzją D. został wycofany z zatrudnienia, z uwagi na wykroczenia dyscyplinarne Za to, że w jego rzeczach ujawniono przedmioty,
które wyniósł z warsztatów, z pracy, godzące również pośrednio w bezpieczeństwo jednostki.
W dniu 27.11.2014r. decyzją Komisji Penitencjarnej powód został przeklasyfikowany do ZK typu zamkniętego.
Powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K.: od 14.05.2015 r. do 01.09.2015 r. oraz od 08.09.2015 r.
do 15.09.2015 r.
W tym czasie dyrektorem Zakładu Kamego w K. był D. J. (1). W/w funkcję tą sprawuje nadal.
Powód przebywając w Zakładzie Karnym w K., karę pozbawienia wolności odbywał w warunkach zakładu karnego typu zamkniętego
z nadaną podgrupą klasyfikacyjną R-1/p.
Podczas kontroli celi mieszkalnej zajmowanej przez powoda w w/w zakładzie karnym, w dniu 21.05.2015r. ujawniono ukryty w
jego rzeczach długopis z funkcją nagrywania obrazu i dźwięku, z dwoma kartami mikro SD i czytnikiem kart mikro SD. Powód
przyznał się, że ujawnione niedozwolone przedmioty stanowią jego własność.
Odtworzenie nagrań ujawniło, że powód nagrywał czynności wykonywane przez funkcjonariuszy, topografię miejsc i zabezpieczenia
techniczno-ochronne znajdujące się na terenie Zakładu Karnego w K., jak również w Zakładzie Karnym we W.. Na kartach SD
znajdowały się fotografie innych osadzonych wykonane w celi mieszkalnej i placu spacerowym w K..
--- STRONA 7 ---
|.
*
Decyzją z dnia 21.05.2015r. w celu zachowania porządku i bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym, dyrektor D. J. (1) skierował
osadzonego do celi monitorowanej.
Skazany otrzymał decyzję w dniu 21.05.2015r. oraz został pouczony o prawie do złożenia skargi na w/w decyzję do Sądu
Okręgowego w Zielonej Górze, Wydział III Penitencjarny za pośrednictwem D. Zakładu Karnego w K. w terminie 7 dni od dnia
odręczenia decyzji.
Podczas swojego pobytu w Zakładzie Karnym w K. powód czterokrotnie zwracał się z pisemną prośbą o zatrudnienie w dniach
02.06.2015 r., 05.06. (...)., 29.06.2015r. oraz 03.07.2015 r. Wnioski powoda zostały rozpatrzone negatywnie. W okresie, gdy powód
przebywał w Zakładzie Karnym w K. na oddziałe mieszkalnym gwarantowane było zatrudnienie nieodpłatne, na tamten czas nie
było wolnych etatów.
Nadto konieczność zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym K. w związku z zachowaniem i zdarzeniem
nadzwyczajnym z dnia 21.05.2015r., w którym powód brał czynny udział, uniemożliwiało zatrudnienie go poza obrębem oddziału
mieszkalnego, gdzie mógłby otrzymać zatrudnienie odpłatne.
Powód nie wzbudzał zaufania jako osadzony.
Powód w dniu 27.07.2015r. zwrócił się z wnioskiem do dyrektora Zakładu Karnego w K. o umożliwienie wykonywania pracy na
podstawie umowy o dzieło zawartej przez powoda z. jego kontrahentem.
Prośba została rozpatrzona odmownie z powodu braków formalnych (brak potwierdzenia przez pracodawcę zamiaru: zawarcia
umowy), o których powód został poinformowany w dniu 07.08.2015r. w formie pisemnej.
W dniu 14.08.2015r. powód zwracał się ponownie z prośbą o umożliwienie wykonywania pracy na podstawie umowy
W dniu 19.08.2015r. do w/w jednostki penitencjarnej wpłynął wniosek powoda z dnia 18.08.2015r., którego załącznik zawierał
propozycje podjęcia współpracy pracodawcy (...) sp. z 0.0. w W. z powodem.
Powód w dniu 15.09.2015r. został przetransportowany do innej jednostki penitencjarnej.
Decyzją odmowną z dnia 28.09.2015r., wydaną na prośbę Z. S. z dnia 14.08.2015r., D. Zakładu Karnego w K. wskazał, że powód
winien zwrócić się z wnioskiem o określenie warunków zatrudnienia, który powinien zawierać potwierdzenie przez pracodawcę
zamiaru zawarcia umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pracę nakładczą.
W dniu 28.09.2015r. D. Zakładu Karnego w K., w związku z wnioskiem powoda z dnia 18.08.2015r., dotyczącym określenia
warunków zatrudnienia na umowę o dzieło wymagającą posiadania do dyspozycji osadzonego komputera typu laptop oraz skanera,
drukarki wydał decyzję odmowną, ponieważ warunki mieszkalno-bytowe w celach mieszkalnych przystosowanych dla osadzonych
zakwalifikowanych do odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego uniemożliwiały zapewnienie
minimalnych wymogów wymienionych w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 01.12.1998r. w sprawie
bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.
W trakcie pobytu w w/w okresie w Zakładzie Karnym w K. powód nie posiadał zobowiązań alimentacyjnych. Powód posiadał
obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 72$2 kk) nałożoną przez Sąd Rejonowy w Głogowie,
II Wydział Karny w sprawie o sygn. akt II K 1645/10.
W trakcie pobytu w w/w jednostce penitencjarnej, powód otrzymał wpływy środków pieniężnych spoza zakładu karnego w dniach:
18.05.2015r. w kwocie 390,00 zł; 01.06.2015r. w kwocie 400,00 zł; 01.07.2015r. w kwocie 400,00 zł.
Powód w/w środki pieniężne w całości przeznaczył na zakupy w kantynie jednostki penitencjarnej.
--- STRONA 8 ---
.
" ©
Na terenie Zakładu Kamego w K. powód w celu samo-edukacji miał możliwość korzystania ze stanowiska komputerowego
znajdującego się w świetlicy oddziału VII z zainstalowanym oprogramowaniem z bazą aktów prawnych i komentarzy.
Z systemu komputerowego (w tym rozmowy skype) skazani mogli korzystać standardowo godzinę w tygodniu. Jednakże czas ten
mógł ulec wydłużeniu na wniosek skazanego - po otrzymaniu stosownej zgody.
Powód podczas pobytu w ZK w K. skierował 18 skarg dotyczących w/w zakładu karnego. Żadna z przedmiotowych skarg nie została
uznana za zasadną.
Powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K.: od 25.04.2016 r. do 19.07.2016 r. — w pawilonie G-1,
kolejno w celach nr 27 i 22.
Powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w K. nie składał próśb o umożliwienie mu nauki w ramach oferty edukacyjnej, którą
zgodnie z art. 130 k.k.w. zapewnia Służba Więzienna.
Powód w dniach 30.05.2016 r. i 31.05.2016 r złożył dwa wnioski skierowane do dyrektora ZK w K., w sprawie umożliwienia mu
nauki na poziomie wyższym.
We wniosku z dnia 30.05.2016r. powód ubiegał się o wyrażenie zgody na podjęcie nauki na poziomie wyższym w systemie
zaocznym, e-learning lub PESU (samoedukacja).
Powód argumentując w/w wniosek, nie potrafił sprecyzować przedmiotu studiów, kierunku, semestru. Ponadto z opinii Starszego
Wychowawcy D. Penitencjarnego Zakładu Karnego w K. - kpt. J. P. wynikało, że powód nie potrafił rozwinąć skrótu (...),
wypowiadał się w sposób ogólnikowy.
'W oparciu o opinię wychowawcy Zastępca Dyrektora ZK w K. - ppor. P. K. rozpatrzył wniosek powoda odmownie, o czym
niezwłocznie poinformowano powoda.
Wniosek powoda z dnia 31.05.2016r. stanowił uzupełnienie poprzedniego wniosku. Z treści wniosku wynikało, że powód wnosił
o umożliwienie mu podjęcia nauki na kierunkach:
- informatyka - wymagany dostęp do komputera z odpowiednim oprogramowaniem;
- grafika komputerowa - wymagany dostęp do komputera z odpowiednim oprogramowaniem;
- dziennikarstwo — wymagany dostęp do komputera z odpowiednim oprogramowaniem do edycji tekstów oraz do czytnika e-book.
Argumentując w/w wniosek powód nie potrafił przedstawić formalnej dokumentacji opisującej tryb naboru na interesujące go studia.
W ocenie wychowawcy powód dążył do uzyskania zgody na posiadanie komputera w celi mieszkalnej.
Zastępca D. Zakładu Karnego w K. w oparciu o opinie wychowawcy rozpatrzył wniosek powoda odmownie, o czym zainteresowany
powód został niezwłocznie poinformowany.
Złożona przez powoda skarga dotycząca w/w sprawy do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w O. na działalność w/w
jednostki penitencjarnej została uznana za bezzasadną.
'W okresie osadzenia w Zakładzie Karnym w K. tj. od dnia 25.04.2016 r. do dnia 19.07.2016 r., powód nie był zatrudniony.
W trakcie pobytu w w/w jednostce penitencjarnej, powód złożył trzy prośby o zatrudnienie odpłatne lub nieodpłatnie.
W dniu 17.05.2016r. do Zakładu Karnego wpłynęła prośba osadzonego z Sądu Okręgowego w Olsztynie, III Wydziału
Penitencjarnego i Nadzoru Nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych celem załatwienia zgodnie z właściwością dotyczący wniosku
o zatrudnienie odpłatnie lub nieodpłatnie, Wniosek o zatrudnienie został rozpatrzony odmownie ze względu na fakt, że powód był
uczestnikiem zdarzenia nadzwyczajnego oraz był kilkukrotnie karany dyscyplinarnie.
--- STRONA 9 ---
.
W dniach 01.06.2016 r. oraz 03.06.2016 r., powód złożył kolejne prośby o zatrudnienie odpowiednio do D. Zakładu Karnego w
K. oraz do (...) w O.. Zatrudnienie miało odbyć się na postawie umowy o dzieło, przez firmę zewnętrzną lub o wykonywanie
pracy na własny rachunek. D. Zakładu Karnego nie wyraził zgody na zatrudnienie powoda z uwagi na liczne kary dyscyplinarne
stosowane wobec jego osoby, mnogość przekroczeń, posiadanie w celi rzeczy wyniesionych z miejsca pracy bez wymaganej zgody
oraz posiadania bez wymaganej zgody długopisu z funkcją nagrywania obrazu i dźwięku - zdarzenie to zostało zakwalifikowane
jako nadzwyczajne.
Powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w P. w okresie od 22.07.2016r. do 30.08.2016r. oraz od
27.10.2016. do 24.01.2018r., w warunkach zakładu karnego typu zamkniętego.
Nauczanie skazanych prowadzone jest w szkołach i centrach kształcenia ustawicznego, zorganizowanych przy zakładach karnych,
zgodnie z wykazem. Administracja w/w jednostki przedstawiała powodowi oferty szkół i kursów. Oferta więziennej edukacji w
okresie pobytu powoda w ZK w P. nie obejmowała studiów wyższych.
W dniach od 05.12.2016r. do 16.12.2016 r. powód odbywając karę pozbawienia wolności w w/w zakładzie karnym, uczestniczył w
kursie zawodowym Technolog (...), realizowanych ze środków Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Powód otrzymał certyfikat ukończenia w/w kursu.
Wychowawca proponował również powodowi udział w kursie zawodowym w zawodzie informatyk - montaż, eksploatacja
komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych, który był organizowany w Zakładzie Karnym w P..
Powód odmówił wychowawcy wzięcia udziału w w/w kursie, oświadczając, że wskazany kurs nie wniesie niczego do jego
wykształcenia.
Powód był również informowany przez wychowawcę o zasadach rekrutacji do szkół organizowanych przy zakładach karnych i
aresztach śledczych. Udostępniano mu wykaz szkół wraz z kierunkami kształcenia i semestrami nauki.
Powód po zapoznaniu się z wykazem stwierdzał, że brak jest ofert w więziennych szkołach, które by go interesowały. Przedstawiane
powodowi możliwości podjęcia nauki i udziału w kursach realizowanych w ramach izolacji penitencjarnej nie spełniały jego
oczekiwań.
Powód nie był zainteresowany szkołami, innymi kursami, które w okresie jego pobytu oferował Zakład Karny w P..
Powód w dniu 25.07.2016 r. zwrócił się do D. Zakładu Karnego w P. z prośbą o wyrażenie zgody na naukę języków obcych. W tym
samym dniu uzyskał zgodę D. na powyższe. W dniu 07.08.2017 r. powód zwrócił się do D. jednostki z prośbą o wyrażenie zgody na
otrzymanie i posiadanie w celi 15 podręczników m.in, z zakresu prawa cywilnego, rzymskiego, grafiki. Uzasadniając prośbę wskazał,
iż są one mu niezbędne do nauki w związku z samo-edukacją, o którą również wnioskował.
Powód ponownie uzyskał zgodę D. Zakładu Karnego na powyższe,
W dniu 17.02.2017 r. powód otrzymał odpowiedź Dyrekcji Zakładu Karnego w P. na kolejne dwie prosby dotyczące możliwości
nauki i możliwych do zaakceptowania form nauki.
W powyższym piśmie poinformowano powoda, że w pawilonie mieszkalnym, w którym przebywa mieści się punkt biblioteczny, w
którym znajduje się 500 pozycji różnych książek, broszur, biuletynów, magazynów i czasopism, z których może korzystać. W 2016
roku udało się pozyskać 72 woluminów.
Nadto każdy z osadzonych ma możliwość korzystania z Punktu Biblioteki Miejskiej, która w ramach porozumienia udostępnia
zakładowi karnemu książki, ze swoich zasobów. Pozycje te są systematycznie wymieniane na nowe. Ponadto osadzony ma prawo
posiadać w celi książki własne w ilości do 5 sztuk, prasę o wadze łącznej do 0,5 kg. Istnieje możliwość rotacyjnego użytkowania
ich większej ilości.
--- STRONA 10 ---
.
" ; *
Każdy z osadzonych może korzystać także ze stanowiska komputerowego przystosowanego do odtwarzania dokumentów tekstowych
oraz plików formatu pdf, na zasadach określonych w porządku wewnętrznym.
Za zgodą dyrektora osadzeni mogą posiadać w celi inne urządzenia np. radioodbiornik, konsole do gier, odtwarzacz płyt CD lub
DVD z pilotem.
Zakład'Karny w P. nie dysponuje stanowiskiem komputerowym przeznaczonym do instalacji i obsługi programów narzędziowych
dla osadzonych.
Powód pismem z dnia 06.03.2017r. zwrócił się z prośbą do D. Zakładu Karnego o skierowanie na kurs zawodowy w zawodzie
informatyk - montaż, eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych organizowanym w Zakładzie Karnym w P..
Prośba powoda została rozpatrzona negatywnie, gdyż rekrutacja na w/w kurs zakończyła się w dniu 1.02.2017 r. )
Powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w P. miał zagwarantowane prawo do kształcenia oraz samokształcenia. Powód
był wielokrotnie informowany przez wychowawcę o możliwościach w zakresie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w tym
uczestniczenia w organizowanych kursach. Powód nie wnioskował o nauczanie w innej formie niż stacjonarne. Złożona przez powoda
skarga do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w B. na działalność w/w jednostki penitencjarnej dotyczącą braku informacji
na temat możliwych form edukacji została uznana za bezzasadną.
Powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w P. zatrudniony był nieodpłatnie na podstawie art. 123a $ I kkw, w okresie od
05.01.2017r. do 31.03.2017r. na stanowisku roznoszący artykuły żywnościowe. Do w/w pracy został skierowany na własną prośbę.
Powód od dnia 25.05.2017r. do 24.01.2018r. zatrudniony był nieodpłatnie na stanowisku pracownika gospodarczego. Został
wycofany z zatrudnienia w związku z jego transportem do innej jednostki penitencjarnej.
Powód w Areszcie Śledczym w W. — S. przebywał w okresach:
- od 30.06.2014. do 23.07.2014r.;
- od 16.09.2015. do dnia 25.04.2016r.;
- od 30.08.2016r. do 27.10.2016r.;
- od 27.02.2019r. do 20.05.2019r.
Powód składźł wnioski o zatrudnienie do w/w Aresztu, wnosząc o możliwość podjęcia pracy.
Decyzjami Dyrektora Aresztu Śledczego wnioski powoda został rozpatrzone odmownie z uwagi na zdarzenie nadzwyczajne z dnia
21.05.2015r., podczas którego u powoda ujawniono przedmiot niedozwolony.
Powód Z. S. posiada wykształcenie średnie (ukończył technikum).
W oparciu o powyższe ustalenia — Sąd I instancji w pierwszej kolejności ustalił brak podstaw do odrzucenia pozwu. Sąd wskazał
że określeniem właściwej statio fisci jest przede wszystkim warunkiem formalnym pisma procesowego, polegającym na obowiązku
oznaczenia strony (art. 126 $ 1 pkt 1), ale wynika także z konieczności określenia właściwości miejscowej sądu (art. 29), zapewnienia
należytej reprezentacji Skarbu Państwa (art. 67 $ 2) oraz celów egzekucji sądowej (art. 1060). Określenie właściwej statio fisci lub
reprezentanta Skarbu Państwa jest zatem obowiązkiem powoda. Jednakże w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że sąd z
urzędu obowiązany jest czuwać, aby Skarb Państwa reprezentowany był przez organ właściwej jednostki organizacyjnej, dlatego ma
obowiązek postanowieniem wezwać do procesu właściwą jednostkę organizacyjną obok lub w miejsce dotychczasowej. W praktyce
wystarczające więc okazuje się wskazanie jakiejkolwiek jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, aby sprawa zawisła przed sądem
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., III CKN 296/00).
--- STRONA 11 ---
*
'W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 22. 12.2019r. /k. 202 akt/ ustanowił dla powoda adwokata z urzędu.
Pismem z dnia 10.03.2020r. /k. 241- 244 akt/ pełnomocnik z urzędu działając w imieniu powoda zmodyfikował żądanie pozwu
(precyzując stronę pozwaną) w ten sposób, że powództwo skierował przeciwko Skarbowi Państwa, stationes fisci — Zakłady Karne
reprezentowane przez:
- D. Zakładu Karnego w K. D. J. (2);
- D. Zakładu Karnego w K. €. K.;
- D. Zakładu Karnego w P. T. D. (2);
- Dyrektora Aresztu Śledczego w W. A. K.. i
Następnie postanowieniem z dnia 14.07.2020r., Sąd Rejonowy w Zielonej Górze, I Wydział Cywilny na wniosek powoda, wezwał
do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarb Państwa: Zakład Karny w K.., Zakład Karny w K., Zakład Karny w P., Areszt
Śledczy w W. /k. 253 akt/. Wobec zgody pozwanych pierwotną wadliwość podmiotową „skorygowano”.
W ocenie Sądu podstawy prawnej zgłoszonych przez powoda roszczeń upatrywać należy w art. 417 $ 1 k.c. Przepis stanowi podstawę
odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu
władzy publicznej. Przez „niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie”, przy uwzględnieniu art. 77 ust. 1 Konstytucji, rozumie
się działanie sprzeczne z przepisami, zgodnie z konstytucyjnym ujęciem jego źródeł. Innymi słowy, chodzi o każde obiektywnie
sprzeczne z prawem działanie władzy publicznej. Warunkiem odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. jest
nie tylko niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, musi bowiem zaistnieć szkoda oraz
adekwatny związek przyczynowy pomiędzy tym działaniem lub zaniechaniem a szkodą.
Przepis art. 417 k.c. znajduje zastosowanie, o ile szkoda wyrządzona została „przy wykonywaniu władzy publicznej”. Dotyczy on
zatem wyłącznie skutków funkcjonowania państwa i jednostek samorządu terytorialnego w sferze określanej mianem imperium, a
więc działań lub zaniechań polegających na wykonywaniu funkcji władczych, realizacji zadań władzy publicznej. Szkoda musi być
wyrządzona działaniem władczym. Pojęcie „wykonywanie władzy publicznej” obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty,
czyli ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w Konstytucji
RP oraz w innych przepisach prawa, a ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki
(parz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 14 października 2016 r., I ACa 735/16). W doktrynie wskazuje się, że chodzi zatem o
działanie w takim obszarze, w którym może dojść do naruszenia prawa i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Wyrządzenie
szkody przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej (w wyżej podanym znaczeniu) uzasadnia odpowiedzialność
Skarbu Państwa na podstawie art. 417 $ 1 k.e., gdy chodzi o państwowe jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej (w ujęciu
cywilistycznym - stationes fisci Skarbu Państwa) bądź osoby fizyczne (funkcjonariuszy państwowych) wykonujących uprawnienia
do wykonywania władzy publicznej. W konsekwencji należy stwierdzić, że art. 417 $ 1 k.c. jest podstawą odpowiedzialności
Skarbu Państwa wówczas, gdy szkoda została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie funkcjonariusza
państwowego lub państwowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej uprawnionych do wykonywania władzy publicznej
(sfera imperium).
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy Sąd wskazał, że powód Z. S. domagał się zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez
stronę pozwaną szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu zatrudnienia podczas odbywania kary pozbawienia
wolności w poszczególnych okresach oraz braku zapewnienia dostępu do samoedukacji i edukacji. Jak wynika z treści pozwu
zadośćuczynienie miało stanowić środek ochrony jego dóbr osobistych, które zostało naruszone przez pozwanych.
Z kolei w odpowiedzi na przedmiotowy pozew, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Ponadto pozwany Skarb Państwa —
Zakład Karny w Starych P., podniósł, że powód miał zagwarantowane prawo do kształcenia i samokształcenia oraz podniósł zarzut
przedawnienia roszczenia. Pozwany Skarb Państwa - Zakład Karny w K., podniósł, że nie doszło do naruszenia żadnych praw i
obowiązków powoda, że miał zagwarantowane prawo do ksżtałcenia i samokształcenia oraz wskazał, że działanie pozwanego nie
było bezprawne: Pozwany Skarb Państwa — Areszt Śledczy w W. - S., podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Natomiast Skarb
--- STRONA 12 ---
.
. . .
Państwa ZK K., podniósł zarzut co do przedawnienia roszczenia oraz wskazał, że powód miał zagwarantowane prawo do kształcenia
i samokształcenia.
'W pierwszej kolejności należało odnieść się co do zgłoszonego przez pozwanych zarzutu przedawnienia roszczenia,
Zgodnie z art. 117 $ 1 i 2 kc. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po
upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka
się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
W myślart. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat sześć, a dla roszczeń o świadczenia
okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia
przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje przepis szczególny - art. 442! $ 1 kc, zgodnie z którym roszczenie o naprawienie
szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział
się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże
termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
Sąd uwzględnił zarzut przedawnienia roszczenia podniesiony przez pozwanego Skarb Państwa — Areszt Śledczy w W. - S. w zakresie
roszczenia powoda za okres przebywania w w/w jednostce penitencjarnej od 30.06.2014 r. do 23.07.2014 r. , albowiem w momencie
złożenia pozwu tj. 04.07.2018 r., roszczenie to, biorąc pod uwagę 3-letni termin przedawnienia, było już w istocie przedawnione. W
przypadku pozostałych okresów pobytu powoda w jednostkach penitencjarnych, termin przedawniania nie upłynął.
Sąd nie uwzględnił zarzutu przedawnienia roszczenia podnoszonego przez pozwanego Skarb Państwa: Zakład Karny w K., Zakład
Karny wP. oraz Areszt Śledczy w W. —S., w związku z tym, że postanowieniem z dnia 14.07.2020 r. w/w statio fisci zostały wezwane
do udziału w sprawie w charakterze pozwanych. W ocenie Sądu, roszczenie powoda było skierowane w związku z odbywaniem
przez powoda kary pozbawienia wolności i powód wywodził swoje roszczenie z faktu powoływania się na naruszenia zachodzące
w jednostkach penitencjarnych, w których przebywał. Wskutek ustanowienia dla powoda pełnomocnika z urzędu, ten pismem z
dnia 10.03.2020 r. zmodyfikował, sprecyzował stronę pozwaną, w ten sposób, że całość powództwa skierował przeciwko Skarbowi
Państwa reprezentowanemu przez państwowe jednostki organizacyjne, reprezentowane przez ich dyrektorów. Strona przeciwko
której zostało skierowane roszczenie nie uległo zmianie, natomiast żądanie powoda, poza w/w okresem, gdzie uwzględniono zarzut
przedawnienia, nie uległo przedawnieniu na moment wnoszenia pozwu.
Dla oceny zasadności podniesionego w pozwie żądania niezbędne było zatem ustalenie, czy zgromadzony w sprawie materiał
dowodowy wskazuje, że strona pozwana dopuściła się bezprawnego naruszenia swoich obowiązków w zakresie zapewnienia
zatrudnienia oraz prawa dostępu do edukacji, czy fakt ten spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda i doprowadził do
powstania szkody niemajątkowej.
Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowił zatem przepis art. 23 w zw. z art. 24 k.c. Jak wynika z tych przepisów
w zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła do przepisów o czynach
niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu,
czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę,
To na powodzie, jako dochodzącym ochrony prawnej spoczywał ciężar dowodu, że jego dobra osobiste zostały naruszone przez
bezprawne działania pozwanego Skarbu Państwa, czego powód w ocenie Sądu nie uczynił.
Przede wszystkim powód nie wykazał bezprawności działania funkcjonariuszy strony pozwanej oraz szkody, która miała powstać
u powoda w związku z działania pozwanego. Nie wykazał zatem okoliczności, które miałyby doprowadzić do naruszenia dóbr
osobistych powoda i ostatecznie stanowiłyby podstawę zasądzenia świadczenia pieniężnego.
Okolicznością, która miała doprowadzić do naruszenia jego dóbr osobistych było brak zapewnienia powodowi zatrudnienia oraz
możliwości edukacji podczas osadzenia go w pozwanych jednostkach.
--- STRONA 13 ---
*
'W sprawie tej bezsporne było, że powód w trakcie całego pobytu w pozwanych jednostkach spotykał się z licznymi odmownymi
decyzjami w kontekście zatrudnienia jego osoby na danych stanowiskach. Podkreślić należy, że każdorazowa decyzja była
uzasadniana. Nadto podyktowana względami bezpieczeństwa jednostki, biorąc pod uwagę czynny udział powoda w zdarzeniach
nadzwyczajnych, a także wielością kar dyscyplinarnych. Niemniej jednak w takim działaniu pozwanych jednostek nie można dostrzec
cech bezprawności. Postępowanie funkcjonariuszy pozwanych jednostek nie było sprzeczne z żadnymi obowiązującymi w tym
zakresie, normami prawnymi.
Jak wynikało z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy, powód odbywał karę pozbawienia wolności
w Zakładzie Karnym w K.: od 14.05.2015 r. do 01.09.2015 r. oraz od 08.09.2015 r. do 15.09.2015 r. W tym czasie dyrektorem
Zakładu Karnego w K. był D. J. (1). W/w funkcję tą sprawuje nadal. Powód przebywając w Zakładzie Karnym w K., karę
pozbawienia wolności odbywał w warunkach zakładu karnego typu zamkniętego z nadaną podgrupą klasyfikacyjną R-1/p, gdyż
podczas kontroli celi mieszkalnej zajmowanej przez powoda w w/w zakładzie karnym, w dniu 21.05.2015r., ujawniono ukryty w
jego rzeczach długopis z funkcją nagrywania obrazu i dźwięku, z dwoma kartami mikro SD i czytnikiem kart mikro SD. Powód
przyznał się, że ujawnione niedozwolone przedmioty stanowią jego własność. Odtworzenie nagrań ujawniło, że powód nagrywał
czynności wykonywane przez funkcjonariuszy, topografię miejsc i zabezpieczenia techniczno-ochronne znajdujące się na terenie
Zakładu Karnego w K., jak również w Zakładzie Karnym we W.. Na kartach SD znajdowały się fotografie innych osadzonych
wykonane w celi mieszkalnej i placu spacerowym w K.. W związku z powyższym decyzją z dnia 21.05.2015r., w celu zachowania
porządku i bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym, dyrektor D. J. (1) skierował osadzonego do celi monitorowanej (art. 73a$8 kkw).
Ponadto za w/w klasyfikacją osadzonego przemawiało naganne zachowanie powoda podczas pobytu w Areszcie Śledczym w P.. Z
projektu oceny okresowej powoda z dnia 25.11.2014. wynikało, że był karany dyscyplinarnie. Podczas pobytu w Areszcie Śledczym
w okresie od 03.10.2014r. do 26.11.2014r. powód zatrudniony był nieodpłatnie na stanowisku elektryk/pomoc elektryka na 6/8
etatu, jednakże decyzją tamtejszego D. został wycofany z zatrudnienia, z uwagi na wykroczenia dyscyplinarne (w jego rzeczach
ujawniono przedmioty, które wyniósł z warsztatów, z pracy), godzące również pośrednio w bezpieczeństwo jednostki.
'W tym miejscu należy wskazać na treść art. 90 kkw w zakładzie karnym typu zamkniętego cele mieszkalne skazanych są w zasadzie
zamknięte całą dobę, jeśli jednak względy bezpieczeństwa nie stoją na przeszkodzie, cele mogą być otwarte przez określony czas w
ciągu dnia (decyzje co do otwarcia podejmuje dyrektor, ustalając porządek wewnętrzny zakładu). Skazani mogą być zatrudnieni na
terenie zakładu, natomiast poza terenem mogą być zatrudnieni jedynie w pełnym systemie konwojowania (nie dotyczy to skazanych
niebezpiecznych oraz odbywających karę dożywotniego pozbawienia wolności, którzy mogą wykonywać prace wyłącznie na terenie
zakładu karnego). Zajęcia kulturalno-oświatowe, sportowe i nauczanie odbywają się wyłącznie na terenie zakładu karnego. Nie mniej
jak wynikało z zeznań świadka K. S. /k. 487 akt/ kwestia konwojowania w praktyce Zakładu Karnego w K. obejmowała osadzonych
zakwalifikowanych w grupach półotwartych i otwartych. Odbywająć karę pozbawienia wolności w tego typu zakładach osadzony
miał większe szanse pracy odpłatnej nawet poza obrębem zakładu karnego u kontrahentów zewnętrznych.
Mając na uwadze powyższe powód dopuszczając się czynnego udziału w zdarzeniu zakwalifikowanym jako nadzwyczajne w
Zakładzie Karnym w K. oraz mając na uwadze jego negatywne zachowanie we wcześniejszych okresach osadzenia musiał liczyć się
z negatywnymi konsekwencjami swojego postępowania związanego z zakwalifikowaniem go do podgrupy R-1/p, a także liczyć się
z następstwami osadzenia w zakładzie karnym typu zamkniętego.
Pozwane jednostki penitencjarne nie miały obowiązku zapewnienia pracy każdemu osadzonemu. Zgodnie z art. 121 k.k.w. jednostka
penitencjarna zapewnia "w miarę możliwości” świadczenie pracy. Ustawodawca wprowadził ten zapis licząc się z realiami w zakresie
możliwości zatrudnienia. W praktyce występują bowiem znaczne trudności w zapewnieniu wszystkim skazanym zatrudnienia. Z
kolei z treści przepisu art. 122 k.k.w. wynika, że przy kierowaniu osadzonego do pracy uwzględnia się jego zawód, wykształcenie,
zainteresowania i potrzeby osobiste, Pracę odpłatną zapewnia się wszystkim skazanym zobowiązanym do świadczeń alimentacyjnych
oraz tym mającym szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną, nie mającym jednocześnie pomocy z zewnątrz.
W trakcie pobytu w w/w okresie w Zakładzie Karnym w K. powód nie posiadał zobowiązań alimentacyjnych. Powód posiadał
obowiązek naprawienia szkody. W trakcie pobytu w w/w jednostce penitencjarnej, powód otrzymał wpływy środków pieniężnych
spoza zakładu karnego w dniach: 18.05.2015r. w kwocie 390,00 zł; 01.06.2015r. w kwocie 400,00 zł; 01.07.2015r. w kwocie 400,00
zł, które to środki pieniężne w całości przeznaczył na zakupy w kantynie jednostki penitencjarnej.
--- STRONA 14 ---
..
.
Podkreślić należy, że w trakcie osadzenia w ZK w K. powód czterokrotnie zwracał się z pisemną prośbą o zatrudnienie w dniach
02.06.2015 r., 05.06.2015 r, 29.06.2015r. oraz 03.07.2015 r. Wnioski powoda zostały rozpatrzone negatywnie. W okresie, gdy
powód przebywał w Zakładzie Karnym w K. na oddziałe mieszkalnym gwarantowane było zatrudnienie nieodpłatne, na tamten
czas nie było wolnych etatów. Nadto konieczność zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym w K. w związku z
zachowaniem i zdarzeniem nadzwyczajnym z dnia 21.05.2015r., w którym powód brał czynny udział, uniemożliwiało zatrudnienie
go poza.obrębem oddziału mieszkalnego, gdzie mógłby otrzymać zatrudnienie odpłatne. W opinii wychowawcy powód nie wzbudzał
również zaufania, jako osadzony, które było niezbędne do zatrudnienia.
Należy podkreślić, że powód w dniu 27.07.2015r. zwrócił się z wnioskiem o umożliwienie wykonywania pracy na podstawie umowy
o dzieło zawartej przez powoda z jego kontrahentem. Prośba została rozpatrzona odmownie z powodu braków formalnych (brak
potwierdzenia przez pracodawcę zamiaru zawarcia umowy), o których powód został poinformowany w dniu 07.08.2015r. w formie
pisemnej.
Jednakże powód W dniu 15.09.2015r. został przetransportowany do innej jednostki penitencjarnej. Tym samym informowanie go o
sposobie rozpoznania wniosku byłoby bezzasadne, gdyż zgoda dotyczy zatrudnienia u konkretnego zatrudniającego i obowiązuje w
okresie przebywania skazanego w zakładzie karnym, w którym została udzielona. Niemniej jednak każdorazowa odmowna decyzja
Dyrekcji pozostawała należycie uzasadniona. Podkreślić należy, że wniosek powoda o zatrudnienie na podstawie umowy o dzieło
wiązało się z koniecznością posiadania do dyspozycji osadzonego komputera typu laptop oraz skanera, drukarki, co uniemożliwiały
warunki mieszkalno-bytowe w celach mieszkalnych przystosowanych dla osadzonych zakwalifikowanych do odbywania kary
pozbawienia wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego w kontekście zapewnienie minimalnych wymogów wymienionych w
Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 01.12.1998r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach
wyposażonych w monitory ckranowe,
Z uwagi na zapewnienie porządku i bezpieczeństwa, jak również postawę i nieprzewidywalne zachowanie powoda nie było możliwym
zatrudnienie go poza obrębem oddziału mieszkalnego, gdzie mógłby otrzymać zatrudnienie odpłatne, Ponadto w okresie, w którym
powód przebywał w Zakładzie Karnym w K. gwarantowane było tylko zatrudnienie nieodpłatne, na tamten moment nie było wolnych
etatów.
W okresie osadzenia w Zakładzie Karnym w K. tj. od dnia 25.04.2016 r. do dnia 19.07.2016 r., powód nie był zatrudniony. Niemniej
powyższe nie świadczy o jakimkolwiek zaniechaniu pozwanej jednostki penitencjarnej.
W trakcie pobytu w w/w jednostce penitencjarnej, powód złożył trzy prośby o zatrudnienie odpłatne lub nieodpłatnie. Wniosek
o zatrudnienie został rozpatrzony odmownie ze względu na fakt, że powód był uczestnikiem zdarzenia nadzwyczajnego oraz
był kilkukrotnie karany dyscyplinarnie. W dniach 01.06.2016 r. oraz 03.06.2016 r., powód złożył kolejne prośby o zatrudnienie
odpowiednio'do Dyrektora ZK w K. oraz do (...) w O.. Zatrudnienie miało odbyć się na postawie umowy o dzieło, przez firmę
zewnętrzną lub o wykonywanie pracy na własny rachunek. D. Zakładu Karnego nie wyraził zgody na zatrudnienie powoda z uwagi
na liczne kary dyscyplinarne stosowane wobec jego osoby, mnogość przekroczeń, posiadanie w celi rzeczy wyniesionych z miejsca
pracy bez wymaganej zgody oraz posiadania bez wymaganej zgody długopisu z funkcją nagrywania obrazu i dźwięku - zdarzenie
to zostało zakwalifikowane jako nadzwyczajne.
Z kolei powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w P. zatrudniony był nieodpłatnie na podstawie art. 123a $ 1 kkw, w okresie
od 05.01.2017r. do 31.03.2017r. na stanowisku roznoszący artykuły żywnościowe. Do w/w pracy został skierowany na własną
prośbę. Powód od dnia 25.05.2017. do 24.01.2018r. zatrudniony był nieodpłatnie na stanowisku pracownika gospodarczego. Został
wycofany z zatrudnienia w związku z jego transportem do innej jednostki penitencjarnej.
Natomiast powód w Areszcie Śledczym w W. — S. przebywał w okresach: - od 30.06.2014r. do 23.07.2014r.;- od 16.09.2015r.
do dnia 25.04.2016r.; - od 30.08.2016. do 27.10.2016r.; - od 27.02.2019r. do 20.05.2019r. Jak wynikało z treści odpowiedzi
na pozew pozwanego Aresztu Śledczego w W. — S. /k. 306-308 akt/ w dniu 09.12.2015r. powód złożył wniosek o zatrudnienie
do w/w aresztu, wnosząc o możliwość podjęcia pracy na dowolny stanowisku odpłatnie bądź nieodpłatnie. W dniu 10.12.2015r.
administracja Aresztu Śledczego w W. — S. sporządziła wniosek o zatrudnienie powoda na stanowisku sprzątającego teren. W tym
samym dniu powód podpisał oświadczenie, w którym wyraził zgodę na pracę nieodpłatną na podstawie art. 123 a $ 2k.k.w. W dniu
--- STRONA 15 ---
*
16.12.2015r. decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w/w wniosek został rozpatrzony odmownie z uwagi na zdarzenie nadzwyczajne
z dnia 21.05.2015r., podczas którego u powoda ujawniono przedmiot niedozwolony. W dniu 28.03.2019r. sporządzono wniosek o
zatrudnienie powoda na stanowisku pracownika ogólnobudowlanego. W dniu 12.04.2019r. Dyrektor Aresztu rozpatrzył odmownie
w/w wniosek. Powyższa decyzja była podyktowana faktem, iż powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w C., w trakcie
zatrudnienia na rzecz przedsiębiorstwa (...) został wycofany z zatrudnienia na wniosek przedsiębiorstwa. Decyzje tę podjął w
dniu 21.09.2018r. D. Zakładu Kamego w C., gdyż pomimo próśb i poleceń, powód nagminnie lekceważył i nie wykonywał
powierzonych mu obowiązków, nadto z obserwacji kontrahenta wynikało, że powód się samookalecza, buntuje innych osadzonych
oraz. dwukrotnie [20.06.2018r.(ujawniono pendrive podłączony do dekodera telewizyjnego) oraz 21.05.2015r.] był uczestnikiem
zdarzeń mających negatywny wpływ na bezpieczeństwo jednostki. Powód słuchany w dniu 04.10.2021r. /k. 534 akt/ na powyższą
okoliczność nie zaprzeczył powyższemu, jednocześnie nie przedstawił żadnego dowodu przemawiającego za odmiennymi ustaleniami
stanu faktycznego. Wobec powyższego Sąd miał na względzie przepis art. 229 k.p.c., który pozwala na bezdowodowe ustalenie faktu
istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy W razie jego przyznania przez stronę przeciwną. Przyznanie jest oświadczeniem wiedzy strony,
że twierdzenie faktyczne jej przeciwnika procesowego odpowiada rzeczywistości. Następstwem przyznania, o którym mowa w art.
229 k.p.c., jest wyłączenie konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego co do przyznanych okoliczności faktycznych.
W oczywisty sposób powołana norma procesowa nie odnosi się do sytuacji procesowej, w której strona przedstawia określony dowód
na poparcie swoich twierdzeń. W takiej sytuacji sąd zobligowany jest do oceny jego mocy dowodowej i wiarygodności bez względu
na to, czy przeciwnik procesowy kwestionuje dany środek dowodowy czy też nie,
Podsumowując tą część rozważań, powód nie przestrzegał dyscypliny, nie wykonywał poleceń w stosunku do funkcjonariuszy,
dopuszczał się zdarzeń nadzwyczajnych godzących w bezpieczeństwo jednostki. Wielokrotnie wymierzono powodowi kary
dyscyplinarne. W ocenie Sądu, powód swoim postępowaniem nie dawał gwarancji poprawy zachowania i sumiennego wykonywania
ewentualnie zleconej pracy. Dlatego też brak było uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków o zatrudnienie powoda, a
zatem zarzut naruszenia przepisów kodeksu karnego wykonawczego jest nieuzasadniony.
Nie sposób również, tak jak tego chce powód, wywieść obowiązku zapewnienia wszystkim obywatelom zatrudnienia z przepisów
Konstytucji RP. W art. 65 Konstytucji wskazano jedynie, że władze publiczne prowadzą politykę zmierzającą do pełnego
produktywnego zatrudnienia. Nie wynika z tego unormowania w żaden sposób, że państwo jest zobowiązane do zapewnienia
każdemu pracy, co W realiach gospodarczych kraju byłoby wręcz absurdalne.
Nie można też dostrzec w zachowaniu pozwanych jakiegokolwiek przejawu dyskryminacji wobec osoby powoda. Pozwani dokonując
selekcji potencjalnych pracowników uwzględniali każdorazowo zróżnicowaną sytuację osobistą, rodzinną i finansową każdego ze
skazanych wnioskujących o zatrudnienie podejmując na tej podstawie decyzję.
Powód nie wskazał również jakie dobra miały zostać naruszone w związku z działaniami strony pozwanej. Nie sposób bowiem
uznać, że poźwani dopuścił się naruszenia godności powoda poprzez niczatrudnienie go na terenie jednostek czy poza jednostkami.
Nie można stawiać znaku równości pomiędzy prawem do pracy, a dobrem osobistym w postaci godności osobistej. W katalogu
dóbr osobistych zawartych w przepisie art. 24 k.c. ani postanowieniach Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności ustawodawca nie przewidział dobra osobistego w postaci " prawa do pracy". Praca jest aktywnością charakterystyczną dla
ogółu społeczeństwa i nie należy do sfery ich prywatności, a więc nie należy do katalogu dóbr osobistych. Cechą charakterystyczną
dóbr osobistych jest natomiast ścisłe związanie z daną osobą i jej sferą prywatności oraz cechami osobistymi. Prawo do pracy nie
jest dobrem osobistym człowieka. Nie wskazuje również powód jaką szkodę miał odnieść w związku z działaniami funkcjonariuszy
pozwanej. Samo odwołanie do subiektywnych odczuć jest niewystarczające. Naruszenie dobra osobistego rozpatrywać należy tylko
w granicach przeciętnych ocen społecznych, a nie indywidualnego odczucia osoby domagającej się ochrony.
'W świetle powyższego uznać należało, że roszczenie powoda o zasądzenie kwoty zadośćuczynienia z tytułu uniemożliwienia
Powód domagał się również zapłaty zadośćuczynienia z powodu braku zapewnienia dostępu do samoedukacji i edukacji, w tym
kształcenie po maturalnego (szkoła wyższa). .
--- STRONA 16 ---
. o.
*
Zgodnie z dyspozycją art. 102 pkt 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy skazany ma prawo m.in.
do kształcenia i samokształcenia. Formy edukacji dostępne w ramach izolacji penitencjarnej nie mogą pozostawać bez związku z
systemem odbywania kary, rodzajem oraz typem zakładu karnego.
W niniejszej sprawie powód zarzucił funkcjonariuszom opieszałość w podejmowaniu czynności związanych z przeniesieniem go do
innej jednostki penitencjarnej w związku z umożliwieniem zdobycia wyksztalcenia wyższego.
Zgodnie z art. 67 k.k.w. wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu resocjalizację skazanych. Dlatego prowadzi się
zindywidualizowane oddziaływanie na skazanych w ramach określonych w ustawie systemów wykonywania kary, w różnych
rodzajach i typach zakładów karnych. W oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw i wymaganiu wypełniania
przez nich obowiązków, uwzględnia się przede wszystkim pracę, zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji
zawodowych, nauczanie, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe, podtrzymywanie kontaktów z rodziną i światem zewnęirznym
oraz środki terapeutyczne.
Powód przez cały okres pobytu w czterech jednostkach penitencjarnych, przebywał w warunkach zakładu karnego typu zamkniętego.
Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w K. powód w celu samocdukacji miał możliwość korzystania ze stanowiska komputerowego,
znajdującego się w świetlicy oddziału VII z. zainstalowanym oprogramowaniem z bazą aktów prawnych i komentarzy. Ponadto
jak wynikało z zeznań świadka E. I. /k. 487-488 akt/ administracja jednostki nie wydawała żadnych odmownych decyzji w
zakresie uniemożliwienia powodowi edukacji, gdyż sam zainteresowany nie przedstawił żadnej dokumentacji w tym zakresie. Powód
podejmował wprawdzie samodzielne działania w zakresie samoedukacji, twierdząc, że nawiązał kontakt z uczelnią wyższą w W., w
celu pozyskania od nich materiałów naukowych z wykładów, jednak nigdy nie przedstawił żadnej dokumentacji potwierdzających
powyższy stan. Ponadto z systemu komputerowego (w tym rozmowy skype) skazani mogli korzystać standardowo godzinę w
tygodniu. Jednakże czas ten mógł ulec wydłużeniu na wniosek skazanego - po otrzymaniu stosownej zgody. Powód nie przestawił
żadnego dowodu, który przemawiałby za tym, że wnioskował o takie wydłużenie czasu, pomimo, że dotychczasowy wywód
powoda w Jicznych pismach do Sądu sprowadzał się do szczegółowych wyliczeń czasu związanego z koniecznością zapoznania
się z materiałem dowodowym przez system teleinformatyczny, a ograniczeniami czasowymi w korzystaniu ze sprzętu w jednostce.
Podkreślić należy, że powód podczas pobytu w Zakładzie (...) w K. skierował 18 skarg dotyczących w/w zakładu karnego, w tym
żadna z przedmiotowych skarg nie została uznana za zasadną.
Powód podczas pobytu w Zakładzie (...) w K. nie składał próśb o umożliwienie mu nauki w ramach oferty edukacyjnej, którą zgodnie
z art. 130 k.k.w. zapewnia Służba Więzienna. Powód w dniach 30.05.2016 r. i 31.05.2016 r. złożył dwa wnioski skierowane do
dyrektora Zakładu Karnego w K.., w sprawie umożliwienia mu nauki na poziomie wyższym. We wniosku z dnia 30.05.2016r. powód
ubiegał się o wyrażenie zgody na podjęcie nauki na poziomie wyższym w systemie zaocznym, e-learning lub PESU (samoedukacja).
Jednakże powód argumentując w/w wniosek, nie potrafił sprecyzować przedmiotu studiów, kierunku, semestru. Ponadto z opinii
Starszego Wychowawcy D. Penitencjarnego ZK w K. - kpt. J. P. wynikało, że powód nie potrafił rozwinąć skrótu (...), wypowiadał
się w sposób ogólnikowy. Z kolei wniosek powoda z dnia 31.05.2016r. stanowił uzupełnienie poprzedniego wniosku. Argumentując
w/w wniosek powód nie potrafił przedstawić formalnej dokumentacji opisującej tryb naboru na interesujące go studia. W ocenie
wychowawcy powód dążył do uzyskania zgody na posiadanie komputera w celi mieszkalnej. Zastępca D. Zakładu Karnego w K. w
oparciu o opinie wychowawcy rozpatrzył wnioski powoda odmownie, o czym zainteresowany powód był niezwłocznie informowany.
Również w tym przypadku złożona przez powoda skarga dotycząca w/w sprawy do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w
O. na działalność w/w jednostki penitencjarnej została uznana za bezzasadną.
Z.kolei powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w P. administracja w/w jednostki przedstawiała powodowi oferty szkół i kursów.
Oferta więziennej edukacji w okresie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w P. nie obejmowała studiów wyższych. Ponadto w
dniach od 05.12.2016r. do 16.12.2016 r. powód przeszedł kurs zawodowy Technolog (...), realizowanych ze środków Funduszu
Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Powód otrzymał certyfikat ukończenia w/w kursu.
"Wychowawca mając na uwadze chęć powoda do edukacji, poszerzania wiedzy, proponował również powodowi udział w kursie
zawodowym w zawodzie informatyk - montaż, eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych, który był
--- STRONA 17 ---
*
organizowany w Zakładzie Karnym w P., jednakże powód odmówił wychowawcy wzięcia udziału w w/w kursie, oświadczając,
że wskazany kurs nie wniesie niczego do jego wykształcenia. Powód był również informowany przez wychowawcę o zasadach
rekrutacji do szkół organizowanych przy zakładach karnych i aresztach śledczych. Udostępniano mu wykaz szkół wraz z kierunkami
kształcenia i semestrami nauki. Powód po zapoznaniu się z wykazem stwierdzał, że brak jest ofert w więziennych szkołach, które
by go interesowały. Przedstawiane powodowi możliwości podjęcia nauki i udziału w kursach realizowanych w ramach izolacji
penitencjarnej nie spełniały jego oczekiwań. Powód nie był zainteresowany szkołami, innymi kursami, które w okresie jego pobytu
oferował Zakład Karny w P.. Powyższe okoliczności potwierdził świadek K. W. - wychowawca działu penitencjarnego na rozprawie
w dniu 04.10.2021r. Ponadto powód uzyskał dwukrotnie zgodę Dyrekcji Zakładu Karnego na naukę języków obcych oraz na
otrzymanie i posiadanie w celi 15 podręczników m.in. z. zakresu prawa cywilnego, rzymskiego, grafiki. Tym samym powód miał
zagwarantowane niezbędne narzędzia do nauki w związku z samo-edukacją,
Nadto w pawilonie mieszkalnym, w którym przebywał powód mieścił się punkt biblioteczny, w którym znajduje się 500 pozycji
różnych książek, broszur, biuletynów, magazynów i czasopism, z których mógł korzystać. Powód miał również możliwość korzystania
z Punktu Biblioteki Miejskiej, która w ramach porozumienia udostępniała zakładowi karnemu książki ze swoich zasobów, Pozycje te
były systematycznie wymieniane na nowe. Ponadto osadzony miał prawo posiadać w celi książki własne w ilości do 5 sztuk, prasę o
wadze łącznej do 0,5 kg. Istnieje możliwość rotacyjnego użytkowania ich większej ilości. Każdy z osadzonych mógł korzystać także
ze stanowiska komputerowego przystosowanego do odtwarzania dokumentów tekstowych oraz plików formatu pdf, na zasadach
określonych w porządku wewnętrzny. Za zgodą dyrektora osadzeni mogą posiadać w celi inne urządzenia np. radioodbiornik, konsole
do gier, odtwarzacz płyt CD lub DVD z pilotem.
Zgodnie z art. 130$1 k.k.w. w zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe w zakresie szkoły podstawowej, a także
umożliwia się nauczanie w zakresie ponadpodstawowym i na kursach zawodowych. Nauczanie skazanych prowadzone jest w
szkołach i centrach kształcenia ustawicznego, zorganizowanych przy zakładach karnych, zgodnie z wykazem. Przy Zakładzie Karnym
wPP. nie była zorganizowana szkoła.
Powyższe ustalenia bezsprzecznie potwierdzają, że powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w P. miał zagwarantowane prawo
do kształcenia oraz samokształcenia. Decyzja odmowna na wniosek powoda z dnia 06.03.2017. była rozpatrzona negatywnie,
gdyż rekrutacja na w/w kurs zakończyła się w dniu 1.02.2017 r. Powód był też wielokrotnie informowany przez wychowawcę
o możliwościach w zakresie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w tym uczestniczenia w organizowanych kursach. Powód
nie wnioskował o nauczanie w innej formie niż stacjonarne. Złożona przez powoda skarga do Okręgowego Inspektoratu Służby
Więziennej w B. na działalność w/w jednostki penitencjarnej dotyczącą braku informacji na temat możliwych form edukacji została
uznana za bezzasadną. .
Podsumowując powyższe rozważania, należy mieć na uwadze, że powód przez cały okres sporny, Z którego tytułu domaga się
zadośćuczynienia, odbywał kare pozbawienia wolności w warunkach zakładu karnego typu zamkniętego. Zgodnie z dyspozycją art.
90 pkt 3 k.k.w. nauczanie w tym typie zakładu karnego organizuje się w jego obrębie. Natomiast zgodnie z art. 131$1 k.k.w. skazani
mogą za zgodą dyrektora zakładu karnego uczyć się w szkołach poza obrębem zakładu karnego, jeżeli spełniają ogólnie obowiązujące
wymagania w oświacie publicznej, zachowują się poprawnie oraz nie zagrażają porządkowi prawnemu. Powód w związku z posiadaną
podgrupą klasyfikacyjną oraz negatywnie kształtującą się prognozą kryminologiczno - społeczną, nie miał możliwości podjęcia nauki
poza obrębem zakładu karnego w systemie bez konwojenta, o czym również był informowany przez wychowawcę.
Niewątpliwie powód mógł więc być rozczarowany faktem, że w rezultacie nie mógł uczestniczyć w szkołach poza obrębem zakładu
kamego. Niemniej jednak nie można mówić, że w ten sposób naruszono dobra osobiste powoda. Przyjmuje się, że prawo do nauki
o jakim mowa w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP stanowi samoistne prawo podmiotowe, którego ochrona może być dochodzona w
drodze skargi konstytucyjnej. Nie ma ono jednak charakteru absolutnego i może być ograniczane na warunkach wskazanych w
art. 31 ust. 3 Konstytucji, m. in. w związku z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym. Uprawnienia powoda do skorzystania
z prawa do nauki ograniczały de facto nałożone na niego kary dyscyplinarne, uczestnictwo w zdarzeniach nadzwyczajnych, które
skutkowały jego kwalifikacją do R1/p. Tym samym mógł on żądać stworzenia warunków do nieograniczonego kształcenia się w
dowolnie wybranej dziedzinie w sposób przez siebie wykreowany. Zaliczenie prawa do nauki w Konstytucji do wolności i praw
ekonomicznych, .socjalnych i kulturalnych oznacza też, że nie może być ono traktowane jako dobro osobiste. Nie można bowiem
--- STRONA 18 ---
+:
©
powyższego prawa za immanentnie związanego z osobą ludzką, co wyróżnia dobra osobiste w rozumieniu art. 23 i 24 k.c, (por.
wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 17 grudnia 2015 r., sygn. I ACa 749/15, publ. LEX nr 2031204).
Zdaniem Sądu, nie można też mówić o naruszeniu jakiegoś rodzajowo innego dobra powoda, wobec niemożliwości uczęszczania
przez niego na zajęcia do szkół wyższych, celem kontynuowania wykształcenia po maturalnego. Niewątpliwie powód w dalszym
toku odbywa karę pozbawienia wolności, gdzie może korzystać z kształcenia gwarantowanego przez zakład karny — stosownie do
posiadańej podgrupy klasyfikacyjnej.
Generalnie Sąd miał na względzie, że odbywanie kary pozbawienia wolności z istoty rzeczy wiąże się z ograniczeniami i
uciążliwościami dla skazanego. Warunki, w jakich powód odbywa karę trudno jednak uznać za niegodziwe. Można się oczywiście
zgodzić z powodem, że pobyt w zakładzie karnym z istoty rzeczy stanowi dużą dolegliwość i nie wpływa pozytywnie na
psychikę osadzonego, a pośrednio na jego stan somatyczny. Nie oznacza jednak wywołania szkody na zdrowiu, która mogłaby
być rekompensowane w drodze zadośćuczynienia z art. 448 k.c. Powód nie przedstawił zresztą żadnych twierdzeń i dowodów
świadczących, że doszło do zaniechań ze strony pozwanej w zakresie zatrudnienia i kształcenia powoda.
Sąd pominie w tym miejscu rozważania na temat, czy w areszcie śledczym lub zakładzie karnym osadzony może w ogóle
nic odczuwać dolegliwości związanych z odbywaną karą. Rzeczą oczywistą jest bowiem, że fakt osadzenia wiąże się zawsze z
koniecznością przebywania w specyficznych warunkach, a taka sytuacja nie jest komfortowa i jest to element odbywania samej kary.
Chodzi o to, by nie powodować dodatkowego stresu czy cierpienia osadzonych. Osoby odbywające karę, nie przebywają tam z własnej
woli, ale z własnej winy. Jest to okoliczność nader istotna. Podkreślenia wymaga przy tym, że koszt pobytu osadzonych w zakładach
karnych pokrywa Skarb Państwa, a osadzeni nie mają obowiązku zwrotu tych kosztów pomimo faktu, że przebywają tam, albowiem
działali wbrew normom obowiązującym w społeczności do której należą, W takich okolicznościach występowanie o zadośćuczynienie
przeciwko Skarbowi Państwa godzi w zasadę współżycia społecznego, jaką niewątpliwie jest zasada sprawiedliwości społecznej.
Wobec powyższego twierdzenia powoda również w tym zakresie nie mogły się ostać.
Sąd zauważył, że na powodzie ciążył obowiązek udowodnienia że jego dobra osobiste zostały naruszone,
W orzecznictwie sądowym wyrażono także tezę o tym, że przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest nie
tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy krzywdy (naruszenia dobra osobistego) - por. wyrok SN z dnia 12 grudnia
2002 r. sygn. akt V CKN 1581/00, opubl. OSN 2004, Nr 4, poz. 53 oraz wyrok SN z dnia 15 czerwca 2005 r. sygn. IV CK
805/04 opubl. LEX nr 177221. Ponadto we wskazanym wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Decyzja o
zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego
środka”. Na podstawie całościowej analizy materiału zebranego w sprawie, nie może ulegać żadnej wątpliwości, że funkcjonariusze
Służby Więzjennej działali wobec powoda w ramach swoich uprawnień ustawowych i ich działaniu nie można w żaden sposób
przypisać niezgodności z prawem. Brak zatem w niniejszej sprawie bezprawności zachowania funkcjonariuszy państwowych, a nadto
zachowanie to nie naruszyło żadnego dobra osobistego powoda, ani innych osadzonych.
W ocenie Sądu, powód nie sprostał spoczywającemu na nim obowiązkowi dowodowemu ograniczając swe zarzuty do subiektywnego
przekonania, gołosłownych twierdzeń, nie popartych stosownym materiałem dowodowym. Nie inicjował również w tym zakresie
żadnych wniosków dowodowych, ograniczając się wyłącznie do ogólnikowych stwierdzeń w zakresie przedmiotowego powództwa.
Należy podkreślić także, że na zasadach ogólnych powód miał obowiązek wykazać istnienie krzywdy oraz dodatkowo udowodnić,
że powstała ona wskutek niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Wszelkie
niedogodności jakie spotkały powoda były usankcjonowane przez obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, w ocenie Sądu nie doszło do bezprawnego działania pozwanego, a brak wypełnienia tej
przesłanki musiał skutkować oddaleniem powództwa. Należy jednak wskazać, że nawet gdyby działanie pozwanego było bezprawne,
to w stosunku do pozostałych przesłanek koniecznych dla uwzględnienia powództwa zastosowanie mają ogólne przepisy regulujące
ciężar dowodowy, a więc art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. Przesłankami, które mogły zaktualizować odpowiedzialność pozwanego w
niniejszej sprawie oprócz bezprawnego działania, były także szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy tym działaniem, a szkodą.
Udowodnienie tych faktów, zgodnie z normą art. 6 k.c., spoczywa osobie, która wywodzi z nich określone skutki prawne. W
--- STRONA 19 ---
.
powyższej sprawie ciężar udowodnienia tych faktów, w szczególności faktu powstania szkody i jej wysokości obciążał powoda, który
jednak nie sprostał temu obowiązkowi.
Ponadto odnosząc się do zarzutów powoda, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego i jego konstytucyjnego prawa do obrony,
poprzez uniemożliwienie mu prawa do dostępu do artykułów prawnych, kodeksów, wskazać należy, że żaden organ sądowy, czy
administracyjny nie wymaga od osoby występującej w postępowaniu bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, aby zajmując
stanowisko w sprawie powoływał przepisy prawa, orzecznictwo, czy też uzasadnienia prawne. Wskazać należy, że celem należytej
ochrony praw powoda i należytej reprezentacji Sąd postanowieniem z dnia 22. 12.2019. /k. 202 akt/, ustanowił dla powoda adwokata
z urzędu. Nadto żadne z prowadzonych z udziałem powoda postępowań nie było przedmiotem skarg nadzwyczajnych, a takowe
byłyby uzasadnione w sytuacji naruszenia praw powoda do obrony i właściwej reprezentacji w postępowaniu.
Na marginesie wskazać należy, że powód w toku przedmiotowego postępowania zgłaszał zastrzeżenia/naruszenia, do których
rzekomo dochodziło podczas jego pobytu w innych jednostkach penitencjarnych, jednakże Sąd odniósł się wyłącznie do jednostek
będących stroną pozwaną przedmiotowego procesu. Ponadto powód powoływał się na utrudniony kontakt ze swoim pełnomocnikiem
w czasie pobytu w tutejszym Areszcie Śledczym, uniemożliwiając w ten sposób należytą ochronę jego praw do obrony, jednakże
reprezentujący go adwokat nie zgłaszał żadnych trudności w kontakcie, a także nie zgłaszał żadnych wniosków czy pism procesowych
w powyższym zakresie.
Nie mniej jednak podnieść należy, że powód przedmiotowym żądaniem pozwu w jednym procesie wskazał na rzekome niewłaściwe
działanie wielu instytucji i ich funkcjonariuszy, domagając się solidarnej zapłaty kwoty 50.000,00 zł na jego rzecz z tytułu
naruszenia dóbr osobistych poprzez uniemożliwienie mu edukacji lub samoedukacji, a także uniemożliwienie mu zatrudnienia w
okresie odbywania kary pozbawienia wolności. Należy wskazać, że zgodnie z art. 369 kpc zobowiązanie jest solidarne, jeżeli
wynika to z ustawy lub czynności prawnej. W niniejszej sprawie ani z ustawy, ani z żadnej czynności prawnej nie wynika, aby
zobowiązania pozwanych miały solidarny charakter. Należy wskazać, że poszczególne jednostki penitencjarne nie mogą ponosić
solidarnej odpowiedzialności, zwłaszcza, że powód odbywał w nich różnej długości okresy osadzenia. Wprawdzie można by było
kierować się względami obiektywnymi, nie mniej jednak powód nie wskazał w jakim stopniu i w jakim zakresie doszło do zaniechań
w pozwanych jednostkach penitencjarnych, z każdego, z żądanych tytułów. Ponadto powód nie wskazał, jakiej kwoty domaga się
tytułem zadośćuczynienia z powodu braku zatrudnienia w spornych okresach, a jakiej kwoty z tytułu braku dostępu do edukacji.
Mimo, że powód posiadał działającego w jego imieniu i na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, stosowne wnioski i pisma procesowe
w powyższym zakresie nie wpłynęły.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał roszczenie powoda za niezasadne i nieudowodnione. Powód, reprezentowany
przez profesjonalnego pełnomocnika, nie udźwignął ciężaru przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, wynikającym
zart.6k.c.i232 k.p.c. Powód nie wykazał zaistnienia objętych pozwem działań lub zaniechań pozwanego, a nadto wynikającego z
nich skutku W postaci naruszenia dóbr osobistych powoda, krzywdy tym wywołanej ani jej rozmiaru.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 kpc. W ocenie Sądu Rejonowego powołany przepis art. 102 k.p.. urzeczywistnia
zasadę słuszności i stanowi wyłom w zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu pozostawiając Sądowi pewną swobodę w
przyznawaniu zwrotu kosztów procesu (por. postanowienie SN z dnia 13.10.1976 r., IV PZ 61/76). Przepis art. 102 k.pc. nie
konkretyzuje jednak pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, dłatego też ich kwalifikacja należy do Sądu, po rozważeniu
całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. Do kręgu okoliczności branych przez Sąd po uwagę należą zarówno fakty związane
z samym przebiegiem procesu, jak i fakty dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Okoliczności te powinny być
oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.
Zważyć należy, że stosując zasadę słuszności Sąd powinien rozważyć sytuację obu siron procesu, aby nie doprowadzić do swoistego
pokrzywdzenia strony wygrywającej, która również może znajdować się w trudnej sytuacji, a poniosła koszty niezbędne dla obrony
swych praw. Sytuacja taka nie występowała w rozpoznawanej sprawie. Stroną pozwaną pozostawał bowiem Skarb Państwa, którego
jednostka organizacyjna z uwagi na zakres swojej działalności wymaga stałej obsługi prawnej. Nie może być zatem mowy o tym, że
takie rozstrzygnięcie krzywdzi stronę pozwaną, czy też zagraża jej stabilności finansowej.
Sąd doszedł do'przekonania, że w niniejszej sprawie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające nie obciążanie powoda
kosztami procesu. Korzystał on bowiem ze zwolnienia od kosztów sądowych — opłaty od pozwu w tym procesie oraz przez wzgląd na
--- STRONA 20 ---
s 4.
*
obecną sytuację życiową powoda — pozbawienie wolności oraz brak możliwości zarobkowych, a także brak oszczędności oraz mając
na uwadze ciążące na powodzie zobowiązania finansowe wynikające z popełnienia czynów zabronionych - Sąd uznał powyższe
okoliczności jako szczególnie uzasadnione i postanowił nie obciążać powoda kosztami procesu. /pkt II wyroku/
Sąd zasądził od Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego w Zielonej Górze na rzecz adwokata D. B. kwotę 2.400,00 zł + VAT tytułem
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej powodowi z urzędu (pkt III wyroku).
Wynagrodzenie pełnomocnika powoda zostało ustalone zgodnie z $ 8 pkt 5 w zw. za $ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 03.10.2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
przez adwokata z urzędu [Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb
Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Od powyższego wyroku apelację wniósł powód skarżąc wyrok w pkt I. Zaskarżonemu orzeczeniu powód zarzucił:
- naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art 233 $ 1 kpc, poprzez dowolną, a nie swobodną
ocenę dowodów i wyciągnięcie z ich treści wniosków sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, wyrażające się w nie
poczynieniu ustalenia stanu faktycznego, że powód wskutek odmowy zatrudnienia i pobierania nauki doznał krzywdy, był głęboko
sfrustrowany, popadał w konflikty z administracją, miał apatię, a rozmowy z psychologiem nie pomogły, co wynika z jego zeznań,
składanych pism, co skutkowało nie zastosowaniem przez Sąd art. 417 kc w zw. z art. 448 kc, nadto nie ustalenie bezprawności
działania jednostek penitencjarnych skoro powód posiadał trudną sytuacje finansową co rodziło konieczność umożliwienia mu
wykonania pracy przed innymi osadzonymi, nadto jednostki dysponowały celami, pomieszczaniami gdzie tenże mógłby pobierać
naukę.
Mając powyższe na uwadze, wnosi o:
1.
zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości;
2.
zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania, względnie nie obciążanie go kosztami postępowania apelacyjnego; nadto
zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej wg norm przepisanych, które nie zostały opłacone
nawet w części.
Pozwany Skarb Państwa — reprezentowany przez D. Zakładu Karnego w K. w odpowiedzi na apełację wniósł o oddalenie apelacji
i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.
Pozwany Skarb Państwa - reprezentowany przez D. Zakładu Karnego w K. w odpowiedzi na apelację wniósł o oddale4nie apelacji
i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda Z. S. nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Jako, że wniesiony środek zaskarżenia nie zarzucał nieważności postępowania, ani nie stwierdzono tego uchybienia z urzędu, toteż
dalsza kognicja Sądu II instancji ograniczona została do zakresu zaskarżenia oraz trafności lub jej braków zarzutów apelacji.
Zarzuty apelacyjne w ocenie Sądu II instancji są nietrafne i jakie takie nie mogły wpłynąć i rzutować na wydane w przedmiotowej
sprawie rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 382 k.p.c. Sąd Odwoławczy orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu przed Sądem pierwszej
instancji i w postępowaniu apelacyjnym. Powód w apelacji nie przedstawił żadnych nowych dowodów ani nie składał nowych
wniosków dowodowych - toteż jego apelację rozpoznano na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania
przed Sądem I iństancji.
--- STRONA 21 ---
*
Sąd Rejonowy w Zielonej Górze na podstawie zebranego w sprawie obszernego materiału dowodowego, bez przekraczania granic
określonych treścią art. 233 $ 1 k.p.c dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, w oparciu o które wywiódł w uzasadnieniu
skarżonego wyroku w pełni właściwe dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wnioski prawne, Sąd Odwoławczy w całości je
aprobując i podzielając — przejmuje je jako własne.
Rację ma Sąd Rejonowy, że w świetle zabranego w toku sprawy materiału dowodowego powód nie wykazał na zasadzie art. 6 k.c
w zw. z it. 232 k.p.c zasadności swojego roszczenia, tak co do zasady, jak i co do wysokości.
Sąd Odwoławczy stwierdza że nie doszło w niniejszej sprawie do wskazanego w apelacji naruszenia art. 233 $ 1 k.p.c, a co według
twierdzeń skarżącego miało skutkować nie zastosowaniem przez Sąd I instancji art. 447 k.c w zw. z art. 448 k.c.
Okoliczność, że powodowi w pewnym zakresie nie zapewniano zatrudnienia w aresztach czy zakładach karnych w których przebywał
i pobierania nauki w rozmiarach na jakie się powołuje - nie powoduje automatycznie tego, że powód doznał krzywdy za którą
odpowiedzialność miałyby ponosić pozwane zakłady karne i areszty śledcze. Apelacja ma przede wszystkim charakter polemiczny
ze słusznymi wywodami dokonanymi przez Sąd Rejonowy i jako taka nie mogła w żadnym stopniu zostać uwzględniona. Powód
całkowicie pomija przyczyny i ich znaczenie które stanowiły podstawy do niemożności zaspokojenia przez administrację pozwanych
zakładów karnych w pełni jego oczekiwań. Sąd I instancji w sposób obiektywny wskazał i wyjaśnił dlaczego powód w istocie żadnej
krzywdy nie poniósł,
Sąd Okręgowy wskazuje, że w złożonym środku zaskarżenia powód (pełnomocnik powoda) pisze w sposób wysoce ogólny, bez
wyszczególnienia jakich ewentualnych zaniedbań i w jakim okresie czasu stwierdzenia się powód domaga, co miałoby rzutować na
stwierdzenie krzywdy po stronie powoda.
Powód nie jest jedynym skazanym w Polsce, który ma trudną sytuację finansową. Nie wskazuje przy tym na żadne obiektywnie
uzasadnione przyczyny które przemawiałby na swoistym uprzywilejowaniem powoda przed innymi skazanymi/osadzonymi w
zakresie możliwości podjęcia pracy przed nimi w sytuacji gdyby pozwane zakłady karne miały realną możliwość zatrudniania
osadzonych na warunkach jakich oczekiwał powód i to w tym czasie gdy powód odbywał w nich karę. Obowiązek naprawienia
szkody wynika z postępowania samego powoda. Jeżeli powodowi rzeczywiście zależałoby czy to na podjęciu pracy w czasie
osadzenia czy pobieraniem nauki, w tym na stopniu wyższym (czego pozwani nie mieli obowiązku powodowi zapewnić), to powód
jako recydywista penitencjarny powinien unikać zachowań uznawanych przez administrację zakładów karnych i społecznie jako
niepożądane. Tymczasem jak wynika z prawidłowego ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego powód wielokrotnie takie
niepożądane zachowanie przejawiał co nie mogło pozostawać obojętne dla sytuacji powoda. W apelacji nie kwestionuje się tego,
że powód dopuszczał się zdarzeń o charakterze nadzwyczajnym a zachowanie powoda w trakcie osadzenia było naganne. Powód
składał nadto w czasie osadzeń szereg bezpodstawnych skarg. Jest osobą roszczeniową.
Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że samo subiektywne przekonanie powoda odnośnie poniesienia przez powoda krzywdy
jest wysoce niewystarczające do uznania żądań apelacyjnych za usprawiedliwione. Powód ma określone oczekiwania procesowe
więc w interesie powoda pozostawało wskazywanie na to, że jakaś krzywda miała miejsce. Tymczasem w ujęciu bezstronnym
powód nie wykazał istnienia krzywdy. Z cytowanym w apelacji zeznań samego powoda wynika, że powód nie wymagał żadnego
wsparcia lekarskiego w związku z wskazywanymi rzekomymi zaniechaniami pozwanych. Pozwane zakłady karne w zakresie swoich
możliwości i z uwzględnieniem dotychczasowej charakterystyki i funkcjonowania powoda w warunkach pozbawienia wolności
ustosunkowywały się do składanych przez powoda wniosków. Z ustalonego stanu faktycznego wynika przy tym, że powód okresowo
wykonywał prace jak również miał możliwości kształcenia w zakresie w jakim funkcjonowały pozwane jednostki organizacyjne
Skarbu Państwa. W zakresie nawiązania przez powoda kontaktu z. (...) sp. z 0.0. Sąd Rejonowy prawidłowo rozważył realny brak
możliwości podjęcia przez powoda współpracy z tą spółką w warunkach izolacyjnych w jakich aktualnie wówczas znajdował się
powód.
Nadto jeśli chodzi o Zakład Karny w K. Sąd Okręgowy wskazuje, że odmowa na cztery wnioski — prośby o zatrudnienie złożone przez
powoda w Zakładzie Karnym w K. w roku czerwcu i lipcu 2015 r miała oparcie w tym, że w tym czasie nie było wolnych etatów.
Powód pomija przy tym drugą istotną okoliczność na którą słusznie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy, że konieczność zapewnienia
porządku i bezpieczeństwa w Zakładzie Karnym K. w związku z zachowanie i zdarzeniem nadzwyczajnym z dnia 21.05.2015 r.
--- STRONA 22 ---
. +5
*
w którym powód brał czynny udział, uniemożliwiło zatrudnienie go poza obrębem oddziału mieszkalnego, gdzie mógłby otrzymać
zatrudnienie odpłatne. Sam powód nie wzbudzał przy tym zaufania jako osadzony.
Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz na podstawie art. 385 k.p.c orzeczono jak w sentencji wyroku (w pkt. 1).
O kosztach postępowania w pkt II i III wyroku orzeczono po myśli art. 984 kpc.
Sąd Okręgowy przyznał pełnomocnikowi z urzędu powoda w pkt 3 wyroku na podstawie $ 8 pkt 5 w zw. z $ 4 ust. 3 $ 16 ust. 1 pkt
1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej
pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu od Skarbu Państwa — kasy Sądu Rejonowego w Zielonej Górze wynagrodzenie
w minimalnej stawce urzędowej.
SSOJ. K.-P.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Zielonej Górze#VI Ca 963/21#art. 29 kpc#art. 16 kpc#art. 43 k.p.c.#art. 121 kkw#art. 130 kkw#art. 130 k.k.w.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 417 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 90 kkw#art. 121 k.k.w.#art. 122 k.k.w.#art. 229 k.p.c.#art. 65 Konstytucji#art. 102 pkt 5 ustawy#art. 67 k.k.w.#art. 90 pkt 3 k.k.w.#art. 70 ust. 1 Konstytucji#art. 31 ust. 3 Konstytucji#art. 6 k.c.#art. 232 k.p.c.#art. 369 kpc#art. 102 kpc.#art. 102 k.p..#art. 102 k.pc.